https://wikihaj.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=A.rezaiویکی حج - مشارکتهای کاربر [fa]2026-08-10T17:23:17Zمشارکتهای کاربرMediaWiki 1.43.0https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=67988رده:آداب زیارت2026-05-28T12:05:41Z<p>A.rezai: صفحهای تازه حاوی «آداب زیارت» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>[[آداب زیارت]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84_%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87&diff=67987استقبال قبله2026-05-28T12:05:10Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' از آداب زیارتِ اماکن مقدس است و به جهت ایستادن [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] مربوط میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۴۹.</ref> <br />
<br />
گزارشهای روایی این موضوع، در مجموع به دو دسته تقسیم شدهاند:<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۰.</ref><br />
<br />
دسته نخست، روایاتی است که بر استقبال قبله در زیارتِ قبر [[حضرت محمد(ص)]] دلالت دارد و در منابع [[شیعه|امامیه]] و [[اهل سنت]] نقل شده است.<ref>وفاء الوفا، ج۴، ص۲۱۰ تا ۲۱۵؛ الکافی، ج۴، ص۵۵۱.</ref> دسته دوم روایاتی است که استقبال قبر مَزور را در زیارت [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]]<ref>الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[امام علی(ع)]]<ref>المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، ص۱۰۰؛ المصباح، ص۴۷۶.</ref> و دیگر امامان<ref>کلمه التقوی، ج۳، ص۵۰۹.</ref> مطرح میکند. <br />
<br />
برخی پژوهشگران بر این باورند که در موارد وجود روایت خاص درباره استقبال قبله یا استقبال قبر مزور، عمل باید بر اساس همان روایت انجام گیرد؛ اما در موارد فقدان نصّ خاص، تعیین جهت به اختیار [[زائر]] واگذار میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۴.</ref> <br />
<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا(ع)]] به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، شهید اول، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
*کلمه التقوی، زینالدین بصری بحرانی و محمد امین، قم، سیدجواد وداعی، ۱۴۱۳ق.<br />
*المصباح، ابراهیم بن علی کفعمی، قم، منشورات رضی، ۱۴۰۵ق.<br />
* المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، شهید اول، قم، مدرسه امام مهد(عج)، ۱۴۱۰ق.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:آداب زیارت]]<br />
[[رده:فقه]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67986کاربر:A.rezai2026-05-28T12:02:46Z<p>A.rezai: خالی کردن صفحه تمرین</p>
<hr />
<div></div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84_%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87&diff=67985استقبال قبله2026-05-28T12:02:29Z<p>A.rezai: صفحهای تازه حاوی «'''استقبال قبله''' از آداب زیارتِ اماکن مقدس است و به جهت ایستادن زائر نسبت به قبله یا قبر مَزُور مربوط میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۴۹.</ref> گزارشهای روایی این موضوع، در مجموع به دو دسته تقسیم شدها...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' از آداب زیارتِ اماکن مقدس است و به جهت ایستادن [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] مربوط میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۴۹.</ref> <br />
<br />
گزارشهای روایی این موضوع، در مجموع به دو دسته تقسیم شدهاند:<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۰.</ref><br />
<br />
دسته نخست، روایاتی است که بر استقبال قبله در زیارتِ قبر [[حضرت محمد(ص)]] دلالت دارد و در منابع [[شیعه|امامیه]] و [[اهل سنت]] نقل شده است.<ref>وفاء الوفا، ج۴، ص۲۱۰ تا ۲۱۵؛ الکافی، ج۴، ص۵۵۱.</ref> دسته دوم روایاتی است که استقبال قبر مَزور را در زیارت [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]]<ref>الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[امام علی(ع)]]<ref>المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، ص۱۰۰؛ المصباح، ص۴۷۶.</ref> و دیگر امامان<ref>کلمه التقوی، ج۳، ص۵۰۹.</ref> مطرح میکند. <br />
<br />
برخی پژوهشگران بر این باورند که در موارد وجود روایت خاص درباره استقبال قبله یا استقبال قبر مزور، عمل باید بر اساس همان روایت انجام گیرد؛ اما در موارد فقدان نصّ خاص، تعیین جهت به اختیار [[زائر]] واگذار میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۴.</ref> <br />
<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا(ع)]] به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، شهید اول، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
*کلمه التقوی، زینالدین بصری بحرانی و محمد امین، قم، سیدجواد وداعی، ۱۴۱۳ق.<br />
*المصباح، ابراهیم بن علی کفعمی، قم، منشورات رضی، ۱۴۰۵ق.<br />
* المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، شهید اول، قم، مدرسه امام مهد(عج)، ۱۴۱۰ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67984کاربر:A.rezai2026-05-28T12:00:23Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' از آداب زیارتِ اماکن مقدس است و به جهت ایستادن [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] مربوط میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۴۹.</ref> <br />
<br />
گزارشهای روایی این موضوع، در مجموع به دو دسته تقسیم شدهاند:<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۰.</ref><br />
<br />
دسته نخست، روایاتی است که بر استقبال قبله در زیارتِ قبر [[حضرت محمد(ص)]] دلالت دارد و در منابع [[شیعه|امامیه]] و [[اهل سنت]] نقل شده است.<ref>وفاء الوفا، ج۴، ص۲۱۰ تا ۲۱۵؛ الکافی، ج۴، ص۵۵۱.</ref> دسته دوم روایاتی است که استقبال قبر مَزور را در زیارت [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]]<ref>الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[امام علی(ع)]]<ref>المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، ص۱۰۰؛ المصباح، ص۴۷۶.</ref> و دیگر امامان<ref>کلمه التقوی، ج۳، ص۵۰۹.</ref> مطرح میکند. <br />
<br />
برخی پژوهشگران بر این باورند که در موارد وجود روایت خاص درباره استقبال قبله یا استقبال قبر مزور، عمل باید بر اساس همان روایت انجام گیرد؛ اما در موارد فقدان نصّ خاص، تعیین جهت به اختیار [[زائر]] واگذار میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۴.</ref> <br />
<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا(ع)]] به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، شهید اول، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
*کلمه التقوی، زینالدین بصری بحرانی و محمد امین، قم، سیدجواد وداعی، ۱۴۱۳ق.<br />
*المصباح، ابراهیم بن علی کفعمی، قم، منشورات رضی، ۱۴۰۵ق.<br />
* المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، شهید اول، قم، مدرسه امام مهد(عج)، ۱۴۱۰ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67983کاربر:A.rezai2026-05-28T11:56:47Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' از آداب زیارتِ اماکن مقدس است و به جهت ایستادن [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] مربوط میشود. <br />
<br />
گزارشهای روایی این موضوع، در مجموع به دو دسته تقسیم شدهاند:<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۰.</ref><br />
<br />
دسته نخست، روایاتی است که بر استقبال قبله در زیارتِ قبر [[حضرت محمد(ص)]] دلالت دارد و در منابع امامیه و اهل سنت نقل شده است.<ref>وفاء الوفا، ج۴، ص۲۱۰ تا ۲۱۵؛ الکافی، ج۴، ص۵۵۱.</ref> دسته دوم روایاتی است که استقبال قبر مَزور را در زیارت [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]]<ref>الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[امام علی(ع)]]<ref>المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، ص۱۰۰؛ المصباح، ص۴۷۶.</ref> و دیگر امامان<ref>کلمه التقوی، ج۳، ص۵۰۹.</ref> مطرح میکند. <br />
<br />
برخی پژوهشگران بر این باورند که در موارد وجود روایت خاص درباره استقبال قبله یا استقبال قبر مزور، عمل باید بر اساس همان روایت انجام گیرد؛ اما در موارد فقدان نصّ خاص، تعیین جهت به اختیار [[زائر]] واگذار میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۴.</ref> <br />
<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا(ع)]] به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، شهید اول، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
*کلمه التقوی، زینالدین بصری بحرانی و محمد امین، قم، سیدجواد وداعی، ۱۴۱۳ق.<br />
*المصباح، ابراهیم بن علی کفعمی، قم، منشورات رضی، ۱۴۰۵ق.<br />
* المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، شهید اول، قم، مدرسه امام مهد(عج)، ۱۴۱۰ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67982کاربر:A.rezai2026-05-28T11:21:22Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' بهعنوان یکی از آداب زیارتِ اماکن مقدسه است که به نحوه جهتگیری [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] میپردازد. با توجه به گزارشهای موجود روایات به دو دسته تقسیم شدهاند:<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۰.</ref><br />
<br />
دسته اول در مورد روایات استقبال قبله در هنگام زیارت است؛ <br />
<br />
دسته دوم روایات به استقبال رو به سوی قبر [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]]<ref>الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، ج۲، ص۱۹.</ref> و [[امام علی(ع)]]<ref>المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، ص۱۰۰.</ref> و سایر امامان<ref>کلمه التقوی، ج۳، ص۵۰۹.</ref> اشاره دارند.<br />
<br />
برخی پژوهشگران بر این باورند که در موارد وجود روایت خاص درباره استقبال قبله یا استقبال قبر مزور، عمل باید بر اساس همان روایت انجام گیرد؛ اما در موارد فقدان نصّ خاص، تعیین جهت به اختیار [[زائر]] واگذار میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۴.</ref> <br />
<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا(ع)]] به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، شهید اول، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
*کلمه التقوی، زینالدین بصری بحرانی و محمد امین، قم، سیدجواد وداعی، ۱۴۱۳ق.<br />
* المزار فی کیفیه زیارات النبی و الائمه، شهید اول، قم، مدرسه امام مهد(عج)، ۱۴۱۰ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67981کاربر:A.rezai2026-05-28T10:27:16Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' بهعنوان یکی از آداب زیارتِ اماکن مقدسه است که به نحوه جهتگیری [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] میپردازد.<br />
<br />
== دیدگاه فقهی ==<br />
<br />
در منابع فقه [[شیعه]] و [[اهلسنت]]، تبیین اولویت میان استقبال قبله و استقبال قبر از مباحث مهم است. علما بر اساس روایات معتقدند در زیارت معصومان، جهتگیری به سوی قبر (پشت به قبله) به نشانه تعظیم رجحان دارد <br />
<br />
برخی پژوهشگران بر این باورند که در موارد وجود روایت خاص درباره استقبال قبله یا استقبال قبر مزور، عمل باید بر اساس همان روایت انجام گیرد؛ اما در موارد فقدان نصّ خاص، تعیین جهت به اختیار [[زائر]] واگذار میشود.<ref>فرهنگنامه زیارت، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۵۵، ص۵۴.</ref> <br />
<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا(ع)]] به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67980کاربر:A.rezai2026-05-28T09:58:57Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' بهعنوان یکی از آداب زیارتِ اماکن مقدسه است که به نحوه جهتگیری [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] میپردازد.<br />
<br />
== دیدگاه فقهی ==<br />
در منابع فقه [[شیعه]] و [[اهلسنت]]، تبیین اولویت میان استقبال قبله و استقبال قبر از مباحث مهم است. علما بر اساس روایات معتقدند در زیارت معصومان، جهتگیری به سوی قبر (پشت به قبله) به نشانه تعظیم رجحان دارد <br />
<br />
== زیارت غیرمعصومان ==<br />
در زیارت قبور مؤمنان و صالحان، استقبال قبله شرط دانسته نشده است؛ چنانکه در روایتی از امام رضا(ع) به این معنا اشاره شده است.<ref>تهذیب الإحکام، ج۶، ص۱۰۴؛ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۸۳-۲۸۴؛ کامل الزیارات، ص۳۲۰.</ref> همچنین [[محمدباقرمجلسی|مجلسی]] در مواردی که نصّ خاصی درباره لزوم استقبال قبله یا ترک آن وجود نداشته باشد، قول به تخییر را ترجیح داده است.<ref>بحارالأنوار، ج۹۸، ص۲۷۹.</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*بحارالأنوار، علامه مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث، ۱۴۱۲ق.<br />
*تهذیب الأحکام، شیخ طوسی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
*کامل الزیارات، جعفربن محمد ابنقولویه، نجف، المرتضویه، ۱۳۵۶ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67979کاربر:A.rezai2026-05-28T08:32:38Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله''' بهعنوان یکی از آداب زیارتِ اماکن مقدسه است که به نحوه جهتگیری [[زائر]] نسبت به [[قبله]] یا [[مزور|قبر مَزُور]] میپردازد.<br />
<br />
== دیدگاه فقهی ==<br />
در منابع فقه [[شیعه]] و [[اهلسنت]]، تبیین اولویت میان استقبال قبله و استقبال قبر از مباحث مهم است. علما بر اساس روایات معتقدند در زیارت معصومان، جهتگیری به سوی قبر (پشت به قبله) به نشانه تعظیم رجحان دارد <br />
<br />
== زیارت غیرمعصومان ==<br />
در مقابل، برای زیارت قبور مؤمنان و صالحان، سنت بر استقبال قبله استوار است. این تفاوتِ جهتگیری، نه به عنوان تعارض، بلکه به عنوان آداب متناسب با مقام مَزُور تفسیر میشود که همزمان بر توحید (قبله) و ولایت (معصوم) تأکید دارد.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67975کاربر:A.rezai2026-05-27T14:23:02Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله'''<br />
<br />
استقبال قبله بهعنوان یکی از آداب زیارت <br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67973کاربر:A.rezai2026-05-27T13:01:10Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله'''<br />
<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = فرهنگ نامه زیارت،<br />
| پس از لینک = حافظ نجفی، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره پنجاه و پنج، تابستان ۱۴۰۲، ص۴۹<br />
| لینک = <br />
}}<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67770کاربر:A.rezai2026-05-19T13:47:15Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''استقبال قبله'''<br />
<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67769علامه حلی2026-05-19T13:45:24Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>قواعد الاحکام،ج۱، ص۱۸؛ «تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۲۳.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>اندیشههای کلامی علامه حلی، ص۴۴.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۴.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*اندیشههای کلامی علامه حلی، زابینه اشمیتکه، مترجم؛ احمد نمایی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۸ش.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*نگاهی به زندگی دوازده امام (علیهم السلام)، علامه حلی، مترجم؛ محمد محمدی اشتهاردی، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۸ش.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67761علامه حلی2026-05-19T08:53:10Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>قواعد الاحکام،ج۱، ص۱۸؛ «تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۸.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۲۳.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>اندیشههای کلامی علامه حلی، ص۴۴.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۴.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*اندیشههای کلامی علامه حلی، زابینه اشمیتکه، مترجم؛ احمد نمایی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۸ش.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*نگاهی به زندگی دوازده امام (علیهم السلام)، علامه حلی، مترجم؛ محمد محمدی اشتهاردی، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۸ش.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67755علامه حلی2026-05-17T06:28:22Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۸.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۲۳.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۳۲.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۴.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*نگاهی به زندگی دوازده امام (علیهم السلام)، علامه حلی، مترجم؛ محمد محمدی اشتهاردی، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۸ش.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67754علامه حلی2026-05-17T06:04:31Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۲۳.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۳۲.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۴.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*نگاهی به زندگی دوازده امام (علیهم السلام)، علامه حلی، مترجم؛ محمد محمدی اشتهاردی، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۸ش.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67753علامه حلی2026-05-17T05:50:16Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۲۳.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*نگاهی به زندگی دوازده امام (علیهم السلام)، علامه حلی، مترجم؛ محمد محمدی اشتهاردی، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۸ش.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67677علامه حلی2026-05-09T19:51:13Z<p>A.rezai: /* معرفی و اهمیت */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران، قم، نشر معروف، ۱۳۸۲ش.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67676علامه حلی2026-05-09T18:51:29Z<p>A.rezai: /* منابع */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران، قم، نشر معروف، ۱۳۸۲ش.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67675علامه حلی2026-05-09T18:48:51Z<p>A.rezai: /* منابع */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*«تاثیرفعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران، قم، نشر معروف، ۱۳۸۲ش.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67674علامه حلی2026-05-09T18:46:14Z<p>A.rezai: /* معرفی و اهمیت */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
<br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران، قم، نشر معروف، ۱۳۸۲ش.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67673علامه حلی2026-05-09T18:45:26Z<p>A.rezai: /* علامه حلی و فقه حج */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[[«تاثیر فعالیتهای فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»|file:///C:/Users/Asus/Downloads/noormags-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C_%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4_%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-2251870.pdf]] ، ص۱۰.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران، قم، نشر معروف، ۱۳۸۲ش.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67672علامه حلی2026-05-09T18:03:14Z<p>A.rezai: /* معرفی و اهمیت */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۴۰.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> آرامگاه او در در حجرهای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.<br />
*زیارتگاههای عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا.<br />
*گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران، قم، نشر معروف، ۱۳۸۲ش.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67671علامه حلی2026-05-09T10:14:27Z<p>A.rezai: /* معرفی و اهمیت */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]]<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداختهاند، میتوان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیتالله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حجره سمت راست ایوان طلای<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref> و قبر وی زیارتگاه شیعیان است که بر روی قبرش ضریح نصب شده است.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱ ص۵۴.</ref><br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>گلشن ابرار، ج۱، ص۱۳۹.</ref><br />
==علامه حلی و فقه حج==<br />
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==<br />
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}<br />
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیدهای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامهها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref><br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_%D9%82%D8%B1%D9%86_%DB%B8_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)&diff=67569رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)2026-05-03T09:45:00Z<p>A.rezai: صفحهای تازه حاوی «{{عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)}}» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_%D9%82%D8%B1%D9%86_%DB%B7_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)&diff=67568رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)2026-05-03T09:44:23Z<p>A.rezai: صفحهای تازه حاوی «{{عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)}}» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AD%D9%84%DB%8C&diff=67567علامه حلی2026-05-03T09:43:48Z<p>A.rezai: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات اشخاص |عنوان = علامه حلی |تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg |عرض تصویر = |توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است. |نام کامل = حسن بن یوسف ب...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان حکومت ایلخانی، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
از استادان وی میتوان به [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد. فخرالمحققین (فرزندش) از شاگردان وی است.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به منتهی المطلب فی تحقیق المذهب و مختلف الشیعه فی احکام الشیعه اشاره کرد. <br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]<br />
[[رده:نویسندگان کتابهای فقه حج (شیعه)]]</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67566کاربر:A.rezai2026-05-03T09:40:41Z<p>A.rezai: پاک کردن صفحه تمرین</p>
<hr />
<div></div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67565کاربر:A.rezai2026-05-02T10:13:18Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان حکومت ایلخانی، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
از استادان وی میتوان به [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد. فخرالمحققین (فرزندش) از شاگردان وی است.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به منتهی المطلب فی تحقیق المذهب و مختلف الشیعه فی احکام الشیعه اشاره کرد. <br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67564کاربر:A.rezai2026-05-02T10:12:31Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به ایران موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان حکومت ایلخانی، شد.<br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<br />
<br />
از استادان وی میتوان به [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد. فخرالمحققین (فرزندش) از شاگردان وی است.<br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج با رویکرد تطبیقی- استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به منتهی المطلب فی تحقیق المذهب و مختلف الشیعه فی احکام الشیعه اشاره کرد. <br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67563کاربر:A.rezai2026-05-02T09:50:05Z<p>A.rezai: /* منابع */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67562کاربر:A.rezai2026-05-02T09:41:41Z<p>A.rezai: /* منابع */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*قواعد الاحکام، علامه حلی، <br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67561کاربر:A.rezai2026-05-02T09:39:30Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67560کاربر:A.rezai2026-05-02T09:37:41Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق. <br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67559کاربر:A.rezai2026-05-02T08:34:18Z<p>A.rezai: /* آثار علامه حلی در موضوع حج */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین مذهب امامیه پرداخت و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
او در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سالهای پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج ۲، ص۴۰۶.</ref> <br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
از استادان وی میتوان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی با نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب حج، نقش مهمی در شکلگیری و تثبیت فقه حج در امامیه ایفا کرده است. <br />
<br />
او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
*'''منتهى المطلب فی تحقیق المذهب'''؛ <br />
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
*'''تذکره الفقهاء'''؛ <br />
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* '''مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه'''؛<br />
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب نمونهای رویکرد علمی فقه اختلافی وی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* '''تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة'''؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67550کاربر:A.rezai2026-04-30T14:29:38Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = کتاب مختلف الشیعه.jpg<br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.<br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده است که در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از : '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87.jpg&diff=67549پرونده:کتاب مختلف الشیعه.jpg2026-04-30T14:26:49Z<p>A.rezai: کتاب مختلف الشیعه فی الاحکام الشرعه یکی از آثار علامه حلی</p>
<hr />
<div>== خلاصه ==<br />
کتاب مختلف الشیعه فی الاحکام الشرعه یکی از آثار علامه حلی</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67548کاربر:A.rezai2026-04-30T14:12:15Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اشخاص<br />
|عنوان = علامه حلی<br />
|تصویر = <br />
|عرض تصویر = <br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام کامل = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی<br />
|کنیه = <br />
|لقب = علامه و آیتالله<br />
|نسب = <br />
|زادروز = ۶۴۸ق<br />
|کشور تولد = عراق<br />
|شهر تولد = حله<br />
|محل زندگی = عراق و ایران<br />
|مهاجر/انصار = <br />
|نام همسر = <br />
|فرزندان = فخر المحققین<br />
|خویشاوندان سرشناس = <br />
|دین = <br />
|مذهب = <br />
|پیشه = <br />
|مناصب = <br />
|نحوه درگذشت/شهادت = <br />
|تاریخ درگذشت = <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق<br />
|شهر درگذشت = <!-- تهران --> حله<br />
|کشور درگذشت = <!-- ایران --><br />
|آرامگاه = حرم حضرت علی(ع)<br />
<br />
|زمان اسلام آوردن = <br />
|نحوه اسلام آوردن = <br />
|حضور در جنگها = <br />
|هجرت به = ایران<br />
|دلیل شهرت = <br />
|نقشهای برجسته = <br />
|دیگر فعالیتها = <br />
<br />
|نام زیارتگاه = <br />
|سمت = <br />
|خدمت = <br />
|محل اقدام = <br />
|سفر = <br />
|نوشتهها = <br />
|موقوفات = <br />
|بناهای ساخته شده = <br />
|مقام علمی = <br />
<br />
|پس از =<br />
|پیش از =<br />
<br />
|اساتید = پدر، محقق حلی (دایی) و خواجه نصیرالدین طوسی<br />
|محل تحصیل = <br />
|اجازه روایت از = <br />
|اجازه اجتهاد از = <br />
|شاگردان = <br />
|اجازه روایت به = <br />
|اجازه اجتهاد به = <br />
|تالیفات = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب و <br />
<br />
|فعالیت سیاسی = <br />
|فعالیت اجتماعی = <br />
|فعالیت مذهبی = <br />
<br />
|وبگاه رسمی = <br />
|امضا = <!-- sign.jpg --><br />
}}<br />
<br />
'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده است که در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از : '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67547کاربر:A.rezai2026-04-30T14:04:47Z<p>A.rezai: /* معرفی و اهمیت */</p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده است که در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از : '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67546کاربر:A.rezai2026-04-30T14:03:58Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده است که در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از : '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67545کاربر:A.rezai2026-04-30T14:01:33Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه،اصولی و متکلم امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری است که<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
'''حسن بن یوسف بن مطهّر حلی'''، معروف به '''علامه حلی''' و '''آیتالله'''،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود. <br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.<ref>https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> <br />
<br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<ref>https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده است که در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی بهصورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از : '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67538کاربر:A.rezai2026-04-29T14:10:39Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ ق)،<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی، فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود. <br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد. <br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<br />
<br />
همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمعآوری کرده است که در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref><br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی، از جمله: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین''' نیز مباحثی دربارهٔ مسائل حج آمده است.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۰ق.<br />
*[https://hawzah.net/fa/Article/View/6380 «علامه حلی»]، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67487کاربر:A.rezai2026-04-28T13:34:51Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ ق)،<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی، فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود. <br />
<br />
وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد. <br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون [[فخر المحققین]] نهفته است.<br />
<br />
همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
===معرفی===<br />
علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حله در [[عراق]] به دنیا آمد.<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref><br />
<br />
وی پس از مرگ سلطان محمد خدابنده در سال ۷۱۶ قمری به شهر حله بازگشت و تا آخر عمر در آنجا اقامت گزید. او سرانجام ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
از منظمترین متون فقهی علامه است که فصل حج در آن با ترتیب دقیق واجبات، مستحبات، محرمات احرام و کفارات تدوین شده است. این کتاب تصویر جامعتری از فقه الحج در نزد علامه بهدست میدهد.<br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی، از جمله: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین''' نیز مباحثی دربارهٔ مسائل حج آمده است.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67486کاربر:A.rezai2026-04-28T13:15:04Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ ق)،<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حله در [[عراق]] به دنیا آمد.<ref>قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref><br />
<br />
علامه حلی (حسن بن یوسف بن مطهر حلی)، فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف امامیه در قرن هفتم و هشتم هجری قمری، از شخصیتهای علمی جهان تشیع به شمار میرود. وی با تکیه بر دانش عمیق خود در فقه، اصول، کلام و فلسفه، خدمات شایانی به گسترش و تبیین مذهب امامیه نمود و با تألیف آثار متعدد و بنیادین، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد. <br />
<br />
اهمیت علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانشهای مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان) و مسلمان کردن الجایتو، و تربیت شاگردانی بزرگ همچون شهید اول نهفته است.<br />
<br />
همچنین، اهتمام ویژهٔ او به نگارش آثاری با رویکرد تطبیقی و استدلالی، بهویژه در باب مناسک حج، او را به یکی از ارکان اصلی در شکلگیری و تثبیت فقه مناسک در امامیه تبدیل کرده است.<br />
<br />
<br />
علامه حلی پس از مرگ سلطان محمد خدابنده در سال ۷۱۶ قمری به شهر حله بازگشت و تا آخر عمر در آنجا اقامت گزید. وی سرانجام ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله وفات یافت و در حرم حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref><br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
از منظمترین متون فقهی علامه است که فصل حج در آن با ترتیب دقیق واجبات، مستحبات، محرمات احرام و کفارات تدوین شده است. این کتاب تصویر جامعتری از فقه الحج در نزد علامه بهدست میدهد.<br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی، از جمله: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین''' نیز مباحثی دربارهٔ مسائل حج آمده است.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
*<br />
*<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67485کاربر:A.rezai2026-04-28T10:06:37Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی''' (۷۲۶ق)<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛ <br />
کتاب فقه مقارَن علامه حلی است که مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب اسلامی، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
*تذکره الفقهاء؛ <br />
در این کتاب، علامه با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت میآورد و مباحث حج در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه؛<br />
علامه در این اثر، اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب از برجستهترین نمونههای رویکرد علمی وی به فقه اختلافی است و تحول دیدگاههای فقهی شیعه را در موضوع حج بهخوبی نشان میدهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
* تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
از منظمترین متون فقهی علامه است که فصل حج در آن با ترتیب دقیق واجبات، مستحبات، محرمات احرام و کفارات تدوین شده است. این کتاب تصویر جامعتری از فقه الحج در نزد علامه بهدست میدهد.<br />
<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی، از جمله: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین''' نیز مباحثی دربارهٔ مسائل حج آمده است.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى (م.۷۲۶ق)، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.<br />
*تذکره الفقهاء، علامه حلی (م.۷۲۶م)، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.<br />
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67479کاربر:A.rezai2026-04-28T06:03:07Z<p>A.rezai: /* آثار علامه حلی در موضوع حج */</p>
<hr />
<div>'''علامه حلی'''<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
# [[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]؛ <br />
<br />
مباحث مربوط به اعمال حج در این مجموعه، در مجلدات ۱۰ تا ۱۳ جای گرفته است که در آن مؤلف با بررسی آرای فقهای مذاهب گوناگون، به استدلال و نقد و بررسی اقوال پرداخته است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref><br />
<br />
<br />
# تذکرة الفقهاء؛<br />
<br />
<br />
# مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة؛<br />
<br />
<br />
# قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام؛<br />
<br />
<br />
# إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان؛<br />
<br />
<br />
# تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
<br />
<br />
# تبصرة المتعلمین؛<br />
<br />
<br />
# نهایة الأحکام فی معرفة الأحکام؛<br />
<br />
<br />
# دیگر آثار؛<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی، از جمله .... نیز مباحثی پراکنده دربارهٔ مسائل حج آمده است.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67430کاربر:A.rezai2026-04-16T12:00:55Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی'''<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
<br />
==آثار علامه حلی در موضوع حج==<br />
علامه حلی در برخی از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به مباحث مناسک حج پرداختهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: <br />
<br />
<br />
# منتهى المطلب فی تحقیق المذهب؛<br />
<br />
<br />
# تذکرة الفقهاء؛<br />
<br />
<br />
# مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة؛<br />
<br />
<br />
# قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام؛<br />
<br />
<br />
# إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان؛<br />
<br />
<br />
# تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة؛<br />
<br />
<br />
# تبصرة المتعلمین؛<br />
<br />
<br />
# نهایة الأحکام فی معرفة الأحکام؛<br />
<br />
<br />
# دیگر آثار؛<br />
در برخی آثار دیگر علامه حلی، از جمله .... نیز مباحثی پراکنده دربارهٔ مسائل حج آمده است.<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67429کاربر:A.rezai2026-04-16T09:22:09Z<p>A.rezai: </p>
<hr />
<div>'''علامه حلی'''<br />
<br />
<br />
==معرفی و اهمیت==<br />
<br />
==آثار مرتبط با حج==<br />
<br />
==پانوشت==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{پایان}}</div>A.rezaihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:A.rezai&diff=67421کاربر:A.rezai2026-04-16T07:29:34Z<p>A.rezai: صفحهای تازه حاوی «'''علامه حلی'''» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>'''علامه حلی'''</div>A.rezai