https://wikihaj.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Abazar 2026-08-10T17:59:25Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 https://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87_%D9%81%DB%8C_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4754 2017-12-31T08:37:44Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4753 2017-12-31T08:37:41Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4752 2017-12-31T08:37:34Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4751 2017-12-31T08:37:31Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_(%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=4750 2017-12-31T08:37:28Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4749 2017-12-31T08:35:33Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4748 2017-12-31T08:35:30Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4747 2017-12-31T08:35:26Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%DB%8C_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4746 2017-12-31T08:35:22Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87_%D9%81%DB%8C_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4745 2017-12-31T08:35:20Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4744 2017-12-31T08:35:17Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4743 2017-12-31T08:35:13Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4742 2017-12-31T08:35:10Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9&diff=4741 2017-12-31T08:35:07Z

<p>Abazar: تغییرمسیر به الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4740 2017-12-31T08:31:47Z

<p>Abazar: ویرایش کلی ازجمله جعبه اطلاعات، شناسه، دسته بندی، ویرایش محتوایی، پیوند به بیرون، رده و ناوبری</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | عنوان =<br /> | عنوان اصلی =الأخبار المستطابة فی فضل سکان طابه<br /> | تصویر =الاخبار المستطابة.jpg<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح_تصویر =<br /> | نویسنده =جلال‌الدین بن خیرالدین حنفی<br /> | برگرداننده =<br /> | ویراستار =<br /> | به تصحیح =<br /> | به کوشش =<br /> | تاریخ نگارش = قرن دهم قمری<br /> | تصویرگر =<br /> | طراح جلد =<br /> | موضوع =یادکرد فضیلت‌ها و ویژگی‌های حرم مدینه<br /> | سبک =<br /> | زبان =عربی<br /> | تعداد جلد = یک جلد<br /> | صفحه =<br /> | قطع =خطی<br /> | ناشر =<br /> | وبسایت ناشر =<br /> | محل انتشارات = مکتبة الحرم المکی<br /> | تاریخ نشر =<br /> | ترجمه به =<br /> | مجموعه =<br /> | شابک =<br /> }}<br /> <br /> '''الاخبار المستطابه فی فضل سکان طابه''' (به معنای روایت‌های نیک در بیان فضیلت ساکنان [[مدینه]]) کتابی است نوشته جلال الدین بن خیر الدین حنفی، از دانشوران سده دهم قمری که به بیان فضیلت‌ها و ویژگی‌های حرم مدنی می‌پردازد. درباره نویسنده این کتاب اطلاعات چندانی در دست نیست. در این کتاب طی هشت فصل ابتدا [[آیه قرآن|آیات]] قرآنی و سپس [[روایت|روایت‌های]] مربوط به ارزش معنوی و فضیلت مدینه ارائه شده است. همچنین در فصل ششم به مقایسه دو شهر [[مکه]] و مدینه پرداخته و نویسنده پس از بیان فضایل دو شهر، برتری شهر مدینه را بر مکه و دیگر شهرهای مقدس ثابت کرده است.<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> نویسنده کتاب جلال الدین حنفی گفته شده است. درباره شخصیتش آگاهی چندان در دست نیست. وی را از دانشوران و تاریخنگاران حنفی روزگار [[عثمانیان|عثمانی]] خوانده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰.&lt;/ref&gt; برخی او را جلال الدین بن الیاس بن خیر الدین مدنی و از دانشوران سده دهم قمری دانسته‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==معرفی==<br /> این اثر با عنوان الأخبار المستطابة فی فضل سکان طابه از کتاب‌های فضیلت‌ است و افزون بر این، می‌توان آن را در رده منابع و کتاب‌های مفاضله (برتری دادن یک شهر بر شهر دیگر) طبقه‌بندی کرد. مصادر و مآخذ این کتاب، آیات [[قرآن]] و [[روایت|روایات]] نبوی هستند. موضوع اثر، یادکرد فضیلت‌ها و ویژگی‌های [[حرم مدنی]] است. به [[مسجد قبا]] و دیگر مکان‌ها و مناطق مقدس [[مدینه]] نیز به سبب تأثیری که در برجسته‌سازی فضیلت‌های حرم مدنی دارند، توجه شده است.<br /> <br /> این کتاب در کتابشناسی‌های معاصر با عنوان الریاض المستطابة فی فضل سکان طابه نیز ثبت شده است.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; کلمه «طابه» در عنوان، به مدینه منوره اشاره دارد؛ زیرا از نام‌های شناخته شده مدینه، طابه و طیبه به معنای پاکیزه است. عبارت «سکان طابه» به مضمون پاره‌ای از روایات اشاره دارد&lt;ref&gt;نک: صحیح مسلم، ج۹، ص۱۵۳-۱۵۶؛ فتح الباری، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; که در فضیلت و منزلت مردم مدینه است.<br /> <br /> ==محتوا==<br /> کتاب در یک مقدمه و هشت فصل سامان یافته و چارچوبی منطقی دارد. پس از مقدمه، به ترتیب، نخست [[آیه قرآن|آیات]] و سپس [[روایت|روایت‌های]] مربوط به ارزش معنوی و فضیلت [[مدینه]] ارائه و سیر منطقی مباحث رعایت شده است.<br /> <br /> مباحث و مطالب اصلی کتاب به اختصار از این قرارند: در مقدمه، نام کتاب و انگیزه ‌نگارش آن بیان شده است. در فصل نخست، به شماری از آیات قرآنی استناد گشته و معنای این آیات به فضیلت و امتیازات مدینه تفسیر شده است. فصل دوم به تبیین جایگاه [[مسجد قبا]] و بررسی اهمیت معنوی و سیاسی این مسجد (که نخستین مسجد در تاریخ اسلام است) اختصاص یافته است. در فصل سوم، نویسنده شماری دیگری از آیات درباره مدینه را طرح و تفسیر کرده و سپس در تفسیر و تحلیل همین فضیلت‌ها در فصل چهارم به روایت‌های نبوی پرداخته است. شرح و تفسیر کوتاه روایت‌های پاداش [[زیارت]] و نماز در مساجد مدینه و مسجد قبا و [[بیت‌ المقدس]]، موضوع فصل پنجم است.<br /> <br /> مقایسه فضیلت‌ها (مفاضله)ی [[مکه]] و [[مدینه]] و وجوه برتری این دو شهر مقدس بر یکدیگر، در فصل ششم بررسی شده است. در بحث مفاضله، شماری از ادله طرفین به شکل جدلی مطرح شده و مبنای هر دیدگاه و احتجاج‌های طرفداران برتری این دو شهر مقدس، ارائه و مقایسه شده است. در کتاب حاضر که در پی بیان فضیلت‌های مدینه است، نویسنده جانب مدینه را گرفته و برتری آن را بر مکه و دیگر شهرهای مقدس ثابت کرده است.<br /> <br /> فصل هفتم به آداب و احکام [[نماز]] در [[مسجد قبا]] و فصل هشتم به فضیلت‌های [[بیت‌ المقدس]] اختصاص یافته است. یادکرد فضیلت‌های بیت‌ المقدس در این کتاب که به تصریح مؤلف در مقدمه، موضوع آن فضیلت‌های مدینه است، دلیلی منطقی ندارد. تنها توجیه آن است که در کتاب‌های مربوط به مساجد سه‌گانه که در سده‌های ۸ تا۱۰ق. نوشته شده‌اند، معمولاً همراه یادکرد فضیلت‌های [[مسجدالحرام]] و [[مسجدالنبی]]، به [[مسجدالاقصی]] و بیت‌ المقدس به منزله قبله نخست مسلمانان توجه شده است. بر مبنای این سنّت نوشتاری، مؤلف کتاب حاضر نپرداختن به بیت‌ المقدس را نقصانی در تألیف خویش می‌دانسته است.<br /> <br /> ==نسخه‌ها==<br /> این کتاب که تاکنون تصحیح و انتشار نیافته است، سه نسخه دارد: دو نسخه در [[کتابخانه الحرم المکی]] است و نسخه سوم در ۱۰۵۵ق. کتابت شده و نمونه عکسی آن در [[دار ‌الملک عبدالعزیز]] نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;المدینة المنورة فی مئة مخطوط، ص۳۸-۳۹؛ نک: معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * [https://books.google.com/books/about/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%89.html?id=cPU_kgAACAAJ نسخه کتاب در پایگاه گوگل بوک]<br /> * [http://www.alukah.net/library/0/65489/ معرفی الأخبار المستطابة در پایگاه الألوکة]<br /> * [http://www.ahlalhdeeth.com/vb/showthread.php?t=205651 دانلود نسخه خطی کتاب در پایگاه اهل الحدیث]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9240<br /> | عنوان = الاخبار المستطابه<br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''صحیح مسلم بشرح النووی''': النووی (م.۶۷۶ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''فتح الباری''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، بیروت، دار المعرفه<br /> * '''المدینة المنورة فی مئة مخطوط''': مصطفی عمار منلا، مرکز بحوث و دراسات المدینه<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة العصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{کتاب‌های مرتبط با حج}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌های درباره بیان فضیلت‌های مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های قرن دهم قمری]]<br /> [[رده:کتاب‌های جلال‌الدین حنفی]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7_%D8%A8%D8%A7_%D8%AD%D8%AC&diff=4739 2017-12-31T08:26:53Z

<p>Abazar: اضافه کردن الاخبار المستطابه</p> <hr /> <div>{{Navbox<br /> |name = کتاب‌های مرتبط با حج<br /> |title =کتاب‌های مرتبط با حج<br /> |state = autocollapse<br /> |style = text-align:center; background:#CEE0EF<br /> |titlestyle = background:#B1C9E4; font-size: 106%; color: #813C19<br /> |groupstyle = background:#B1C9E4;font-size:90%<br /> |liststyle = background:#F7F7FF;font-size:90%; text-align:right;<br /> |image = <br /> |group1 = <br /> |list1=[[آثار المدینة المنورة (کتاب)|آثار المدینة المنورة]] {{•}} [[ابتهاج الانسان و الزمن]] {{•}} [[اتحاف الوری باخبار ام القری]] {{•}} [[اثارة الترغیب و التشویق]] {{•}} [[الاحادیث الواردة فی فضائل المدینه]] {{•}} [[اتحاف الزائر و اطراف المقیم للسائر]] {{•}} [[اخبار الکرام|اِخبار الکرام بأخبار المسجدالحرام]] {{•}} [[اخبار دارالهجره]] {{•}} [[الاخبار الغریبه]] {{•}} [[اخبار المدینه (ابن زباله)]] {{•}} [[اخبار المدینه (ابن شبه)]]{{•}} [[اخبار مکه (ابن شبه)]]{{•}} [[اخبار مکه (ابن ساج)]]{{•}} [[اخبار مکه (حسنی)]]{{•}} [[اخبار مکه (ازرقی)]]{{•}} [[اخبار مکه (ابن منده)]]{{•}} [[الاخبار المستطابه]]<br /> }}<br /> <br /> &lt;noinclude&gt;<br /> [[رده:کتاب‌ها]]<br /> [[رده:الگوهای افقی]]<br /> &lt;/noinclude&gt;</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C)&diff=4738 2017-12-31T08:23:53Z

<p>Abazar: removed Category:کتاب‌های تاریخ مدینه; added Category:کتاب‌های درباره بیان فضیلت‌های مدینه using HotCat</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> '''اخبار المدینه علوی''' از منابع گمشده در تاریخ محلی [[مدینه]]، اثر [[یحیی بن حسن حسینی عقیقی علوی]] (۲۱۴ـ۲۷۷ق.)<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> {{اصلی|یحیی بن حسن علوی}}<br /> ابوالحسین یحیی بن حسن بن جعفر بن عبیدالله حسنی علوی، معروف به یحیی نسابه عقیقی که نسب او به [[امام سجاد(ع)]] می‌رسد، از نسب‌شناسان و تاریخ‌نگاران مدینه است. در سال ۲۱۴ق. در مدینه زاده شد و به سال ۲۷۷ق. در مکه درگذشت.&lt;ref&gt;سر السلسلة العلویه، ص۱۰-۱۱؛ الجوهر الشفاف، ج۱، ص۵۲۷؛ الذریعه، ج۱، ص۳۴۹؛ الاعلام، ج۸، ص۱۴۰-۱۴۱.&lt;/ref&gt; دانشوران رجالی او را توثیق و تصدیق کرده‌اند.&lt;ref&gt;قاموس الرجال، ج۱۱، ص۳۶-۳۷.&lt;/ref&gt; در برخی کتاب‌ها به اشتباه نام او یحیی بن جعفر عبیدی ثبت شده است.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۱، ص۲۹.&lt;/ref&gt; گفته‌اند او از نیاکان امیران و شریفان مدینه است که بر مدینه حکومت می‌کرده‌اند.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درباره یحیی علوی، در کتاب‌های رجالی شیعه تعارض‌هایی به چشم می‌خورد. در ‌گزارش شیخ طوسی، در بررسی اطلاعات ارائه شده، این نظر تقویت شده که این اطلاعات باید به سه فرد متفاوت پیوند یابد. اما سید ابوالقاسم خویی به این برداشت شیخ طوسی ایراد گرفته، معتقد است که از تحلیل سخنان نجاشی برمی‌آید که همه این بحث‌ها و نظرها درباره یک فرد یعنی تاریخ‌نگار و نسب‌شناس برجسته سده سوم، یحیی بن حسن علوی است.&lt;ref&gt;معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt; نیز وی به گفتار نجاشی در روایت کردن یحیی علوی از امام رضا(ع) ایراد گرفته و پس از تحقیق به این نتیجه رسیده که در کتاب‌های چهارگانه شیعه، حدیثی از طریق یحیی علوی گزارش نشده و در کتاب‌های شیخ صدوق نیز آن چه از وی گزارش شده، از دیگر امامان معصوم(ع) است نه امام رضا(ع).&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> افزون بر این، در منابع شیعی از ‌گزارش‌های یحیی علوی استفاده شده است؛ از جمله شیخ طوسی از طرق گوناگون از او روایت کرده است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt; ابن بِطریق نیز رویداد ولادت امام علی(ع) در کعبه را از وی روایت کرده است.&lt;ref&gt;عمدة عیون صحاح الاخبار، ص۲۷-۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یحیی علوی در دانش نسب‌شناسی دانشوری خبره است و نسب‌شناسان شیعی به او استناد و ارجاع می‌دهند.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; انساب الطالبیین وی بر منابع این شاخه علم، تأثیر اساسی گذاشته است. برای نمونه می‌توان به ابن ابی‌الحدید اشاره کرد که به این کتاب دسترسی داشته و در رویداد دفن امام حسن(ع) کنار قبر پیامبر اکرم(ص) و اختلاف بنی‌هاشم و بنی‌امیه، به این کتاب استناد کرده است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اختلاف در عنوان==<br /> [[سمهودی]] نام این کتاب را اخبار المدینه ثبت کرده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt; از کتاب‌شناسان متأخر نیز افرادی چون حاجی خلیفه، نام آن را اخبار المدینه آورده‌اند.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۲، ص۸۸.&lt;/ref&gt; آقا بزرگ نیز همین عنوان را برگزیده است.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; منابع معاصر نیز این عنوان را برای کتاب مذکور ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما کتب عن الحج، ص۱۹.&lt;/ref&gt; با این وجود ابن ابی‌الحدید پس از استفاده از این کتاب، نام آن را النسب نگاشته است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==روش==<br /> روش تاریخ‌نگاری علوی با روش [[ابن زباله]] بسیار همانند است. این شباهت را در این موارد می‌توان دید: نوع ‌گزارش، روش دریافت روایت‌های تاریخی و تدوین آن‌ها، توجه به جای‌های مدینه، مناسبات جغرافیایی خانه‌ها، و توجه به انساب و تاریخ مکان‌ها و مساجد و سیره و رفتار نبوی.&lt;ref&gt;نک: اخبار المدینه، صفحات مختلف؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳-۴۴.&lt;/ref&gt; با بررسی و تطبیق ‌گزارش‌های ابن زباله و یحیی علوی، افزون بر یافتن نقاط مشترک میان آن دو، به این نتیجه می‌توان رسید که کتاب علوی کامل‌کننده اثر ابن زباله است.&lt;ref&gt;المناسک، ص۱۶۲-۱۶۴، «مقدمه حمد الجاسر».&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محتوا==<br /> بر پایه مجموع بخش‌های باقیمانده، موضوع این کتاب، تاریخ مسجدالنبی و دیگر مکان‌ها و مساجد مدینه و ‌گزارش‌هایی درباره توسعه‌ها و تحولات مسجدالنبی در روزگار خلفا و حاکمان اموی است.<br /> <br /> گزارش‌های یحیی بن حسن علوی درباره مدینه منوره و مکان‌ها و مناطق آن، بیشتر بر بخش داخلی مدینه تمرکز یافته و درباره مسجدالنبی و دیگر مساجد و مکان‌های مقدس مدینه است. او هر نشانه‌ای از حضور پیامبر اکرم(ص) و سنت و سیره آن بزرگوار را که در مدینه دیده، مهم دانسته و در جمع و تدوین آگاهی‌های مربوط به آن کوشیده است.<br /> <br /> اگر به ظاهر منطقی و منسجم ‌گزارش‌های سمهودی از روایت‌های یحیی علوی اعتماد کرده، این انسجام را به اصل کتاب علوی نسبت دهیم، به این نتیجه می‌رسیم که این روایت‌ها از رویداد بیعت عقبه و هجرت و ورود پیامبر اکرم(ص) به قریه قبا و سکونت در خانه [[ابوایوب انصاری]] و استقبال مردم مشتاق از آن حضرت آغاز می‌شده و با ‌گزارش‌هایی درباره پیوند برادری مهاجران و انصار و گزارشی کوتاه از حجة الوداع و کفن و دفن پیامبر اکرم(ص) ادامه یافته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵، ۳۶۶-۳۶۷-۳۷۷، ۴۱۴، ۴۲۴-۴۳۳، ۴۴۷، ۴۵۶، ۵۲۶، ۵۲۸.&lt;/ref&gt; علوی همچنین حدیث‌هایی درباره شفابخشی تربت مدینه و ویژگی‌های حرم مدنی آورده است. او بیشتر آگاهی‌ها را به مسجدالنبی اختصاص داده و به تفصیل از تاریخ شکل‌گیری این مسجد و زمین اصلی آن، مشارکت پیامبر و صحابه در ساختن این بنا و اوصاف و ویژگی‌های آن گفت‌وگو کرده است. سمهودی در جلد دوم اثرش ‌گزارش‌هایی فراوان از یحیی علوی درباره مسجدالنبی و تحولات آن آورده است.&lt;ref&gt;وفا ءالوفاء، ج۲، ص۲۷، ۳۳-۴۵، ۵۴-۶۹، ۱۰۱-۱۲۳، ۱۸۳.&lt;/ref&gt; ‌گزارش‌های دیگر علوی درباره تحویل قبله و منبر و محراب نبوی، شُرُفات (کنگره‌ها)، مناره‌ها، مَقصوره، تَحصیب مسجدالنبی، تحولات و دگرگونی‌های آن، خانه‌ها و حجره‌های پیرامون، اندازه و حدود مسجد، قندیل‌ها، درها و ستون‌های مسجد، محل اعتکاف پیامبر(ص)، سراهای همسران آن حضرت، مصلای نبوی، طریق رفتن حضرت به مسجد، و افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی به ویژه توسعه و افزایش‌های عمر بن خطاب و عثمان است. سپس از دیگر مصلاها و مساجد مدینه و نام و ویژگی‌های آن‌ها و نیز آطام (برج‌های) مدینه، منازل، و قبایل انصار یاد کرده است. بخشی دیگر از این ‌گزارش‌ها درباره فضیلت کوه اُحد و آرامگاه‌ شهدای اُحد است.<br /> <br /> ==استفاده کتاب‌های مختلف از این کتاب ==<br /> المناسک منسوب به ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) کهن‌ترین مرجعی است که در آن می‌توان اثر اخبار المدینه علوی را پی گرفت. حربی با عبارت «حدثنی» و بی‌واسطه، دانش مدینه‌شناسی خود را از یحیی علوی گرفته است. نحوه ‌گزارش حربی نشان می‌دهد که یا کتاب یحیی را در دست داشته و بی‌واسطه از آن گزارش کرده یا آن را به شکل شفاهی از یحیی دریافت کرده است. نقل شده‌های حربی از علوی ‌گزارش‌هایی درباره مساحت مسجدالنبی، کیفیت تعیین قبله مسجد، اوصاف و ستون‌های مسجد، افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی، و اندازه مرقد نبوی هستند.&lt;ref&gt;المناسک، ص۳۸۹، ۳۹۷، ۴۰۳-۴۰۴، ۴۲۵.&lt;/ref&gt; سمهودی (م.۹۱۱ق.) در بررسی تاریخ توسعه‌ها و تغییرات مسجدالنبی به مقایسه میان ‌گزارش‌های تاریخ‌نگاران کهن می‌پردازد و از میان همه نظرها، معمولاً ‌گزارش‌های یحیی علوی را همراه دیدگاه‌های ابن زباله (م.حدود ۲۰۰ق.) آورده و یادآور شده که پذیرش ‌گزارش‌های ابن زباله مشروط به سازگاری با ‌گزارش‌های علوی است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> گویا سخاوی این اثر را دیده و آن را کتابی کوچک وصف کرده&lt;ref&gt;الاعلان بالتوبیخ، ص۲۷۳.&lt;/ref&gt;؛ اما در ‌گزارش خود دچار خطاهایی شده است. او این کتاب را به محمد بن یحیی علوی که در واقع راوی کتاب است، نسبت داده و کتاب دیگری در موضوع مدینه را به علوی منسوب ساخته است. همان جا کتابی را در فضائل المدینه به علوی نسبت می‌دهد.<br /> <br /> از اخبار المدینه علوی چهار روایت به دست سمهودی رسیده بود. در یک روایت، راوی نامشخص است و سمهودی از او نام نبرده است. نسخه دوم را طاهر بن یحیی از ابوالحسن مدائنی روایت کرده است. روایت سوم را طاهر به طور مستقیم از پدرش برگرفته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۸، ۱۱۰، ۱۷۴، ۳۰۵، ۳۴۳، ۳۶۰،۳۹۴؛ ج۲، ص۴۰۲.&lt;/ref&gt; نسخه چهارم کتاب، روایتِ حسین بن محمد بن یحیی، نوه مؤلف، است که به گفته سمهودی نسخه‌اش با نسخه طاهر تفاوت‌هایی داشته است. مثلاً یکی از آن دو خبری آورده که دیگری نیاورده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۲۰۴؛ ج۲، ص۱۵۹، ۲۵۶؛ ج۳، ص۱۴۱؛ ج۵، ص۲۷؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سمهودی حدود ۲۱۰ قطعه و ‌گزارش از این کتاب را حفظ کرده و چنان‌که برخی از محققان گفته‌اند، با گردآوری و تنظیم و تدوین دیگر بار این قطعات، می‌توان کلیت کتاب و موضوعات اصلی آن را بازسازی کرد.&lt;ref&gt;حجاز در صدر اسلام، ص۴۴؛ معجم ما الف عن المدینه، ص۲۹؛ دراسات حول المدینة المنوره، ج۲، ص۳۵۱-۳۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ‌درباره تأثیر اخبار المدینه علوی بر کتاب‌های تاریخ مدینه، آگاهی‌هایی در دست نیست. اما استفاده گسترده سمهودی (م.۹۱۱ق.) و ثبت بسیاری از ‌گزارش‌های تاریخی اثر او در کتابش نشان دهنده جایگاه برجسته علوی در حفظ و روایت ‌گزارش‌های مدینه‌شناسی است. همچنین ابن نجار (م.۶۴۳ق.) برخی از ‌گزارش‌های اخبار المدینه علوی را به‌گونه مستند از طاهر بن یحیی روایت کرده است.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۱۱۷، ۳۸۳.&lt;/ref&gt; پیش از سمهودی، دیگر تاریخ‌نگار مدینه در سده هشتم و نهم ق. زین الدین ابوبکر مراغی (م.۸۱۶ق.) از کتاب علوی سود جسته و بدون یادکرد نام کتاب، قطعاتی از آن را درباره تاریخ و بنای مسجدالحرام، مصلا، منبر و درهای مسجدالنبی، داستان ستون حنانه، اعتکاف پیامبر اکرم در مسجدالنبی، آداب و احکام فقهی مسجدالنبی، و آداب زیارت پیامبر(ص) آورده است.&lt;ref&gt;تحقیق النصره، ص۳۶، ۳۸-۳۹-۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اخبار المدینه''': ابن زباله (م.۱۹۹ق.)، به کوشش ابن سلامه، المدینه، ۱۴۲۴ق<br /> * '''الاعلام''': الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م<br /> * '''الاعلان بالتوبیخ''': شمس الدین السخاوی (م.۹۰۲ق.)، به کوشش فرانس روزنتال، بیروت، دار الکتب العلمیه<br /> * '''تحقیق النصرة بتلخیص معالم دار الهجره''': ابوبکر بن الحسین المراغی (م.۸۱۶ق.)، به کوشش الصمعی، مدینه، المکتبة العلمیه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''الجوهر الشفاف فی انساب السادة الاشراف''': عارف عبدالغنی، دمشق، دار کنان، ۱۹۹۷م<br /> * '''حجاز در صدر اسلام''': صالح احمد العلی، ترجمه: آیتی، مشعر، ۱۳۷۵ش<br /> * '''دراسات حول المدینة المنوره''': به کوشش نادی المدینة المنورة الادبی، مدینه، ۱۴۱۵ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''الذریعة الی تصانیف الشیعه''': آقا بزرگ تهرانی (م.۱۳۸۹ق.)، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق<br /> * '''سر السلسلة العلویه''': ابونصر البخاری (م. قرن۴ق.)، به کوشش بحر العلوم، الرضی، ۱۴۱۳ق<br /> * '''شرح نهج البلاغه''': ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * '''عمدة عیون صحاح الاخبار''': ابن البطریق (م.۶۰۰ق.)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''الفهرست''': الطوسی (م.۴۶۰ ق)، به کوشش قیومی، نشر الفقاهه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''قاموس الرجال''': محمد تقی شوشتری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۸ق<br /> * '''کشف الظنون''': حاجی خلیفه (م.۱۰۶۷ق.)، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۳ق<br /> * '''معجم رجال الحدیث''': الخوئی (م.۱۴۱۳ق.)، بیروت، ۱۴۰۹ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''معجم ما کتب عن الحج''': عبدالجبار الرفاعی، تهران، مشعر، ۱۴۲۷ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض، دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:کتاب‌های درباره بیان فضیلت‌های مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های قرن سوم قمری]]<br /> [[رده:کتاب‌های یحیی بن حسن علوی]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9.jpg&diff=4737 2017-12-31T08:00:32Z

<p>Abazar: برگرفته از پایگاه گوگل بوک: https://books.google.com/books/about/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A.html?id=bb1sQgAACAAJ</p> <hr /> <div>برگرفته از پایگاه گوگل بوک:<br /> https://books.google.com/books/about/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A.html?id=bb1sQgAACAAJ</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hasaninasab&diff=4736 2017-12-31T07:44:49Z

<p>Abazar: /* فاس */</p> <hr /> <div>در مورد صفحه اول سعی کنید ایده ها و شکل متفاوتی نسبت به ویکی داشته باشید. --[[کاربر:Engineer|Engineer]] ([[بحث کاربر:Engineer|بحث]]) ‏۲۳ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۱۲:۱۱ (UTC)<br /> <br /> {{پب|Engineer}}. حتما همینطوره که می‌فرمایید. اما تازه این ویکی را آغاز کردیم. به طور مثال ابتدا همین الان باید الگوی پب را درست کنم؛ سپس از الگوی آن استفاده کنم. از تولید به مصرف. --[[کاربر:Hasaninasab|Hasaninasab]] ([[بحث کاربر:Hasaninasab|بحث]]) ‏۲۳ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۱۲:۲۲ (UTC)<br /> <br /> ==ساخت صفحات==<br /> سلام جناب حسنی نسب. مطابق امر شما ساخت شش صفحه از مقاله های دانشنامه حج و حرمین شریفین انجام پذیرفت. البته الگوی ویرایش را گذاشتم تا مشخص باشد که هنوز کار دارد.--[[کاربر:Abazar|Abazar]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]]) ‏۲۴ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۳۱ (UTC)<br /> <br /> ==آثار المدینه==<br /> سلام جناب حسنی نسب. مدخل [[آثار المدینة المنورة (کتاب)]] را ویرایش کردم. البته چندجا نیاز به توضیح دارد که در داخل متن پررنگ نمودم. لطفا بررسی و اصلاح کنید.--[[کاربر:Abazar|Abazar]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]]) ‏۲۹ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۱۴:۱۳ (UTC)<br /> * {{پب|Abazar}} در بخش معرفی کتاب، عبارت «مرجع بسیاری از آثار مدینه‌شناسی بوده که » به «مراجع آن بسیاری از آثار مدینه‌شناسی بوده که» تغییر یابد. در بخش محتویات، عبارت «در بخش دوم، به معرفی قصرهای سعید بن عاص و قصر و نیز سدّ عاصم بن عمرو پرداخته» به منبع اصلی رجوع کنید و اصلاح فرمایید. همچنین کتابشناسی التاریخ المفصل للکعبة به داخل متن (همانند دانشنامه) اضافه شود و نسخه استفاده‌شده در کتاب را نیز بیابید و در منابع اضافه کنید.--[[کاربر:Hasaninasab|Hasaninasab]] ([[بحث کاربر:Hasaninasab|بحث]]) ‏۲ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۱:۴۶ (UTC)<br /> :::::{{پب|Hasaninasab}} دو اشکال اول اصلاح شد. اما نسخه‌ای از کتاب که یافتم، با ارجاعات همخوانی نداشت و نیاز است که نسخه به‌کاررفته مشخص شود. اگر امکان دارد شما زحمتش را بکشید.--[[کاربر:Abazar|Abazar]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]]) ‏۵ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۵۸ (IRDT)<br /> <br /> ==نیاز به ابزارهای بیشتر برای ویکی سازی==<br /> سلام. به نظرم برخی ابزارهای ویکی مانند Hot cat و ابزارهای ویرایشی دیگر مورد نیاز است. همچنین بخش ترجیحات کاربری بسیار محدود است و باید تقویت شود.--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۲۹ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۲۰:۳۶ (UTC)<br /> <br /> ==[[آل حبوبی]]==<br /> سلام. در این مدخل آمده است این خاندان از اشراف حسینی هستند که با 19 واسطه به امام حسن مجتبی (ع) می‌رسند. به نظر یکی از دو مورد اشتباه تایپی باشد.--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۳۰ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۲۰ (UTC)<br /> * {{پب|Seyedjavad}} عبارت «اشراف حسینی» به «اشراف حسنی» تغییر یابد.--[[کاربر:Hasaninasab|Hasaninasab]] ([[بحث کاربر:Hasaninasab|بحث]]) ‏۲ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۱:۴۷ (UTC)<br /> <br /> ==مداخل جدید==<br /> سلام جناب حسنی نسب. اگر امکان دارد مداخل جدید در صفحه کارهای من قرار دهید. تشکر--[[کاربر:Abazar|Abazar]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]]) ‏۵ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۴۰ (IRDT)<br /> * {{پب|Abazar}} با سلام و ادب. مداخل اَبجَد، ابراهیم (ع)، ابراهیم بن محمد (ص)، ابراهیم بن محمد استرآبادی و ابرق در صفحه کارها اضافه شد.--[[کاربر:Hasaninasab|Hasaninasab]] ([[بحث کاربر:Hasaninasab|بحث]]) ‏۶ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۳۶ (IRDT)<br /> <br /> ==ایجاد یادداشت==<br /> سلام جناب حسنی نسب. در مدخل [[حضرت ابراهیم(ع)]] بخش یادداشت به طور اتوماتیک به انتهای بخش پانویس اضافه نمی شود. لطفا اصلاح فرمایید.--[[کاربر:Abazar|Abazar]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]]) ‏۷ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۷:۳۲ (IRDT)<br /> <br /> ==[[آل ضبه]]==<br /> سلام. در مدخل [[آل ضبه]] مطلبی درباره تولیت کعبه نیامده؛ اما در مقاله اسد بن خزیمه دانشنامه حج و حرمین آمده است: «وی پس از آل ضبه از عرب عدنانی، متولی خانه خدا شد.» اگر سند این مطلب صحیح است، بفرمایید تا در مدخل اضافه کنم.--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۸ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۲۰:۵۶ (IRDT)<br /> * {{پب|Seyedjavad}} اصلاح شد.<br /> <br /> ==[[آل عجلان]]==<br /> در شناسه این مدخل در دانشنامه، حکومت آنها (حک: 707-777ق.) آمده است که باتوجه به متن مقاله، (۷۴۶ -۸۲۹ق.) صحیح است.--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۲۳:۳۷ (IRDT)<br /> <br /> ==[[آل قتاده]]==<br /> در شناسه این مدخل در دانشنامه، حکومت آنها (حک: ۶۱۶-۷۰۱ق.) بیان شده که باتوجه به متن مقاله (۵۹۷-۶۷۰ق) صحیح است.--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۵۷ (IRDT)<br /> <br /> ==[[آل سعود]]==<br /> سیاست شما درباره این مدخل در ویکی حج چیست؟ آیا این مدخل را تبدیل به چند مدخل جداگانه کنم یا اینکه خلاصه تر بیاورم یا اینکه همینطور با جزئیات و جهت گیری آشکار ویکی سازی کنم؟--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۰۶ (IRDT)<br /> <br /> == الگوی تکمیل مقاله ==<br /> <br /> در صورتی که همه ملاک های مقاله تکمیل باشد رده مقاله‌های تکمیل به مقاله اضافه می شود. --[[کاربر:Engineer|Engineer]] ([[بحث کاربر:Engineer|بحث]]) ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۶:۵۷ (IRDT)<br /> <br /> == آیه حج ==<br /> با سلام و تشکر از دقت حضرتعالی درباره این مدخل، موارد ذیل به نظرم رسید.<br /> * شناسه به نظر بنده تکمیل بوده است، از این رو در انتهای کار برچسب ویرایش برداشته شده است.<br /> * چیزی که در متن آیه کاراکتر اضافی به نظر رسیده علامات وقف و غیره است که گویا فونت آن در سیستم شما به درستی خوانده شده. در سیستم و مرورگر این جانب چنین چیزی وجود ندارد.<br /> * با توجه به وجود الگوی گفتگو در چند خط پایین تر از تصویر که در قسمت شناسه قرار گرفته وترجمه و اصل آیه در آن به وضوح قابل مشاهده است، به نظر می‌رسد این که کدام را ذکر کنیم امری سلیقه‌ای باشد؛ در عین حال نهایتا سلیقه مدیر اعمال خواهد شد که البته دست ایشان در اعمال ویرایش باز است.<br /> * در موردی که فرموده‌اید قرار شده آیه و سوره را چگونه ذکر کنیم، بنده چنین قراری را یادم نیست اما اگر شیوه‌نامه چنین است از این به بعد اینگونه نوشته خواهد شد.<br /> * در استفاده از الگوهای متفاوت (ص) و (ع) و... هم اگر عنایت فرموده باشید در سایر موارد این کار اعمال شده و تصحیح صورت گرفته است و این یک موردی که ذکر کرده‌اید از چشم ویراستار مخفی مانده که اصلاح آن هم انجام خواهد شد هرچند به نظرم می‌رسد اصلاح یک علامت اینچنینی کم مؤونه‌تر از گذاشتن پیام برای آن باشد.<br /> * در بحث پیوند به بیرون هم آدرسها به دقت کپی شده‌اند و برای صحت این امر می‌توانید روی آن کلیک کرده و به صفحه مورد نظر منتقل شوید.<br /> * برای تغییر مسیر چیزی به ذهن بنده نرسید. اگر چیزی در ذهن شما هست که بتوان عنوان «آیه حج» را به آن تغییر مسیر داد بفرمایید تا ایجاد شود یا زحمت ایجادش را بکشید.<br /> * در مورد ویرگول هم در قسمت (ص) و (ع) و... توضیح داده‌ام.<br /> * درباره جعبه اطلاعات هم با توجه به اینکه سایر ویکی‌ها چنین چیزی را ارائه نکرده‌اند (که البته از نظر اینجانب، این امر بی‌دلیل نبوده و به علت کم بودن اطلاعات جزئی چنین مواردی است)، جعبه اطلاعات برای این آیات ساخته نشده ولی اگر اصرار بر چنین امری داشته باشید می‌توان آن را ساخت.<br /> * در مورد برچسب ویرایش هم باید عرض کنم که در آخر کار برداشته شده یعنی از نظر اینجانب کار این مدخل تمام بوده است.<br /> * در چند مورد دیگر بابت اشکالی که گرفته‌اید تشکر می‌کنم فقط باید یک نکته را عرض کنم. آیا در این ویکی هم به شیوه سایر ویکی‌ها عمل خواهد شد یعنی مدیر، مسئول رفع اشکالات باقی مانده سهوی یا تکمیل نواقص سایر مداخل است یا این که روال، چیز دیگری است و مدیر، مسئول این است که اشکالات را در پیام تذکر دهد تا خود نویسنده آن را برطرف کند؟<br /> <br /> با تشکر --[[کاربر:Jalalyaghmoori|Jalalyaghmoori]] ([[بحث کاربر:Jalalyaghmoori|بحث]]) ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۲۳:۵۱ (IRDT)<br /> <br /> == آزمایش اکو ==<br /> {{پب|engineer}} آزمایش اکو --[[کاربر:Engineer|Engineer]] ([[بحث کاربر:Engineer|بحث]]) ‏۲۸ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۲:۵۲ (IRST)<br /> <br /> ==نمایش بهتر برای مخاطبان==<br /> به نظر من باید محتوای اولیه لینک های آبی در داخل متن مداخل، با توقف بر روی لینک نمایش داده شود. همچنین متن پانویس با توقف بر روی شماره پانویس نشان داده شود.--[[کاربر:Seyedjavad|Seyedjavad]] ([[بحث کاربر:Seyedjavad|بحث]]) ‏۷ اکتبر ۲۰۱۷، ساعت ۲۳:۰۵ (IRST)<br /> * {{پب|Engineer}} سلام و ادب. اگر امکان دارد بررسی نمایید.--[[کاربر:Hasaninasab|Hasaninasab]] ([[بحث کاربر:Hasaninasab|بحث]]) ‏۸ اکتبر ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۵۹ (IRST)<br /> ::اول از همه خوشحالم که اکو دوباره راه افتاد! دوم این که در مورد پیش نمایش محتوای اولیه لینک ها و پانویس ها انجام شد. اولی با اکستنشتن popups و دومی به صورت یک ابزار است. امید است که در نسخه های آینده popups پانویس ها را هم نمایش دهد ولی تا آن زمان نیاز ما با ابزار براورده شده است. در ضمن برای اجرای همگانی این خصوصیت اکستنشن betafeatures رو غیر فعال کردم که البته به درد خاصی هم نمی خورد. --[[کاربر:Engineer|Engineer]] ([[بحث کاربر:Engineer|بحث]]) ‏۸ اکتبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۱۵ (IRST)<br /> <br /> ==اشتباه در مدخل ابوبکر==<br /> سلام. در مدخل [[ابوبکر]] آمده است: «در این میان، ولید برخی کارهای خلاف شرع انجام داد» که باید ولید به خالد تغییر یابد.--&lt;span style=&quot;border-radius:5px;border:orange 1px solid;background-color:#FFFFFF;padding:0 4px 0 4px;&quot;&gt;[[کاربر:Abazar|اباذر]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]])&lt;/span&gt; ‏۱۰ اکتبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۳۳ (IRST)<br /> <br /> == درباره ویکی حج ==<br /> <br /> در پایین همه صفحه ها لینکی به صفحه «درباره ویکی حج» وجود دارد لطفا در این صفحه چیزی بنویسید تا خالی نماند (بنده لینک های اضافی دیگر را از پایین صفحه حذف کرده ام ولی این یکی را می بینم که به درد می خورد و نوشته شدنش بهتر از حذف شدنش است!) --[[کاربر:Engineer|Engineer]] ([[بحث کاربر:Engineer|بحث]]) ‏۲۳ دسامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۳۳ (IRST)<br /> <br /> ==فاس==<br /> کلمه فاس در نام تقی الدی فاسی، در برخی مقالات ویکی به شکل «فَأس» حرکت گذاری شده که نادرست است. این واژه نسبت است به شهر فاس در مغرب و هیچ حرکتی نیاز ندارد.--[[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۴:۳۰ (IRST)<br /> <br /> ==اشکال در نام کتاب==<br /> نام کامل کتاب الاخبار المستطابه، «الأخبار المستطابة فی فضل سکان طابه» است؛ که به اشتباه «مکان طابه» آمده است.--&lt;span style=&quot;border-radius:5px;border:orange 1px solid;background-color:#FFFFFF;padding:0 4px 0 4px;&quot;&gt;[[کاربر:Abazar|اباذر]] ([[بحث کاربر:Abazar|بحث]])&lt;/span&gt; ‏۳۱ دسامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۱:۱۴ (IRST)</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4735 2017-12-31T07:44:36Z

<p>Abazar: Abazar صفحهٔ اخبار المستطابه را به الاخبار المستطابه منتقل کرد: اصلاح نام</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الاخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4734 2017-12-31T07:44:33Z

<p>Abazar: Abazar صفحهٔ اخبار المستطابه را به الاخبار المستطابه منتقل کرد: اصلاح نام</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۷]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''الاخبار المستطابه''' از کتب فضایل مدینه، نوشته جلال الدین بن خیر الدین حنفی، از دانشوران سده دهم ق.<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> از نویسنده کتاب آگاهی چندان در دست نیست. وی را از دانشوران و تاریخنگاران حنفی روزگار عثمانی خوانده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰.&lt;/ref&gt; برخی او را جلال الدین بن الیاس بن خیر الدین مدنی و از دانشوران سده دهم ق. دانسته‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==معرفی==<br /> این اثر با عنوان الأخبار المستطابة فی فضل مکان طابه از کتاب‌های فضیلت‌ است و افزون بر این، می‌توان آن را در رده منابع و کتاب‌های مفاضله (برتری دادن یک شهر بر شهر دیگر) طبقه‌بندی کرد. مصادر و مآخذ این کتاب، آیات قرآن و روایات نبوی هستند. موضوع اثر، یادکرد فضیلت‌ها و ویژگی‌های حرم مدنی است. به مسجد قبا و دیگر مکان‌ها و مناطق مقدس مدینه نیز به سبب تأثیری که در برجسته‌سازی فضیلت‌های حرم مدنی دارند، توجه شده است.<br /> <br /> این کتاب در کتابشناسی‌های هم‌روزگار ما با عنوان الریاض المستطابة فی فضل سکان طابه نیز ثبت شده است.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; کلمه «طابه» در عنوان، به مدینه منوره اشاره دارد؛ زیرا از نام‌های شناخته شده مدینه، طابه و طیبه به معنای پاکیزه است. عبارت «سکان طابه» به مضمون پاره‌ای از روایات اشاره دارد&lt;ref&gt;نک: صحیح مسلم، ج۹، ص۱۵۳-۱۵۶؛ فتح الباری، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; که در فضیلت و منزلت مردم مدینه است.<br /> <br /> ==محتوا==<br /> کتاب در یک مقدمه و هشت فصل سامان یافته و چارچوبی منطقی دارد. پس از مقدمه، به ترتیب، نخست آیات و سپس روایت‌های مربوط به ارزش معنوی و فضیلت مدینه ارائه و سیر منطقی مباحث رعایت شده است.<br /> <br /> مباحث و مطالب اصلی کتاب به اختصار از این قرارند: در مقدمه، نام کتاب و انگیزه ‌نگارش آن بیان شده است. در فصل نخست، به شماری از آیات قرآنی استناد گشته و معنای این آیات به فضیلت و امتیازات مدینه تفسیر شده است. فصل دوم به تبیین جایگاه مسجد قبا و بررسی اهمیت معنوی وسیاسی این نخستین مسجد تاریخ اسلام اختصاص یافته است. در فصل سوم، نویسنده شماری دیگری از آیات درباره مدینه را طرح و تفسیر کرده و سپس در تفسیر و تحلیل همین فضیلت‌ها در فصل چهارم به روایت‌های نبوی پرداخته است. شرح و تفسیر کوتاه روایت‌های پاداش زیارت و نماز در مساجد مدینه و مسجد قبا و بیت‌ المقدس، موضوع فصل پنجم است.<br /> <br /> مفاضله میان مکه و مدینه و وجوه برتری این دو شهر مقدس بر یکدیگر، در فصل ششم بررسی شده است. در بحث مفاضله، شماری از ادله طرفین به شکل جدلی مطرح شده و مبنای هر دیدگاه و احتجاج‌های طرفداران برتری این دو شهر مقدس، ارائه و مقایسه شده است. در کتاب حاضر که در پی بیان فضیلت‌های مدینه است، نویسنده جانب مدینه را گرفته و برتری آن را بر مکه و دیگر شهرهای مقدس ثابت کرده است.<br /> <br /> فصل هفتم به آداب و احکام نماز در مسجد قبا و فصل هشتم به فضیلت‌های بیت‌ المقدس اختصاص یافته است. یادکرد فضیلت‌های بیت‌ المقدس در این کتاب که به تصریح مؤلف در مقدمه، موضوع آن فضیلت‌های مدینه است، دلیلی منطقی ندارد. تنها توجیه آن است که در کتاب‌های مربوط به مساجد سه‌گانه که در سده‌های ۸ تا۱۰ق. نوشته شده‌اند، معمولاً همراه یادکرد فضیلت‌های مسجدالحرام و مسجدالنبی، به مسجدالاقصی و بیت‌ المقدس به منزله قبله نخست مسلمانان توجه شده است. بر مبنای این سنّت نوشتاری، مؤلف کتاب حاضر نپرداختن به بیت‌ المقدس را نقصانی در تألیف خویش می‌دانسته است.<br /> <br /> ==نسخه‌ها==<br /> این کتاب که تاکنون تصحیح و انتشار نیافته است، سه نسخه دارد: دو نسخه در کتابخانه الحرم المکی است و نسخه سوم در ۱۰۵۵ق. کتابت شده و نمونه عکسی آن در دار ‌الملک عبدالعزیز نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;المدینة المنورة فی مئة مخطوط، ص۳۸-۳۹؛ نک: معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''صحیح مسلم بشرح النووی''': النووی (م.۶۷۶ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''فتح الباری''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، بیروت، دار المعرفه<br /> * '''المدینة المنورة فی مئة مخطوط''': مصطفی عمار منلا، مرکز بحوث و دراسات المدینه<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة العصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق.<br /> {{پایان}}</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Abazar&diff=4733 2017-12-31T07:37:52Z

<p>Abazar: /* آذر */</p> <hr /> <div>{{صفحه کاربری استاندارد}}<br /> ==مداخل جدید==<br /> &lt;div class=&quot;reflist4&quot; align=&quot;right&quot; direction=&quot;ltr&quot; style=&quot;max-height: 230px; overflow: auto; padding: 3px; font-size:85%; background:#FFFCF8; line-height:1.3em; column-count:2 ; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2;&quot;&gt;<br /> &lt;recent limit=&quot;100&quot;/&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''مداخل ایجاد شده'''<br /> == شهریور ==<br /> * [[آثار المدینة المنورة (کتاب)]]<br /> * [[‏آخر الزمان]]<br /> * [[‏آداب الحرمین]]<br /> * [[آدم(ع)]]<br /> * [[آذربایجان]]<br /> == مهر ==<br /> * [[ابجد]]<br /> * [[حضرت ابراهیم(ع)]]<br /> * [[ابراهیم بن محمد(ص)]]<br /> * [[ابراهیم بن محمد استرآبادی]]<br /> * [[ابرق]]<br /> * [[ابواحمد موسوی]]<br /> * [[ابواحیحه اموی]]<br /> * [[ابوایمن خریم بن فاتک]]<br /> * [[ابوایوب انصاری]]<br /> <br /> == آبان ==<br /> # [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]]<br /> # [[ابوحنیفه]]<br /> # [[ابو‌الفتوح]]<br /> # [[ابوالقاسم اکاف نیشابوری]]<br /> # [[ابوالمعالی جوینی]]<br /> # [[ابوالهیثم بن تیهان|ابوالهَیثم بن تَیهان]]<br /> # [[کوه ابوقبیس|ابوقُبَیس، کوه]]<br /> # [[ابوهریره]]<br /> # [[ابی بن کعب|أُبی بن کعب]]<br /> # [[اتحاف الزائر و اطراف المقیم للسائر]]<br /> # [[ابن عساکر]]<br /> # [[اثارة الترغیب و التشویق|إثارة الترغیب و....]]<br /> # [[اثایه|اَثایه]]<br /> <br /> == آذر ==<br /> # [[اخبار المدینة زبیر بن بکار]]<br /> # [[اخبار المدینه (علوی)]]<br /> # [[اخبار مکه (ابن اعرابی)]]<br /> # [[اخبار المدینه (مدائنی)]]<br /> # [[اخبار المستطابه]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1)&diff=4731 2017-12-29T10:43:03Z

<p>Abazar: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[آذر]]|روز=[[۲۰]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> <br /> '''اخبار المدینه زبیر بن بکار''' از منابع کهن و گمشده مدینه‌شناسی، منسوب به [[زبیر بن بکار]] (۱۷۲ـ۲۵۶ق.)<br /> <br /> ==انتساب به زبیر بن بکار==<br /> محتوای این کتاب که در بیان تاریخ، مکان‌ها و رخدادهای تاریخی مدینه است، از مجموع نقل شده‌ها و ‌گزارش‌های کتاب‌های بعدی به دست می‌آید. انتساب اخبار المدینه به زبیر بن بکار قطعی نیست و در صورت پذیرش این نسبت، نمی‌توان ثابت کرد که آن چه در منابع به این اثر نسبت یافته، از دیگر آثار مدینه‌شناختی او گزارش نشده باشد.<br /> <br /> ==درباره نویسنده ==<br /> ابوعبدالله زبیر بن بکار بن عبدالله قرشی اسدی مکی از نوادگان زبیر بن عوام، صحابی شناخته شده، و از راویان اخبار و انساب و ادب است. در سال ۱۷۲ق. در مدینه زاده شد و علوم حدیث، تاریخ و ادب را از استادان گوناگون فراگرفت. در آن‌جا با علویان اختلاف یافت و به بغداد، پایتخت خلافت عباسی، کوچ کرد.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt; فؤاد سزگین این مهاجرت را پیش از وفات اسحاق موصلی (م.۲۳۵ق.) دانسته؛ زیرا زبیر در بغداد با این دانشور دیدار کرده&lt;ref&gt;تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷.&lt;/ref&gt; و دیگر بار به مدینه بازگشته است. سپس به مکه رفته و در سال ۲۴۲ق. قاضی آن شهر شده است. در ۲۵۶ق. درگذشته و در قبرستان حَجون همان شهر دفن گشته است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ المنتظم، ج۱۲، ص۱۱۲.&lt;/ref&gt; پدرش بکار بیش از ۱۲ سال حکمران مدینه بوده است.&lt;ref&gt;جمهرة انساب العرب، ص۱۲۳.&lt;/ref&gt; زبیر در رویداد مِحنت خَلق قرآن، رویکردی میانه و زیرکانه‌ در پیش گرفت&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۲.&lt;/ref&gt; و در پاسخ به پرسش اسحاق بن راهویه، هر دو دیدگاه، یعنی رویکرد رسمی خَلق قرآن و نیز غیر مخلوق بودن قرآن به باور محدثان، را بدعت خواند. شاید دلیل او آن بود که این مفاهیم و اوصاف در سنت و نص صحیح اسلامی نیامده‌اند.<br /> <br /> زبیر از مشایخی چون محمد بن حسن بن زَباله، سفیان بن عُیینه، ابوالحسن مدائنی و ابن ابی‌فُدَیک بهره گرفت. برخی از شاگردان شناخته شده او عبارتند از: ابن ماجه قزوینی، ابوبکر بن ابی‌الدنیا، و اسماعیل بن عباس وراق.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۷؛ تهذیب الکمال، ج۶، ص۲۶۹-۲۷۰؛ روضات الجنات، ج۳، ص۳۷۱-۳۷۲.&lt;/ref&gt; محدثان اهل سنت او را از ثقات دانسته و بر اعتبار و منزلت روایی وی تصریح کرده‌اند.&lt;ref&gt;الثقات، ج۸، ص۲۵۷؛ تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> زبیر از کار‌گزاران دستگاه عباسی بود. نگارش کتاب الموفقیات در قصه‌های تاریخی ـ اخلاقی به نام الموفق فرزند متوکل عباسی، نشانه این واقعیت است. از دیگر آثار وی، اخبار العرب و ایامها، نسب قریش و اخبارها، اخبار الاوس و الخزرج، نوادر المدنیین، العقیق و اخباره و شماری تک‌نگاشته موضوعی درباره شاعران حجاز، شایسته ذکرند&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳-۱۲۴؛ الدر الثمین، ص۳۷۱؛ نک: الاغانی، ج۱، ص۳۶۱، ۳۹۲، ۳۹۶.&lt;/ref&gt; که تنها بخش‌هایی از برخی باقی‌مانده و منتشر شده‌ است. بروکلمان و سزگین نشانی دست‌نوشته‌های این کتاب‌ها را شناسایی کرده‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ الادب العربی، مج۲، ج۳، ص۴۱، تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷-۱۴۹؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۶۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==انتساب کتاب به زبیر بن بکار==<br /> بر خلاف گزارش برخی منابع معاصر&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۲۶.&lt;/ref&gt; در الفهرست ابن ندیم، کتابی با نام اخبار المدینه در میان آثار زبیر بن بکار یاد نشده است. ابن ندیم در میان ۳۰ اثر از وی، به نوادر المدنیین و العقیق و اخباره درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق مدینه اشاره کرده&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۳۱۴.&lt;/ref&gt; و همین ‌گزارش در متون بعدی تکرار شده است.&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; در سده نهم ق. ابن حجر (م.۸۵۲ق.) در ‌گزارش‌های مربوط به صحابه مدنی و رخدادهای مدینه، به متون مدینه‌شناسی بسیار مراجعه کرده و ‌گزارش‌هایی بی‌واسطه از اخبار المدینه زبیر بن بکار آورده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۳، ص۴۷۱؛ ج۴، ص۲۷۸-۲۷۹، ۴۴۸.&lt;/ref&gt; سخاوی (م.۹۰۲ق.) نیز در فهرست کتاب‌های مدینه به اثری از زبیر بن بکار اشاره کرده که احتمالاً همان اثری است که در کتاب‌شناسی‌های جدیدتر با عنوان اخبار المدینه شناخته می‌شود. خواه این سه عنوان، یک کتاب و دارای موضوع واحد باشند و خواه آن‌ها را گوناگون تلقی کنیم، جز گزیده‌ها و اقتباس‌ها، نسخه‌ای از هیچ یک بر جای نمانده یا به دست نیامده است.<br /> <br /> ==ابهامات کتاب==<br /> درباره این کتاب، دو ابهام اساسی وجود دارد: ۱. آیا اخبار المدینه، نوادر المدنیین و العقیق در واقع یک اثرند یا چند اثر که در سده‌های بعد، با جابه‌جایی مباحث، در نظر نویسندگان آمیختگی یافته و ماهیت ویژه خود را از دست داده‌اند؟ بر پایه احتمال دوم، آن چه از زبیر بن بکار در المناسک حربی و معجم الادبای حموی و دیگر مآخذ، بدون اشاره به نام کتاب، گزارش شده، شاید از مباحث گوناگون این سه کتاب هم‌موضوع و نه تنها از اخبار المدینه برگرفته شده باشد. شاهد دیگر بر آمیختگی و یکسانی مباحث این کتاب‌ها، یاد نشدن نام اخبار المدینه در الفهرست ابن ندیم و کتاب‌شناسی‌های بعد است. این‌که ابن حجر (م.۸۵۲ق.) از اخبار المدینه زبیر بن بکار ‌گزارش کرده، شاید پس از آمیختگی میان اخبار المدینه زبیر و ابن زباله از جانب کسانی باشد که ابن حجر را دچار این خطا کرده‌اند.<br /> <br /> زبیر بن بکار در مدینه‌شناسی شاگرد ابن زباله (م. حدود۲۰۰ق.) است و معمولاً ‌گزارش‌هایی که در متون به طور مسند و مسلسل از زبیر بن بکار آورده شده، به ابن زباله می‌رسد. از این رو به نظر می‌رسد زبیر صرفاً بازگوینده اخبار المدینه ابن زباله است و اثری مستقل در تاریخ مدینه ننوشته است. یک شاهد این سخن آن است که زبیر همه کتاب ازواج النبی ابن زباله را روایت کرده و این کتاب در منابع به نام زبیر ثبت شده است. بررسی این‌گونه گزارش‌ها نشان می‌دهد که زبیر بن بکار در مباحث مدینه‌شناسی و سیره و مغازی، نقش راوی ابن زباله را دارد. دلیل دیگر آن است که سمهودی (م.۹۱۱ق.) که معمولاً متون تخصصی و کهن مدینه‌شناسی را گزارش می‌کند، از اخبار المدینه زبیر بن بکار جز دو ‌گزارش کوتاه درباره اراضی بنی‌مَغاله و حُدَیله و مؤذن مسجد احزاب، گزارشی نیاورده و در دیگر موارد اشاره کرده که زبیر آن‌ها را از ابن زباله برگرفته است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۳۴، ۳۷۹؛ ج۴، ص۹.&lt;/ref&gt; سمهودی به کتاب العقیق فی المدینه زبیر بن بکار درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق توجه ویژه کرده و بخش‌هایی از آن را گزارش و تلخیص نموده است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۴۷،۲۰۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به درستی روشن نیست که کتاب اخبار المدینه تا چه هنگام در دسترس بوده و از کدام زمان گم شده است. ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) از هم‌روزگاران زبیر بن بکار نخستین کسی است که آگاهی‌های تاریخی ـ جغرافیایی او را با واسطه یحیی بن حسن علوی (م.۲۷۷ق.) گزارش کرده است.&lt;ref&gt;نک: المناسک، ص۳۶۷، ۳۶۹، ۳۷۹، ۴۲۵، ۵۳۲، ۵۸۹، ۵۹۴.&lt;/ref&gt; این ‌گزارش‌ها درباره اِقطاع پیامبر به صحابه، افزوده بنای مسجدالنبی به دست ولید بن عبدالملک، مکان و موقعیت قبر فاطمه زهرا(س)، قبر پیامبر(ص)، توصیف جزیرة العرب و ‌گزارش از دو روستا به نام‌های بُناج و حِمَی ضَریه است.<br /> <br /> البکری (م.۴۸۷ق.) در وصف‌های جغرافیایی و مفهوم‌شناسی جای‌ها بدون اشاره به اخبار المدینه، ‌گزارش‌هایی بیشتر از زبیر بن بکار آورده است&lt;ref&gt;معجم ما استعجم، ج۱، ص۹، ۱۴، ۹۷، ۱۶۵؛ ج۲، ص۸۰، ۱۱۲، ۱۱۸، ۲۲۶؛ ج۴، ص۸۸.&lt;/ref&gt;؛ مانند معناشناسی حجاز،‌گزارش درباره منطقه اَثَبَه در بقیع، منطقه اُکحُل در مدینه دارای نخل بسیار، وادی اِضَم و اَکاحِل،‌ تاریخ چاه بدر، خبر از قریه جَثجاثَه و جُرف در مدینه، وادی حرسان بنی‌عجلان، وادی خَرَّار، شناسایی جبل عَیر و روستای فُرع، وادی لِقف و راه نَقم و وادی یلیل. یاقوت حموی (م.۶۲۷ق.) قلمروها و منطقه‌های جغرافیایی گمنام مدینه را به واسطه ‌گزارش‌های ابن زبیر، فراوان شناسایی و معرفی کرده است.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۱، ص۱۱۱، ۳۰۰-۳۰۱؛ ج۳، ص۸۹، ۱۴۵؛ ج۴، ص۷۳، ۲۵۰.&lt;/ref&gt; کتاب مهم دیگر که ‌گزارش‌های ابن بکار را به شکل مستند آورده، الدرة الثمینه ابن نجار (م.۶۴۳ق.) است. منشأ ابن زباله‌ای کتاب زبیر، در این اثر کاملاً هویدا است؛ زیرا در سند همه گزارش‌های ابن نجار از زبیر، نام محمد بن حسن بن زباله دیده می‌شود.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۶۰، ۹۷، ۱۵۸، ۱۷۱، ۱۸۲؛ نک: اتحاف الزائر، ص۱۰۳، ۲۵۳، ۲۶۶، ۲۶۷.&lt;/ref&gt; فیروزآبادی (م.۸۱۷ق.) باب دوم&lt;ref&gt;نک: المغانم المطابه، ج۱، ص۱۹۷-۲۶۰.&lt;/ref&gt; المغانم را از کتاب زبیر و آثار دیگر گزارش می‌کند. مطالب این باب در بیان تاریخ نخستین ساکنان مدینه، درگیری اوس و خزرج با یهودیان، معرفی دژهای مدینه، ارتباط قبایل و گروه‌ها، موقعیت منازل و محلات مدینه، و نیز خانه‌های پیرامون مسجدالنبی(ص) است. برخی از مطالعه این گزارش‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که فیروزآبادی کتاب زبیر را دیده و به آن دسترسی داشته است.&lt;ref&gt;المغانم المطابه، صع، «مقدمه».&lt;/ref&gt; احمد بن عبدالحمید عباسی (سده دهم) نیز در باب دوم عمدة الاخبار همین آگاهی‌ها را از کتاب زبیر گزارش کرده است که نشان می‌دهد یا کتاب زبیر را در اختیار داشته یا آن را عیناً از المغانم برگرفته است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۳۶-۴۴.&lt;/ref&gt; در همین کتاب، در جای‌های گوناگون ضمن شناسایی جای‌ها، نام‌ها و رخدادهای کهن از دانش تاریخی زبیر بن بکار، ‌گزارش‌هایی آمده است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۱۵۱، ۱۷۳، ۱۷۵، ۱۸۲، ۱۸۴، ۱۹۲، ۴۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از مجموع اخبار اقتباس شده تاریخ‌نگاران و تراجم‌نگاران و مدینه شناسان از زبیر بن بکار در موضوع مدینه، می‌توان به این نتیجه دست یافت که تاریخ‌نگاری وی بر مبنای شیوه مورخان مدنی است. شعر و ادب و نسب و تاریخ در این‌گونه ‌گزارش‌ها به هم آمیخته‌اند و نشانه‌های تاریخ‌نگاری قبایلی و جمع و تدوین روایات در کارهای او آشکارند. وی از روایت‌های کهن‌تر، زمینه‌ای تاریخی فراهم کرده، مشاهدات خود را در آن‌جای داده و به مکان‌ها و جای‌های ناشناخته و روستاهای دور مدینه سفر کرده، نام‌ها و ویژگی‌های آن‌ها را ثبت و ضبط نموده است. بخشی از آگاهی‌های او درباره مناطق ناشناخته و دور از دسترس مدینه، در کتاب‌های جغرافیایی مانند معجم ما استعجم و معجم البلدان بازتاب یافته‌اند.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = اخبار المدینه زبیر بن بکار<br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اتحاف الزائر''': ابن عساکر (م.۶۸۶ق.)، به کوشش مصطفی عمار، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۶ق<br /> * '''الاصابه''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش عبدالله عبدالمحسن، قاهره، مرکز البحوث و الدراسات، ۱۴۲۹ق<br /> * '''الاغانی''': ابوالفرج الاصفهانی (م.۵۷۶ق.)، به کوشش علی مهنّا، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۷ق<br /> * '''ایضاح المکنون''': اسماعیل پاشا البغدادی (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی<br /> * '''تاریخ الادب العربی''': کارل بروکلمان، قم،‌دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۹ق<br /> * '''تاریخ التراث العربی''': فؤاد سزگین، ترجمه''': فهمی، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۱۲ق<br /> * '''تاریخ بغداد''': الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۱۷ق<br /> * '''تهذیب الکمال''': المزی (م.۷۴۲ق.)، به کوشش احمد علی و حسن احمد، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۲۱ق<br /> * '''الثقات''': ابن حبان (م.۳۵۴ق.)، الکتب الثقافیه، ۱۳۹۳ق<br /> * '''جمهرة انساب العرب''': ابن حزم (م.۴۵۶ق.)، به کوشش عبدالسلام، قاهره،‌دار المعارف<br /> * '''الدر الثمین فی اسماء المصنفین''': ابن ساعی (م.۶۷۴ق.)، به کوشش احمد شوقی و محمد سعید، تونس،‌دار الغرب الاسلامی، ۱۴۳۰ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''روضات الجنات''': محمد باقر خوانساری، بیروت،‌دار الاسلامیه، ۱۴۱۱ق<br /> * '''عمدة الاخبار''': احمد بن عبدالحمید عباسی (قرن۱۰ق.)، مدینه، المکتبة العلمیه<br /> * '''الفهرست''': ابن ندیم (م.۳۸۰ق.)، به کوشش رضا تجدد<br /> * '''معجم البلدان''': الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۹ق<br /> * '''معجم ما استعجم''': عبدالله البکری (م.۴۸۷ق.)، به کوشش جمال طلبه، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''المغانم المطابه''': محمد الفیروزآبادی (م.۸۱۷ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۳۸۹ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''المنتظم''': ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مکه، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:کتاب‌های قرن سوم قمری]]<br /> [[رده:کتاب‌های درباره مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های زبیر بن بکار]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=4730 2017-12-28T10:41:28Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} &#039;&#039;&#039;الاخبار المستطابه&#039;&#039;&#039; از کتب فضایل مدینه، نوشته جلال الدین بن خی...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۷]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''الاخبار المستطابه''' از کتب فضایل مدینه، نوشته جلال الدین بن خیر الدین حنفی، از دانشوران سده دهم ق.<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> از نویسنده کتاب آگاهی چندان در دست نیست. وی را از دانشوران و تاریخنگاران حنفی روزگار عثمانی خوانده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰.&lt;/ref&gt; برخی او را جلال الدین بن الیاس بن خیر الدین مدنی و از دانشوران سده دهم ق. دانسته‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==معرفی==<br /> این اثر با عنوان الأخبار المستطابة فی فضل مکان طابه از کتاب‌های فضیلت‌ است و افزون بر این، می‌توان آن را در رده منابع و کتاب‌های مفاضله (برتری دادن یک شهر بر شهر دیگر) طبقه‌بندی کرد. مصادر و مآخذ این کتاب، آیات قرآن و روایات نبوی هستند. موضوع اثر، یادکرد فضیلت‌ها و ویژگی‌های حرم مدنی است. به مسجد قبا و دیگر مکان‌ها و مناطق مقدس مدینه نیز به سبب تأثیری که در برجسته‌سازی فضیلت‌های حرم مدنی دارند، توجه شده است.<br /> <br /> این کتاب در کتابشناسی‌های هم‌روزگار ما با عنوان الریاض المستطابة فی فضل سکان طابه نیز ثبت شده است.&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; کلمه «طابه» در عنوان، به مدینه منوره اشاره دارد؛ زیرا از نام‌های شناخته شده مدینه، طابه و طیبه به معنای پاکیزه است. عبارت «سکان طابه» به مضمون پاره‌ای از روایات اشاره دارد&lt;ref&gt;نک: صحیح مسلم، ج۹، ص۱۵۳-۱۵۶؛ فتح الباری، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; که در فضیلت و منزلت مردم مدینه است.<br /> <br /> ==محتوا==<br /> کتاب در یک مقدمه و هشت فصل سامان یافته و چارچوبی منطقی دارد. پس از مقدمه، به ترتیب، نخست آیات و سپس روایت‌های مربوط به ارزش معنوی و فضیلت مدینه ارائه و سیر منطقی مباحث رعایت شده است.<br /> <br /> مباحث و مطالب اصلی کتاب به اختصار از این قرارند: در مقدمه، نام کتاب و انگیزه ‌نگارش آن بیان شده است. در فصل نخست، به شماری از آیات قرآنی استناد گشته و معنای این آیات به فضیلت و امتیازات مدینه تفسیر شده است. فصل دوم به تبیین جایگاه مسجد قبا و بررسی اهمیت معنوی وسیاسی این نخستین مسجد تاریخ اسلام اختصاص یافته است. در فصل سوم، نویسنده شماری دیگری از آیات درباره مدینه را طرح و تفسیر کرده و سپس در تفسیر و تحلیل همین فضیلت‌ها در فصل چهارم به روایت‌های نبوی پرداخته است. شرح و تفسیر کوتاه روایت‌های پاداش زیارت و نماز در مساجد مدینه و مسجد قبا و بیت‌ المقدس، موضوع فصل پنجم است.<br /> <br /> مفاضله میان مکه و مدینه و وجوه برتری این دو شهر مقدس بر یکدیگر، در فصل ششم بررسی شده است. در بحث مفاضله، شماری از ادله طرفین به شکل جدلی مطرح شده و مبنای هر دیدگاه و احتجاج‌های طرفداران برتری این دو شهر مقدس، ارائه و مقایسه شده است. در کتاب حاضر که در پی بیان فضیلت‌های مدینه است، نویسنده جانب مدینه را گرفته و برتری آن را بر مکه و دیگر شهرهای مقدس ثابت کرده است.<br /> <br /> فصل هفتم به آداب و احکام نماز در مسجد قبا و فصل هشتم به فضیلت‌های بیت‌ المقدس اختصاص یافته است. یادکرد فضیلت‌های بیت‌ المقدس در این کتاب که به تصریح مؤلف در مقدمه، موضوع آن فضیلت‌های مدینه است، دلیلی منطقی ندارد. تنها توجیه آن است که در کتاب‌های مربوط به مساجد سه‌گانه که در سده‌های ۸ تا۱۰ق. نوشته شده‌اند، معمولاً همراه یادکرد فضیلت‌های مسجدالحرام و مسجدالنبی، به مسجدالاقصی و بیت‌ المقدس به منزله قبله نخست مسلمانان توجه شده است. بر مبنای این سنّت نوشتاری، مؤلف کتاب حاضر نپرداختن به بیت‌ المقدس را نقصانی در تألیف خویش می‌دانسته است.<br /> <br /> ==نسخه‌ها==<br /> این کتاب که تاکنون تصحیح و انتشار نیافته است، سه نسخه دارد: دو نسخه در کتابخانه الحرم المکی است و نسخه سوم در ۱۰۵۵ق. کتابت شده و نمونه عکسی آن در دار ‌الملک عبدالعزیز نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;المدینة المنورة فی مئة مخطوط، ص۳۸-۳۹؛ نک: معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''صحیح مسلم بشرح النووی''': النووی (م.۶۷۶ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''فتح الباری''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، بیروت، دار المعرفه<br /> * '''المدینة المنورة فی مئة مخطوط''': مصطفی عمار منلا، مرکز بحوث و دراسات المدینه<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة العصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق.<br /> {{پایان}}</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%86%DB%8C)&diff=4729 2017-12-28T10:41:23Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} &#039;&#039;&#039;اَخبار المدینه مدائنی&#039;&#039;&#039; از آثار کهن و گمشده مدینه‌شناسی، نوشت...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۷]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''اَخبار المدینه مدائنی''' از آثار کهن و گمشده مدینه‌شناسی، نوشته ابوالحسن علی بن محمد مدائنی (۱۳۵ـ۲۲۵ق.)<br /> <br /> ==<br /> موضوع این کتاب، تاریخ و اوضاع جغرافیایی ـ تاریخی کوه‌ها، دره‌ها و مناطق مدینه است. برخی بر این باورند که مدائنی دو کتاب در تاریخ مدینه داشته: یکی حِمی المدینة و جبالها و اودیتها و دیگری تاریخ المدینه.&lt;ref&gt;نک: الفهرست، ص۱۱۶؛ ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۶؛ مجلة العرب، ش۴، ص۲۶۳، «مؤلفات فی تاریخ المدینه».&lt;/ref&gt; آگاهی‌های مربوط به شماره و نام آثار مدائنی را ابن ندیم (م.۳۸۵ق.) و یاقوت حموی (م.۶۲۷ق.) و دیگران از نگاشته ابوالحسن بن کوفی برگرفته‌اند. در این نگاشته، اثر حاضر با عنوان کتاب المدینه ثبت شده است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۱۳-۱۱۷؛ معجم الادباء، ج۱۴، ص۱۳۹.&lt;/ref&gt; اما در کتابشناسی‌های متأخر به اخبار المدینه تغییر نام یافته است.&lt;ref&gt;نک: معجم ما الف عن المدینه، ص۳۰؛ ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۶.&lt;/ref&gt; بغدادی دو بار به این کتاب اشاره دارد. یک جا آن را اخبار المدینة و الجبال و جای دیگر اخبار المدینة و الجبال و اودیتها خوانده است.&lt;ref&gt;ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۶؛ هدیة العارفین، ج۱، ص۶۷۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> {{اصلی|ابوالحسن مدائنی}}<br /> علی بن محمد بن عبدالله بن ابی‌سیف معروف به ابوالحسن مدائنی از تاریخنگارانِ مغازی و سیره و نسب، در بصره زاده شد و رشد کرد و در مدائن ساکن گشت. سپس به بغداد رفت و تا پایان عمر همان جا سکونت گزید.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۵۵؛ الکامل، ج۶، ص۵۱۶.&lt;/ref&gt; نزدیک به۱۰۰ سال زیست و سال وفات او را به اختلاف ۲۱۳، ۲۱۵، ۲۲۴، ۲۲۵، ۲۳۱، ۲۳۵ق. ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۵۵؛ تاریخ مولد العلماء و وفیاتهم، ج۲، ص۴۹۵؛ النجوم الزاهره، ج۲، ص۲۵۹.&lt;/ref&gt; خوانساری تذکر داده است که نباید وی را با ابوالحسن مدائنی بصری، فقیه محدث که روایت‌های صحیح بخاری به وی منتهی می‌شود، یکی دانست.&lt;ref&gt;روضات الجنات، ج۵، ص۱۹۲.&lt;/ref&gt; گفته‌اند مدائنی و ابوبکر اَصَم و حَفصُ الفَرد و برخی دیگر از دانشوران آن روزگار، نخست از شاگردان مَعمَر بوده و دانش کلام را نزد او آموخته‌اند.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> منابع تاریخی از گفت‌وگویی میان مدائنی و مأمون یاد کرده‌اند که می‌توان آن را نشانه تشیع و گرایش وی به اهل بیت(ع) و مخالفتش با معاویه و بنی‌امیه دانست.&lt;ref&gt;تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt; یحیی بن معین که در منابع رجالی و تراجم اهل سنت از داوران شناخته شده جرح و تعدیل محدثان است، تأکید کرده که وی موثق و صادق است.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۵۵؛ نک: شذرات الذهب، ج۲، ص۵۴.&lt;/ref&gt; برخی از محدثان بر این باورند که ابوالحسن مدائنی، خود، به مثابه سند و معتبر است.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۵۵.&lt;/ref&gt; اما برخی بر آنند که مدائنی در روایت‌هایی که از ثقات گزارش می‌کند، موثق است. تفسیر خوانساری از این سخن آن است که مدائنی به وفور از ناشناختگان روایت می‌کرده و همین، وثاقت و اعتبارش را کاهش داده است.&lt;ref&gt;روضات الجنات، ج۵، ص۱۹۲.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را ضعیف دانسته، روایت‌های مسند او را کم‌شمار می‌دانند.&lt;ref&gt;لسان المیزان، ج۴، ص۲۵۳؛ میزان الاعتدال، ج۳، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مدائنی با حمایت مادی و معنوی اسحاق بن ابراهیم موصلی (م. حدود ۲۳۵ق.) توانست آثاری گسترده‌ بیافریند.&lt;ref&gt;نک: الوافی بالوفیات، ج۲۲، ص۲۹.&lt;/ref&gt; جز برخی، همه این آثار گم شده‌اند. ابن ندیم (م.۳۷۶ق.) فهرستی از ۲۳۹ اثر وی فراهم کرده است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۱۳-۱۱۷.&lt;/ref&gt; بعدها یاقوت حموی (م.۶۲۷ق.) روا دید که برای بهره‌گیری بهتر به دسته‌بندی موضوعی این آثار بپردازد.&lt;ref&gt;معجم الادباء، ج۱۴، ص۱۳۳-۱۳۹.&lt;/ref&gt; از هم‌روزگاران ما نیز مارگلیوث در بازخوانی میراث دانشی مدائنی، نتایج کار او را در هشت دسته&lt;ref&gt;دراسات عن مورخین العرب، ص۸۵-۸۹.&lt;/ref&gt; رده‌بندی کرده است: ۱. ‌گزارش‌های پیامبر و قریش و نسب و همسران آن‌ها. ۲. ‌گزارش‌های خلفا و رویدادهای تاریخ اسلام. ۳. نبرد‌ها و مغازی. ۴. مباحث اخلاقی و جغرافیا. ۵. تاریخ شعر و ادب. ۶. تاریخ فرهنگی. ۷. ‌گزارش‌های مردم عرب. ۸. فتوحات. حموی کتابی پربرگ با عنوان الدولة العباسیه بر فهرستی که ابن ندیم از آثار او فراهم ساخته، افزوده است.&lt;ref&gt;معجم الادباء، ج۱۴، ص۱۳۴؛ الوافی بالوفیات، ج۲۲، ص۳۱.&lt;/ref&gt; المغازی و نیز تاریخ الخلفای مدائنی مورد استفاده طبری و بلاذری و یاقوت حموی قرار گرفته و ‌گزارش‌هایی بسیار از این دو اثر نزد نویسندگان و تاریخنگاران محفوظ مانده است.&lt;ref&gt;تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۳۸-۳۹.&lt;/ref&gt; دست‌نوشته بخش‌هایی از کتاب المغازی را بروکلمان شناسایی و ‌گزارش کرده است.&lt;ref&gt;تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۳۹.&lt;/ref&gt; ‌گزارش‌های مدائنی در متون ادبی نیز بازتاب یافته است؛ از جمله در الاغانی که نشان می‌دهد وی در حفظ و روایت قصاید و اشعار شاعران دقت و توانایی داشته است. در نور القبس نیز برخی از نقل شده‌های مدائنی از روزگار جاهلیت و اسلام و آگاهی‌هایی از او در باب اوائل و اخبار افراد و شاعران، گزارش شده است.&lt;ref&gt;نور القبس، ص۱۸۲-۱۸۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اهمیت ==<br /> تاریخنگاری در شکل خبر که بر محور سیره و مغازی پیامبر شکل گرفت، با ظهور ابوالحسن مدائنی به اوج رسید.&lt;ref&gt;بحث فی نشأة علم التاریخ، ص۳۸-۳۹.&lt;/ref&gt; تک‌نگاشته‌های موضوعی و گسترده مدائنی، هر چند در حکم دفترهای شخصی&lt;ref&gt;دراسات عن مورخین العرب، ص۸۵-۸۹.&lt;/ref&gt; تلقی شود، در این دوره توانست راه و روش پیشینیان، از عُروة بن زبیر (م.۹۴ق.) تا هِشام کلبی (م.۲۰۴ق.) و مَعمَر مُثنی (م.۲۱۰ق.) را در خود حفظ کند و تکامل بخشد. لقب شیخ الاخباریین برای وی نشان از آن دارد که دست کم در گردآوری و تدوین ‌گزارش‌های رخدادها، شهرها و اشخاص، سرآمد هم‌روزگاران خویش بوده و مقدمات مرحله بعدی تاریخنگاری اسلامی در آثار مسعودی، یعقوبی و طبری را فراهم ساخته است.&lt;ref&gt;شیخ الاخباریین، ص۱۲-۱۳.&lt;/ref&gt; نیز این لقب و تحلیل عناوین آثار و نصوص بر جای مانده از وی، نشان دهنده گستردگی تکاپوی دانشی و ذوفنون بودن او است. به تعبیر یکی از پژوهشگران، مدائنی به وسعت امت و جامعه اسلامی، دامنه تحقیق و جست‌وجوی خود را گسترش داده است.&lt;ref&gt;شیخ الاخباریین، ص۱۵؛ بحث فی نشأة علم التاریخ، ص۱۲۲.&lt;/ref&gt; بغدادی از احمد بن یحیی نحوی گزارش می‌کند که هرکس در پی اخبار و تاریخ جاهلیت است، آن را از کتاب‌های ابوعبیده بجوید و هرکه تاریخ اسلام را دنبال می‌کند، از کتب ابوالحسن مدائنی بهره گیرد.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۵۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==وضعیت کتاب در عصر حاضر==<br /> اخبار المدینه اکنون در دست نیست و نمی‌دانیم چه هنگام گم شده است. این اثر از کتاب‌های ارزشمندی بوده که در شمار نخستین تواریخ مدینه، مانند کتب ابن زباله و یحیی علوی و ابن شبه، از آن یاد می‌شود.&lt;ref&gt;حجاز در صدر اسلام، ص۴۰-۴۵.&lt;/ref&gt; یاقوت حموی آگاهی‌هایی گوناگون از مدائنی درباره تَهامه، وادی بَلدَح، قصر ابن عفان، و وادی قنات گزینش و گزارش کرده که ممکن است از کتاب اخبار المدینه برگرفته شده باشد.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۱، ص۴۸۰؛ ج۲، ص۶۳؛ ج۴، ص۳۵۵، ۴۰۱.&lt;/ref&gt; سخاوی در الاعلان بالتوبیخ لمن ذم التاریخ، به اخبار المدینه مدائنی اشاره نکرده است. با آگاهی از این‌که هدف وی کتابشناسی همه تصانیف البلدان بوده، می‌توان دریافت که این کتاب در روزگار سخاوی در دسترس نبوده است. شاهد دیگر بر گم شدن اخبار المدینه در زمانی کهن، ناآگاهی سمهودی (م.۹۱۱ق.) از کارهای مدائنی است. حتی چند گزارش کوتاه که وی از مدائنی آورده، به واسطه دیگران است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۳۴۵-۳۴۶؛ ج۳، ص۵۰۸.&lt;/ref&gt; می‌توان گفت که مدائنی روایتگر کتاب اخبار المدینه یحیی علوی برای فرزند یحیی، حسین علوی، بوده و این نسخه را سمهودی در دست داشته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۱۷۴.&lt;/ref&gt; گزارش‌هایی گسترده از مدائنی در باب رخدادهای فراوان، از جمله رویدادهای مدینه، در متون تاریخی بازتاب یافته است. اما به دقت نمی‌توان مرجع و منبع هر خبر و ‌گزارش را از میان آثار گسترده او مشخص کرد.&lt;ref&gt;برای نمونه: انساب الاشراف، ج۱، ص۸۱، ۹۱، ۵۶۴؛ عیون الاخبار، ج۱، ص۶۲، ۱۹۶، ۳۲۲، ۳۸۶؛ ج۲، ص۱۹۰، ۲۱۸، ۲۲۲؛ الاصابه، ج۱، ص۵۴۳.&lt;/ref&gt; شناسایی دقیق نصوص و ‌گزارش‌های اخبار المدینه مدائنی و احیای این کتاب، جز با یافت شدن اصل کتاب امکان‌پذیر نیست.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''الاصابه''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی معوض و عادل عبدالموجود، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق<br /> * '''انساب الاشراف''': البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش زکار و زرکلی، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۷ق<br /> * '''ایضاح المکنون''': اسماعیل پاشا البغدادی (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی<br /> * '''بحث فی نشأة علم التاریخ عند العرب''': عبدالعزیز الدوری، بیروت، دار المشرق، ۱۹۹۳م<br /> * '''تاریخ الادب العربی''': کارل بروکلمان، قم، دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۹ق<br /> * '''تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر''': الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق<br /> * '''تاریخ بغداد''': الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''تاریخ مولد العلماء و وفیاتهم''': ابن زِبَر رِبعی (م.۳۷۹ق.)، به کوشش عبدالله بن احمد، ریاض، دار العاصمه، ۱۴۱۰ق<br /> * '''حجاز در صدر اسلام''': صالح احمد العلی، ترجمه''': آیتی، تهران، مشعر، ۱۳۷۵ش<br /> * '''دراسات عن مورخین العرب''': مرغولیوث، ترجمه''': حسین نصار، قاهره، مکتبة الثقافة الدینیه<br /> * '''روضات الجنات''': محمد باقر خوانساری، بیروت، دار الاسلامیه<br /> * '''شذرات الذهب''': عبدالحی بن العماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت، دار الفکر، ۱۴۲۱ق<br /> * '''شیخ الاخباریین ابوالحسن مدائنی''': بدری محمد فهد، نجف، مطبعة القضاء<br /> * '''عیون الاخبار''': ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش مفید محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۲۰۰۹م<br /> * '''الفهرست''': ابن الندیم (م.۴۳۸ق.)، به کوشش تجدد<br /> * '''کشف الظنون''': حاجی خلیفه (م.۱۰۶۷ق.)، بیروت، دار الفکر، ۱۴۲۷ق<br /> * '''الکامل فی التاریخ''': ابن اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق<br /> * '''لسان المیزان''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۰ق<br /> * '''مجلة العرب (ماهنامه)''': ریاض<br /> * '''معجم الادباء''': یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی<br /> * '''معجم البلدان''': یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵م<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''میزان الاعتدال فی نقد الرجال''': الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش البجاوی، بیروت، دار المعرفه، ۱۳۸۲ق<br /> * '''النجوم الزاهره''': ابن تغری بردی الاتابکی (م.۸۷۴ق.)، مصر، المصریة العامه<br /> * '''نور القبس المختصر من المقتبس''': محمد بن عمران مرزبانی، به کوشش رودلف زنهایم و فرانس اشتاینر، فیسبادن، ۱۹۶۴م<br /> * '''الوافی بالوفیات''': الصفدی (م.۷۶۴ق.)، به کوشش الارنؤوط و ترکی مصطفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش محمد نظام الدین، دار الزمان، ۱۴۲۹ق<br /> * '''هدیة العارفین''': اسماعیل پاشا (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> {{پایان}}</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D8%A9_%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1&diff=4728 2017-12-28T10:34:17Z

<p>Abazar: Abazar صفحهٔ اخبار المدینة زبیر بن بکار را به اخبار المدینه (زبیر بن بکار) منتقل کرد: تصحیح عنوان</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[اخبار المدینه (زبیر بن بکار)]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1)&diff=4727 2017-12-28T10:34:13Z

<p>Abazar: Abazar صفحهٔ اخبار المدینة زبیر بن بکار را به اخبار المدینه (زبیر بن بکار) منتقل کرد: تصحیح عنوان</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[آذر]]|روز=[[۲۰]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''اخبار المدینه زبیر بن بکار''' از منابع کهن و گمشده مدینه‌شناسی، منسوب به [[زبیر بن بکار]] (۱۷۲ـ۲۵۶ق.)<br /> <br /> ==انتساب به زبیر بن بکار==<br /> محتوای این کتاب که در بیان تاریخ، مکان‌ها و رخدادهای تاریخی مدینه است، از مجموع نقل شده‌ها و ‌گزارش‌های کتاب‌های بعدی به دست می‌آید. انتساب اخبار المدینه به زبیر بن بکار قطعی نیست و در صورت پذیرش این نسبت، نمی‌توان ثابت کرد که آن چه در منابع به این اثر نسبت یافته، از دیگر آثار مدینه‌شناختی او گزارش نشده باشد.<br /> <br /> ==درباره نویسنده ==<br /> ابوعبدالله زبیر بن بکار بن عبدالله قرشی اسدی مکی از نوادگان زبیر بن عوام، صحابی شناخته شده، و از راویان اخبار و انساب و ادب است. در سال ۱۷۲ق. در مدینه زاده شد و علوم حدیث، تاریخ و ادب را از استادان گوناگون فراگرفت. در آن‌جا با علویان اختلاف یافت و به بغداد، پایتخت خلافت عباسی، کوچ کرد.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt; فؤاد سزگین این مهاجرت را پیش از وفات اسحاق موصلی (م.۲۳۵ق.) دانسته؛ زیرا زبیر در بغداد با این دانشور دیدار کرده&lt;ref&gt;تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷.&lt;/ref&gt; و دیگر بار به مدینه بازگشته است. سپس به مکه رفته و در سال ۲۴۲ق. قاضی آن شهر شده است. در ۲۵۶ق. درگذشته و در قبرستان حَجون همان شهر دفن گشته است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ المنتظم، ج۱۲، ص۱۱۲.&lt;/ref&gt; پدرش بکار بیش از ۱۲ سال حکمران مدینه بوده است.&lt;ref&gt;جمهرة انساب العرب، ص۱۲۳.&lt;/ref&gt; زبیر در رویداد مِحنت خَلق قرآن، رویکردی میانه و زیرکانه‌ در پیش گرفت&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۲.&lt;/ref&gt; و در پاسخ به پرسش اسحاق بن راهویه، هر دو دیدگاه، یعنی رویکرد رسمی خَلق قرآن و نیز غیر مخلوق بودن قرآن به باور محدثان، را بدعت خواند. شاید دلیل او آن بود که این مفاهیم و اوصاف در سنت و نص صحیح اسلامی نیامده‌اند.<br /> <br /> زبیر از مشایخی چون محمد بن حسن بن زَباله، سفیان بن عُیینه، ابوالحسن مدائنی و ابن ابی‌فُدَیک بهره گرفت. برخی از شاگردان شناخته شده او عبارتند از: ابن ماجه قزوینی، ابوبکر بن ابی‌الدنیا، و اسماعیل بن عباس وراق.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۷؛ تهذیب الکمال، ج۶، ص۲۶۹-۲۷۰؛ روضات الجنات، ج۳، ص۳۷۱-۳۷۲.&lt;/ref&gt; محدثان اهل سنت او را از ثقات دانسته و بر اعتبار و منزلت روایی وی تصریح کرده‌اند.&lt;ref&gt;الثقات، ج۸، ص۲۵۷؛ تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> زبیر از کار‌گزاران دستگاه عباسی بود. نگارش کتاب الموفقیات در قصه‌های تاریخی ـ اخلاقی به نام الموفق فرزند متوکل عباسی، نشانه این واقعیت است. از دیگر آثار وی، اخبار العرب و ایامها، نسب قریش و اخبارها، اخبار الاوس و الخزرج، نوادر المدنیین، العقیق و اخباره و شماری تک‌نگاشته موضوعی درباره شاعران حجاز، شایسته ذکرند&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳-۱۲۴؛ الدر الثمین، ص۳۷۱؛ نک: الاغانی، ج۱، ص۳۶۱، ۳۹۲، ۳۹۶.&lt;/ref&gt; که تنها بخش‌هایی از برخی باقی‌مانده و منتشر شده‌ است. بروکلمان و سزگین نشانی دست‌نوشته‌های این کتاب‌ها را شناسایی کرده‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ الادب العربی، مج۲، ج۳، ص۴۱، تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷-۱۴۹؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۶۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==انتساب کتاب به زبیر بن بکار==<br /> بر خلاف گزارش برخی منابع معاصر&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۲۶.&lt;/ref&gt; در الفهرست ابن ندیم، کتابی با نام اخبار المدینه در میان آثار زبیر بن بکار یاد نشده است. ابن ندیم در میان ۳۰ اثر از وی، به نوادر المدنیین و العقیق و اخباره درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق مدینه اشاره کرده&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۳۱۴.&lt;/ref&gt; و همین ‌گزارش در متون بعدی تکرار شده است.&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; در سده نهم ق. ابن حجر (م.۸۵۲ق.) در ‌گزارش‌های مربوط به صحابه مدنی و رخدادهای مدینه، به متون مدینه‌شناسی بسیار مراجعه کرده و ‌گزارش‌هایی بی‌واسطه از اخبار المدینه زبیر بن بکار آورده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۳، ص۴۷۱؛ ج۴، ص۲۷۸-۲۷۹، ۴۴۸.&lt;/ref&gt; سخاوی (م.۹۰۲ق.) نیز در فهرست کتاب‌های مدینه به اثری از زبیر بن بکار اشاره کرده که احتمالاً همان اثری است که در کتاب‌شناسی‌های جدیدتر با عنوان اخبار المدینه شناخته می‌شود. خواه این سه عنوان، یک کتاب و دارای موضوع واحد باشند و خواه آن‌ها را گوناگون تلقی کنیم، جز گزیده‌ها و اقتباس‌ها، نسخه‌ای از هیچ یک بر جای نمانده یا به دست نیامده است.<br /> <br /> <br /> درباره این کتاب، دو ابهام اساسی وجود دارد: ۱. آیا اخبار المدینه، نوادر المدنیین و العقیق در واقع یک اثرند یا چند اثر که در سده‌های بعد، با جابه‌جایی مباحث، در نظر نویسندگان آمیختگی یافته و ماهیت ویژه خود را از دست داده‌اند؟ بر پایه احتمال دوم، آن چه از زبیر بن بکار در المناسک حربی و معجم الادبای حموی و دیگر مآخذ، بدون اشاره به نام کتاب، گزارش شده، شاید از مباحث گوناگون این سه کتاب هم‌موضوع و نه تنها از اخبار المدینه برگرفته شده باشد. شاهد دیگر بر آمیختگی و یکسانی مباحث این کتاب‌ها، یاد نشدن نام اخبار المدینه در الفهرست ابن ندیم و کتاب‌شناسی‌های بعد است. این‌که ابن حجر (م.۸۵۲ق.) از اخبار المدینه زبیر بن بکار ‌گزارش کرده، شاید پس از آمیختگی میان اخبار المدینه زبیر و ابن زباله از جانب کسانی باشد که ابن حجر را دچار این خطا کرده‌اند.<br /> <br /> زبیر بن بکار در مدینه‌شناسی شاگرد ابن زباله (م. حدود۲۰۰ق.) است و معمولاً ‌گزارش‌هایی که در متون به طور مسند و مسلسل از زبیر بن بکار آورده شده، به ابن زباله می‌رسد. از این رو به نظر می‌رسد زبیر صرفاً بازگوینده اخبار المدینه ابن زباله است و اثری مستقل در تاریخ مدینه ننوشته است. یک شاهد این سخن آن است که زبیر همه کتاب ازواج النبی ابن زباله را روایت کرده و این کتاب در منابع به نام زبیر ثبت شده است. بررسی این‌گونه گزارش‌ها نشان می‌دهد که زبیر بن بکار در مباحث مدینه‌شناسی و سیره و مغازی، نقش راوی ابن زباله را دارد. دلیل دیگر آن است که سمهودی (م.۹۱۱ق.) که معمولاً متون تخصصی و کهن مدینه‌شناسی را گزارش می‌کند، از اخبار المدینه زبیر بن بکار جز دو ‌گزارش کوتاه درباره اراضی بنی‌مَغاله و حُدَیله و مؤذن مسجد احزاب، گزارشی نیاورده و در دیگر موارد اشاره کرده که زبیر آن‌ها را از ابن زباله برگرفته است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۳۴، ۳۷۹؛ ج۴، ص۹.&lt;/ref&gt; سمهودی به کتاب العقیق فی المدینه زبیر بن بکار درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق توجه ویژه کرده و بخش‌هایی از آن را گزارش و تلخیص نموده است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۴۷،۲۰۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به درستی روشن نیست که کتاب اخبار المدینه تا چه هنگام در دسترس بوده و از کدام زمان گم شده است. ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) از هم‌روزگاران زبیر بن بکار نخستین کسی است که آگاهی‌های تاریخی ـ جغرافیایی او را با واسطه یحیی بن حسن علوی (م.۲۷۷ق.) گزارش کرده است.&lt;ref&gt;نک: المناسک، ص۳۶۷، ۳۶۹، ۳۷۹، ۴۲۵، ۵۳۲، ۵۸۹، ۵۹۴.&lt;/ref&gt; این ‌گزارش‌ها درباره اِقطاع پیامبر به صحابه، افزوده بنای مسجدالنبی به دست ولید بن عبدالملک، مکان و موقعیت قبر فاطمه زهرا(س)، قبر پیامبر(ص)، توصیف جزیرة العرب و ‌گزارش از دو روستا به نام‌های بُناج و حِمَی ضَریه است.<br /> <br /> البکری (م.۴۸۷ق.) در وصف‌های جغرافیایی و مفهوم‌شناسی جای‌ها بدون اشاره به اخبار المدینه، ‌گزارش‌هایی بیشتر از زبیر بن بکار آورده است&lt;ref&gt;معجم ما استعجم، ج۱، ص۹، ۱۴، ۹۷، ۱۶۵؛ ج۲، ص۸۰، ۱۱۲، ۱۱۸، ۲۲۶؛ ج۴، ص۸۸.&lt;/ref&gt;؛ مانند معناشناسی حجاز،‌گزارش درباره منطقه اَثَبَه در بقیع، منطقه اُکحُل در مدینه دارای نخل بسیار، وادی اِضَم و اَکاحِل،‌ تاریخ چاه بدر، خبر از قریه جَثجاثَه و جُرف در مدینه، وادی حرسان بنی‌عجلان، وادی خَرَّار، شناسایی جبل عَیر و روستای فُرع، وادی لِقف و راه نَقم و وادی یلیل. یاقوت حموی (م.۶۲۷ق.) قلمروها و منطقه‌های جغرافیایی گمنام مدینه را به واسطه ‌گزارش‌های ابن زبیر، فراوان شناسایی و معرفی کرده است.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۱، ص۱۱۱، ۳۰۰-۳۰۱؛ ج۳، ص۸۹، ۱۴۵؛ ج۴، ص۷۳، ۲۵۰.&lt;/ref&gt; کتاب مهم دیگر که ‌گزارش‌های ابن بکار را به شکل مستند آورده، الدرة الثمینه ابن نجار (م.۶۴۳ق.) است. منشأ ابن زباله‌ای کتاب زبیر، در این اثر کاملاً هویدا است؛ زیرا در سند همه گزارش‌های ابن نجار از زبیر، نام محمد بن حسن بن زباله دیده می‌شود.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۶۰، ۹۷، ۱۵۸، ۱۷۱، ۱۸۲؛ نک: اتحاف الزائر، ص۱۰۳، ۲۵۳، ۲۶۶، ۲۶۷.&lt;/ref&gt; فیروزآبادی (م.۸۱۷ق.) باب دوم&lt;ref&gt;نک: المغانم المطابه، ج۱، ص۱۹۷-۲۶۰.&lt;/ref&gt; المغانم را از کتاب زبیر و آثار دیگر گزارش می‌کند. مطالب این باب در بیان تاریخ نخستین ساکنان مدینه، درگیری اوس و خزرج با یهودیان، معرفی دژهای مدینه، ارتباط قبایل و گروه‌ها، موقعیت منازل و محلات مدینه، و نیز خانه‌های پیرامون مسجدالنبی(ص) است. برخی از مطالعه این گزارش‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که فیروزآبادی کتاب زبیر را دیده و به آن دسترسی داشته است.&lt;ref&gt;المغانم المطابه، صع، «مقدمه».&lt;/ref&gt; احمد بن عبدالحمید عباسی (سده دهم) نیز در باب دوم عمدة الاخبار همین آگاهی‌ها را از کتاب زبیر گزارش کرده است که نشان می‌دهد یا کتاب زبیر را در اختیار داشته یا آن را عیناً از المغانم برگرفته است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۳۶-۴۴.&lt;/ref&gt; در همین کتاب، در جای‌های گوناگون ضمن شناسایی جای‌ها، نام‌ها و رخدادهای کهن از دانش تاریخی زبیر بن بکار، ‌گزارش‌هایی آمده است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۱۵۱، ۱۷۳، ۱۷۵، ۱۸۲، ۱۸۴، ۱۹۲، ۴۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از مجموع اخبار اقتباس شده تاریخ‌نگاران و تراجم‌نگاران و مدینه شناسان از زبیر بن بکار در موضوع مدینه، می‌توان به این نتیجه دست یافت که تاریخ‌نگاری وی بر مبنای شیوه مورخان مدنی است. شعر و ادب و نسب و تاریخ در این‌گونه ‌گزارش‌ها به هم آمیخته‌اند و نشانه‌های تاریخ‌نگاری قبایلی و جمع و تدوین روایات در کارهای او آشکارند. وی از روایت‌های کهن‌تر، زمینه‌ای تاریخی فراهم کرده، مشاهدات خود را در آن‌جای داده و به مکان‌ها و جای‌های ناشناخته و روستاهای دور مدینه سفر کرده، نام‌ها و ویژگی‌های آن‌ها را ثبت و ضبط نموده است. بخشی از آگاهی‌های او درباره مناطق ناشناخته و دور از دسترس مدینه، در کتاب‌های جغرافیایی مانند معجم ما استعجم و معجم البلدان بازتاب یافته‌اند.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = اخبار المدینه زبیر بن بکار<br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اتحاف الزائر''': ابن عساکر (م.۶۸۶ق.)، به کوشش مصطفی عمار، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۶ق<br /> * '''الاصابه''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش عبدالله عبدالمحسن، قاهره، مرکز البحوث و الدراسات، ۱۴۲۹ق<br /> * '''الاغانی''': ابوالفرج الاصفهانی (م.۵۷۶ق.)، به کوشش علی مهنّا، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۷ق<br /> * '''ایضاح المکنون''': اسماعیل پاشا البغدادی (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی<br /> * '''تاریخ الادب العربی''': کارل بروکلمان، قم،‌دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۹ق<br /> * '''تاریخ التراث العربی''': فؤاد سزگین، ترجمه''': فهمی، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۱۲ق<br /> * '''تاریخ بغداد''': الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۱۷ق<br /> * '''تهذیب الکمال''': المزی (م.۷۴۲ق.)، به کوشش احمد علی و حسن احمد، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۲۱ق<br /> * '''الثقات''': ابن حبان (م.۳۵۴ق.)، الکتب الثقافیه، ۱۳۹۳ق<br /> * '''جمهرة انساب العرب''': ابن حزم (م.۴۵۶ق.)، به کوشش عبدالسلام، قاهره،‌دار المعارف<br /> * '''الدر الثمین فی اسماء المصنفین''': ابن ساعی (م.۶۷۴ق.)، به کوشش احمد شوقی و محمد سعید، تونس،‌دار الغرب الاسلامی، ۱۴۳۰ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''روضات الجنات''': محمد باقر خوانساری، بیروت،‌دار الاسلامیه، ۱۴۱۱ق<br /> * '''عمدة الاخبار''': احمد بن عبدالحمید عباسی (قرن۱۰ق.)، مدینه، المکتبة العلمیه<br /> * '''الفهرست''': ابن ندیم (م.۳۸۰ق.)، به کوشش رضا تجدد<br /> * '''معجم البلدان''': الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۹ق<br /> * '''معجم ما استعجم''': عبدالله البکری (م.۴۸۷ق.)، به کوشش جمال طلبه، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''المغانم المطابه''': محمد الفیروزآبادی (م.۸۱۷ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۳۸۹ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''المنتظم''': ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مکه، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌های قرن سوم قمری]]<br /> [[رده:کتاب‌های درباره مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های زبیر بن بکار]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=4592 2017-12-24T12:04:39Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه نویسنده» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه نویسنده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%B1%D9%86_%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85_%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C&diff=4591 2017-12-24T12:01:44Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه زمان نگارش» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه زمان نگارش]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C&diff=4590 2017-12-24T12:01:29Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه نویسنده» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه نویسنده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_(%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C)&diff=4589 2017-12-24T12:00:31Z

<p>Abazar: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''اخبار مکه ابن اعرابی''' از کتاب‌های گمشده تاریخ محلی [[مکه]]، نوشته [[احمد بن محمد اعرابی|احمد بن محمد بن الاعرابی بصری صوفی]] (م.۳۴۱ق.)<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> احمد بن محمد بن زیاد بن بشر بن درهم، (درگذشت ۳۴۱ق) معروف به ابن الاَعرابی و مکنّا به ابوسعید از محدثان، صوفیان و شیخ الحرم بصره بوده که به [[مکه]] مهاجرت کرده و همان جا درگذشته است.&lt;ref&gt;طبقات الصوفیه، ص۴۲۷-۴۳۰؛ حلیة الاولیاء، ج۱۰، ص۳۷۵-۳۷۶؛ المنتظم، ج۱۴، ص۸۸.&lt;/ref&gt; از آثار دیگر ابن اعرابی کتاب معجم الشیوخ&lt;ref&gt;معجم ابن الاعرابی، ج۵، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt; و تاریخ بصره&lt;ref&gt;سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۴۰۷-۴۱۲.&lt;/ref&gt; است.<br /> <br /> ==گمشده بودن کتاب و نظر دانشمندان==<br /> تنها آگاهی ما از کتاب وی، تصریح مؤلف در معجم الشیوخ خویش به تألیف چنین کتابی است.&lt;ref&gt;معجم ابن الاعرابی، ج۵، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt; تاریخنگاران و کتاب‌شناسان پیش از [[سخاوی]] از این کتاب یاد نکرده و سخنی نیز در آثار آنان یافت نمی‌شود که حاکی از رؤیت آن باشد. گویا سخاوی به پشتوانه معجم الشیوخ نویسنده وجود چنین اثری را مسلّم پنداشته&lt;ref&gt;الاعلان بالتوبیخ، ص۱۶۶.&lt;/ref&gt; و سپس آثار کتاب‌شناختی مکه نیز به دنبال او از این کتاب یاد کرده‌اند.&lt;ref&gt;برای نمونه: التاریخ و المورخون، ص۲۶؛ معجم ما الف عن مکه، ص۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[ذهبی]] (م.۷۴۸ق.) در ردیف نگاشته‌های ابن الاعرابی تاریخ بصره را یاد کرده؛ اما از کتابی درباره مکه نام نبرده است.&lt;ref&gt;سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۴۰۷-۴۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> | نویسنده = ابراهیم احمدیان<br /> }}<br /> * '''الاعلان بالتوبیخ''': شمس الدین السخاوی (م.۹۰۲ق.)، به کوشش فرانس روزنتال، بیروت،‌دار الکتب العلمیه<br /> * '''التاریخ و المورخون''': محمد الحبیب الهیله، مکه، مؤسسة الفرقان، ۱۹۹۴م<br /> * '''حلیة الاولیاء''': ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق<br /> * '''سیر اعلام النبلاء''': الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق<br /> * '''طبقات الصوفیه''': السلمی (م.۴۱۲ق.)، به کوشش نورالدین شریبه، قاهره، مکتبة الخانجی، ۱۴۰۶ق<br /> * '''معجم ابن الاعرابی''': احمد بن محمد بن الاعرابی (م.۳۴۰ق.)<br /> * '''معجم ما الف عن مکه''': عبدالعزیز سنیدی، ریاض، مکتبة الملک فهد، ۱۴۲۰ق<br /> * '''المنتظم''': ابن الجوزی (م.۵۹۷ق.)، محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:منابع مفقود]]<br /> [[رده:کتاب‌های تاریخ مکه]]<br /> [[رده:کتاب‌های ابن اعرابی]]<br /> [[رده:کتاب‌های قرن چهارم قمری]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C)&diff=4588 2017-12-24T12:00:12Z

<p>Abazar: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> '''اخبار المدینه علوی''' از منابع گمشده در تاریخ محلی [[مدینه]]، اثر [[یحیی بن حسن حسینی عقیقی علوی]] (۲۱۴ـ۲۷۷ق.)<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> {{اصلی|یحیی بن حسن علوی}}<br /> ابوالحسین یحیی بن حسن بن جعفر بن عبیدالله حسنی علوی، معروف به یحیی نسابه عقیقی که نسب او به [[امام سجاد(ع)]] می‌رسد، از نسب‌شناسان و تاریخ‌نگاران مدینه است. در سال ۲۱۴ق. در مدینه زاده شد و به سال ۲۷۷ق. در مکه درگذشت.&lt;ref&gt;سر السلسلة العلویه، ص۱۰-۱۱؛ الجوهر الشفاف، ج۱، ص۵۲۷؛ الذریعه، ج۱، ص۳۴۹؛ الاعلام، ج۸، ص۱۴۰-۱۴۱.&lt;/ref&gt; دانشوران رجالی او را توثیق و تصدیق کرده‌اند.&lt;ref&gt;قاموس الرجال، ج۱۱، ص۳۶-۳۷.&lt;/ref&gt; در برخی کتاب‌ها به اشتباه نام او یحیی بن جعفر عبیدی ثبت شده است.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۱، ص۲۹.&lt;/ref&gt; گفته‌اند او از نیاکان امیران و شریفان مدینه است که بر مدینه حکومت می‌کرده‌اند.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درباره یحیی علوی، در کتاب‌های رجالی شیعه تعارض‌هایی به چشم می‌خورد. در ‌گزارش شیخ طوسی، در بررسی اطلاعات ارائه شده، این نظر تقویت شده که این اطلاعات باید به سه فرد متفاوت پیوند یابد. اما سید ابوالقاسم خویی به این برداشت شیخ طوسی ایراد گرفته، معتقد است که از تحلیل سخنان نجاشی برمی‌آید که همه این بحث‌ها و نظرها درباره یک فرد یعنی تاریخ‌نگار و نسب‌شناس برجسته سده سوم، یحیی بن حسن علوی است.&lt;ref&gt;معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt; نیز وی به گفتار نجاشی در روایت کردن یحیی علوی از امام رضا(ع) ایراد گرفته و پس از تحقیق به این نتیجه رسیده که در کتاب‌های چهارگانه شیعه، حدیثی از طریق یحیی علوی گزارش نشده و در کتاب‌های شیخ صدوق نیز آن چه از وی گزارش شده، از دیگر امامان معصوم(ع) است نه امام رضا(ع).&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> افزون بر این، در منابع شیعی از ‌گزارش‌های یحیی علوی استفاده شده است؛ از جمله شیخ طوسی از طرق گوناگون از او روایت کرده است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt; ابن بِطریق نیز رویداد ولادت امام علی(ع) در کعبه را از وی روایت کرده است.&lt;ref&gt;عمدة عیون صحاح الاخبار، ص۲۷-۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یحیی علوی در دانش نسب‌شناسی دانشوری خبره است و نسب‌شناسان شیعی به او استناد و ارجاع می‌دهند.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; انساب الطالبیین وی بر منابع این شاخه علم، تأثیر اساسی گذاشته است. برای نمونه می‌توان به ابن ابی‌الحدید اشاره کرد که به این کتاب دسترسی داشته و در رویداد دفن امام حسن(ع) کنار قبر پیامبر اکرم(ص) و اختلاف بنی‌هاشم و بنی‌امیه، به این کتاب استناد کرده است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اختلاف در عنوان==<br /> [[سمهودی]] نام این کتاب را اخبار المدینه ثبت کرده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt; از کتاب‌شناسان متأخر نیز افرادی چون حاجی خلیفه، نام آن را اخبار المدینه آورده‌اند.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۲، ص۸۸.&lt;/ref&gt; آقا بزرگ نیز همین عنوان را برگزیده است.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; منابع معاصر نیز این عنوان را برای کتاب مذکور ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما کتب عن الحج، ص۱۹.&lt;/ref&gt; با این وجود ابن ابی‌الحدید پس از استفاده از این کتاب، نام آن را النسب نگاشته است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==روش==<br /> روش تاریخ‌نگاری علوی با روش [[ابن زباله]] بسیار همانند است. این شباهت را در این موارد می‌توان دید: نوع ‌گزارش، روش دریافت روایت‌های تاریخی و تدوین آن‌ها، توجه به جای‌های مدینه، مناسبات جغرافیایی خانه‌ها، و توجه به انساب و تاریخ مکان‌ها و مساجد و سیره و رفتار نبوی.&lt;ref&gt;نک: اخبار المدینه، صفحات مختلف؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳-۴۴.&lt;/ref&gt; با بررسی و تطبیق ‌گزارش‌های ابن زباله و یحیی علوی، افزون بر یافتن نقاط مشترک میان آن دو، به این نتیجه می‌توان رسید که کتاب علوی کامل‌کننده اثر ابن زباله است.&lt;ref&gt;المناسک، ص۱۶۲-۱۶۴، «مقدمه حمد الجاسر».&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محتوا==<br /> بر پایه مجموع بخش‌های باقیمانده، موضوع این کتاب، تاریخ مسجدالنبی و دیگر مکان‌ها و مساجد مدینه و ‌گزارش‌هایی درباره توسعه‌ها و تحولات مسجدالنبی در روزگار خلفا و حاکمان اموی است.<br /> <br /> گزارش‌های یحیی بن حسن علوی درباره مدینه منوره و مکان‌ها و مناطق آن، بیشتر بر بخش داخلی مدینه تمرکز یافته و درباره مسجدالنبی و دیگر مساجد و مکان‌های مقدس مدینه است. او هر نشانه‌ای از حضور پیامبر اکرم(ص) و سنت و سیره آن بزرگوار را که در مدینه دیده، مهم دانسته و در جمع و تدوین آگاهی‌های مربوط به آن کوشیده است.<br /> <br /> اگر به ظاهر منطقی و منسجم ‌گزارش‌های سمهودی از روایت‌های یحیی علوی اعتماد کرده، این انسجام را به اصل کتاب علوی نسبت دهیم، به این نتیجه می‌رسیم که این روایت‌ها از رویداد بیعت عقبه و هجرت و ورود پیامبر اکرم(ص) به قریه قبا و سکونت در خانه [[ابوایوب انصاری]] و استقبال مردم مشتاق از آن حضرت آغاز می‌شده و با ‌گزارش‌هایی درباره پیوند برادری مهاجران و انصار و گزارشی کوتاه از حجة الوداع و کفن و دفن پیامبر اکرم(ص) ادامه یافته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵، ۳۶۶-۳۶۷-۳۷۷، ۴۱۴، ۴۲۴-۴۳۳، ۴۴۷، ۴۵۶، ۵۲۶، ۵۲۸.&lt;/ref&gt; علوی همچنین حدیث‌هایی درباره شفابخشی تربت مدینه و ویژگی‌های حرم مدنی آورده است. او بیشتر آگاهی‌ها را به مسجدالنبی اختصاص داده و به تفصیل از تاریخ شکل‌گیری این مسجد و زمین اصلی آن، مشارکت پیامبر و صحابه در ساختن این بنا و اوصاف و ویژگی‌های آن گفت‌وگو کرده است. سمهودی در جلد دوم اثرش ‌گزارش‌هایی فراوان از یحیی علوی درباره مسجدالنبی و تحولات آن آورده است.&lt;ref&gt;وفا ءالوفاء، ج۲، ص۲۷، ۳۳-۴۵، ۵۴-۶۹، ۱۰۱-۱۲۳، ۱۸۳.&lt;/ref&gt; ‌گزارش‌های دیگر علوی درباره تحویل قبله و منبر و محراب نبوی، شُرُفات (کنگره‌ها)، مناره‌ها، مَقصوره، تَحصیب مسجدالنبی، تحولات و دگرگونی‌های آن، خانه‌ها و حجره‌های پیرامون، اندازه و حدود مسجد، قندیل‌ها، درها و ستون‌های مسجد، محل اعتکاف پیامبر(ص)، سراهای همسران آن حضرت، مصلای نبوی، طریق رفتن حضرت به مسجد، و افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی به ویژه توسعه و افزایش‌های عمر بن خطاب و عثمان است. سپس از دیگر مصلاها و مساجد مدینه و نام و ویژگی‌های آن‌ها و نیز آطام (برج‌های) مدینه، منازل، و قبایل انصار یاد کرده است. بخشی دیگر از این ‌گزارش‌ها درباره فضیلت کوه اُحد و آرامگاه‌ شهدای اُحد است.<br /> <br /> ==استفاده کتاب‌های مختلف از این کتاب ==<br /> المناسک منسوب به ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) کهن‌ترین مرجعی است که در آن می‌توان اثر اخبار المدینه علوی را پی گرفت. حربی با عبارت «حدثنی» و بی‌واسطه، دانش مدینه‌شناسی خود را از یحیی علوی گرفته است. نحوه ‌گزارش حربی نشان می‌دهد که یا کتاب یحیی را در دست داشته و بی‌واسطه از آن گزارش کرده یا آن را به شکل شفاهی از یحیی دریافت کرده است. نقل شده‌های حربی از علوی ‌گزارش‌هایی درباره مساحت مسجدالنبی، کیفیت تعیین قبله مسجد، اوصاف و ستون‌های مسجد، افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی، و اندازه مرقد نبوی هستند.&lt;ref&gt;المناسک، ص۳۸۹، ۳۹۷، ۴۰۳-۴۰۴، ۴۲۵.&lt;/ref&gt; سمهودی (م.۹۱۱ق.) در بررسی تاریخ توسعه‌ها و تغییرات مسجدالنبی به مقایسه میان ‌گزارش‌های تاریخ‌نگاران کهن می‌پردازد و از میان همه نظرها، معمولاً ‌گزارش‌های یحیی علوی را همراه دیدگاه‌های ابن زباله (م.حدود ۲۰۰ق.) آورده و یادآور شده که پذیرش ‌گزارش‌های ابن زباله مشروط به سازگاری با ‌گزارش‌های علوی است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> گویا سخاوی این اثر را دیده و آن را کتابی کوچک وصف کرده&lt;ref&gt;الاعلان بالتوبیخ، ص۲۷۳.&lt;/ref&gt;؛ اما در ‌گزارش خود دچار خطاهایی شده است. او این کتاب را به محمد بن یحیی علوی که در واقع راوی کتاب است، نسبت داده و کتاب دیگری در موضوع مدینه را به علوی منسوب ساخته است. همان جا کتابی را در فضائل المدینه به علوی نسبت می‌دهد.<br /> <br /> از اخبار المدینه علوی چهار روایت به دست سمهودی رسیده بود. در یک روایت، راوی نامشخص است و سمهودی از او نام نبرده است. نسخه دوم را طاهر بن یحیی از ابوالحسن مدائنی روایت کرده است. روایت سوم را طاهر به طور مستقیم از پدرش برگرفته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۸، ۱۱۰، ۱۷۴، ۳۰۵، ۳۴۳، ۳۶۰،۳۹۴؛ ج۲، ص۴۰۲.&lt;/ref&gt; نسخه چهارم کتاب، روایتِ حسین بن محمد بن یحیی، نوه مؤلف، است که به گفته سمهودی نسخه‌اش با نسخه طاهر تفاوت‌هایی داشته است. مثلاً یکی از آن دو خبری آورده که دیگری نیاورده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۲۰۴؛ ج۲، ص۱۵۹، ۲۵۶؛ ج۳، ص۱۴۱؛ ج۵، ص۲۷؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سمهودی حدود ۲۱۰ قطعه و ‌گزارش از این کتاب را حفظ کرده و چنان‌که برخی از محققان گفته‌اند، با گردآوری و تنظیم و تدوین دیگر بار این قطعات، می‌توان کلیت کتاب و موضوعات اصلی آن را بازسازی کرد.&lt;ref&gt;حجاز در صدر اسلام، ص۴۴؛ معجم ما الف عن المدینه، ص۲۹؛ دراسات حول المدینة المنوره، ج۲، ص۳۵۱-۳۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ‌درباره تأثیر اخبار المدینه علوی بر کتاب‌های تاریخ مدینه، آگاهی‌هایی در دست نیست. اما استفاده گسترده سمهودی (م.۹۱۱ق.) و ثبت بسیاری از ‌گزارش‌های تاریخی اثر او در کتابش نشان دهنده جایگاه برجسته علوی در حفظ و روایت ‌گزارش‌های مدینه‌شناسی است. همچنین ابن نجار (م.۶۴۳ق.) برخی از ‌گزارش‌های اخبار المدینه علوی را به‌گونه مستند از طاهر بن یحیی روایت کرده است.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۱۱۷، ۳۸۳.&lt;/ref&gt; پیش از سمهودی، دیگر تاریخ‌نگار مدینه در سده هشتم و نهم ق. زین الدین ابوبکر مراغی (م.۸۱۶ق.) از کتاب علوی سود جسته و بدون یادکرد نام کتاب، قطعاتی از آن را درباره تاریخ و بنای مسجدالحرام، مصلا، منبر و درهای مسجدالنبی، داستان ستون حنانه، اعتکاف پیامبر اکرم در مسجدالنبی، آداب و احکام فقهی مسجدالنبی، و آداب زیارت پیامبر(ص) آورده است.&lt;ref&gt;تحقیق النصره، ص۳۶، ۳۸-۳۹-۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اخبار المدینه''': ابن زباله (م.۱۹۹ق.)، به کوشش ابن سلامه، المدینه، ۱۴۲۴ق<br /> * '''الاعلام''': الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م<br /> * '''الاعلان بالتوبیخ''': شمس الدین السخاوی (م.۹۰۲ق.)، به کوشش فرانس روزنتال، بیروت، دار الکتب العلمیه<br /> * '''تحقیق النصرة بتلخیص معالم دار الهجره''': ابوبکر بن الحسین المراغی (م.۸۱۶ق.)، به کوشش الصمعی، مدینه، المکتبة العلمیه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''الجوهر الشفاف فی انساب السادة الاشراف''': عارف عبدالغنی، دمشق، دار کنان، ۱۹۹۷م<br /> * '''حجاز در صدر اسلام''': صالح احمد العلی، ترجمه: آیتی، مشعر، ۱۳۷۵ش<br /> * '''دراسات حول المدینة المنوره''': به کوشش نادی المدینة المنورة الادبی، مدینه، ۱۴۱۵ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''الذریعة الی تصانیف الشیعه''': آقا بزرگ تهرانی (م.۱۳۸۹ق.)، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق<br /> * '''سر السلسلة العلویه''': ابونصر البخاری (م. قرن۴ق.)، به کوشش بحر العلوم، الرضی، ۱۴۱۳ق<br /> * '''شرح نهج البلاغه''': ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * '''عمدة عیون صحاح الاخبار''': ابن البطریق (م.۶۰۰ق.)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''الفهرست''': الطوسی (م.۴۶۰ ق)، به کوشش قیومی، نشر الفقاهه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''قاموس الرجال''': محمد تقی شوشتری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۸ق<br /> * '''کشف الظنون''': حاجی خلیفه (م.۱۰۶۷ق.)، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۳ق<br /> * '''معجم رجال الحدیث''': الخوئی (م.۱۴۱۳ق.)، بیروت، ۱۴۰۹ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''معجم ما کتب عن الحج''': عبدالجبار الرفاعی، تهران، مشعر، ۱۴۲۷ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض، دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:کتاب‌های تاریخ مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های قرن سوم قمری]]<br /> [[رده:کتاب‌های یحیی بن حسن علوی]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C)&diff=4587 2017-12-24T11:45:39Z

<p>Abazar: added Category:کتاب‌های تاریخ مدینه using HotCat</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:کتاب‌های تاریخ مدینه]]<br /> '''اخبار المدینه علوی''' از منابع گمشده در تاریخ محلی [[مدینه]]، اثر [[یحیی بن حسن حسینی عقیقی علوی]] (۲۱۴ـ۲۷۷ق.)<br /> <br /> بر پایه مجموع بخش‌های باقیمانده، موضوع این کتاب، تاریخ مسجدالنبی و دیگر مکان‌ها و مساجد مدینه و ‌گزارش‌هایی درباره توسعه‌ها و تحولات مسجدالنبی در روزگار خلفا و حاکمان اموی است.<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> {{اصلی|یحیی بن حسن علوی}}<br /> ابوالحسین یحیی بن حسن بن جعفر بن عبیدالله حسنی علوی، معروف به یحیی نسابه عقیقی که نسب او به [[امام سجاد(ع)]] می‌رسد، از نسب‌شناسان و تاریخ‌نگاران مدینه است. در سال ۲۱۴ق. در مدینه زاده شد و به سال ۲۷۷ق. در مکه درگذشت.&lt;ref&gt;سر السلسلة العلویه، ص۱۰-۱۱؛ الجوهر الشفاف، ج۱، ص۵۲۷؛ الذریعه، ج۱، ص۳۴۹؛ الاعلام، ج۸، ص۱۴۰-۱۴۱.&lt;/ref&gt; دانشوران رجالی او را توثیق و تصدیق کرده‌اند.&lt;ref&gt;قاموس الرجال، ج۱۱، ص۳۶-۳۷.&lt;/ref&gt; در برخی کتاب‌ها به اشتباه نام او یحیی بن جعفر عبیدی ثبت شده است.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۱، ص۲۹.&lt;/ref&gt; گفته‌اند او از نیاکان امیران و شریفان مدینه است که بر مدینه حکومت می‌کرده‌اند.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درباره یحیی علوی، در کتاب‌های رجالی شیعه تعارض‌هایی به چشم می‌خورد. در ‌گزارش شیخ طوسی، در بررسی اطلاعات ارائه شده، این نظر تقویت شده که این اطلاعات باید به سه فرد متفاوت پیوند یابد. اما سید ابوالقاسم خویی به این برداشت شیخ طوسی ایراد گرفته، معتقد است که از تحلیل سخنان نجاشی برمی‌آید که همه این بحث‌ها و نظرها درباره یک فرد یعنی تاریخ‌نگار و نسب‌شناس برجسته سده سوم، یحیی بن حسن علوی است.&lt;ref&gt;معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt; نیز وی به گفتار نجاشی در روایت کردن یحیی علوی از امام رضا(ع) ایراد گرفته و پس از تحقیق به این نتیجه رسیده که در کتاب‌های چهارگانه شیعه، حدیثی از طریق یحیی علوی گزارش نشده و در کتاب‌های شیخ صدوق نیز آن چه از وی گزارش شده، از دیگر امامان معصوم(ع) است نه امام رضا(ع).&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> افزون بر این، در منابع شیعی از ‌گزارش‌های یحیی علوی استفاده شده است؛ از جمله شیخ طوسی از طرق گوناگون از او روایت کرده است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt; ابن بِطریق نیز رویداد ولادت امام علی(ع) در کعبه را از وی روایت کرده است.&lt;ref&gt;عمدة عیون صحاح الاخبار، ص۲۷-۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یحیی علوی در دانش نسب‌شناسی دانشوری خبره است و نسب‌شناسان شیعی به او استناد و ارجاع می‌دهند.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; انساب الطالبیین وی بر منابع این شاخه علم، تأثیر اساسی گذاشته است. برای نمونه می‌توان به ابن ابی‌الحدید اشاره کرد که به این کتاب دسترسی داشته و در رویداد دفن امام حسن(ع) کنار قبر پیامبر اکرم(ص) و اختلاف بنی‌هاشم و بنی‌امیه، به این کتاب استناد کرده است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اختلاف در نام کتاب==<br /> سمهودی نام این کتاب را اخبار المدینه ثبت کرده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt; از کتاب‌شناسان متأخر نیز افرادی چون حاجی خلیفه، نام آن را اخبار المدینه آورده‌اند.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۲، ص۸۸.&lt;/ref&gt; آقا بزرگ نیز همین عنوان را برگزیده است.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; منابع معاصر نیز این عنوان را برای کتاب مذکور ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما کتب عن الحج، ص۱۹.&lt;/ref&gt; با این وجود ابن ابی‌الحدید پس از استفاده از این کتاب، نام آن را النسب نگاشته است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==استفاده کتاب‌های مختلف از این کتاب ==<br /> المناسک منسوب به ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) کهن‌ترین مرجعی است که در آن می‌توان اثر اخبار المدینه علوی را پی گرفت. حربی با عبارت «حدثنی» و بی‌واسطه، دانش مدینه‌شناسی خود را از یحیی علوی گرفته است. نحوه ‌گزارش حربی نشان می‌دهد که یا کتاب یحیی را در دست داشته و بی‌واسطه از آن گزارش کرده یا آن را به شکل شفاهی از یحیی دریافت کرده است. نقل شده‌های حربی از علوی ‌گزارش‌هایی درباره مساحت مسجدالنبی، کیفیت تعیین قبله مسجد، اوصاف و ستون‌های مسجد، افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی، و اندازه مرقد نبوی هستند.&lt;ref&gt;المناسک، ص۳۸۹، ۳۹۷، ۴۰۳-۴۰۴، ۴۲۵.&lt;/ref&gt; سمهودی (م.۹۱۱ق.) در بررسی تاریخ توسعه‌ها و تغییرات مسجدالنبی به مقایسه میان ‌گزارش‌های تاریخ‌نگاران کهن می‌پردازد و از میان همه نظرها، معمولاً ‌گزارش‌های یحیی علوی را همراه دیدگاه‌های ابن زباله (م.حدود ۲۰۰ق.) آورده و یادآور شده که پذیرش ‌گزارش‌های ابن زباله مشروط به سازگاری با ‌گزارش‌های علوی است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> گویا سخاوی این اثر را دیده و آن را کتابی کوچک وصف کرده&lt;ref&gt;الاعلان بالتوبیخ، ص۲۷۳.&lt;/ref&gt;؛ اما در ‌گزارش خود دچار خطاهایی شده است. او این کتاب را به محمد بن یحیی علوی که در واقع راوی کتاب است، نسبت داده و کتاب دیگری در موضوع مدینه را به علوی منسوب ساخته است. همان جا کتابی را در فضائل المدینه به علوی نسبت می‌دهد.<br /> <br /> از اخبار المدینه علوی چهار روایت به دست سمهودی رسیده بود. در یک روایت، راوی نامشخص است و سمهودی از او نام نبرده است. نسخه دوم را طاهر بن یحیی از ابوالحسن مدائنی روایت کرده است. روایت سوم را طاهر به طور مستقیم از پدرش برگرفته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۸، ۱۱۰، ۱۷۴، ۳۰۵، ۳۴۳، ۳۶۰،۳۹۴؛ ج۲، ص۴۰۲.&lt;/ref&gt; نسخه چهارم کتاب، روایتِ حسین بن محمد بن یحیی، نوه مؤلف، است که به گفته سمهودی نسخه‌اش با نسخه طاهر تفاوت‌هایی داشته است. مثلاً یکی از آن دو خبری آورده که دیگری نیاورده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۲۰۴؛ ج۲، ص۱۵۹، ۲۵۶؛ ج۳، ص۱۴۱؛ ج۵، ص۲۷؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سمهودی حدود ۲۱۰ قطعه و ‌گزارش از این کتاب را حفظ کرده و چنان‌که برخی از محققان گفته‌اند، با گردآوری و تنظیم و تدوین دیگر بار این قطعات، می‌توان کلیت کتاب و موضوعات اصلی آن را بازسازی کرد.&lt;ref&gt;حجاز در صدر اسلام، ص۴۴؛ معجم ما الف عن المدینه، ص۲۹؛ دراسات حول المدینة المنوره، ج۲، ص۳۵۱-۳۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ‌گزارش‌های یحیی بن حسن علوی درباره مدینه منوره و مکان‌ها و مناطق آن، بیشتر بر بخش داخلی مدینه تمرکز یافته و درباره مسجدالنبی و دیگر مساجد و مکان‌های مقدس مدینه است. او هر نشانه‌ای از حضور پیامبر اکرم(ص) و سنت و سیره آن بزرگوار را که در مدینه دیده، مهم دانسته و در جمع و تدوین آگاهی‌های مربوط به آن کوشیده است.<br /> <br /> اگر به ظاهر منطقی و منسجم ‌گزارش‌های سمهودی از روایت‌های یحیی علوی اعتماد کرده، این انسجام را به اصل کتاب علوی نسبت دهیم، به این نتیجه می‌رسیم که این روایت‌ها از رویداد بیعت عقبه و هجرت و ورود پیامبر اکرم(ص) به قریه قبا و سکونت در خانه ابوایوب انصاری و استقبال مردم مشتاق از آن حضرت آغاز می‌شده و با ‌گزارش‌هایی درباره پیوند برادری مهاجران و انصار و گزارشی کوتاه از حجة الوداع و کفن و دفن پیامبر اکرم(ص) ادامه یافته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵، ۳۶۶-۳۶۷-۳۷۷، ۴۱۴، ۴۲۴-۴۳۳، ۴۴۷، ۴۵۶، ۵۲۶، ۵۲۸.&lt;/ref&gt; علوی همچنین حدیث‌هایی درباره شفابخشی تربت مدینه و ویژگی‌های حرم مدنی آورده است. او بیشتر آگاهی‌ها را به مسجدالنبی اختصاص داده و به تفصیل از تاریخ شکل‌گیری این مسجد و زمین اصلی آن، مشارکت پیامبر و صحابه در ساختن این بنا و اوصاف و ویژگی‌های آن گفت‌وگو کرده است. سمهودی در جلد دوم اثرش ‌گزارش‌هایی فراوان از یحیی علوی درباره مسجدالنبی و تحولات آن آورده است.&lt;ref&gt;وفا ءالوفاء، ج۲، ص۲۷، ۳۳-۴۵، ۵۴-۶۹، ۱۰۱-۱۲۳، ۱۸۳.&lt;/ref&gt; ‌گزارش‌های دیگر علوی درباره تحویل قبله و منبر و محراب نبوی، شُرُفات (کنگره‌ها)، مناره‌ها، مَقصوره، تَحصیب مسجدالنبی، تحولات و دگرگونی‌های آن، خانه‌ها و حجره‌های پیرامون، اندازه و حدود مسجد، قندیل‌ها، درها و ستون‌های مسجد، محل اعتکاف پیامبر(ص)، سراهای همسران آن حضرت، مصلای نبوی، طریق رفتن حضرت به مسجد، و افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی به ویژه توسعه و افزایش‌های عمر بن خطاب و عثمان است. سپس از دیگر مصلاها و مساجد مدینه و نام و ویژگی‌های آن‌ها و نیز آطام (برج‌های) مدینه، منازل، و قبایل انصار یاد کرده است. بخشی دیگر از این ‌گزارش‌ها درباره فضیلت کوه اُحد و آرامگاه‌ شهدای اُحد است.<br /> <br /> درباره تأثیر اخبار المدینه علوی بر کتاب‌های تاریخ مدینه، آگاهی‌هایی در دست نیست. اما استفاده گسترده سمهودی (م.۹۱۱ق.) و ثبت بسیاری از ‌گزارش‌های تاریخی اثر او در کتابش نشان دهنده جایگاه برجسته علوی در حفظ و روایت ‌گزارش‌های مدینه‌شناسی است. همچنین ابن نجار (م.۶۴۳ق.) برخی از ‌گزارش‌های اخبار المدینه علوی را به‌گونه مستند از طاهر بن یحیی روایت کرده است.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۱۱۷، ۳۸۳.&lt;/ref&gt; پیش از سمهودی، دیگر تاریخ‌نگار مدینه در سده هشتم و نهم ق. زین الدین ابوبکر مراغی (م.۸۱۶ق.) از کتاب علوی سود جسته و بدون یادکرد نام کتاب، قطعاتی از آن را درباره تاریخ و بنای مسجدالحرام، مصلا، منبر و درهای مسجدالنبی، داستان ستون حنانه، اعتکاف پیامبر اکرم در مسجدالنبی، آداب و احکام فقهی مسجدالنبی، و آداب زیارت پیامبر(ص) آورده است.&lt;ref&gt;تحقیق النصره، ص۳۶، ۳۸-۳۹-۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> روش تاریخ‌نگاری علوی با روش ابن زباله بسیار همانند است. این شباهت را در این موارد می‌توان دید: نوع ‌گزارش، روش دریافت روایت‌های تاریخی و تدوین آن‌ها، توجه به جای‌های مدینه، مناسبات جغرافیایی خانه‌ها، و توجه به انساب و تاریخ مکان‌ها و مساجد و سیره و رفتار نبوی.&lt;ref&gt;نک: اخبار المدینه، صفحات مختلف؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳-۴۴.&lt;/ref&gt; با بررسی و تطبیق ‌گزارش‌های ابن زباله و یحیی علوی، افزون بر یافتن نقاط مشترک میان آن دو، به این نتیجه می‌توان رسید که کتاب علوی کامل‌کننده اثر ابن زباله است.&lt;ref&gt;المناسک، ص۱۶۲-۱۶۴، «مقدمه حمد الجاسر».&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اخبار المدینه''': ابن زباله (م.۱۹۹ق.)، به کوشش ابن سلامه، المدینه، ۱۴۲۴ق<br /> * '''الاعلام''': الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م<br /> * '''الاعلان بالتوبیخ''': شمس الدین السخاوی (م.۹۰۲ق.)، به کوشش فرانس روزنتال، بیروت،‌دار الکتب العلمیه<br /> * '''تحقیق النصرة بتلخیص معالم‌دار الهجره''': ابوبکر بن الحسین المراغی (م.۸۱۶ق.)، به کوشش الصمعی، مدینه، المکتبة العلمیه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''الجوهر الشفاف فی انساب السادة الاشراف''': عارف عبدالغنی، دمشق،‌دار کنان، ۱۹۹۷م<br /> * '''حجاز در صدر اسلام''': صالح احمد العلی، ترجمه''': آیتی، مشعر، ۱۳۷۵ش<br /> * '''دراسات حول المدینة المنوره''': به کوشش نادی المدینة المنورة الادبی، مدینه، ۱۴۱۵ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''الذریعة الی تصانیف الشیعه''': آقا بزرگ تهرانی (م.۱۳۸۹ق.)، بیروت،‌دار الاضواء، ۱۴۰۳ق<br /> * '''سر السلسلة العلویه''': ابونصر البخاری (م. قرن۴ق.)، به کوشش بحر العلوم، الرضی، ۱۴۱۳ق<br /> * '''شرح نهج البلاغه''': ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * '''عمدة عیون صحاح الاخبار''': ابن البطریق (م.۶۰۰ق.)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''الفهرست''': الطوسی (م.۴۶۰ ق)، به کوشش قیومی، نشر الفقاهه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''قاموس الرجال''': محمد تقی شوشتری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۸ق<br /> * '''کشف الظنون''': حاجی خلیفه (م.۱۰۶۷ق.)، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۳ق<br /> * '''معجم رجال الحدیث''': الخوئی (م.۱۴۱۳ق.)، بیروت، ۱۴۰۹ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''معجم ما کتب عن الحج''': عبدالجبار الرفاعی، تهران، مشعر، ۱۴۲۷ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_(%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C)&diff=4586 2017-12-24T11:32:56Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;اخبار مکه ابن اعرابی&#039;&#039;&#039; از کتاب‌های گمشده تاریخ محلی مکه، نوشته احمد بن مح...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>'''اخبار مکه ابن اعرابی''' از کتاب‌های گمشده تاریخ محلی مکه، نوشته [[احمد بن محمد اعرابی|احمد بن محمد بن الاعرابی بصری صوفی]] (م.۳۴۱ق.)<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> احمد بن محمد بن زیاد بن بشر بن درهم، نام‌آور به ابن الاَعرابی و مکنّا به ابوسعید از محدثان، صوفیان و شیخ الحرم بصره بوده که به مکه مهاجرت کرده و همان جا درگذشته است.&lt;ref&gt;طبقات الصوفیه، ص۴۲۷-۴۳۰؛ حلیة الاولیاء، ج۱۰، ص۳۷۵-۳۷۶؛ المنتظم، ج۱۴، ص۸۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==گمشده بودن کتاب و نظر دانشمندان==<br /> تنها آگاهی ما از کتاب وی، تصریح مؤلف در معجم الشیوخ خویش به تألیف چنین کتابی است.&lt;ref&gt;معجم ابن الاعرابی، ج۵، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt; تاریخنگاران و کتاب‌شناسان پیش از سخاوی از این کتاب یاد نکرده و سخنی نیز در آثار آنان یافت نمی‌شود که حاکی از رؤیت آن باشد. گویا سخاوی به پشتوانه معجم الشیوخ نویسنده وجود چنین اثری را مسلّم پنداشته&lt;ref&gt;الاعلان بالتوبیخ، ص۱۶۶.&lt;/ref&gt; و سپس آثار کتاب‌شناختی مکه نیز به دنبال او از این کتاب یاد کرده‌اند.&lt;ref&gt;برای نمونه: التاریخ و المورخون، ص۲۶؛ معجم ما الف عن مکه، ص۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ذهبی (م.۷۴۸ق.) در ردیف نگاشته‌های ابن الاعرابی تاریخ بصره را یاد کرده؛ اما از کتابی درباره مکه نام نبرده است.&lt;ref&gt;سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۴۰۷-۴۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> نویسنده = ابراهیم احمدیان<br /> }}<br /> <br /> * کککالاعلان بالتوبیخککک: شمس الدین السخاوی (م.۹۰۲ق.)، به کوشش فرانس روزنتال، بیروت،‌دار الکتب العلمیه<br /> * کککالتاریخ و المورخونککک: محمد الحبیب الهیله، مکه، مؤسسة الفرقان، ۱۹۹۴م<br /> * کککحلیة الاولیاءککک: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق<br /> * کککسیر اعلام النبلاءککک: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق<br /> * کککطبقات الصوفیهککک: السلمی (م.۴۱۲ق.)، به کوشش نورالدین شریبه، قاهره، مکتبة الخانجی، ۱۴۰۶ق<br /> * کککمعجم ابن الاعرابیککک: احمد بن محمد بن الاعرابی (م.۳۴۰ق.)<br /> * کککمعجم ما الف عن مکهککک: عبدالعزیز سنیدی، ریاض، مکتبة الملک فهد، ۱۴۲۰ق<br /> * کککالمنتظمککک: ابن الجوزی (م.۵۹۷ق.)، محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> {{پایان}}</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C)&diff=4585 2017-12-24T11:11:11Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} &#039;&#039;&#039;اخبار المدینه علوی&#039;&#039;&#039; از منابع گمشده در تاریخ محلی مدینه، اثر...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''اخبار المدینه علوی''' از منابع گمشده در تاریخ محلی [[مدینه]]، اثر [[یحیی بن حسن حسینی عقیقی علوی]] (۲۱۴ـ۲۷۷ق.)<br /> <br /> بر پایه مجموع بخش‌های باقیمانده، موضوع این کتاب، تاریخ مسجدالنبی و دیگر مکان‌ها و مساجد مدینه و ‌گزارش‌هایی درباره توسعه‌ها و تحولات مسجدالنبی در روزگار خلفا و حاکمان اموی است.<br /> <br /> ==نویسنده==<br /> {{اصلی|یحیی بن حسن علوی}}<br /> ابوالحسین یحیی بن حسن بن جعفر بن عبیدالله حسنی علوی، معروف به یحیی نسابه عقیقی که نسب او به [[امام سجاد(ع)]] می‌رسد، از نسب‌شناسان و تاریخ‌نگاران مدینه است. در سال ۲۱۴ق. در مدینه زاده شد و به سال ۲۷۷ق. در مکه درگذشت.&lt;ref&gt;سر السلسلة العلویه، ص۱۰-۱۱؛ الجوهر الشفاف، ج۱، ص۵۲۷؛ الذریعه، ج۱، ص۳۴۹؛ الاعلام، ج۸، ص۱۴۰-۱۴۱.&lt;/ref&gt; دانشوران رجالی او را توثیق و تصدیق کرده‌اند.&lt;ref&gt;قاموس الرجال، ج۱۱، ص۳۶-۳۷.&lt;/ref&gt; در برخی کتاب‌ها به اشتباه نام او یحیی بن جعفر عبیدی ثبت شده است.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۱، ص۲۹.&lt;/ref&gt; گفته‌اند او از نیاکان امیران و شریفان مدینه است که بر مدینه حکومت می‌کرده‌اند.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درباره یحیی علوی، در کتاب‌های رجالی شیعه تعارض‌هایی به چشم می‌خورد. در ‌گزارش شیخ طوسی، در بررسی اطلاعات ارائه شده، این نظر تقویت شده که این اطلاعات باید به سه فرد متفاوت پیوند یابد. اما سید ابوالقاسم خویی به این برداشت شیخ طوسی ایراد گرفته، معتقد است که از تحلیل سخنان نجاشی برمی‌آید که همه این بحث‌ها و نظرها درباره یک فرد یعنی تاریخ‌نگار و نسب‌شناس برجسته سده سوم، یحیی بن حسن علوی است.&lt;ref&gt;معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt; نیز وی به گفتار نجاشی در روایت کردن یحیی علوی از امام رضا(ع) ایراد گرفته و پس از تحقیق به این نتیجه رسیده که در کتاب‌های چهارگانه شیعه، حدیثی از طریق یحیی علوی گزارش نشده و در کتاب‌های شیخ صدوق نیز آن چه از وی گزارش شده، از دیگر امامان معصوم(ع) است نه امام رضا(ع).&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۴۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> افزون بر این، در منابع شیعی از ‌گزارش‌های یحیی علوی استفاده شده است؛ از جمله شیخ طوسی از طرق گوناگون از او روایت کرده است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt; ابن بِطریق نیز رویداد ولادت امام علی(ع) در کعبه را از وی روایت کرده است.&lt;ref&gt;عمدة عیون صحاح الاخبار، ص۲۷-۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یحیی علوی در دانش نسب‌شناسی دانشوری خبره است و نسب‌شناسان شیعی به او استناد و ارجاع می‌دهند.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; انساب الطالبیین وی بر منابع این شاخه علم، تأثیر اساسی گذاشته است. برای نمونه می‌توان به ابن ابی‌الحدید اشاره کرد که به این کتاب دسترسی داشته و در رویداد دفن امام حسن(ع) کنار قبر پیامبر اکرم(ص) و اختلاف بنی‌هاشم و بنی‌امیه، به این کتاب استناد کرده است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اختلاف در نام کتاب==<br /> سمهودی نام این کتاب را اخبار المدینه ثبت کرده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۲۴.&lt;/ref&gt; از کتاب‌شناسان متأخر نیز افرادی چون حاجی خلیفه، نام آن را اخبار المدینه آورده‌اند.&lt;ref&gt;کشف الظنون، ج۲، ص۸۸.&lt;/ref&gt; آقا بزرگ نیز همین عنوان را برگزیده است.&lt;ref&gt;الذریعه، ج۱، ص۳۴۹.&lt;/ref&gt; منابع معاصر نیز این عنوان را برای کتاب مذکور ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;معجم ما کتب عن الحج، ص۱۹.&lt;/ref&gt; با این وجود ابن ابی‌الحدید پس از استفاده از این کتاب، نام آن را النسب نگاشته است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۵۰-۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==استفاده کتاب‌های مختلف از این کتاب ==<br /> المناسک منسوب به ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) کهن‌ترین مرجعی است که در آن می‌توان اثر اخبار المدینه علوی را پی گرفت. حربی با عبارت «حدثنی» و بی‌واسطه، دانش مدینه‌شناسی خود را از یحیی علوی گرفته است. نحوه ‌گزارش حربی نشان می‌دهد که یا کتاب یحیی را در دست داشته و بی‌واسطه از آن گزارش کرده یا آن را به شکل شفاهی از یحیی دریافت کرده است. نقل شده‌های حربی از علوی ‌گزارش‌هایی درباره مساحت مسجدالنبی، کیفیت تعیین قبله مسجد، اوصاف و ستون‌های مسجد، افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی، و اندازه مرقد نبوی هستند.&lt;ref&gt;المناسک، ص۳۸۹، ۳۹۷، ۴۰۳-۴۰۴، ۴۲۵.&lt;/ref&gt; سمهودی (م.۹۱۱ق.) در بررسی تاریخ توسعه‌ها و تغییرات مسجدالنبی به مقایسه میان ‌گزارش‌های تاریخ‌نگاران کهن می‌پردازد و از میان همه نظرها، معمولاً ‌گزارش‌های یحیی علوی را همراه دیدگاه‌های ابن زباله (م.حدود ۲۰۰ق.) آورده و یادآور شده که پذیرش ‌گزارش‌های ابن زباله مشروط به سازگاری با ‌گزارش‌های علوی است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> گویا سخاوی این اثر را دیده و آن را کتابی کوچک وصف کرده&lt;ref&gt;الاعلان بالتوبیخ، ص۲۷۳.&lt;/ref&gt;؛ اما در ‌گزارش خود دچار خطاهایی شده است. او این کتاب را به محمد بن یحیی علوی که در واقع راوی کتاب است، نسبت داده و کتاب دیگری در موضوع مدینه را به علوی منسوب ساخته است. همان جا کتابی را در فضائل المدینه به علوی نسبت می‌دهد.<br /> <br /> از اخبار المدینه علوی چهار روایت به دست سمهودی رسیده بود. در یک روایت، راوی نامشخص است و سمهودی از او نام نبرده است. نسخه دوم را طاهر بن یحیی از ابوالحسن مدائنی روایت کرده است. روایت سوم را طاهر به طور مستقیم از پدرش برگرفته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۴۸، ۱۱۰، ۱۷۴، ۳۰۵، ۳۴۳، ۳۶۰،۳۹۴؛ ج۲، ص۴۰۲.&lt;/ref&gt; نسخه چهارم کتاب، روایتِ حسین بن محمد بن یحیی، نوه مؤلف، است که به گفته سمهودی نسخه‌اش با نسخه طاهر تفاوت‌هایی داشته است. مثلاً یکی از آن دو خبری آورده که دیگری نیاورده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۲، ص۲۰۴؛ ج۲، ص۱۵۹، ۲۵۶؛ ج۳، ص۱۴۱؛ ج۵، ص۲۷؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سمهودی حدود ۲۱۰ قطعه و ‌گزارش از این کتاب را حفظ کرده و چنان‌که برخی از محققان گفته‌اند، با گردآوری و تنظیم و تدوین دیگر بار این قطعات، می‌توان کلیت کتاب و موضوعات اصلی آن را بازسازی کرد.&lt;ref&gt;حجاز در صدر اسلام، ص۴۴؛ معجم ما الف عن المدینه، ص۲۹؛ دراسات حول المدینة المنوره، ج۲، ص۳۵۱-۳۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ‌گزارش‌های یحیی بن حسن علوی درباره مدینه منوره و مکان‌ها و مناطق آن، بیشتر بر بخش داخلی مدینه تمرکز یافته و درباره مسجدالنبی و دیگر مساجد و مکان‌های مقدس مدینه است. او هر نشانه‌ای از حضور پیامبر اکرم(ص) و سنت و سیره آن بزرگوار را که در مدینه دیده، مهم دانسته و در جمع و تدوین آگاهی‌های مربوط به آن کوشیده است.<br /> <br /> اگر به ظاهر منطقی و منسجم ‌گزارش‌های سمهودی از روایت‌های یحیی علوی اعتماد کرده، این انسجام را به اصل کتاب علوی نسبت دهیم، به این نتیجه می‌رسیم که این روایت‌ها از رویداد بیعت عقبه و هجرت و ورود پیامبر اکرم(ص) به قریه قبا و سکونت در خانه ابوایوب انصاری و استقبال مردم مشتاق از آن حضرت آغاز می‌شده و با ‌گزارش‌هایی درباره پیوند برادری مهاجران و انصار و گزارشی کوتاه از حجة الوداع و کفن و دفن پیامبر اکرم(ص) ادامه یافته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵، ۳۶۶-۳۶۷-۳۷۷، ۴۱۴، ۴۲۴-۴۳۳، ۴۴۷، ۴۵۶، ۵۲۶، ۵۲۸.&lt;/ref&gt; علوی همچنین حدیث‌هایی درباره شفابخشی تربت مدینه و ویژگی‌های حرم مدنی آورده است. او بیشتر آگاهی‌ها را به مسجدالنبی اختصاص داده و به تفصیل از تاریخ شکل‌گیری این مسجد و زمین اصلی آن، مشارکت پیامبر و صحابه در ساختن این بنا و اوصاف و ویژگی‌های آن گفت‌وگو کرده است. سمهودی در جلد دوم اثرش ‌گزارش‌هایی فراوان از یحیی علوی درباره مسجدالنبی و تحولات آن آورده است.&lt;ref&gt;وفا ءالوفاء، ج۲، ص۲۷، ۳۳-۴۵، ۵۴-۶۹، ۱۰۱-۱۲۳، ۱۸۳.&lt;/ref&gt; ‌گزارش‌های دیگر علوی درباره تحویل قبله و منبر و محراب نبوی، شُرُفات (کنگره‌ها)، مناره‌ها، مَقصوره، تَحصیب مسجدالنبی، تحولات و دگرگونی‌های آن، خانه‌ها و حجره‌های پیرامون، اندازه و حدود مسجد، قندیل‌ها، درها و ستون‌های مسجد، محل اعتکاف پیامبر(ص)، سراهای همسران آن حضرت، مصلای نبوی، طریق رفتن حضرت به مسجد، و افزوده‌های خلفا به مسجدالنبی به ویژه توسعه و افزایش‌های عمر بن خطاب و عثمان است. سپس از دیگر مصلاها و مساجد مدینه و نام و ویژگی‌های آن‌ها و نیز آطام (برج‌های) مدینه، منازل، و قبایل انصار یاد کرده است. بخشی دیگر از این ‌گزارش‌ها درباره فضیلت کوه اُحد و آرامگاه‌ شهدای اُحد است.<br /> <br /> درباره تأثیر اخبار المدینه علوی بر کتاب‌های تاریخ مدینه، آگاهی‌هایی در دست نیست. اما استفاده گسترده سمهودی (م.۹۱۱ق.) و ثبت بسیاری از ‌گزارش‌های تاریخی اثر او در کتابش نشان دهنده جایگاه برجسته علوی در حفظ و روایت ‌گزارش‌های مدینه‌شناسی است. همچنین ابن نجار (م.۶۴۳ق.) برخی از ‌گزارش‌های اخبار المدینه علوی را به‌گونه مستند از طاهر بن یحیی روایت کرده است.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۱۱۷، ۳۸۳.&lt;/ref&gt; پیش از سمهودی، دیگر تاریخ‌نگار مدینه در سده هشتم و نهم ق. زین الدین ابوبکر مراغی (م.۸۱۶ق.) از کتاب علوی سود جسته و بدون یادکرد نام کتاب، قطعاتی از آن را درباره تاریخ و بنای مسجدالحرام، مصلا، منبر و درهای مسجدالنبی، داستان ستون حنانه، اعتکاف پیامبر اکرم در مسجدالنبی، آداب و احکام فقهی مسجدالنبی، و آداب زیارت پیامبر(ص) آورده است.&lt;ref&gt;تحقیق النصره، ص۳۶، ۳۸-۳۹-۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> روش تاریخ‌نگاری علوی با روش ابن زباله بسیار همانند است. این شباهت را در این موارد می‌توان دید: نوع ‌گزارش، روش دریافت روایت‌های تاریخی و تدوین آن‌ها، توجه به جای‌های مدینه، مناسبات جغرافیایی خانه‌ها، و توجه به انساب و تاریخ مکان‌ها و مساجد و سیره و رفتار نبوی.&lt;ref&gt;نک: اخبار المدینه، صفحات مختلف؛ حجاز در صدر اسلام، ص۴۳-۴۴.&lt;/ref&gt; با بررسی و تطبیق ‌گزارش‌های ابن زباله و یحیی علوی، افزون بر یافتن نقاط مشترک میان آن دو، به این نتیجه می‌توان رسید که کتاب علوی کامل‌کننده اثر ابن زباله است.&lt;ref&gt;المناسک، ص۱۶۲-۱۶۴، «مقدمه حمد الجاسر».&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = <br /> نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اخبار المدینه''': ابن زباله (م.۱۹۹ق.)، به کوشش ابن سلامه، المدینه، ۱۴۲۴ق<br /> * '''الاعلام''': الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م<br /> * '''الاعلان بالتوبیخ''': شمس الدین السخاوی (م.۹۰۲ق.)، به کوشش فرانس روزنتال، بیروت،‌دار الکتب العلمیه<br /> * '''تحقیق النصرة بتلخیص معالم‌دار الهجره''': ابوبکر بن الحسین المراغی (م.۸۱۶ق.)، به کوشش الصمعی، مدینه، المکتبة العلمیه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''الجوهر الشفاف فی انساب السادة الاشراف''': عارف عبدالغنی، دمشق،‌دار کنان، ۱۹۹۷م<br /> * '''حجاز در صدر اسلام''': صالح احمد العلی، ترجمه''': آیتی، مشعر، ۱۳۷۵ش<br /> * '''دراسات حول المدینة المنوره''': به کوشش نادی المدینة المنورة الادبی، مدینه، ۱۴۱۵ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''الذریعة الی تصانیف الشیعه''': آقا بزرگ تهرانی (م.۱۳۸۹ق.)، بیروت،‌دار الاضواء، ۱۴۰۳ق<br /> * '''سر السلسلة العلویه''': ابونصر البخاری (م. قرن۴ق.)، به کوشش بحر العلوم، الرضی، ۱۴۱۳ق<br /> * '''شرح نهج البلاغه''': ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * '''عمدة عیون صحاح الاخبار''': ابن البطریق (م.۶۰۰ق.)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق<br /> * '''الفهرست''': الطوسی (م.۴۶۰ ق)، به کوشش قیومی، نشر الفقاهه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''قاموس الرجال''': محمد تقی شوشتری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۸ق<br /> * '''کشف الظنون''': حاجی خلیفه (م.۱۰۶۷ق.)، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۳ق<br /> * '''معجم رجال الحدیث''': الخوئی (م.۱۴۱۳ق.)، بیروت، ۱۴۰۹ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''معجم ما کتب عن الحج''': عبدالجبار الرفاعی، تهران، مشعر، ۱۴۲۷ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Abazar&diff=4149 2017-12-11T12:46:01Z

<p>Abazar: </p> <hr /> <div>{{صفحه کاربری استاندارد}}<br /> ==مداخل جدید==<br /> &lt;div class=&quot;reflist4&quot; align=&quot;right&quot; direction=&quot;ltr&quot; style=&quot;max-height: 230px; overflow: auto; padding: 3px; font-size:85%; background:#FFFCF8; line-height:1.3em; column-count:2 ; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2;&quot;&gt;<br /> &lt;recent limit=&quot;100&quot;/&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''مداخل ایجاد شده'''<br /> == شهریور ==<br /> * [[آثار المدینة المنورة (کتاب)]]<br /> * [[‏آخر الزمان]]<br /> * [[‏آداب الحرمین]]<br /> * [[آدم(ع)]]<br /> * [[آذربایجان]]<br /> == مهر ==<br /> * [[ابجد]]<br /> * [[حضرت ابراهیم(ع)]]<br /> * [[ابراهیم بن محمد(ص)]]<br /> * [[ابراهیم بن محمد استرآبادی]]<br /> * [[ابرق]]<br /> * [[ابواحمد موسوی]]<br /> * [[ابواحیحه اموی]]<br /> * [[ابوایمن خریم بن فاتک]]<br /> * [[ابوایوب انصاری]]<br /> <br /> == آبان ==<br /> # [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]]<br /> # [[ابوحنیفه]]<br /> # [[ابو‌الفتوح]]<br /> # [[ابوالقاسم اکاف نیشابوری]]<br /> # [[ابوالمعالی جوینی]]<br /> # [[ابوالهیثم بن تیهان|ابوالهَیثم بن تَیهان]]<br /> # [[کوه ابوقبیس|ابوقُبَیس، کوه]]<br /> # [[ابوهریره]]<br /> # [[ابی بن کعب|أُبی بن کعب]]<br /> # [[اتحاف الزائر و اطراف المقیم للسائر]]<br /> # [[ابن عساکر]]<br /> # [[اثارة الترغیب و التشویق|إثارة الترغیب و....]]<br /> # [[اثایه|اَثایه]]<br /> <br /> == آذر ==<br /> # [[اخبار المدینة زبیر بن بکار]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1&diff=4148 2017-12-11T12:44:15Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه نویسنده‏» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه نویسنده‏]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%B1%D9%86_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C&diff=4147 2017-12-11T12:43:41Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه زمان نگارش» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:دسته‌بندی کتاب‌ها برپایه زمان نگارش]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1)&diff=4146 2017-12-11T12:43:14Z

<p>Abazar: removed Category:کتاب‌های قرن سوم; added Category:کتاب‌های قرن سوم قمری using HotCat</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[آذر]]|روز=[[۲۰]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''اخبار المدینه زبیر بن بکار''' از منابع کهن و گمشده مدینه‌شناسی، منسوب به [[زبیر بن بکار]] (۱۷۲ـ۲۵۶ق.)<br /> <br /> ==انتساب به زبیر بن بکار==<br /> محتوای این کتاب که در بیان تاریخ، مکان‌ها و رخدادهای تاریخی مدینه است، از مجموع نقل شده‌ها و ‌گزارش‌های کتاب‌های بعدی به دست می‌آید. انتساب اخبار المدینه به زبیر بن بکار قطعی نیست و در صورت پذیرش این نسبت، نمی‌توان ثابت کرد که آن چه در منابع به این اثر نسبت یافته، از دیگر آثار مدینه‌شناختی او گزارش نشده باشد.<br /> <br /> ==درباره نویسنده ==<br /> ابوعبدالله زبیر بن بکار بن عبدالله قرشی اسدی مکی از نوادگان زبیر بن عوام، صحابی شناخته شده، و از راویان اخبار و انساب و ادب است. در سال ۱۷۲ق. در مدینه زاده شد و علوم حدیث، تاریخ و ادب را از استادان گوناگون فراگرفت. در آن‌جا با علویان اختلاف یافت و به بغداد، پایتخت خلافت عباسی، کوچ کرد.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt; فؤاد سزگین این مهاجرت را پیش از وفات اسحاق موصلی (م.۲۳۵ق.) دانسته؛ زیرا زبیر در بغداد با این دانشور دیدار کرده&lt;ref&gt;تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷.&lt;/ref&gt; و دیگر بار به مدینه بازگشته است. سپس به مکه رفته و در سال ۲۴۲ق. قاضی آن شهر شده است. در ۲۵۶ق. درگذشته و در قبرستان حَجون همان شهر دفن گشته است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ المنتظم، ج۱۲، ص۱۱۲.&lt;/ref&gt; پدرش بکار بیش از ۱۲ سال حکمران مدینه بوده است.&lt;ref&gt;جمهرة انساب العرب، ص۱۲۳.&lt;/ref&gt; زبیر در رویداد مِحنت خَلق قرآن، رویکردی میانه و زیرکانه‌ در پیش گرفت&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۲.&lt;/ref&gt; و در پاسخ به پرسش اسحاق بن راهویه، هر دو دیدگاه، یعنی رویکرد رسمی خَلق قرآن و نیز غیر مخلوق بودن قرآن به باور محدثان، را بدعت خواند. شاید دلیل او آن بود که این مفاهیم و اوصاف در سنت و نص صحیح اسلامی نیامده‌اند.<br /> <br /> زبیر از مشایخی چون محمد بن حسن بن زَباله، سفیان بن عُیینه، ابوالحسن مدائنی و ابن ابی‌فُدَیک بهره گرفت. برخی از شاگردان شناخته شده او عبارتند از: ابن ماجه قزوینی، ابوبکر بن ابی‌الدنیا، و اسماعیل بن عباس وراق.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۷؛ تهذیب الکمال، ج۶، ص۲۶۹-۲۷۰؛ روضات الجنات، ج۳، ص۳۷۱-۳۷۲.&lt;/ref&gt; محدثان اهل سنت او را از ثقات دانسته و بر اعتبار و منزلت روایی وی تصریح کرده‌اند.&lt;ref&gt;الثقات، ج۸، ص۲۵۷؛ تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> زبیر از کار‌گزاران دستگاه عباسی بود. نگارش کتاب الموفقیات در قصه‌های تاریخی ـ اخلاقی به نام الموفق فرزند متوکل عباسی، نشانه این واقعیت است. از دیگر آثار وی، اخبار العرب و ایامها، نسب قریش و اخبارها، اخبار الاوس و الخزرج، نوادر المدنیین، العقیق و اخباره و شماری تک‌نگاشته موضوعی درباره شاعران حجاز، شایسته ذکرند&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳-۱۲۴؛ الدر الثمین، ص۳۷۱؛ نک: الاغانی، ج۱، ص۳۶۱، ۳۹۲، ۳۹۶.&lt;/ref&gt; که تنها بخش‌هایی از برخی باقی‌مانده و منتشر شده‌ است. بروکلمان و سزگین نشانی دست‌نوشته‌های این کتاب‌ها را شناسایی کرده‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ الادب العربی، مج۲، ج۳، ص۴۱، تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷-۱۴۹؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۶۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==انتساب کتاب به زبیر بن بکار==<br /> بر خلاف گزارش برخی منابع معاصر&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۲۶.&lt;/ref&gt; در الفهرست ابن ندیم، کتابی با نام اخبار المدینه در میان آثار زبیر بن بکار یاد نشده است. ابن ندیم در میان ۳۰ اثر از وی، به نوادر المدنیین و العقیق و اخباره درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق مدینه اشاره کرده&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۳۱۴.&lt;/ref&gt; و همین ‌گزارش در متون بعدی تکرار شده است.&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; در سده نهم ق. ابن حجر (م.۸۵۲ق.) در ‌گزارش‌های مربوط به صحابه مدنی و رخدادهای مدینه، به متون مدینه‌شناسی بسیار مراجعه کرده و ‌گزارش‌هایی بی‌واسطه از اخبار المدینه زبیر بن بکار آورده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۳، ص۴۷۱؛ ج۴، ص۲۷۸-۲۷۹، ۴۴۸.&lt;/ref&gt; سخاوی (م.۹۰۲ق.) نیز در فهرست کتاب‌های مدینه به اثری از زبیر بن بکار اشاره کرده که احتمالاً همان اثری است که در کتاب‌شناسی‌های جدیدتر با عنوان اخبار المدینه شناخته می‌شود. خواه این سه عنوان، یک کتاب و دارای موضوع واحد باشند و خواه آن‌ها را گوناگون تلقی کنیم، جز گزیده‌ها و اقتباس‌ها، نسخه‌ای از هیچ یک بر جای نمانده یا به دست نیامده است.<br /> <br /> <br /> درباره این کتاب، دو ابهام اساسی وجود دارد: ۱. آیا اخبار المدینه، نوادر المدنیین و العقیق در واقع یک اثرند یا چند اثر که در سده‌های بعد، با جابه‌جایی مباحث، در نظر نویسندگان آمیختگی یافته و ماهیت ویژه خود را از دست داده‌اند؟ بر پایه احتمال دوم، آن چه از زبیر بن بکار در المناسک حربی و معجم الادبای حموی و دیگر مآخذ، بدون اشاره به نام کتاب، گزارش شده، شاید از مباحث گوناگون این سه کتاب هم‌موضوع و نه تنها از اخبار المدینه برگرفته شده باشد. شاهد دیگر بر آمیختگی و یکسانی مباحث این کتاب‌ها، یاد نشدن نام اخبار المدینه در الفهرست ابن ندیم و کتاب‌شناسی‌های بعد است. این‌که ابن حجر (م.۸۵۲ق.) از اخبار المدینه زبیر بن بکار ‌گزارش کرده، شاید پس از آمیختگی میان اخبار المدینه زبیر و ابن زباله از جانب کسانی باشد که ابن حجر را دچار این خطا کرده‌اند.<br /> <br /> زبیر بن بکار در مدینه‌شناسی شاگرد ابن زباله (م. حدود۲۰۰ق.) است و معمولاً ‌گزارش‌هایی که در متون به طور مسند و مسلسل از زبیر بن بکار آورده شده، به ابن زباله می‌رسد. از این رو به نظر می‌رسد زبیر صرفاً بازگوینده اخبار المدینه ابن زباله است و اثری مستقل در تاریخ مدینه ننوشته است. یک شاهد این سخن آن است که زبیر همه کتاب ازواج النبی ابن زباله را روایت کرده و این کتاب در منابع به نام زبیر ثبت شده است. بررسی این‌گونه گزارش‌ها نشان می‌دهد که زبیر بن بکار در مباحث مدینه‌شناسی و سیره و مغازی، نقش راوی ابن زباله را دارد. دلیل دیگر آن است که سمهودی (م.۹۱۱ق.) که معمولاً متون تخصصی و کهن مدینه‌شناسی را گزارش می‌کند، از اخبار المدینه زبیر بن بکار جز دو ‌گزارش کوتاه درباره اراضی بنی‌مَغاله و حُدَیله و مؤذن مسجد احزاب، گزارشی نیاورده و در دیگر موارد اشاره کرده که زبیر آن‌ها را از ابن زباله برگرفته است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۳۴، ۳۷۹؛ ج۴، ص۹.&lt;/ref&gt; سمهودی به کتاب العقیق فی المدینه زبیر بن بکار درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق توجه ویژه کرده و بخش‌هایی از آن را گزارش و تلخیص نموده است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۴۷،۲۰۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به درستی روشن نیست که کتاب اخبار المدینه تا چه هنگام در دسترس بوده و از کدام زمان گم شده است. ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) از هم‌روزگاران زبیر بن بکار نخستین کسی است که آگاهی‌های تاریخی ـ جغرافیایی او را با واسطه یحیی بن حسن علوی (م.۲۷۷ق.) گزارش کرده است.&lt;ref&gt;نک: المناسک، ص۳۶۷، ۳۶۹، ۳۷۹، ۴۲۵، ۵۳۲، ۵۸۹، ۵۹۴.&lt;/ref&gt; این ‌گزارش‌ها درباره اِقطاع پیامبر به صحابه، افزوده بنای مسجدالنبی به دست ولید بن عبدالملک، مکان و موقعیت قبر فاطمه زهرا(س)، قبر پیامبر(ص)، توصیف جزیرة العرب و ‌گزارش از دو روستا به نام‌های بُناج و حِمَی ضَریه است.<br /> <br /> البکری (م.۴۸۷ق.) در وصف‌های جغرافیایی و مفهوم‌شناسی جای‌ها بدون اشاره به اخبار المدینه، ‌گزارش‌هایی بیشتر از زبیر بن بکار آورده است&lt;ref&gt;معجم ما استعجم، ج۱، ص۹، ۱۴، ۹۷، ۱۶۵؛ ج۲، ص۸۰، ۱۱۲، ۱۱۸، ۲۲۶؛ ج۴، ص۸۸.&lt;/ref&gt;؛ مانند معناشناسی حجاز،‌گزارش درباره منطقه اَثَبَه در بقیع، منطقه اُکحُل در مدینه دارای نخل بسیار، وادی اِضَم و اَکاحِل،‌ تاریخ چاه بدر، خبر از قریه جَثجاثَه و جُرف در مدینه، وادی حرسان بنی‌عجلان، وادی خَرَّار، شناسایی جبل عَیر و روستای فُرع، وادی لِقف و راه نَقم و وادی یلیل. یاقوت حموی (م.۶۲۷ق.) قلمروها و منطقه‌های جغرافیایی گمنام مدینه را به واسطه ‌گزارش‌های ابن زبیر، فراوان شناسایی و معرفی کرده است.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۱، ص۱۱۱، ۳۰۰-۳۰۱؛ ج۳، ص۸۹، ۱۴۵؛ ج۴، ص۷۳، ۲۵۰.&lt;/ref&gt; کتاب مهم دیگر که ‌گزارش‌های ابن بکار را به شکل مستند آورده، الدرة الثمینه ابن نجار (م.۶۴۳ق.) است. منشأ ابن زباله‌ای کتاب زبیر، در این اثر کاملاً هویدا است؛ زیرا در سند همه گزارش‌های ابن نجار از زبیر، نام محمد بن حسن بن زباله دیده می‌شود.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۶۰، ۹۷، ۱۵۸، ۱۷۱، ۱۸۲؛ نک: اتحاف الزائر، ص۱۰۳، ۲۵۳، ۲۶۶، ۲۶۷.&lt;/ref&gt; فیروزآبادی (م.۸۱۷ق.) باب دوم&lt;ref&gt;نک: المغانم المطابه، ج۱، ص۱۹۷-۲۶۰.&lt;/ref&gt; المغانم را از کتاب زبیر و آثار دیگر گزارش می‌کند. مطالب این باب در بیان تاریخ نخستین ساکنان مدینه، درگیری اوس و خزرج با یهودیان، معرفی دژهای مدینه، ارتباط قبایل و گروه‌ها، موقعیت منازل و محلات مدینه، و نیز خانه‌های پیرامون مسجدالنبی(ص) است. برخی از مطالعه این گزارش‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که فیروزآبادی کتاب زبیر را دیده و به آن دسترسی داشته است.&lt;ref&gt;المغانم المطابه، صع، «مقدمه».&lt;/ref&gt; احمد بن عبدالحمید عباسی (سده دهم) نیز در باب دوم عمدة الاخبار همین آگاهی‌ها را از کتاب زبیر گزارش کرده است که نشان می‌دهد یا کتاب زبیر را در اختیار داشته یا آن را عیناً از المغانم برگرفته است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۳۶-۴۴.&lt;/ref&gt; در همین کتاب، در جای‌های گوناگون ضمن شناسایی جای‌ها، نام‌ها و رخدادهای کهن از دانش تاریخی زبیر بن بکار، ‌گزارش‌هایی آمده است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۱۵۱، ۱۷۳، ۱۷۵، ۱۸۲، ۱۸۴، ۱۹۲، ۴۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از مجموع اخبار اقتباس شده تاریخ‌نگاران و تراجم‌نگاران و مدینه شناسان از زبیر بن بکار در موضوع مدینه، می‌توان به این نتیجه دست یافت که تاریخ‌نگاری وی بر مبنای شیوه مورخان مدنی است. شعر و ادب و نسب و تاریخ در این‌گونه ‌گزارش‌ها به هم آمیخته‌اند و نشانه‌های تاریخ‌نگاری قبایلی و جمع و تدوین روایات در کارهای او آشکارند. وی از روایت‌های کهن‌تر، زمینه‌ای تاریخی فراهم کرده، مشاهدات خود را در آن‌جای داده و به مکان‌ها و جای‌های ناشناخته و روستاهای دور مدینه سفر کرده، نام‌ها و ویژگی‌های آن‌ها را ثبت و ضبط نموده است. بخشی از آگاهی‌های او درباره مناطق ناشناخته و دور از دسترس مدینه، در کتاب‌های جغرافیایی مانند معجم ما استعجم و معجم البلدان بازتاب یافته‌اند.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = اخبار المدینه زبیر بن بکار<br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اتحاف الزائر''': ابن عساکر (م.۶۸۶ق.)، به کوشش مصطفی عمار، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۶ق<br /> * '''الاصابه''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش عبدالله عبدالمحسن، قاهره، مرکز البحوث و الدراسات، ۱۴۲۹ق<br /> * '''الاغانی''': ابوالفرج الاصفهانی (م.۵۷۶ق.)، به کوشش علی مهنّا، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۷ق<br /> * '''ایضاح المکنون''': اسماعیل پاشا البغدادی (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی<br /> * '''تاریخ الادب العربی''': کارل بروکلمان، قم،‌دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۹ق<br /> * '''تاریخ التراث العربی''': فؤاد سزگین، ترجمه''': فهمی، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۱۲ق<br /> * '''تاریخ بغداد''': الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۱۷ق<br /> * '''تهذیب الکمال''': المزی (م.۷۴۲ق.)، به کوشش احمد علی و حسن احمد، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۲۱ق<br /> * '''الثقات''': ابن حبان (م.۳۵۴ق.)، الکتب الثقافیه، ۱۳۹۳ق<br /> * '''جمهرة انساب العرب''': ابن حزم (م.۴۵۶ق.)، به کوشش عبدالسلام، قاهره،‌دار المعارف<br /> * '''الدر الثمین فی اسماء المصنفین''': ابن ساعی (م.۶۷۴ق.)، به کوشش احمد شوقی و محمد سعید، تونس،‌دار الغرب الاسلامی، ۱۴۳۰ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''روضات الجنات''': محمد باقر خوانساری، بیروت،‌دار الاسلامیه، ۱۴۱۱ق<br /> * '''عمدة الاخبار''': احمد بن عبدالحمید عباسی (قرن۱۰ق.)، مدینه، المکتبة العلمیه<br /> * '''الفهرست''': ابن ندیم (م.۳۸۰ق.)، به کوشش رضا تجدد<br /> * '''معجم البلدان''': الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۹ق<br /> * '''معجم ما استعجم''': عبدالله البکری (م.۴۸۷ق.)، به کوشش جمال طلبه، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''المغانم المطابه''': محمد الفیروزآبادی (م.۸۱۷ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۳۸۹ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''المنتظم''': ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مکه، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌های قرن سوم قمری]]<br /> [[رده:کتاب‌های درباره مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های زبیر بن بکار]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_(%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1)&diff=4145 2017-12-11T12:41:39Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} &#039;&#039;&#039;اخبار المدینه زبیر بن بکار&#039;&#039;&#039; از منابع کهن و گمشده مدینه‌شناسی،...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش|ماه=[[آذر]]|روز=[[۲۰]]|سال=[[۱۳۹۶]]|کاربر=Abazar }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> '''اخبار المدینه زبیر بن بکار''' از منابع کهن و گمشده مدینه‌شناسی، منسوب به [[زبیر بن بکار]] (۱۷۲ـ۲۵۶ق.)<br /> <br /> ==انتساب به زبیر بن بکار==<br /> محتوای این کتاب که در بیان تاریخ، مکان‌ها و رخدادهای تاریخی مدینه است، از مجموع نقل شده‌ها و ‌گزارش‌های کتاب‌های بعدی به دست می‌آید. انتساب اخبار المدینه به زبیر بن بکار قطعی نیست و در صورت پذیرش این نسبت، نمی‌توان ثابت کرد که آن چه در منابع به این اثر نسبت یافته، از دیگر آثار مدینه‌شناختی او گزارش نشده باشد.<br /> <br /> ==درباره نویسنده ==<br /> ابوعبدالله زبیر بن بکار بن عبدالله قرشی اسدی مکی از نوادگان زبیر بن عوام، صحابی شناخته شده، و از راویان اخبار و انساب و ادب است. در سال ۱۷۲ق. در مدینه زاده شد و علوم حدیث، تاریخ و ادب را از استادان گوناگون فراگرفت. در آن‌جا با علویان اختلاف یافت و به بغداد، پایتخت خلافت عباسی، کوچ کرد.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt; فؤاد سزگین این مهاجرت را پیش از وفات اسحاق موصلی (م.۲۳۵ق.) دانسته؛ زیرا زبیر در بغداد با این دانشور دیدار کرده&lt;ref&gt;تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷.&lt;/ref&gt; و دیگر بار به مدینه بازگشته است. سپس به مکه رفته و در سال ۲۴۲ق. قاضی آن شهر شده است. در ۲۵۶ق. درگذشته و در قبرستان حَجون همان شهر دفن گشته است.&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ المنتظم، ج۱۲، ص۱۱۲.&lt;/ref&gt; پدرش بکار بیش از ۱۲ سال حکمران مدینه بوده است.&lt;ref&gt;جمهرة انساب العرب، ص۱۲۳.&lt;/ref&gt; زبیر در رویداد مِحنت خَلق قرآن، رویکردی میانه و زیرکانه‌ در پیش گرفت&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۲.&lt;/ref&gt; و در پاسخ به پرسش اسحاق بن راهویه، هر دو دیدگاه، یعنی رویکرد رسمی خَلق قرآن و نیز غیر مخلوق بودن قرآن به باور محدثان، را بدعت خواند. شاید دلیل او آن بود که این مفاهیم و اوصاف در سنت و نص صحیح اسلامی نیامده‌اند.<br /> <br /> زبیر از مشایخی چون محمد بن حسن بن زَباله، سفیان بن عُیینه، ابوالحسن مدائنی و ابن ابی‌فُدَیک بهره گرفت. برخی از شاگردان شناخته شده او عبارتند از: ابن ماجه قزوینی، ابوبکر بن ابی‌الدنیا، و اسماعیل بن عباس وراق.&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۷؛ تهذیب الکمال، ج۶، ص۲۶۹-۲۷۰؛ روضات الجنات، ج۳، ص۳۷۱-۳۷۲.&lt;/ref&gt; محدثان اهل سنت او را از ثقات دانسته و بر اعتبار و منزلت روایی وی تصریح کرده‌اند.&lt;ref&gt;الثقات، ج۸، ص۲۵۷؛ تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> زبیر از کار‌گزاران دستگاه عباسی بود. نگارش کتاب الموفقیات در قصه‌های تاریخی ـ اخلاقی به نام الموفق فرزند متوکل عباسی، نشانه این واقعیت است. از دیگر آثار وی، اخبار العرب و ایامها، نسب قریش و اخبارها، اخبار الاوس و الخزرج، نوادر المدنیین، العقیق و اخباره و شماری تک‌نگاشته موضوعی درباره شاعران حجاز، شایسته ذکرند&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳-۱۲۴؛ الدر الثمین، ص۳۷۱؛ نک: الاغانی، ج۱، ص۳۶۱، ۳۹۲، ۳۹۶.&lt;/ref&gt; که تنها بخش‌هایی از برخی باقی‌مانده و منتشر شده‌ است. بروکلمان و سزگین نشانی دست‌نوشته‌های این کتاب‌ها را شناسایی کرده‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ الادب العربی، مج۲، ج۳، ص۴۱، تاریخ التراث العربی، مج۱، ج۲، ص۱۴۷-۱۴۹؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۶۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==انتساب کتاب به زبیر بن بکار==<br /> بر خلاف گزارش برخی منابع معاصر&lt;ref&gt;معجم ما الف عن المدینه، ص۲۶.&lt;/ref&gt; در الفهرست ابن ندیم، کتابی با نام اخبار المدینه در میان آثار زبیر بن بکار یاد نشده است. ابن ندیم در میان ۳۰ اثر از وی، به نوادر المدنیین و العقیق و اخباره درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق مدینه اشاره کرده&lt;ref&gt;الفهرست، ص۱۲۳؛ ایضاح المکنون، ج۲، ص۳۱۴.&lt;/ref&gt; و همین ‌گزارش در متون بعدی تکرار شده است.&lt;ref&gt;الدر الثمین، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; در سده نهم ق. ابن حجر (م.۸۵۲ق.) در ‌گزارش‌های مربوط به صحابه مدنی و رخدادهای مدینه، به متون مدینه‌شناسی بسیار مراجعه کرده و ‌گزارش‌هایی بی‌واسطه از اخبار المدینه زبیر بن بکار آورده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۳، ص۴۷۱؛ ج۴، ص۲۷۸-۲۷۹، ۴۴۸.&lt;/ref&gt; سخاوی (م.۹۰۲ق.) نیز در فهرست کتاب‌های مدینه به اثری از زبیر بن بکار اشاره کرده که احتمالاً همان اثری است که در کتاب‌شناسی‌های جدیدتر با عنوان اخبار المدینه شناخته می‌شود. خواه این سه عنوان، یک کتاب و دارای موضوع واحد باشند و خواه آن‌ها را گوناگون تلقی کنیم، جز گزیده‌ها و اقتباس‌ها، نسخه‌ای از هیچ یک بر جای نمانده یا به دست نیامده است.<br /> <br /> <br /> درباره این کتاب، دو ابهام اساسی وجود دارد: ۱. آیا اخبار المدینه، نوادر المدنیین و العقیق در واقع یک اثرند یا چند اثر که در سده‌های بعد، با جابه‌جایی مباحث، در نظر نویسندگان آمیختگی یافته و ماهیت ویژه خود را از دست داده‌اند؟ بر پایه احتمال دوم، آن چه از زبیر بن بکار در المناسک حربی و معجم الادبای حموی و دیگر مآخذ، بدون اشاره به نام کتاب، گزارش شده، شاید از مباحث گوناگون این سه کتاب هم‌موضوع و نه تنها از اخبار المدینه برگرفته شده باشد. شاهد دیگر بر آمیختگی و یکسانی مباحث این کتاب‌ها، یاد نشدن نام اخبار المدینه در الفهرست ابن ندیم و کتاب‌شناسی‌های بعد است. این‌که ابن حجر (م.۸۵۲ق.) از اخبار المدینه زبیر بن بکار ‌گزارش کرده، شاید پس از آمیختگی میان اخبار المدینه زبیر و ابن زباله از جانب کسانی باشد که ابن حجر را دچار این خطا کرده‌اند.<br /> <br /> زبیر بن بکار در مدینه‌شناسی شاگرد ابن زباله (م. حدود۲۰۰ق.) است و معمولاً ‌گزارش‌هایی که در متون به طور مسند و مسلسل از زبیر بن بکار آورده شده، به ابن زباله می‌رسد. از این رو به نظر می‌رسد زبیر صرفاً بازگوینده اخبار المدینه ابن زباله است و اثری مستقل در تاریخ مدینه ننوشته است. یک شاهد این سخن آن است که زبیر همه کتاب ازواج النبی ابن زباله را روایت کرده و این کتاب در منابع به نام زبیر ثبت شده است. بررسی این‌گونه گزارش‌ها نشان می‌دهد که زبیر بن بکار در مباحث مدینه‌شناسی و سیره و مغازی، نقش راوی ابن زباله را دارد. دلیل دیگر آن است که سمهودی (م.۹۱۱ق.) که معمولاً متون تخصصی و کهن مدینه‌شناسی را گزارش می‌کند، از اخبار المدینه زبیر بن بکار جز دو ‌گزارش کوتاه درباره اراضی بنی‌مَغاله و حُدَیله و مؤذن مسجد احزاب، گزارشی نیاورده و در دیگر موارد اشاره کرده که زبیر آن‌ها را از ابن زباله برگرفته است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۳۴، ۳۷۹؛ ج۴، ص۹.&lt;/ref&gt; سمهودی به کتاب العقیق فی المدینه زبیر بن بکار درباره چاه‌ها، وادی‌ها و قصرهای منطقه عقیق توجه ویژه کرده و بخش‌هایی از آن را گزارش و تلخیص نموده است.&lt;ref&gt;نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۱۴۷،۲۰۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به درستی روشن نیست که کتاب اخبار المدینه تا چه هنگام در دسترس بوده و از کدام زمان گم شده است. ابواسحاق حربی (م.۲۸۵ق.) از هم‌روزگاران زبیر بن بکار نخستین کسی است که آگاهی‌های تاریخی ـ جغرافیایی او را با واسطه یحیی بن حسن علوی (م.۲۷۷ق.) گزارش کرده است.&lt;ref&gt;نک: المناسک، ص۳۶۷، ۳۶۹، ۳۷۹، ۴۲۵، ۵۳۲، ۵۸۹، ۵۹۴.&lt;/ref&gt; این ‌گزارش‌ها درباره اِقطاع پیامبر به صحابه، افزوده بنای مسجدالنبی به دست ولید بن عبدالملک، مکان و موقعیت قبر فاطمه زهرا(س)، قبر پیامبر(ص)، توصیف جزیرة العرب و ‌گزارش از دو روستا به نام‌های بُناج و حِمَی ضَریه است.<br /> <br /> البکری (م.۴۸۷ق.) در وصف‌های جغرافیایی و مفهوم‌شناسی جای‌ها بدون اشاره به اخبار المدینه، ‌گزارش‌هایی بیشتر از زبیر بن بکار آورده است&lt;ref&gt;معجم ما استعجم، ج۱، ص۹، ۱۴، ۹۷، ۱۶۵؛ ج۲، ص۸۰، ۱۱۲، ۱۱۸، ۲۲۶؛ ج۴، ص۸۸.&lt;/ref&gt;؛ مانند معناشناسی حجاز،‌گزارش درباره منطقه اَثَبَه در بقیع، منطقه اُکحُل در مدینه دارای نخل بسیار، وادی اِضَم و اَکاحِل،‌ تاریخ چاه بدر، خبر از قریه جَثجاثَه و جُرف در مدینه، وادی حرسان بنی‌عجلان، وادی خَرَّار، شناسایی جبل عَیر و روستای فُرع، وادی لِقف و راه نَقم و وادی یلیل. یاقوت حموی (م.۶۲۷ق.) قلمروها و منطقه‌های جغرافیایی گمنام مدینه را به واسطه ‌گزارش‌های ابن زبیر، فراوان شناسایی و معرفی کرده است.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۱، ص۱۱۱، ۳۰۰-۳۰۱؛ ج۳، ص۸۹، ۱۴۵؛ ج۴، ص۷۳، ۲۵۰.&lt;/ref&gt; کتاب مهم دیگر که ‌گزارش‌های ابن بکار را به شکل مستند آورده، الدرة الثمینه ابن نجار (م.۶۴۳ق.) است. منشأ ابن زباله‌ای کتاب زبیر، در این اثر کاملاً هویدا است؛ زیرا در سند همه گزارش‌های ابن نجار از زبیر، نام محمد بن حسن بن زباله دیده می‌شود.&lt;ref&gt;الدرة الثمینه، ص۶۰، ۹۷، ۱۵۸، ۱۷۱، ۱۸۲؛ نک: اتحاف الزائر، ص۱۰۳، ۲۵۳، ۲۶۶، ۲۶۷.&lt;/ref&gt; فیروزآبادی (م.۸۱۷ق.) باب دوم&lt;ref&gt;نک: المغانم المطابه، ج۱، ص۱۹۷-۲۶۰.&lt;/ref&gt; المغانم را از کتاب زبیر و آثار دیگر گزارش می‌کند. مطالب این باب در بیان تاریخ نخستین ساکنان مدینه، درگیری اوس و خزرج با یهودیان، معرفی دژهای مدینه، ارتباط قبایل و گروه‌ها، موقعیت منازل و محلات مدینه، و نیز خانه‌های پیرامون مسجدالنبی(ص) است. برخی از مطالعه این گزارش‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که فیروزآبادی کتاب زبیر را دیده و به آن دسترسی داشته است.&lt;ref&gt;المغانم المطابه، صع، «مقدمه».&lt;/ref&gt; احمد بن عبدالحمید عباسی (سده دهم) نیز در باب دوم عمدة الاخبار همین آگاهی‌ها را از کتاب زبیر گزارش کرده است که نشان می‌دهد یا کتاب زبیر را در اختیار داشته یا آن را عیناً از المغانم برگرفته است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۳۶-۴۴.&lt;/ref&gt; در همین کتاب، در جای‌های گوناگون ضمن شناسایی جای‌ها، نام‌ها و رخدادهای کهن از دانش تاریخی زبیر بن بکار، ‌گزارش‌هایی آمده است.&lt;ref&gt;عمدة الاخبار، ص۱۵۱، ۱۷۳، ۱۷۵، ۱۸۲، ۱۸۴، ۱۹۲، ۴۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از مجموع اخبار اقتباس شده تاریخ‌نگاران و تراجم‌نگاران و مدینه شناسان از زبیر بن بکار در موضوع مدینه، می‌توان به این نتیجه دست یافت که تاریخ‌نگاری وی بر مبنای شیوه مورخان مدنی است. شعر و ادب و نسب و تاریخ در این‌گونه ‌گزارش‌ها به هم آمیخته‌اند و نشانه‌های تاریخ‌نگاری قبایلی و جمع و تدوین روایات در کارهای او آشکارند. وی از روایت‌های کهن‌تر، زمینه‌ای تاریخی فراهم کرده، مشاهدات خود را در آن‌جای داده و به مکان‌ها و جای‌های ناشناخته و روستاهای دور مدینه سفر کرده، نام‌ها و ویژگی‌های آن‌ها را ثبت و ضبط نموده است. بخشی از آگاهی‌های او درباره مناطق ناشناخته و دور از دسترس مدینه، در کتاب‌های جغرافیایی مانند معجم ما استعجم و معجم البلدان بازتاب یافته‌اند.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = <br /> | عنوان = اخبار المدینه زبیر بن بکار<br /> | نویسنده = علی احمدی میرآقا<br /> }}<br /> * '''اتحاف الزائر''': ابن عساکر (م.۶۸۶ق.)، به کوشش مصطفی عمار، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۶ق<br /> * '''الاصابه''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش عبدالله عبدالمحسن، قاهره، مرکز البحوث و الدراسات، ۱۴۲۹ق<br /> * '''الاغانی''': ابوالفرج الاصفهانی (م.۵۷۶ق.)، به کوشش علی مهنّا، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۷ق<br /> * '''ایضاح المکنون''': اسماعیل پاشا البغدادی (م.۱۳۳۹ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی<br /> * '''تاریخ الادب العربی''': کارل بروکلمان، قم،‌دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۹ق<br /> * '''تاریخ التراث العربی''': فؤاد سزگین، ترجمه''': فهمی، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۱۲ق<br /> * '''تاریخ بغداد''': الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۱۷ق<br /> * '''تهذیب الکمال''': المزی (م.۷۴۲ق.)، به کوشش احمد علی و حسن احمد، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۲۱ق<br /> * '''الثقات''': ابن حبان (م.۳۵۴ق.)، الکتب الثقافیه، ۱۳۹۳ق<br /> * '''جمهرة انساب العرب''': ابن حزم (م.۴۵۶ق.)، به کوشش عبدالسلام، قاهره،‌دار المعارف<br /> * '''الدر الثمین فی اسماء المصنفین''': ابن ساعی (م.۶۷۴ق.)، به کوشش احمد شوقی و محمد سعید، تونس،‌دار الغرب الاسلامی، ۱۴۳۰ق<br /> * '''الدرة الثمینة فی اخبار المدینه''': محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق<br /> * '''روضات الجنات''': محمد باقر خوانساری، بیروت،‌دار الاسلامیه، ۱۴۱۱ق<br /> * '''عمدة الاخبار''': احمد بن عبدالحمید عباسی (قرن۱۰ق.)، مدینه، المکتبة العلمیه<br /> * '''الفهرست''': ابن ندیم (م.۳۸۰ق.)، به کوشش رضا تجدد<br /> * '''معجم البلدان''': الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۹ق<br /> * '''معجم ما استعجم''': عبدالله البکری (م.۴۸۷ق.)، به کوشش جمال طلبه، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق<br /> * '''معجم ما الف عن المدینة المنوره''': عبدالرزاق فراج الصاعدی، جده، المکتبة القصریة الذهبیه، ۱۴۱۷ق<br /> * '''المغانم المطابه''': محمد الفیروزآبادی (م.۸۱۷ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۳۸۹ق<br /> * '''المناسک و اماکن طرق الحج''': ابواسحاق الحربی (م.۲۸۵ق.)، به کوشش حمد الجاسر، ریاض،‌دار الیمامه، ۱۴۰۱ق<br /> * '''المنتظم''': ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت،‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق<br /> * '''وفاء الوفاء''': السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مکه، مؤسسة الفرقان، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌های قرن سوم]]<br /> [[رده:کتاب‌های درباره مدینه]]<br /> [[رده:کتاب‌های زبیر بن بکار]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD&diff=4119 2017-12-05T18:11:38Z

<p>Abazar: افزایش تصویر و پیوند به بیرون</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br /> |اطلاعات صحابه = ابوعبیده جراح<br /> | تصویر = ابوعبیده جراح.jpg<br /> | توضیح تصویر = قبر ابوعبیده در عمتا در اردن<br /> | نام کامل = عامر بن عبدالله جراح<br /> | کنیه = ابوعبیده<br /> | لقب = <br /> | زادروز/زادگاه = <br /> | محل زندگی = [[مکه]]، [[مدینه]]<br /> | مهاجر/انصار = مهاجر<br /> | نسب/قبیله = بنی‌حارث -[[قریش]]<br /> | خویشاوندان سرشناس = <br /> | تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = ۱۸ق -اردن<br /> | نحوه درگذشت/شهادت = طاعون<br /> | مدفن = اردن<br /> | زمان اسلام آوردن = از نخستین مسلمانان<br /> | نحوه اسلام آوردن = <br /> | حضور در جنگ‌ها = در تمامی غزوات به جز [[غزوه تبوک]]<br /> | هجرت به = [[حبشه]] و مدینه<br /> | دلیل شهرت = حضور در [[سقیفه بنی‌ساعده]]<br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | دیگر فعالیت‌ها = <br /> | آثار = <br /> }}<br /> '''عامر بن عبدالله بن جَرّاح''' مشهور '''اَبوعُبیده جَرّاح''' (درگذشت ۱۸ق.) صحابی نقش‌آفرین در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]].<br /> <br /> ابوعبیده از نخستین مسلمانان و مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در بیشتر غزوات پیامبر حضور داشت و از سوی آن حضرت برای تبلیغ و دریافت [[زکات]] به مناطق مختلف فرستاده می‌شد.<br /> ابوعبیده از حاضران در سقیفه بود که در به خلافت رسیدن [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]] نقش داشت. همچنین او تلاش می‌کرد تا از مخالفان خلافت ابوبکر از جمله [[امام علی(ع)]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] بیعت بیگرد. او در خلافت [[شیخین]] جایگاه ویژه‌ای داشت خلیفه اول او را متصدی بیت المال قرار داد و خلیفه دوم او به حکومت [[شام]] منصوب کرد. برخی از منابع شیعی او را کسانی دانسته‌اند که به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم بردند. <br /> <br /> == نسب==<br /> عامر بن عبدالله بن جراح مشهور به ابوعبیده جراح صحابی پیامبر(ص) و از تیره بنی‌حارث بن فهر از [[قریش]] بود جراح نام جد وی بوده است. &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵؛ تاریخ دمشق، ج۲۵، ص۴۴۳؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; اما دلیلی برای آن ذکر نشده است. <br /> درباره پدر او سخنان متناقضی نقل شده است. بر پایه نقلی او پیامبر اسلام را درک کرد و به وی [[ایمان]] آورد &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵.&lt;/ref&gt; اما بر پایه گزارشی دیگر از مخالفان پیامبر بود و ایشان را سب می‌کرد. ابوعبیده در [[جنگ بدر]] سر او را برید و نزد رسول خداآورد&lt;ref&gt; البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷.&lt;/ref&gt; البته برخی با استناد به مرگ وی پیش از اسلام، در صحت این گزارش تردید کرده‌اند.&lt;ref&gt;المحبر، ص۱۷۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt; و برخی این داستان را در جهت فضیلت‌تراشی برای [[صحابه]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;دائرة المعارف قرآن کریم، ج۲، ص۳۶؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۸۱۷.&lt;/ref&gt;مادر او امیمه بنت غنم بن جابر از تیره بنی‌حارث قریش بود و بعدها اسلام آورد.&lt;ref&gt; المعارف، ص۲۴۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; <br /> برخی منابع شیعی [[شأن نزول]] آیات ۹۰ [[سوره مائده]]،&lt;ref&gt; البرهان، ج۲، ص۳۶۰.&lt;/ref&gt; ۵۱ [[سوره قلم|قلم]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۴، ص۵۶۶-۵۶۷.&lt;/ref&gt; ۷۴ [[سوره توبه|توبه]]،&lt;ref&gt; تفسیر قمی، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; ۱۰۸ [[سوره نساء|نساء]]، &lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ الکافی، ج۸، ص۳۳۴. ۷۹-۸۰.&lt;/ref&gt;[[سوره زخرف|زخرف]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۱، ص۴۲۱. ۲۵-۲۶.&lt;/ref&gt;[[سوره محمد|محمد]]&lt;ref&gt; الکافی، ج۱، ص۴۲۱؛ البرهان، ج۴، ص۸۸۴.&lt;/ref&gt; را در نکوهش او دانسته‌اند.<br /> == در دوره پیامبر(ص)==<br /> ابوعبیده از ۱۷ نفر باسواد [[مکه]] هنگام ظهور اسلام بود.&lt;ref&gt;فتوح البلدان، ص۴۵۷. &lt;/ref&gt; او در [[جاهلیت|دوران جاهلیت]] در مکه گورکنی می‌کرد.&lt;ref&gt; السیرة النبویة، ج۲، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; گفته‌اند به همراه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] و [[عثمان بن مظعون]] اسلام آورد؛ از این رو از نخستین مسلمانان به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲-۲۵۳؛‌الطبقات، ج۳، ص۳۹۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۵، ۸، ۱۴۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز اسلام او را به دست [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt; او در زمان دعوت مخیانه پیامبر(ص) در مکه مردم را به اسلام دعوت می‌کرد.&lt;ref&gt; نک: انساب الاشراف، ج۱، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; همچنین نام او در شمار [[هجرت|مهاجرانی]] ذکر شده که پیش از [[جعفر بن ابی‌طالب]] به [[حبشه]] هجرت کردند.&lt;ref&gt;السیرة النبویة، ج۱، ص۳۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۳۲۱.&lt;/ref&gt; البته برخی مهاجرت وی به حبشه را در مهاجرت دوم دانسته‌اند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۷، ص۲۶۹؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را حاضر در هر دو هجرت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; پس از آنکه رسول خدا(ص) به [[مدینه]] مهاجرت کرد ابوعبیده از حبشه به مکه بازگشت و از آنجا به مدینه مهاجرت کرد و در خانه کلثوم بن هدم که خانه مردان مجرد بود ساکن شد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.&lt;/ref&gt;ابوعبیده در [[جنگ بدر]] حضور داشت. برخی سن او را در این جنگ ۴۱ سال دانسته‌اند&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۴۱۴؛ المعارف، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; با استناد به این گزارش سن او به هنگام اسلام آوردن ۲۷ بوده است. پیامبر میان او و [[سعد بن معاذ]] &lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۵۰۵؛ الطبقات، ج۳، ص۴۲۱.&lt;/ref&gt; یا [[سالم مولای ابی‌حذیفه]]&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۸۸، ۳۱۳؛ المحبر، ص۷۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷.&lt;/ref&gt; و یا [[بلال حبشی]] &lt;ref&gt;الاصابه، ج۱، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt; [[عقد اخوت|پیمان برادری]] بست. وی همچنین با محمد بن مسلمه برای برخورداری از میراث پیمان برادری برقرار کرد.&lt;ref&gt; المحبر، ص۷۵؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۳۱۹؛ الطبقات، ج۳، ص۳۱۳. &lt;/ref&gt;بر پایه روایتی از [[انس بن مالک]] وی به همراه [[ابی بن کعب]] و [[ابوطلحه انصاری]] شراب نوشیده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === حضور در جنگ‌ها===<br /> بنابر گزارش‌ها ابوعبیده در جنگ‌های بدر و [[جنگ احد|احد]] حضور داشت. &lt;ref&gt;المغازی، ج۱، ص۱۵۷، ۲۴۰؛ نک السیرة النبویه، ج۱، ۶۵۸.&lt;/ref&gt;او در جنگ احد از اندک کسانی بود تا آخرین لحظه از پیامبر(ص) دفاع کردند. او در این جنگ به مداوای مجروحان پرداخت و حلقه زرهی را که به پیشانی رسول خدا(ص) فرو رفته بود با دندان بیرون کشید از همین رو دندان‌های پیشینش شکست و به همین جهت او را اثرم و اهتم گفتند.&lt;ref&gt; المغازی، ج۱، ص۲۴۰، ۲۴۷؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البدایة و النهایه، ج۴، ص۳۰.&lt;/ref&gt; اما منابع شیعی گزارش کرده‌اند در این ماجرا تنها [[حضرت علی(ع)]] و [[ابودجانه انصاری]] در کنار حضرت محمد(ص) ماندند &lt;ref&gt;الارشاد، ج۱، ص۸۲؛ الکافی، ج۸، ص۳۱۸؛ علل الشرایع، ج۱، ص۷.&lt;/ref&gt; در برخی از منابع آمده است که عقبة بن وهب حلقه را از پیشانی پیامبر(ص) بیرون آورد.&lt;ref&gt;المعارف، ص۲۴۸؛ الاستیعاب، ج۲، ص۳۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> او از گواهان [[صلح حدیبیه]] در سال ششم قمری بود و نام او در کنار دیگر گواهان در بالای پیمان‌نامه نوشته شد.&lt;ref&gt; اسد الغابه، ج۳، ص۷۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> به گفته ابن سعد، ابوعبیده در همه جنگ‌های دوره [[حضرت محمد(ص)]] حضور داشت.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; ابن حجر گفته است در همه غزوه‌ها به جز [[غزوه تبوک]] حاضر بوده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; او در سریه‌های خبط (سیف البحر) و ذی‌القصه در سال ۶ق فرمانده سپاه بود و در سریه خبط پیامبر او را با ۳۰۰ نفر به سوی قبیله‌ای از جهینه فرستاد.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> در غزوه ذات السلاسل پیامبر او را با گروهی از مسلمانان به کمک عمرو بن عاص فرستاد گفته شده است با اینکه از عمرو بن عاص دل خوشی نداست اما به سبب پیروی از دستور پیامبر با او کنار آمد و پیامبر نیز وی را تحسین نمود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۷۷۰-۷۷۳؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۲۳-۶۲۴.&lt;/ref&gt; منابع [[اهل سنت]] معتقدند وی در تبوک حاضر نبوده&lt;ref&gt; الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; و پیامبر او را در مدینه نهاده بود&lt;ref&gt; تاریخ الاسلام، ج۴، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; برخی از منابع [[شیعه|شیعی]] معتقدند ابوعبیده از کسانی بود که می‌خواستند در بازگشت از غزوه تبوک با رم دادن شتر حضرت محمد(ص) او را ترور کنند.&lt;ref&gt;خصال، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در [[فتح مکه]] فرماندهی بخشی از سپاه مسلمانان را بر عهده داشت&lt;ref&gt; فتوح البلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; و پیشاپیش پیامبر وارد مکه شد&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۲۷-۴۰۷؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹. &lt;/ref&gt;و از گواهان پیمان‌نامه هیئت‌های نمایندگی قبایل با پیامبر(ص) بود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۶۱۲؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴-۷۵.&lt;/ref&gt;<br /> پیامبر اسلام او را برای تبلیغ و جمع‌آوری [[زکات]] به سوی قبابل و مناطق مختلف می‌فرستاد. از سوی پیامبر برای گرفتن جزیه به [[بحرین]] رفت و با گرفتن آنها به [[مدینه]] بازگشت و پیامبر از بازگشت او اظهار خوشحالی کرد.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج۴، ص۱۳۷؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۶۲-۶۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۳۱۹.&lt;/ref&gt; همچنین در پی درخواست مردم [[نجران]] از پیامبر که فردی را به سوی آنان بفرستد رسول خدا(ص) ابوعبیده را با آنجا فرستاد.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۱.&lt;/ref&gt; ابوعبیده برای آموزش دینی به دستور پیامبر به [[یمن]] نیز رفت. &lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از پیامبر==<br /> ابوعبیده هنگام رحلت حضرت محمد(ص) در [[سپاه اسامه]] بود.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۱۸.&lt;/ref&gt; هنگامی که خبر رحلت رسول خدا(ص) به سپاه رسید به همراه [[اسامه]] و عمر بن خطاب به مدینه بازگشت و در مراسم دفن پیامبر(ص) حضور یافت.&lt;ref&gt; المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۳&lt;/ref&gt;. البته به هنگام دفن پیامبر(ص) کسی را به دنبال ابوعبیده و فرد دیگری را به دنبال ابوطلحه فرستاده بودند، ابوطلحه زودتر رسید و قبر رسول خدا(ص) را کند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> پس از درگذشت پیامبر و بیعت با ابوبکر ماجرای ارتداد اعراب در برخی از نواحی پیش آمد ابوعبیده، [[عمر بن خطاب]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]] از ابوبکر خواستند از اعزام سپاه اسامه به روم منصرف شود و ایشان را برای سرکوب مرتدان بفرستند اما ابوبکر نپذیرفت و فقط عمر را در مدینه نگه داشت و دیگران را به سپاه ملحق کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰-۱۱۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در سقیفه===<br /> ابوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]] حضور داشت.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; هنگامی که [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، عمر و ابوعبیده به [[سقیفه بنی‌ساعده]] رسیدند برخی از [[انصار]] برای انتخاب خلیفه در آنجا گرد آمده بودند.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; آنان پیامبر را از مهاجران شمردند و خود را به جانشینی او سزاوارتر دانستند&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳. &lt;/ref&gt; ابوبکر و عمر نخست قصد داشتند با ابوعبیده [[بیعت]] کنند&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵۹؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۳؛ الطبقات، ج۳، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt; اما او ابوبکر را به دلیل تقدم در اسلام و همراهی با پیامبر در [[هجرت به مدینه]] مقدم دانست.&lt;ref&gt;الرده، ص۴۱-۴۲؛ الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> برخی از منابع معتقدند ابوعبیده، ابوبکر، عمر، مغیره بن شعبه، عبدالرحمن بن عوف و سالم مولای ابوحذیفه با هم عهد کرده بودند که پس از حضرت محمد(ص) نگذارند [[خلافت]] به [[بنی‌هاشم]] برسد.&lt;ref&gt;الکافی، ج۸، ص۱۷۹-۱۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> === بیعت گرفتن از مخالفان ابوبکر===<br /> وقتی که [[ابوبکر]] به خلافت رسید ابوعبیده نقش عمده‌ای در گرفتن بیعت از مخالفان به‌ویژه [[امام علی(ع)]] داشت.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۱؛ الرده، ص۴۶.&lt;/ref&gt; او در بیعت گرفتن از امام علی(ع) به سابقه وی در اسلام، فضل و خویشاوندی وی با پیامبر(ص) اشاره می‌کرد. اما ابوبکر را به دلیل کنهسالی و تجربه بیشتر برای خلافت سزاروارتر می‌داسنت و از امام علی(ع) خواست تا با ابوبکر بیعت کند.&lt;ref&gt; نک: الرده، ص۴۶؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی در مشاجره با امام علی(ع) او را حریص به خلافت دانست.&lt;ref&gt;الغارات، ج۲، ص۷۶۷؛ شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۵. &lt;/ref&gt;هنگامی که ابوبکر به حدیثی از پیامبر استناد نمود که نبوت و خلافت در بنی‌هاشم جمع نمی‌شوند او به صحت این حدیث گواهی داد.&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین برخی از مفسران شیعی او را از کسانی دانسته‌اند که برای گرفتن بیعت به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم برده است.&lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین اوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] و [[مغیرة بن شعبه]] برای بیعت گرفتن از [[عباس بن عبدالمطلب]] تلاش کرد&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی برای جدایی وی از امام علی(ع) نیز کوشیدند.&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵. &lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در خلافت ابوبکر مدتی متصدی [[بیت المال]] بود.&lt;ref&gt;تاریخ خلیفه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; سپس فرمانده کل سپاه مسلمانان در [[شام]] شد. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۳۴۰، ۳۵۵، ۴۰۵-۴۰۶؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۱۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt; و شهرها و مناطق عمده شام از جمله [[دمشق]] را فتح کرد. در سال ۱۵ق با [[خالد بن ولید]] به [[حمص]] لشکر کشید و پس از ماه‌ها محاصره آن را تصرف کردند. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۵۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> === دوران خلیفه دوم===<br /> ابوعبیده مورد اعتماد خلیفه دوم بود. عمر در سال ۱۷ق خالد بن ولید را از حکومت شام برکنار کرد و ابوعبیده را به جای او منصوب کرد.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt; خلیفه می‌گفت آرزو دارم خانه‌ای پر از مردانی همچون ابوعبیده داشته باشم &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; و به گفته خودش می‌خواست وی را پس از مرگ جانشین خود بگمارد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۳، ص۲۶۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۸؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; ابوعبیده در فتح جزیره در سال ۱۷ق و فتح مصر در سال ۱۸ق از فرماندهان مسلمانان بود.&lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۴، ص۵۷-۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> بر پایه گزارشی در خلافت عمر بن خطاب مدینه دچار قحطی و خشکسالی شد او از والیان شهرهای مختلف درخواست ارسال مواد خوراکی کرد. ابوعبیده ۴۰۰۰ بار شهر خوراکی از شام به مدینه آورد گفته شده است هنگامی که عمر خواست بهای این مواد خوراکی را بپردازد ابوعبیده از پذیرش آن خوداری کرد و آن را برای رضای خدا دانست.&lt;ref&gt;المنتظم، ج۴، ص۲۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> گفته شده است روزی عمر بن خطاب ۴۰۰۰ درهم و ۴۰۰ دینار برای وی فرستاد تا وی را بیازماید او همه آنها را تقسیم کرد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; همچنین در منابع آمده است وی آرزو می‌کرد که ای کاش گوسفندی بود و خانواده‌اش از گوشتش بهره می‌بردند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ اسدالغابه، ج۳، ص۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درگذشت و مدفن==<br /> ابوعبیده در سال ۱۸ق در ۵۸ سالگی در اثر طاعون عمواس در [[اردن]] از دنیا رفت. [[معاذ بن جبل]] بر جنازه وی [[نماز میت|نماز]] گذارد.&lt;ref&gt; تاریخ خلیفه، ص۱۳۸؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۲۹. &lt;/ref&gt; سپس او را در روستای عمتا در منطقه غور (بیسان) [[دفن]] کردند.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۴، ص۱۵۳؛ الاعلام، ج۳، ص۲۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> == پیوند به بیرون==<br /> * [https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/5788 دایرة المعارف بزرگ اسلامی؛ مدخل ابوعبیده جراح]<br /> * [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/683053 نورمگز؛ بطولات إسلامیة: أبو عبیدة ابن الجراح]<br /> == پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> == منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9361<br /> | عنوان = ابوعبیده جراح<br /> | نویسنده = علی غفرانی و معصومه اخلاقی }}<br /> * الاحتجاج: ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر،‌ دار النعمان، ۱۳۸۶ق.<br /> * الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br /> * الاستیعاب: ابن عبدالبر (م.۴۶۳ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * اسد الغابه: ابن‌ اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br /> * الاصابه: ابن‌ حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * الاعلام: الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌ دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م.<br /> * انساب الاشراف: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br /> * البدء و التاریخ: المطهر المقدسی (م.۳۵۵ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۰۳م.<br /> * البدایة و النهایه: ابن‌کثیر (م.۷۷۴ق.)، بیروت، مکتبة المعارف.<br /> * البرهان فی تفسیر القرآن: البحرانی (م.۱۱۰۷ق.)، قم، البعثه، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الخلفاء: السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.<br /> * تاریخ بغداد: الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.<br /> * تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی.<br /> * تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م.۵۷۱ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ المدینة المنوره: ابن شبّة النمیری (م.۲۶۲ق.)، به کوشش شلتوت، قم،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تفسیر العیاشی: العیاشی (م.۳۲۰ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br /> * تفسیر القمی: القمی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش الجزائری، قم،‌ دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.<br /> *حلیة الاولیاء: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> * الخصال: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> * دائرة المعارف بزرگ اسلامی: زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش.<br /> * دائرة المعارف قرآن کریم: مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۸ش.<br /> * دلائل النبوه: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br /> * الرده: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش الجبوری، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> * الریاض النضره: الطبری (م.۶۹۴ق.)، به کوشش عیسی عبدالله، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۶م.<br /> * سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م.۲۷۵ق.)، به کوشش محمد فواز، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۵ق.<br /> * سنن ابی‌داود: السجستانی (م.۲۷۵ق.)، به کوشش سعید محمد اللحام، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق<br /> * سنن الترمذی: الترمذی (م.۲۷۹ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۲ق.<br /> * السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت،‌ دار الفکر.<br /> * سنن الدارمی: الدارمی (م.۲۵۵ق.)، احیاء السنة النبویه.<br /> * سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق.<br /> * السیرة النبویه: ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، المکتبة العلمیه؛ <br /> * شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت،‌ دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق.<br /> * شرح نهج البلاغه: ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌ دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * صحیح البخاری: البخاری (م.۲۵۶ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۱ق.<br /> * طبقات الفقهاء: ابراهیم بن محمد الشیرازی (م.۴۷۶ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت،‌ دار الرائد.<br /> * الطبقات الکبری: ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> * الغارات: ابراهیم الثقفی الکوفی (م.۲۸۳ق.)، به کوشش المحدث، بهمن، ۱۳۵۵ش؛ <br /> * فتوح البلدان: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش محمد رضوان، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۳۹۸ق.<br /> * الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش؛ کتاب السنه.<br /> * الشیبانی (م.۲۸۷ق.)، به کوشش محمد البانی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق؛ <br /> * کنز العمال: المتقی الهندی (م.۹۷۵ق.)، به کوشش صفوة السقاء، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق. <br /> * مجمع الزوائد: الهیثمی (م.۸۰۷ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br /> * المحبّر: ابن‌ حبیب (م.۲۴۵ق.)، به کوشش ایلزه لیختن شتیتر، بیروت،‌ دار الآفاق الجدیده.<br /> * المستدرک علی الصحیحین: الحاکم النیشابوری (م.۴۰۵ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت،‌ دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> * مسند ابی‌یعلی: احمد بن علی بن المثنی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش حسین سلیم، بیروت،‌ دار المأمون للتراث.<br /> * مسند احمد: احمد بن حنبل (م.۲۴۱ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * المعارف: ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش ثروت عکاشه، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش.<br /> * معجم البلدان: یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م.<br /> * المعجم الکبیر: الطبرانی (م.۳۶۰ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *المغازی: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش مارسدن جونس، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۹ق.<br /> * من لایحضره الفقیه: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> * المنتظم: ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش نعیم زرزور، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{صحابه}}<br /> <br /> [[رده:مهاجران به حبشه]]<br /> [[رده:مهاجران به مدینه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه بدر]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه احد]]<br /> [[رده:حاضران در صلح حدیبیه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه حنین]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خندق]]<br /> [[رده:حاضران در فتوحات]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خیبر]]<br /> [[رده:حاضران در سقیفه]]<br /> [[رده:حاکمان شام]]<br /> [[رده:مدفونان در اردن]]<br /> [[رده:بنی‌حارث]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD.jpg&diff=4118 2017-12-05T18:04:12Z

<p>Abazar: این تصور از سایت صندوق اکسال الخیری http://www.sandoksal.com/index.php?menu=49&amp;Id=94 گرفته شده است.</p> <hr /> <div>این تصور از سایت صندوق اکسال الخیری http://www.sandoksal.com/index.php?menu=49&amp;Id=94 گرفته شده است.</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%AB&diff=4100 2017-12-01T11:21:49Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:قبیله قریش» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:قبیله قریش]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD&diff=4099 2017-11-30T04:54:15Z

<p>Abazar: removed Category:مقاله‌های در دست ویرایش using HotCat</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br /> |اطلاعات صحابه = ابوعبیده جراح<br /> | تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = عامر بن عبدالله جراح<br /> | کنیه = <br /> | لقب = <br /> | زادروز/زادگاه = <br /> | محل زندگی = [[مکه]]، [[مدینه]]<br /> | مهاجر/انصار = مهاجر<br /> | نسب/قبیله = بنی‌حارث -[[قریش]]<br /> | خویشاوندان سرشناس = <br /> | تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = ۱۸ق -اردن<br /> | نحوه درگذشت/شهادت = طاعون<br /> | مدفن = اردن<br /> | زمان اسلام آوردن = از نخستین مسلمانان<br /> | نحوه اسلام آوردن = <br /> | حضور در جنگ‌ها = در تمامی غزوات به جز [[غزوه تبوک]]<br /> | هجرت به = [[حبشه]] و مدینه<br /> | دلیل شهرت = حضور در [[سقیفه بنی‌ساعده]]<br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | دیگر فعالیت‌ها = <br /> | آثار = <br /> }}<br /> '''عامر بن عبدالله بن جَرّاح''' مشهور '''اَبوعُبیده جَرّاح''' (درگذشت ۱۸ق.) صحابی نقش‌آفرین در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]].<br /> <br /> ابوعبیده از نخستین مسلمانان و مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در بیشتر غزوات پیامبر حضور داشت و از سوی آن حضرت برای تبلیغ و دریافت [[زکات]] به مناطق مختلف فرستاده می‌شد.<br /> ابوعبیده از حاضران در سقیفه بود که در به خلافت رسیدن [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]] نقش داشت. همچنین او تلاش می‌کرد تا از مخالفان خلافت ابوبکر از جمله [[امام علی(ع)]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] بیعت بیگرد. او در خلافت [[شیخین]] جایگاه ویژه‌ای داشت خلیفه اول او را متصدی بیت المال قرار داد و خلیفه دوم او به حکومت [[شام]] منصوب کرد. برخی از منابع شیعی او را کسانی دانسته‌اند که به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم بردند. <br /> <br /> == نسب==<br /> عامر بن عبدالله بن جراح مشهور به ابوعبیده جراح صحابی پیامبر(ص) و از تیره بنی‌حارث بن فهر از [[قریش]] بود جراح نام جد وی بوده است. &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵؛ تاریخ دمشق، ج۲۵، ص۴۴۳؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; اما دلیلی برای آن ذکر نشده است. <br /> درباره پدر او سخنان متناقضی نقل شده است. بر پایه نقلی او پیامبر اسلام را درک کرد و به وی [[ایمان]] آورد &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵.&lt;/ref&gt; اما بر پایه گزارشی دیگر از مخالفان پیامبر بود و ایشان را سب می‌کرد. ابوعبیده در [[جنگ بدر]] سر او را برید و نزد رسول خداآورد&lt;ref&gt; البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷.&lt;/ref&gt; البته برخی با استناد به مرگ وی پیش از اسلام، در صحت این گزارش تردید کرده‌اند.&lt;ref&gt;المحبر، ص۱۷۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt; و برخی این داستان را در جهت فضیلت‌تراشی برای [[صحابه]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;دائرة المعارف قرآن کریم، ج۲، ص۳۶؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۸۱۷.&lt;/ref&gt;مادر او امیمه بنت غنم بن جابر از تیره بنی‌حارث قریش بود و بعدها اسلام آورد.&lt;ref&gt; المعارف، ص۲۴۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; <br /> برخی منابع شیعی [[شأن نزول]] آیات ۹۰ [[سوره مائده]]،&lt;ref&gt; البرهان، ج۲، ص۳۶۰.&lt;/ref&gt; ۵۱ [[سوره قلم|قلم]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۴، ص۵۶۶-۵۶۷.&lt;/ref&gt; ۷۴ [[سوره توبه|توبه]]،&lt;ref&gt; تفسیر قمی، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; ۱۰۸ [[سوره نساء|نساء]]، &lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ الکافی، ج۸، ص۳۳۴. ۷۹-۸۰.&lt;/ref&gt;[[سوره زخرف|زخرف]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۱، ص۴۲۱. ۲۵-۲۶.&lt;/ref&gt;[[سوره محمد|محمد]]&lt;ref&gt; الکافی، ج۱، ص۴۲۱؛ البرهان، ج۴، ص۸۸۴.&lt;/ref&gt; را در نکوهش او دانسته‌اند.<br /> == در دوره پیامبر(ص)==<br /> ابوعبیده از ۱۷ نفر باسواد [[مکه]] هنگام ظهور اسلام بود. &lt;ref&gt;فتوح البلدان، ص۴۵۷. &lt;/ref&gt;او در [[جاهلیت|دوران جاهلیت]] برای در مکه گورکنی می کرد.&lt;ref&gt; السیرة النبویة، ج۲، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; گفته‌اند به همراه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] و [[عثمان بن مظعون]] اسلام آورد از این رو از نخستین مسلمانان به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲-۲۵۳؛‌الطبقات، ج۳، ص۳۹۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۵، ۸، ۱۴۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز اسلام او را به دست [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt; او در زمان دعوت مخیانه پیامبر(ص) در مکه مردم را به اسلام دعوت می‌کرد.&lt;ref&gt; نک: انساب الاشراف، ج۱، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; همچنین نام او در شمار [[هجرت|مهاجرانی]] ذکر شده که پیش از [[جعفر بن ابی‌طالب]] به [[حبشه]] هجرت کردند.&lt;ref&gt;السیرة النبویة، ج۱، ص۳۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۳۲۱.&lt;/ref&gt; البته برخی مهاجرت وی به حبشه را در مهاجرت دوم دانسته‌اند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۷، ص۲۶۹؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را حاضر در هر دو هجرت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; پس از آنکه رسول خدا(ص) به [[مدینه]] مهاجرت کرد ابوعبیده از حبشه به مکه بازگشت و از آنجا به مدینه مهاجرت کرد و در خانه کلثوم بن هدم که خانه مردان مجرد بود ساکن شد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.&lt;/ref&gt;ابوعبیده در [[جنگ بدر]] حضور داشت. برخی سن او را در این جنگ ۴۱ سال دانسته‌اند&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۴۱۴؛ المعارف، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; با استناد به این گزارش سن او به هنگام اسلام آوردن ۲۷ بوده است. پیامبر میان او و [[سعد بن معاذ]] &lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۵۰۵؛ الطبقات، ج۳، ص۴۲۱.&lt;/ref&gt; یا [[سالم مولای ابی‌حذیفه]]&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۸۸، ۳۱۳؛ المحبر، ص۷۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷.&lt;/ref&gt; و یا [[بلال حبشی]] &lt;ref&gt;الاصابه، ج۱، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt; [[عقد اخوت|پیمان برداردی]] بست. وی همچنین با محمد بن مسلمه برای برخورداری از میراث پیمان برادری برقرار کرد.&lt;ref&gt; المحبر، ص۷۵؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۳۱۹؛ الطبقات، ج۳، ص۳۱۳. &lt;/ref&gt;بر پایه روایتی از [[انس بن مالک]] وی به همراه [[ابی بن کعب]] و [[ابوطلحه انصاری]] شراب نوشیده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در جنگ‌ها===<br /> بنابر گزارش‌ها ابوعبیده در جنگ‌های بدر و [[جنگ احد|احد]] حضور داشت. &lt;ref&gt;المغازی، ج۱، ص۱۵۷، ۲۴۰؛ نک السیرة النبویه، ج۱، ۶۵۸.&lt;/ref&gt;او در جنگ احد از اندک کسانی بود تا آخرین لحظه از پیامبر(ص) دفاع کردند. او در این جنگ به مداوای مجروحان پرداخت و حلقه زرهی را که به پیشانی رسول خدا(ص) فرو رفته بود با دندان بیرون کشید از همین رو دندان‌های پیشینش شکست و به همین جهت او را اثرم و اهتم گفتند.&lt;ref&gt; المغازی، ج۱، ص۲۴۰، ۲۴۷؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البدایة و النهایه، ج۴، ص۳۰.&lt;/ref&gt; اما منابع شیعی گزارش کرده‌اند در این ماجرا تنها [[حضرت علی(ع)]] و [[ابودجانه انصاری]] در کنار حضرت محمد(ص) ماندند &lt;ref&gt;الارشاد، ج۱، ص۸۲؛ الکافی، ج۸، ص۳۱۸؛ علل الشرایع، ج۱، ص۷.&lt;/ref&gt; در برخی از منابع آمده است که عقبة بن وهب حلقه را از پیشانی پیامبر(ص) بیرون آورد.&lt;ref&gt;المعارف، ص۲۴۸؛ الاستیعاب، ج۲، ص۳۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> او از گواهان [[صلح حدیبیه]] در سال ششم قمری بود و نام او در کنار دیگر گواهان در بالای پیمان‌نامه نوشته شد.&lt;ref&gt; اسد الغابه، ج۳، ص۷۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> به گفته ابن سعد، ابوعبیده در همه جنگ‌های دوره [[حضرت محمد(ص)]] حضور داشت.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; ابن حجر گفته است در همه غزوه‌ها به جز [[غزوه تبوک]] حاضر بوده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; او در سریه‌های خبط (سیف البحر) و ذی‌القصه در سال ۶ق فرمانده سپاه بود و در سریه خبط پیامبر او را با ۳۰۰ نفر به سوی قبیله‌ای از جهینه فرستاد.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> در غزوه ذات السلاسل پیامبر او را با گروهی از مسلمانان به کمک عمرو بن عاص فرستاد گفته شده است با اینکه از عمرو بن عاص دل خوشی نداست اما به سبب پیروی از دستور پیامبر با او کنار آمد و پیامبر نیز وی را تحسین نمود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۷۷۰-۷۷۳؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۲۳-۶۲۴.&lt;/ref&gt; منابع [[اهل سنت]] معتقدند وی در تبوک حاضر نبوده&lt;ref&gt; الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; و پیامبر او را در مدینه نهاده بود&lt;ref&gt; تاریخ الاسلام، ج۴، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; برخی از منابع [[شیعه|شیعی]] معتقدند ابوعبیده از کسانی بود که می‌خواستند در بازگشت از غزوه تبوک با رم دادن شتر حضرت محمد(ص) او را ترور کنند.&lt;ref&gt;خصال، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در [[فتح مکه]] فرماندهی بخشی از سپاه مسلمانان را بر عهده داشت&lt;ref&gt; فتوح البلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; و پیشاپیش پیامبر وارد مکه شد&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۲۷-۴۰۷؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹. &lt;/ref&gt;و از گواهان پیمان‌نامه هیئت‌های نمایندگی قبایل با پیامبر(ص) بود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۶۱۲؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴-۷۵.&lt;/ref&gt;<br /> پیامبر اسلام او را برای تبلیغ و جمع‌آوری [[زکات]] به سوی قبابل و مناطق مختلف می‌فرستاد. از سوی پیامبر برای گرفتن جزیه به [[بحرین]] رفت و با گرفتن آنها به [[مدینه]] بازگشت و پیامبر از بازگشت او اظهار خوشحالی کرد.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج۴، ص۱۳۷؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۶۲-۶۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۳۱۹.&lt;/ref&gt; همچنین در پی درخواست مردم [[نجران]] از پیامبر که فردی را به سوی آنان بفرستد رسول خدا(ص) ابوعبیده را با آنجا فرستاد.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۱.&lt;/ref&gt; ابوعبیده برای آموزش دینی به دستور پیامبر به [[یمن]] نیز رفت. &lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> == پس از پیامبر==<br /> ابوعبیده هنگام رحلت حضرت محمد(ص) در [[سپاه اسامه]] بود.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۱۸.&lt;/ref&gt; هنگامی که خبر رحلت رسول خدا(ص) به سپاه رسید به همراه [[اسامه]] و عمر بن خطاب به مدینه بازگشت و در مراسم دفن پیامبر(ص) حضور یافت.&lt;ref&gt; المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۳&lt;/ref&gt;. البته به هنگام دفن پیامبر(ص) کسی را به دنبال ابوعبیده و فرد دیگری را به دنبال ابوطلحه فرستاده بودند، ابوطلحه زودتر رسید و قبر رسول خدا(ص) را کند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> پس از درگذشت پیامبر و بیعت با ابوبکر ماجرای ارتداد اعراب در برخی از نواحی پیش آمد ابوعبیده، [[عمر بن خطاب]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]] از ابوبکر خواستند از اعزام سپاه اسامه به روم منصرف شود و ایشان را برای سرکوب مرتدان بفرستند اما ابوبکر نپذیرفت و فقط عمر را در مدینه نگه داشت و دیگران را به سپاه ملحق کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰-۱۱۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در سقیفه===<br /> ابوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]] حضور داشت.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; هنگامی که [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، عمر و ابوعبیده به [[سقیفه بنی‌ساعده]] رسیدند برخی از [[انصار]] برای انتخاب خلیفه در آنجا گرد آمده بودند.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; آنان پیامبر را از مهاجران شمردند و خود را به جانشینی او سزاوارتر دانستند&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳. &lt;/ref&gt; ابوبکر و عمر نخست قصد داشتند با ابوعبیده [[بیعت]] کنند&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵۹؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۳؛ الطبقات، ج۳، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt; اما او ابوبکر را به دلیل تقدم در اسلام و همراهی با پیامبر در [[هجرت به مدینه]] مقدم دانست.&lt;ref&gt;الرده، ص۴۱-۴۲؛ الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> برخی از منابع معتقدند ابوعبیده، ابوبکر، عمر، مغیره بن شعبه، عبدالرحمن بن عوف و سالم مولای ابوحذیفه با هم عهد کرده بودند که پس از حضرت محمد(ص) نگذارند [[خلافت]] به [[بنی‌هاشم]] برسد.&lt;ref&gt;الکافی، ج۸، ص۱۷۹-۱۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> === بیعت گرفتن از مخالفان ابوبکر===<br /> وقتی که [[ابوبکر]] به خلافت رسید ابوعبیده نقش عمده‌ای در گرفتن بیعت از مخالفان به‌ویژه [[امام علی(ع)]] داشت.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۱؛ الرده، ص۴۶.&lt;/ref&gt; او در بیعت گرفتن از امام علی(ع) به سابقه وی در اسلام، فضل و خویشاوندی وی با پیامبر(ص) اشاره می‌کرد. اما ابوبکر را به دلیل کنهسالی و تجربه بیشتر برای خلافت سزاروارتر می‌داسنت و از امام علی(ع) خواست تا با ابوبکر بیعت کند.&lt;ref&gt; نک: الرده، ص۴۶؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی در مشاجره با امام علی(ع) او را حریص به خلافت دانست.&lt;ref&gt;الغارات، ج۲، ص۷۶۷؛ شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۵. &lt;/ref&gt;هنگامی که ابوبکر به حدیثی از پیامبر استناد نمود که نبوت و خلافت در بنی‌هاشم جمع نمی‌شوند او به صحت این حدیث گواهی داد.&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین برخی از مفسران شیعی او را از کسانی دانسته‌اند که برای گرفتن بیعت به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم برده است.&lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین اوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] و [[مغیرة بن شعبه]] برای بیعت گرفتن از [[عباس بن عبدالمطلب]] تلاش کرد&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی برای جدایی وی از امام علی(ع) نیز کوشیدند.&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵. &lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در خلافت ابوبکر مدتی متصدی [[بیت المال]] بود.&lt;ref&gt;تاریخ خلیفه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; سپس فرمانده کل سپاه مسلمانان در [[شام]] شد. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۳۴۰، ۳۵۵، ۴۰۵-۴۰۶؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۱۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt; و شهرها و مناطق عمده شام از جمله [[دمشق]] را فتح کرد. در سال ۱۵ق با [[خالد بن ولید]] به [[حمص]] لشکر کشید و پس از ماه‌ها محاصره آن را تصرف کردند. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۵۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> === دوران خلیفه دوم===<br /> ابوعبیده مورد اعتماد خلیفه دوم بود. عمر در سال ۱۷ق خالد بن ولید را از حکومت شام برکنار کرد و ابوعبیده را به جای او منصوب کرد.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt; خلیفه می‌گفت آرزو دارم خانه‌ای پر از مردانی همچون ابوعبیده داشته باشم &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; و به گفته خودش می‌خواست وی را پس از مرگ جانشین خود بگمارد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۳، ص۲۶۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۸؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; ابوعبیده در فتح جزیره در سال ۱۷ق و فتح مصر در سال ۱۸ق از فرماندهان مسلمانان بود.&lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۴، ص۵۷-۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> بر پایه گزارشی در خلافت عمر بن خطاب مدینه دچار قحطی و خشکسالی شد او از والیان شهرهای مختلف درخواست ارسال مواد خوراکی کرد. ابوعبیده ۴۰۰۰ بار شهر خوراکی از شام به مدینه آورد گفته شده است هنگامی که عمر خواست بهای این مواد خوراکی را بپردازد ابوعبیده از پذیرش آن خوداری کرد و آن را برای رضای خدا دانست.&lt;ref&gt;المنتظم، ج۴، ص۲۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> گفته شده است روزی عمر بن خطاب ۴۰۰۰ درهم و ۴۰۰ دینار برای وی فرستاد تا وی را بیازماید او همه آنها را تقسیم کرد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; همچنین در منابع آمده است وی آرزو می‌کرد که ای کاش گوسفندی بود و خانواده‌اش از گوشتش بهره می‌بردند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ اسدالغابه، ج۳، ص۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درگذشت و مدفن==<br /> ابوعبیده در سال ۱۸ق در ۵۸ سالگی در اثر طاعون عمواس در [[اردن]] از دنیا رفت. [[معاذ بن جبل]] بر جنازه وی [[نماز میت|نماز]] گذارد.&lt;ref&gt; تاریخ خلیفه، ص۱۳۸؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۲۹. &lt;/ref&gt; سپس او را در روستای عمتا در منطقه غور (بیسان) [[دفن]] کردند.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۴، ص۱۵۳؛ الاعلام، ج۳، ص۲۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> == پیوند به بیرون==<br /> * [https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/5788 دایرة المعارف بزرگ اسلامی؛ مدخل ابوعبیده جراح]<br /> <br /> == پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> == منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9361<br /> | عنوان = ابوعبیده جراح<br /> | نویسنده = علی غفرانی و معصومه اخلاقی }}<br /> * الاحتجاج: ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر،‌ دار النعمان، ۱۳۸۶ق.<br /> * الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br /> * الاستیعاب: ابن عبدالبر (م.۴۶۳ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * اسد الغابه: ابن‌ اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br /> * الاصابه: ابن‌ حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * الاعلام: الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌ دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م.<br /> * انساب الاشراف: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br /> * البدء و التاریخ: المطهر المقدسی (م.۳۵۵ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۰۳م.<br /> * البدایة و النهایه: ابن‌کثیر (م.۷۷۴ق.)، بیروت، مکتبة المعارف.<br /> * البرهان فی تفسیر القرآن: البحرانی (م.۱۱۰۷ق.)، قم، البعثه، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الخلفاء: السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.<br /> * تاریخ بغداد: الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.<br /> * تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی.<br /> * تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م.۵۷۱ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ المدینة المنوره: ابن شبّة النمیری (م.۲۶۲ق.)، به کوشش شلتوت، قم،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تفسیر العیاشی: العیاشی (م.۳۲۰ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br /> * تفسیر القمی: القمی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش الجزائری، قم،‌ دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.<br /> *حلیة الاولیاء: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> * الخصال: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> * دائرة المعارف بزرگ اسلامی: زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش.<br /> * دائرة المعارف قرآن کریم: مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۸ش.<br /> * دلائل النبوه: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br /> * الرده: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش الجبوری، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> * الریاض النضره: الطبری (م.۶۹۴ق.)، به کوشش عیسی عبدالله، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۶م.<br /> * سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م.۲۷۵ق.)، به کوشش محمد فواز، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۵ق.<br /> * سنن ابی‌داود: السجستانی (م.۲۷۵ق.)، به کوشش سعید محمد اللحام، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق<br /> * سنن الترمذی: الترمذی (م.۲۷۹ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۲ق.<br /> * السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت،‌ دار الفکر.<br /> * سنن الدارمی: الدارمی (م.۲۵۵ق.)، احیاء السنة النبویه.<br /> * سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق.<br /> * السیرة النبویه: ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، المکتبة العلمیه؛ <br /> * شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت،‌ دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق.<br /> * شرح نهج البلاغه: ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌ دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * صحیح البخاری: البخاری (م.۲۵۶ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۱ق.<br /> * طبقات الفقهاء: ابراهیم بن محمد الشیرازی (م.۴۷۶ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت،‌ دار الرائد.<br /> * الطبقات الکبری: ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> * الغارات: ابراهیم الثقفی الکوفی (م.۲۸۳ق.)، به کوشش المحدث، بهمن، ۱۳۵۵ش؛ <br /> * فتوح البلدان: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش محمد رضوان، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۳۹۸ق.<br /> * الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش؛ کتاب السنه.<br /> * الشیبانی (م.۲۸۷ق.)، به کوشش محمد البانی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق؛ <br /> * کنز العمال: المتقی الهندی (م.۹۷۵ق.)، به کوشش صفوة السقاء، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق. <br /> * مجمع الزوائد: الهیثمی (م.۸۰۷ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br /> * المحبّر: ابن‌ حبیب (م.۲۴۵ق.)، به کوشش ایلزه لیختن شتیتر، بیروت،‌ دار الآفاق الجدیده.<br /> * المستدرک علی الصحیحین: الحاکم النیشابوری (م.۴۰۵ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت،‌ دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> * مسند ابی‌یعلی: احمد بن علی بن المثنی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش حسین سلیم، بیروت،‌ دار المأمون للتراث.<br /> * مسند احمد: احمد بن حنبل (م.۲۴۱ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * المعارف: ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش ثروت عکاشه، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش.<br /> * معجم البلدان: یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م.<br /> * المعجم الکبیر: الطبرانی (م.۳۶۰ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *المغازی: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش مارسدن جونس، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۹ق.<br /> * من لایحضره الفقیه: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> * المنتظم: ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش نعیم زرزور، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{صحابه}}<br /> <br /> [[رده:مهاجران به حبشه]]<br /> [[رده:مهاجران به مدینه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه بدر]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه احد]]<br /> [[رده:حاضران در صلح حدیبیه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه حنین]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خندق]]<br /> [[رده:حاضران در فتوحات]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خیبر]]<br /> [[رده:حاضران در سقیفه]]<br /> [[رده:حاکمان شام]]<br /> [[رده:مدفونان در اردن]]<br /> [[رده:بنی‌حارث]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD&diff=4098 2017-11-29T19:01:59Z

<p>Abazar: /* درگذشت و مدفن */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br /> |اطلاعات صحابه = ابوعبیده جراح<br /> | تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = عامر بن عبدالله جراح<br /> | کنیه = <br /> | لقب = <br /> | زادروز/زادگاه = <br /> | محل زندگی = [[مکه]]، [[مدینه]]<br /> | مهاجر/انصار = مهاجر<br /> | نسب/قبیله = بنی‌حارث -[[قریش]]<br /> | خویشاوندان سرشناس = <br /> | تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = ۱۸ق -اردن<br /> | نحوه درگذشت/شهادت = طاعون<br /> | مدفن = اردن<br /> | زمان اسلام آوردن = از نخستین مسلمانان<br /> | نحوه اسلام آوردن = <br /> | حضور در جنگ‌ها = در تمامی غزوات به جز [[غزوه تبوک]]<br /> | هجرت به = [[حبشه]] و مدینه<br /> | دلیل شهرت = حضور در [[سقیفه بنی‌ساعده]]<br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | دیگر فعالیت‌ها = <br /> | آثار = <br /> }}<br /> '''عامر بن عبدالله بن جَرّاح''' مشهور '''اَبوعُبیده جَرّاح''' (درگذشت ۱۸ق.) صحابی نقش‌آفرین در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]].<br /> <br /> ابوعبیده از نخستین مسلمانان و مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در بیشتر غزوات پیامبر حضور داشت و از سوی آن حضرت برای تبلیغ و دریافت [[زکات]] به مناطق مختلف فرستاده می‌شد.<br /> ابوعبیده از حاضران در سقیفه بود که در به خلافت رسیدن [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]] نقش داشت. همچنین او تلاش می‌کرد تا از مخالفان خلافت ابوبکر از جمله [[امام علی(ع)]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] بیعت بیگرد. او در خلافت [[شیخین]] جایگاه ویژه‌ای داشت خلیفه اول او را متصدی بیت المال قرار داد و خلیفه دوم او به حکومت [[شام]] منصوب کرد. برخی از منابع شیعی او را کسانی دانسته‌اند که به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم بردند. <br /> <br /> == نسب==<br /> عامر بن عبدالله بن جراح مشهور به ابوعبیده جراح صحابی پیامبر(ص) و از تیره بنی‌حارث بن فهر از [[قریش]] بود جراح نام جد وی بوده است. &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵؛ تاریخ دمشق، ج۲۵، ص۴۴۳؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; اما دلیلی برای آن ذکر نشده است. <br /> درباره پدر او سخنان متناقضی نقل شده است. بر پایه نقلی او پیامبر اسلام را درک کرد و به وی [[ایمان]] آورد &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵.&lt;/ref&gt; اما بر پایه گزارشی دیگر از مخالفان پیامبر بود و ایشان را سب می‌کرد. ابوعبیده در [[جنگ بدر]] سر او را برید و نزد رسول خداآورد&lt;ref&gt; البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷.&lt;/ref&gt; البته برخی با استناد به مرگ وی پیش از اسلام، در صحت این گزارش تردید کرده‌اند.&lt;ref&gt;المحبر، ص۱۷۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt; و برخی این داستان را در جهت فضیلت‌تراشی برای [[صحابه]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;دائرة المعارف قرآن کریم، ج۲، ص۳۶؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۸۱۷.&lt;/ref&gt;مادر او امیمه بنت غنم بن جابر از تیره بنی‌حارث قریش بود و بعدها اسلام آورد.&lt;ref&gt; المعارف، ص۲۴۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; <br /> برخی منابع شیعی [[شأن نزول]] آیات ۹۰ [[سوره مائده]]،&lt;ref&gt; البرهان، ج۲، ص۳۶۰.&lt;/ref&gt; ۵۱ [[سوره قلم|قلم]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۴، ص۵۶۶-۵۶۷.&lt;/ref&gt; ۷۴ [[سوره توبه|توبه]]،&lt;ref&gt; تفسیر قمی، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; ۱۰۸ [[سوره نساء|نساء]]، &lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ الکافی، ج۸، ص۳۳۴. ۷۹-۸۰.&lt;/ref&gt;[[سوره زخرف|زخرف]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۱، ص۴۲۱. ۲۵-۲۶.&lt;/ref&gt;[[سوره محمد|محمد]]&lt;ref&gt; الکافی، ج۱، ص۴۲۱؛ البرهان، ج۴، ص۸۸۴.&lt;/ref&gt; را در نکوهش او دانسته‌اند.<br /> == در دوره پیامبر(ص)==<br /> ابوعبیده از ۱۷ نفر باسواد [[مکه]] هنگام ظهور اسلام بود. &lt;ref&gt;فتوح البلدان، ص۴۵۷. &lt;/ref&gt;او در [[جاهلیت|دوران جاهلیت]] برای در مکه گورکنی می کرد.&lt;ref&gt; السیرة النبویة، ج۲، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; گفته‌اند به همراه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] و [[عثمان بن مظعون]] اسلام آورد از این رو از نخستین مسلمانان به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲-۲۵۳؛‌الطبقات، ج۳، ص۳۹۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۵، ۸، ۱۴۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز اسلام او را به دست [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt; او در زمان دعوت مخیانه پیامبر(ص) در مکه مردم را به اسلام دعوت می‌کرد.&lt;ref&gt; نک: انساب الاشراف، ج۱، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; همچنین نام او در شمار [[هجرت|مهاجرانی]] ذکر شده که پیش از [[جعفر بن ابی‌طالب]] به [[حبشه]] هجرت کردند.&lt;ref&gt;السیرة النبویة، ج۱، ص۳۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۳۲۱.&lt;/ref&gt; البته برخی مهاجرت وی به حبشه را در مهاجرت دوم دانسته‌اند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۷، ص۲۶۹؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را حاضر در هر دو هجرت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; پس از آنکه رسول خدا(ص) به [[مدینه]] مهاجرت کرد ابوعبیده از حبشه به مکه بازگشت و از آنجا به مدینه مهاجرت کرد و در خانه کلثوم بن هدم که خانه مردان مجرد بود ساکن شد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.&lt;/ref&gt;ابوعبیده در [[جنگ بدر]] حضور داشت. برخی سن او را در این جنگ ۴۱ سال دانسته‌اند&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۴۱۴؛ المعارف، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; با استناد به این گزارش سن او به هنگام اسلام آوردن ۲۷ بوده است. پیامبر میان او و [[سعد بن معاذ]] &lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۵۰۵؛ الطبقات، ج۳، ص۴۲۱.&lt;/ref&gt; یا [[سالم مولای ابی‌حذیفه]]&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۸۸، ۳۱۳؛ المحبر، ص۷۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷.&lt;/ref&gt; و یا [[بلال حبشی]] &lt;ref&gt;الاصابه، ج۱، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt; [[عقد اخوت|پیمان برداردی]] بست. وی همچنین با محمد بن مسلمه برای برخورداری از میراث پیمان برادری برقرار کرد.&lt;ref&gt; المحبر، ص۷۵؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۳۱۹؛ الطبقات، ج۳، ص۳۱۳. &lt;/ref&gt;بر پایه روایتی از [[انس بن مالک]] وی به همراه [[ابی بن کعب]] و [[ابوطلحه انصاری]] شراب نوشیده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در جنگ‌ها===<br /> بنابر گزارش‌ها ابوعبیده در جنگ‌های بدر و [[جنگ احد|احد]] حضور داشت. &lt;ref&gt;المغازی، ج۱، ص۱۵۷، ۲۴۰؛ نک السیرة النبویه، ج۱، ۶۵۸.&lt;/ref&gt;او در جنگ احد از اندک کسانی بود تا آخرین لحظه از پیامبر(ص) دفاع کردند. او در این جنگ به مداوای مجروحان پرداخت و حلقه زرهی را که به پیشانی رسول خدا(ص) فرو رفته بود با دندان بیرون کشید از همین رو دندان‌های پیشینش شکست و به همین جهت او را اثرم و اهتم گفتند.&lt;ref&gt; المغازی، ج۱، ص۲۴۰، ۲۴۷؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البدایة و النهایه، ج۴، ص۳۰.&lt;/ref&gt; اما منابع شیعی گزارش کرده‌اند در این ماجرا تنها [[حضرت علی(ع)]] و [[ابودجانه انصاری]] در کنار حضرت محمد(ص) ماندند &lt;ref&gt;الارشاد، ج۱، ص۸۲؛ الکافی، ج۸، ص۳۱۸؛ علل الشرایع، ج۱، ص۷.&lt;/ref&gt; در برخی از منابع آمده است که عقبة بن وهب حلقه را از پیشانی پیامبر(ص) بیرون آورد.&lt;ref&gt;المعارف، ص۲۴۸؛ الاستیعاب، ج۲، ص۳۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> او از گواهان [[صلح حدیبیه]] در سال ششم قمری بود و نام او در کنار دیگر گواهان در بالای پیمان‌نامه نوشته شد.&lt;ref&gt; اسد الغابه، ج۳، ص۷۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> به گفته ابن سعد، ابوعبیده در همه جنگ‌های دوره [[حضرت محمد(ص)]] حضور داشت.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; ابن حجر گفته است در همه غزوه‌ها به جز [[غزوه تبوک]] حاضر بوده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; او در سریه‌های خبط (سیف البحر) و ذی‌القصه در سال ۶ق فرمانده سپاه بود و در سریه خبط پیامبر او را با ۳۰۰ نفر به سوی قبیله‌ای از جهینه فرستاد.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> در غزوه ذات السلاسل پیامبر او را با گروهی از مسلمانان به کمک عمرو بن عاص فرستاد گفته شده است با اینکه از عمرو بن عاص دل خوشی نداست اما به سبب پیروی از دستور پیامبر با او کنار آمد و پیامبر نیز وی را تحسین نمود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۷۷۰-۷۷۳؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۲۳-۶۲۴.&lt;/ref&gt; منابع [[اهل سنت]] معتقدند وی در تبوک حاضر نبوده&lt;ref&gt; الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; و پیامبر او را در مدینه نهاده بود&lt;ref&gt; تاریخ الاسلام، ج۴، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; برخی از منابع [[شیعه|شیعی]] معتقدند ابوعبیده از کسانی بود که می‌خواستند در بازگشت از غزوه تبوک با رم دادن شتر حضرت محمد(ص) او را ترور کنند.&lt;ref&gt;خصال، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در [[فتح مکه]] فرماندهی بخشی از سپاه مسلمانان را بر عهده داشت&lt;ref&gt; فتوح البلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; و پیشاپیش پیامبر وارد مکه شد&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۲۷-۴۰۷؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹. &lt;/ref&gt;و از گواهان پیمان‌نامه هیئت‌های نمایندگی قبایل با پیامبر(ص) بود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۶۱۲؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴-۷۵.&lt;/ref&gt;<br /> پیامبر اسلام او را برای تبلیغ و جمع‌آوری [[زکات]] به سوی قبابل و مناطق مختلف می‌فرستاد. از سوی پیامبر برای گرفتن جزیه به [[بحرین]] رفت و با گرفتن آنها به [[مدینه]] بازگشت و پیامبر از بازگشت او اظهار خوشحالی کرد.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج۴، ص۱۳۷؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۶۲-۶۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۳۱۹.&lt;/ref&gt; همچنین در پی درخواست مردم [[نجران]] از پیامبر که فردی را به سوی آنان بفرستد رسول خدا(ص) ابوعبیده را با آنجا فرستاد.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۱.&lt;/ref&gt; ابوعبیده برای آموزش دینی به دستور پیامبر به [[یمن]] نیز رفت. &lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> == پس از پیامبر==<br /> ابوعبیده هنگام رحلت حضرت محمد(ص) در [[سپاه اسامه]] بود.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۱۸.&lt;/ref&gt; هنگامی که خبر رحلت رسول خدا(ص) به سپاه رسید به همراه [[اسامه]] و عمر بن خطاب به مدینه بازگشت و در مراسم دفن پیامبر(ص) حضور یافت.&lt;ref&gt; المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۳&lt;/ref&gt;. البته به هنگام دفن پیامبر(ص) کسی را به دنبال ابوعبیده و فرد دیگری را به دنبال ابوطلحه فرستاده بودند، ابوطلحه زودتر رسید و قبر رسول خدا(ص) را کند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> پس از درگذشت پیامبر و بیعت با ابوبکر ماجرای ارتداد اعراب در برخی از نواحی پیش آمد ابوعبیده، [[عمر بن خطاب]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]] از ابوبکر خواستند از اعزام سپاه اسامه به روم منصرف شود و ایشان را برای سرکوب مرتدان بفرستند اما ابوبکر نپذیرفت و فقط عمر را در مدینه نگه داشت و دیگران را به سپاه ملحق کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰-۱۱۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در سقیفه===<br /> ابوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]] حضور داشت.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; هنگامی که [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، عمر و ابوعبیده به [[سقیفه بنی‌ساعده]] رسیدند برخی از [[انصار]] برای انتخاب خلیفه در آنجا گرد آمده بودند.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; آنان پیامبر را از مهاجران شمردند و خود را به جانشینی او سزاوارتر دانستند&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳. &lt;/ref&gt; ابوبکر و عمر نخست قصد داشتند با ابوعبیده [[بیعت]] کنند&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵۹؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۳؛ الطبقات، ج۳، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt; اما او ابوبکر را به دلیل تقدم در اسلام و همراهی با پیامبر در [[هجرت به مدینه]] مقدم دانست.&lt;ref&gt;الرده، ص۴۱-۴۲؛ الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> برخی از منابع معتقدند ابوعبیده، ابوبکر، عمر، مغیره بن شعبه، عبدالرحمن بن عوف و سالم مولای ابوحذیفه با هم عهد کرده بودند که پس از حضرت محمد(ص) نگذارند [[خلافت]] به [[بنی‌هاشم]] برسد.&lt;ref&gt;الکافی، ج۸، ص۱۷۹-۱۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> === بیعت گرفتن از مخالفان ابوبکر===<br /> وقتی که [[ابوبکر]] به خلافت رسید ابوعبیده نقش عمده‌ای در گرفتن بیعت از مخالفان به‌ویژه [[امام علی(ع)]] داشت.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۱؛ الرده، ص۴۶.&lt;/ref&gt; او در بیعت گرفتن از امام علی(ع) به سابقه وی در اسلام، فضل و خویشاوندی وی با پیامبر(ص) اشاره می‌کرد. اما ابوبکر را به دلیل کنهسالی و تجربه بیشتر برای خلافت سزاروارتر می‌داسنت و از امام علی(ع) خواست تا با ابوبکر بیعت کند.&lt;ref&gt; نک: الرده، ص۴۶؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی در مشاجره با امام علی(ع) او را حریص به خلافت دانست.&lt;ref&gt;الغارات، ج۲، ص۷۶۷؛ شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۵. &lt;/ref&gt;هنگامی که ابوبکر به حدیثی از پیامبر استناد نمود که نبوت و خلافت در بنی‌هاشم جمع نمی‌شوند او به صحت این حدیث گواهی داد.&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین برخی از مفسران شیعی او را از کسانی دانسته‌اند که برای گرفتن بیعت به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم برده است.&lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین اوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] و [[مغیرة بن شعبه]] برای بیعت گرفتن از [[عباس بن عبدالمطلب]] تلاش کرد&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی برای جدایی وی از امام علی(ع) نیز کوشیدند.&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵. &lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در خلافت ابوبکر مدتی متصدی [[بیت المال]] بود.&lt;ref&gt;تاریخ خلیفه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; سپس فرمانده کل سپاه مسلمانان در [[شام]] شد. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۳۴۰، ۳۵۵، ۴۰۵-۴۰۶؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۱۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt; و شهرها و مناطق عمده شام از جمله [[دمشق]] را فتح کرد. در سال ۱۵ق با [[خالد بن ولید]] به [[حمص]] لشکر کشید و پس از ماه‌ها محاصره آن را تصرف کردند. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۵۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> === دوران خلیفه دوم===<br /> ابوعبیده مورد اعتماد خلیفه دوم بود. عمر در سال ۱۷ق خالد بن ولید را از حکومت شام برکنار کرد و ابوعبیده را به جای او منصوب کرد.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt; خلیفه می‌گفت آرزو دارم خانه‌ای پر از مردانی همچون ابوعبیده داشته باشم &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; و به گفته خودش می‌خواست وی را پس از مرگ جانشین خود بگمارد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۳، ص۲۶۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۸؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; ابوعبیده در فتح جزیره در سال ۱۷ق و فتح مصر در سال ۱۸ق از فرماندهان مسلمانان بود.&lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۴، ص۵۷-۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> بر پایه گزارشی در خلافت عمر بن خطاب مدینه دچار قحطی و خشکسالی شد او از والیان شهرهای مختلف درخواست ارسال مواد خوراکی کرد. ابوعبیده ۴۰۰۰ بار شهر خوراکی از شام به مدینه آورد گفته شده است هنگامی که عمر خواست بهای این مواد خوراکی را بپردازد ابوعبیده از پذیرش آن خوداری کرد و آن را برای رضای خدا دانست.&lt;ref&gt;المنتظم، ج۴، ص۲۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> گفته شده است روزی عمر بن خطاب ۴۰۰۰ درهم و ۴۰۰ دینار برای وی فرستاد تا وی را بیازماید او همه آنها را تقسیم کرد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; همچنین در منابع آمده است وی آرزو می‌کرد که ای کاش گوسفندی بود و خانواده‌اش از گوشتش بهره می‌بردند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ اسدالغابه، ج۳، ص۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درگذشت و مدفن==<br /> ابوعبیده در سال ۱۸ق در ۵۸ سالگی در اثر طاعون عمواس در [[اردن]] از دنیا رفت. [[معاذ بن جبل]] بر جنازه وی [[نماز میت|نماز]] گذارد.&lt;ref&gt; تاریخ خلیفه، ص۱۳۸؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۲۹. &lt;/ref&gt; سپس او را در روستای عمتا در منطقه غور (بیسان) [[دفن]] کردند.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۴، ص۱۵۳؛ الاعلام، ج۳، ص۲۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> == پیوند به بیرون==<br /> * [https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/5788 دایرة المعارف بزرگ اسلامی؛ مدخل ابوعبیده جراح]<br /> <br /> == پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> == منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9361<br /> | عنوان = ابوعبیده جراح<br /> | نویسنده = علی غفرانی و معصومه اخلاقی }}<br /> * الاحتجاج: ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر،‌ دار النعمان، ۱۳۸۶ق.<br /> * الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br /> * الاستیعاب: ابن عبدالبر (م.۴۶۳ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * اسد الغابه: ابن‌ اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br /> * الاصابه: ابن‌ حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * الاعلام: الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌ دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م.<br /> * انساب الاشراف: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br /> * البدء و التاریخ: المطهر المقدسی (م.۳۵۵ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۰۳م.<br /> * البدایة و النهایه: ابن‌کثیر (م.۷۷۴ق.)، بیروت، مکتبة المعارف.<br /> * البرهان فی تفسیر القرآن: البحرانی (م.۱۱۰۷ق.)، قم، البعثه، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الخلفاء: السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.<br /> * تاریخ بغداد: الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.<br /> * تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی.<br /> * تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م.۵۷۱ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ المدینة المنوره: ابن شبّة النمیری (م.۲۶۲ق.)، به کوشش شلتوت، قم،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تفسیر العیاشی: العیاشی (م.۳۲۰ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br /> * تفسیر القمی: القمی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش الجزائری، قم،‌ دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.<br /> *حلیة الاولیاء: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> * الخصال: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> * دائرة المعارف بزرگ اسلامی: زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش.<br /> * دائرة المعارف قرآن کریم: مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۸ش.<br /> * دلائل النبوه: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br /> * الرده: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش الجبوری، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> * الریاض النضره: الطبری (م.۶۹۴ق.)، به کوشش عیسی عبدالله، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۶م.<br /> * سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م.۲۷۵ق.)، به کوشش محمد فواز، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۵ق.<br /> * سنن ابی‌داود: السجستانی (م.۲۷۵ق.)، به کوشش سعید محمد اللحام، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق<br /> * سنن الترمذی: الترمذی (م.۲۷۹ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۲ق.<br /> * السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت،‌ دار الفکر.<br /> * سنن الدارمی: الدارمی (م.۲۵۵ق.)، احیاء السنة النبویه.<br /> * سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق.<br /> * السیرة النبویه: ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، المکتبة العلمیه؛ <br /> * شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت،‌ دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق.<br /> * شرح نهج البلاغه: ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌ دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * صحیح البخاری: البخاری (م.۲۵۶ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۱ق.<br /> * طبقات الفقهاء: ابراهیم بن محمد الشیرازی (م.۴۷۶ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت،‌ دار الرائد.<br /> * الطبقات الکبری: ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> * الغارات: ابراهیم الثقفی الکوفی (م.۲۸۳ق.)، به کوشش المحدث، بهمن، ۱۳۵۵ش؛ <br /> * فتوح البلدان: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش محمد رضوان، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۳۹۸ق.<br /> * الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش؛ کتاب السنه.<br /> * الشیبانی (م.۲۸۷ق.)، به کوشش محمد البانی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق؛ <br /> * کنز العمال: المتقی الهندی (م.۹۷۵ق.)، به کوشش صفوة السقاء، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق. <br /> * مجمع الزوائد: الهیثمی (م.۸۰۷ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br /> * المحبّر: ابن‌ حبیب (م.۲۴۵ق.)، به کوشش ایلزه لیختن شتیتر، بیروت،‌ دار الآفاق الجدیده.<br /> * المستدرک علی الصحیحین: الحاکم النیشابوری (م.۴۰۵ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت،‌ دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> * مسند ابی‌یعلی: احمد بن علی بن المثنی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش حسین سلیم، بیروت،‌ دار المأمون للتراث.<br /> * مسند احمد: احمد بن حنبل (م.۲۴۱ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * المعارف: ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش ثروت عکاشه، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش.<br /> * معجم البلدان: یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م.<br /> * المعجم الکبیر: الطبرانی (م.۳۶۰ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *المغازی: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش مارسدن جونس، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۹ق.<br /> * من لایحضره الفقیه: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> * المنتظم: ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش نعیم زرزور، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{صحابه}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:مهاجران به حبشه]]<br /> [[رده:مهاجران به مدینه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه بدر]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه احد]]<br /> [[رده:حاضران در صلح حدیبیه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه حنین]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خندق]]<br /> [[رده:حاضران در فتوحات]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خیبر]]<br /> [[رده:حاضران در سقیفه]]<br /> [[رده:حاکمان شام]]<br /> [[رده:مدفونان در اردن]]<br /> [[رده:بنی‌حارث]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AF%D9%81%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86&diff=4097 2017-11-29T18:57:36Z

<p>Abazar: added Category:اردن using HotCat</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:رده‌بندی اشخاص برپایه محل دفن]]<br /> [[رده:اردن]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD&diff=4096 2017-11-29T18:57:06Z

<p>Abazar: اصلاح لینک</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br /> |اطلاعات صحابه = ابوعبیده جراح<br /> | تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = عامر بن عبدالله جراح<br /> | کنیه = <br /> | لقب = <br /> | زادروز/زادگاه = <br /> | محل زندگی = [[مکه]]، [[مدینه]]<br /> | مهاجر/انصار = مهاجر<br /> | نسب/قبیله = بنی‌حارث -[[قریش]]<br /> | خویشاوندان سرشناس = <br /> | تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = ۱۸ق -اردن<br /> | نحوه درگذشت/شهادت = طاعون<br /> | مدفن = اردن<br /> | زمان اسلام آوردن = از نخستین مسلمانان<br /> | نحوه اسلام آوردن = <br /> | حضور در جنگ‌ها = در تمامی غزوات به جز [[غزوه تبوک]]<br /> | هجرت به = [[حبشه]] و مدینه<br /> | دلیل شهرت = حضور در [[سقیفه بنی‌ساعده]]<br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | دیگر فعالیت‌ها = <br /> | آثار = <br /> }}<br /> '''عامر بن عبدالله بن جَرّاح''' مشهور '''اَبوعُبیده جَرّاح''' (درگذشت ۱۸ق.) صحابی نقش‌آفرین در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]].<br /> <br /> ابوعبیده از نخستین مسلمانان و مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در بیشتر غزوات پیامبر حضور داشت و از سوی آن حضرت برای تبلیغ و دریافت [[زکات]] به مناطق مختلف فرستاده می‌شد.<br /> ابوعبیده از حاضران در سقیفه بود که در به خلافت رسیدن [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]] نقش داشت. همچنین او تلاش می‌کرد تا از مخالفان خلافت ابوبکر از جمله [[امام علی(ع)]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] بیعت بیگرد. او در خلافت [[شیخین]] جایگاه ویژه‌ای داشت خلیفه اول او را متصدی بیت المال قرار داد و خلیفه دوم او به حکومت [[شام]] منصوب کرد. برخی از منابع شیعی او را کسانی دانسته‌اند که به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم بردند. <br /> <br /> == نسب==<br /> عامر بن عبدالله بن جراح مشهور به ابوعبیده جراح صحابی پیامبر(ص) و از تیره بنی‌حارث بن فهر از [[قریش]] بود جراح نام جد وی بوده است. &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵؛ تاریخ دمشق، ج۲۵، ص۴۴۳؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; اما دلیلی برای آن ذکر نشده است. <br /> درباره پدر او سخنان متناقضی نقل شده است. بر پایه نقلی او پیامبر اسلام را درک کرد و به وی [[ایمان]] آورد &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵.&lt;/ref&gt; اما بر پایه گزارشی دیگر از مخالفان پیامبر بود و ایشان را سب می‌کرد. ابوعبیده در [[جنگ بدر]] سر او را برید و نزد رسول خداآورد&lt;ref&gt; البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷.&lt;/ref&gt; البته برخی با استناد به مرگ وی پیش از اسلام، در صحت این گزارش تردید کرده‌اند.&lt;ref&gt;المحبر، ص۱۷۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt; و برخی این داستان را در جهت فضیلت‌تراشی برای [[صحابه]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;دائرة المعارف قرآن کریم، ج۲، ص۳۶؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۸۱۷.&lt;/ref&gt;مادر او امیمه بنت غنم بن جابر از تیره بنی‌حارث قریش بود و بعدها اسلام آورد.&lt;ref&gt; المعارف، ص۲۴۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; <br /> برخی منابع شیعی [[شأن نزول]] آیات ۹۰ [[سوره مائده]]،&lt;ref&gt; البرهان، ج۲، ص۳۶۰.&lt;/ref&gt; ۵۱ [[سوره قلم|قلم]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۴، ص۵۶۶-۵۶۷.&lt;/ref&gt; ۷۴ [[سوره توبه|توبه]]،&lt;ref&gt; تفسیر قمی، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; ۱۰۸ [[سوره نساء|نساء]]، &lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ الکافی، ج۸، ص۳۳۴. ۷۹-۸۰.&lt;/ref&gt;[[سوره زخرف|زخرف]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۱، ص۴۲۱. ۲۵-۲۶.&lt;/ref&gt;[[سوره محمد|محمد]]&lt;ref&gt; الکافی، ج۱، ص۴۲۱؛ البرهان، ج۴، ص۸۸۴.&lt;/ref&gt; را در نکوهش او دانسته‌اند.<br /> == در دوره پیامبر(ص)==<br /> ابوعبیده از ۱۷ نفر باسواد [[مکه]] هنگام ظهور اسلام بود. &lt;ref&gt;فتوح البلدان، ص۴۵۷. &lt;/ref&gt;او در [[جاهلیت|دوران جاهلیت]] برای در مکه گورکنی می کرد.&lt;ref&gt; السیرة النبویة، ج۲، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; گفته‌اند به همراه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] و [[عثمان بن مظعون]] اسلام آورد از این رو از نخستین مسلمانان به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲-۲۵۳؛‌الطبقات، ج۳، ص۳۹۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۵، ۸، ۱۴۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز اسلام او را به دست [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt; او در زمان دعوت مخیانه پیامبر(ص) در مکه مردم را به اسلام دعوت می‌کرد.&lt;ref&gt; نک: انساب الاشراف، ج۱، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; همچنین نام او در شمار [[هجرت|مهاجرانی]] ذکر شده که پیش از [[جعفر بن ابی‌طالب]] به [[حبشه]] هجرت کردند.&lt;ref&gt;السیرة النبویة، ج۱، ص۳۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۳۲۱.&lt;/ref&gt; البته برخی مهاجرت وی به حبشه را در مهاجرت دوم دانسته‌اند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۷، ص۲۶۹؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را حاضر در هر دو هجرت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; پس از آنکه رسول خدا(ص) به [[مدینه]] مهاجرت کرد ابوعبیده از حبشه به مکه بازگشت و از آنجا به مدینه مهاجرت کرد و در خانه کلثوم بن هدم که خانه مردان مجرد بود ساکن شد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.&lt;/ref&gt;ابوعبیده در [[جنگ بدر]] حضور داشت. برخی سن او را در این جنگ ۴۱ سال دانسته‌اند&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۴۱۴؛ المعارف، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; با استناد به این گزارش سن او به هنگام اسلام آوردن ۲۷ بوده است. پیامبر میان او و [[سعد بن معاذ]] &lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۵۰۵؛ الطبقات، ج۳، ص۴۲۱.&lt;/ref&gt; یا [[سالم مولای ابی‌حذیفه]]&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۸۸، ۳۱۳؛ المحبر، ص۷۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷.&lt;/ref&gt; و یا [[بلال حبشی]] &lt;ref&gt;الاصابه، ج۱، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt; [[عقد اخوت|پیمان برداردی]] بست. وی همچنین با محمد بن مسلمه برای برخورداری از میراث پیمان برادری برقرار کرد.&lt;ref&gt; المحبر، ص۷۵؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۳۱۹؛ الطبقات، ج۳، ص۳۱۳. &lt;/ref&gt;بر پایه روایتی از [[انس بن مالک]] وی به همراه [[ابی بن کعب]] و [[ابوطلحه انصاری]] شراب نوشیده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در جنگ‌ها===<br /> بنابر گزارش‌ها ابوعبیده در جنگ‌های بدر و [[جنگ احد|احد]] حضور داشت. &lt;ref&gt;المغازی، ج۱، ص۱۵۷، ۲۴۰؛ نک السیرة النبویه، ج۱، ۶۵۸.&lt;/ref&gt;او در جنگ احد از اندک کسانی بود تا آخرین لحظه از پیامبر(ص) دفاع کردند. او در این جنگ به مداوای مجروحان پرداخت و حلقه زرهی را که به پیشانی رسول خدا(ص) فرو رفته بود با دندان بیرون کشید از همین رو دندان‌های پیشینش شکست و به همین جهت او را اثرم و اهتم گفتند.&lt;ref&gt; المغازی، ج۱، ص۲۴۰، ۲۴۷؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البدایة و النهایه، ج۴، ص۳۰.&lt;/ref&gt; اما منابع شیعی گزارش کرده‌اند در این ماجرا تنها [[حضرت علی(ع)]] و [[ابودجانه انصاری]] در کنار حضرت محمد(ص) ماندند &lt;ref&gt;الارشاد، ج۱، ص۸۲؛ الکافی، ج۸، ص۳۱۸؛ علل الشرایع، ج۱، ص۷.&lt;/ref&gt; در برخی از منابع آمده است که عقبة بن وهب حلقه را از پیشانی پیامبر(ص) بیرون آورد.&lt;ref&gt;المعارف، ص۲۴۸؛ الاستیعاب، ج۲، ص۳۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> او از گواهان [[صلح حدیبیه]] در سال ششم قمری بود و نام او در کنار دیگر گواهان در بالای پیمان‌نامه نوشته شد.&lt;ref&gt; اسد الغابه، ج۳، ص۷۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> به گفته ابن سعد، ابوعبیده در همه جنگ‌های دوره [[حضرت محمد(ص)]] حضور داشت.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; ابن حجر گفته است در همه غزوه‌ها به جز [[غزوه تبوک]] حاضر بوده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; او در سریه‌های خبط (سیف البحر) و ذی‌القصه در سال ۶ق فرمانده سپاه بود و در سریه خبط پیامبر او را با ۳۰۰ نفر به سوی قبیله‌ای از جهینه فرستاد.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> در غزوه ذات السلاسل پیامبر او را با گروهی از مسلمانان به کمک عمرو بن عاص فرستاد گفته شده است با اینکه از عمرو بن عاص دل خوشی نداست اما به سبب پیروی از دستور پیامبر با او کنار آمد و پیامبر نیز وی را تحسین نمود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۷۷۰-۷۷۳؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۲۳-۶۲۴.&lt;/ref&gt; منابع [[اهل سنت]] معتقدند وی در تبوک حاضر نبوده&lt;ref&gt; الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; و پیامبر او را در مدینه نهاده بود&lt;ref&gt; تاریخ الاسلام، ج۴، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; برخی از منابع [[شیعه|شیعی]] معتقدند ابوعبیده از کسانی بود که می‌خواستند در بازگشت از غزوه تبوک با رم دادن شتر حضرت محمد(ص) او را ترور کنند.&lt;ref&gt;خصال، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در [[فتح مکه]] فرماندهی بخشی از سپاه مسلمانان را بر عهده داشت&lt;ref&gt; فتوح البلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; و پیشاپیش پیامبر وارد مکه شد&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۲۷-۴۰۷؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹. &lt;/ref&gt;و از گواهان پیمان‌نامه هیئت‌های نمایندگی قبایل با پیامبر(ص) بود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۶۱۲؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴-۷۵.&lt;/ref&gt;<br /> پیامبر اسلام او را برای تبلیغ و جمع‌آوری [[زکات]] به سوی قبابل و مناطق مختلف می‌فرستاد. از سوی پیامبر برای گرفتن جزیه به [[بحرین]] رفت و با گرفتن آنها به [[مدینه]] بازگشت و پیامبر از بازگشت او اظهار خوشحالی کرد.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج۴، ص۱۳۷؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۶۲-۶۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۳۱۹.&lt;/ref&gt; همچنین در پی درخواست مردم [[نجران]] از پیامبر که فردی را به سوی آنان بفرستد رسول خدا(ص) ابوعبیده را با آنجا فرستاد.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۱.&lt;/ref&gt; ابوعبیده برای آموزش دینی به دستور پیامبر به [[یمن]] نیز رفت. &lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> == پس از پیامبر==<br /> ابوعبیده هنگام رحلت حضرت محمد(ص) در [[سپاه اسامه]] بود.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۱۸.&lt;/ref&gt; هنگامی که خبر رحلت رسول خدا(ص) به سپاه رسید به همراه [[اسامه]] و عمر بن خطاب به مدینه بازگشت و در مراسم دفن پیامبر(ص) حضور یافت.&lt;ref&gt; المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۳&lt;/ref&gt;. البته به هنگام دفن پیامبر(ص) کسی را به دنبال ابوعبیده و فرد دیگری را به دنبال ابوطلحه فرستاده بودند، ابوطلحه زودتر رسید و قبر رسول خدا(ص) را کند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> پس از درگذشت پیامبر و بیعت با ابوبکر ماجرای ارتداد اعراب در برخی از نواحی پیش آمد ابوعبیده، [[عمر بن خطاب]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]] از ابوبکر خواستند از اعزام سپاه اسامه به روم منصرف شود و ایشان را برای سرکوب مرتدان بفرستند اما ابوبکر نپذیرفت و فقط عمر را در مدینه نگه داشت و دیگران را به سپاه ملحق کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰-۱۱۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در سقیفه===<br /> ابوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]] حضور داشت.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; هنگامی که [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، عمر و ابوعبیده به [[سقیفه بنی‌ساعده]] رسیدند برخی از [[انصار]] برای انتخاب خلیفه در آنجا گرد آمده بودند.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; آنان پیامبر را از مهاجران شمردند و خود را به جانشینی او سزاوارتر دانستند&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳. &lt;/ref&gt; ابوبکر و عمر نخست قصد داشتند با ابوعبیده [[بیعت]] کنند&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵۹؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۳؛ الطبقات، ج۳، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt; اما او ابوبکر را به دلیل تقدم در اسلام و همراهی با پیامبر در [[هجرت به مدینه]] مقدم دانست.&lt;ref&gt;الرده، ص۴۱-۴۲؛ الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> برخی از منابع معتقدند ابوعبیده، ابوبکر، عمر، مغیره بن شعبه، عبدالرحمن بن عوف و سالم مولای ابوحذیفه با هم عهد کرده بودند که پس از حضرت محمد(ص) نگذارند [[خلافت]] به [[بنی‌هاشم]] برسد.&lt;ref&gt;الکافی، ج۸، ص۱۷۹-۱۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> === بیعت گرفتن از مخالفان ابوبکر===<br /> وقتی که [[ابوبکر]] به خلافت رسید ابوعبیده نقش عمده‌ای در گرفتن بیعت از مخالفان به‌ویژه [[امام علی(ع)]] داشت.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۱؛ الرده، ص۴۶.&lt;/ref&gt; او در بیعت گرفتن از امام علی(ع) به سابقه وی در اسلام، فضل و خویشاوندی وی با پیامبر(ص) اشاره می‌کرد. اما ابوبکر را به دلیل کنهسالی و تجربه بیشتر برای خلافت سزاروارتر می‌داسنت و از امام علی(ع) خواست تا با ابوبکر بیعت کند.&lt;ref&gt; نک: الرده، ص۴۶؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی در مشاجره با امام علی(ع) او را حریص به خلافت دانست.&lt;ref&gt;الغارات، ج۲، ص۷۶۷؛ شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۵. &lt;/ref&gt;هنگامی که ابوبکر به حدیثی از پیامبر استناد نمود که نبوت و خلافت در بنی‌هاشم جمع نمی‌شوند او به صحت این حدیث گواهی داد.&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین برخی از مفسران شیعی او را از کسانی دانسته‌اند که برای گرفتن بیعت به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم برده است.&lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین اوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] و [[مغیرة بن شعبه]] برای بیعت گرفتن از [[عباس بن عبدالمطلب]] تلاش کرد&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی برای جدایی وی از امام علی(ع) نیز کوشیدند.&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵. &lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در خلافت ابوبکر مدتی متصدی [[بیت المال]] بود.&lt;ref&gt;تاریخ خلیفه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; سپس فرمانده کل سپاه مسلمانان در [[شام]] شد. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۳۴۰، ۳۵۵، ۴۰۵-۴۰۶؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۱۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt; و شهرها و مناطق عمده شام از جمله [[دمشق]] را فتح کرد. در سال ۱۵ق با [[خالد بن ولید]] به [[حمص]] لشکر کشید و پس از ماه‌ها محاصره آن را تصرف کردند. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۵۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> === دوران خلیفه دوم===<br /> ابوعبیده مورد اعتماد خلیفه دوم بود. عمر در سال ۱۷ق خالد بن ولید را از حکومت شام برکنار کرد و ابوعبیده را به جای او منصوب کرد.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt; خلیفه می‌گفت آرزو دارم خانه‌ای پر از مردانی همچون ابوعبیده داشته باشم &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; و به گفته خودش می‌خواست وی را پس از مرگ جانشین خود بگمارد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۳، ص۲۶۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۸؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; ابوعبیده در فتح جزیره در سال ۱۷ق و فتح مصر در سال ۱۸ق از فرماندهان مسلمانان بود.&lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۴، ص۵۷-۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> بر پایه گزارشی در خلافت عمر بن خطاب مدینه دچار قحطی و خشکسالی شد او از والیان شهرهای مختلف درخواست ارسال مواد خوراکی کرد. ابوعبیده ۴۰۰۰ بار شهر خوراکی از شام به مدینه آورد گفته شده است هنگامی که عمر خواست بهای این مواد خوراکی را بپردازد ابوعبیده از پذیرش آن خوداری کرد و آن را برای رضای خدا دانست.&lt;ref&gt;المنتظم، ج۴، ص۲۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> گفته شده است روزی عمر بن خطاب ۴۰۰۰ درهم و ۴۰۰ دینار برای وی فرستاد تا وی را بیازماید او همه آنها را تقسیم کرد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; همچنین در منابع آمده است وی آرزو می‌کرد که ای کاش گوسفندی بود و خانواده‌اش از گوشتش بهره می‌بردند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ اسدالغابه، ج۳، ص۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درگذشت و مدفن==<br /> ابوعبیده در سال ۱۸ق در ۵۸ سالگی در اثر طاعون عمواس در [[اردن]] از دنیا رفت. [[معاذ بن جبل]] بر جنازه وی [[نماز میت|نماز]] گذارد.&lt;ref&gt; تاریخ خلیفه، ص۱۳۸؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۲۹. &lt;/ref&gt; سپس او را در روستای عمتا در منطقه غور (بیسان) [[دفن]] کردند.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۴، ص۱۵۳؛ الاعلام، ج۳، ص۲۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> == پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> == منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9361<br /> | عنوان = ابوعبیده جراح<br /> | نویسنده = علی غفرانی و معصومه اخلاقی }}<br /> * الاحتجاج: ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر،‌ دار النعمان، ۱۳۸۶ق.<br /> * الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br /> * الاستیعاب: ابن عبدالبر (م.۴۶۳ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * اسد الغابه: ابن‌ اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br /> * الاصابه: ابن‌ حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * الاعلام: الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌ دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م.<br /> * انساب الاشراف: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br /> * البدء و التاریخ: المطهر المقدسی (م.۳۵۵ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۰۳م.<br /> * البدایة و النهایه: ابن‌کثیر (م.۷۷۴ق.)، بیروت، مکتبة المعارف.<br /> * البرهان فی تفسیر القرآن: البحرانی (م.۱۱۰۷ق.)، قم، البعثه، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الخلفاء: السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.<br /> * تاریخ بغداد: الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.<br /> * تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی.<br /> * تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م.۵۷۱ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ المدینة المنوره: ابن شبّة النمیری (م.۲۶۲ق.)، به کوشش شلتوت، قم،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تفسیر العیاشی: العیاشی (م.۳۲۰ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br /> * تفسیر القمی: القمی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش الجزائری، قم،‌ دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.<br /> *حلیة الاولیاء: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> * الخصال: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> * دائرة المعارف بزرگ اسلامی: زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش.<br /> * دائرة المعارف قرآن کریم: مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۸ش.<br /> * دلائل النبوه: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br /> * الرده: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش الجبوری، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> * الریاض النضره: الطبری (م.۶۹۴ق.)، به کوشش عیسی عبدالله، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۶م.<br /> * سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م.۲۷۵ق.)، به کوشش محمد فواز، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۵ق.<br /> * سنن ابی‌داود: السجستانی (م.۲۷۵ق.)، به کوشش سعید محمد اللحام، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق<br /> * سنن الترمذی: الترمذی (م.۲۷۹ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۲ق.<br /> * السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت،‌ دار الفکر.<br /> * سنن الدارمی: الدارمی (م.۲۵۵ق.)، احیاء السنة النبویه.<br /> * سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق.<br /> * السیرة النبویه: ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، المکتبة العلمیه؛ <br /> * شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت،‌ دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق.<br /> * شرح نهج البلاغه: ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌ دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * صحیح البخاری: البخاری (م.۲۵۶ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۱ق.<br /> * طبقات الفقهاء: ابراهیم بن محمد الشیرازی (م.۴۷۶ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت،‌ دار الرائد.<br /> * الطبقات الکبری: ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> * الغارات: ابراهیم الثقفی الکوفی (م.۲۸۳ق.)، به کوشش المحدث، بهمن، ۱۳۵۵ش؛ <br /> * فتوح البلدان: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش محمد رضوان، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۳۹۸ق.<br /> * الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش؛ کتاب السنه.<br /> * الشیبانی (م.۲۸۷ق.)، به کوشش محمد البانی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق؛ <br /> * کنز العمال: المتقی الهندی (م.۹۷۵ق.)، به کوشش صفوة السقاء، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق. <br /> * مجمع الزوائد: الهیثمی (م.۸۰۷ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br /> * المحبّر: ابن‌ حبیب (م.۲۴۵ق.)، به کوشش ایلزه لیختن شتیتر، بیروت،‌ دار الآفاق الجدیده.<br /> * المستدرک علی الصحیحین: الحاکم النیشابوری (م.۴۰۵ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت،‌ دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> * مسند ابی‌یعلی: احمد بن علی بن المثنی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش حسین سلیم، بیروت،‌ دار المأمون للتراث.<br /> * مسند احمد: احمد بن حنبل (م.۲۴۱ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * المعارف: ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش ثروت عکاشه، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش.<br /> * معجم البلدان: یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م.<br /> * المعجم الکبیر: الطبرانی (م.۳۶۰ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *المغازی: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش مارسدن جونس، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۹ق.<br /> * من لایحضره الفقیه: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> * المنتظم: ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش نعیم زرزور، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{صحابه}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:مهاجران به حبشه]]<br /> [[رده:مهاجران به مدینه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه بدر]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه احد]]<br /> [[رده:حاضران در صلح حدیبیه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه حنین]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خندق]]<br /> [[رده:حاضران در فتوحات]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خیبر]]<br /> [[رده:حاضران در سقیفه]]<br /> [[رده:حاکمان شام]]<br /> [[رده:مدفونان در اردن]]<br /> [[رده:بنی‌حارث]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AF%D9%81%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86&diff=4095 2017-11-29T18:56:56Z

<p>Abazar: صفحه‌ای تازه حاوی « رده:رده‌بندی اشخاص برپایه محل دفن» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[رده:رده‌بندی اشخاص برپایه محل دفن]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD&diff=4094 2017-11-29T18:51:50Z

<p>Abazar: added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br /> |اطلاعات صحابه = ابوعبیده جراح<br /> | تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = عامر بن عبدالله جراح<br /> | کنیه = <br /> | لقب = <br /> | زادروز/زادگاه = <br /> | محل زندگی = [[مکه]]، [[مدینه]]<br /> | مهاجر/انصار = مهاجر<br /> | نسب/قبیله = بنی‌حارث -[[قریش]]<br /> | خویشاوندان سرشناس = <br /> | تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = ۱۸ق -اردن<br /> | نحوه درگذشت/شهادت = طاعون<br /> | مدفن = اردن<br /> | زمان اسلام آوردن = از نخستین مسلمانان<br /> | نحوه اسلام آوردن = <br /> | حضور در جنگ‌ها = در تمامی غزوات به جز [[غزوه تبوک]]<br /> | هجرت به = [[حبشه]] و مدینه<br /> | دلیل شهرت = حضور در [[سقیفه بنی‌ساعده]]<br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | دیگر فعالیت‌ها = <br /> | آثار = <br /> }}<br /> '''عامر بن عبدالله بن جَرّاح''' مشهور '''اَبوعُبیده جَرّاح''' (درگذشت ۱۸ق.) صحابی نقش‌آفرین در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]].<br /> <br /> ابوعبیده از نخستین مسلمانان و مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در بیشتر غزوات پیامبر حضور داشت و از سوی آن حضرت برای تبلیغ و دریافت [[زکات]] به مناطق مختلف فرستاده می‌شد.<br /> ابوعبیده از حاضران در سقیفه بود که در به خلافت رسیدن [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]] نقش داشت. همچنین او تلاش می‌کرد تا از مخالفان خلافت ابوبکر از جمله [[امام علی(ع)]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] بیعت بیگرد. او در خلافت [[شیخین]] جایگاه ویژه‌ای داشت خلیفه اول او را متصدی بیت المال قرار داد و خلیفه دوم او به حکومت [[شام]] منصوب کرد. برخی از منابع شیعی او را کسانی دانسته‌اند که به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم بردند. <br /> <br /> == نسب==<br /> عامر بن عبدالله بن جراح مشهور به ابوعبیده جراح صحابی پیامبر(ص) و از تیره بنی‌حارث بن فهر از [[قریش]] بود جراح نام جد وی بوده است. &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵؛ تاریخ دمشق، ج۲۵، ص۴۴۳؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; اما دلیلی برای آن ذکر نشده است. <br /> درباره پدر او سخنان متناقضی نقل شده است. بر پایه نقلی او پیامبر اسلام را درک کرد و به وی [[ایمان]] آورد &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵.&lt;/ref&gt; اما بر پایه گزارشی دیگر از مخالفان پیامبر بود و ایشان را سب می‌کرد. ابوعبیده در [[جنگ بدر]] سر او را برید و نزد رسول خداآورد&lt;ref&gt; البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷.&lt;/ref&gt; البته برخی با استناد به مرگ وی پیش از اسلام، در صحت این گزارش تردید کرده‌اند.&lt;ref&gt;المحبر، ص۱۷۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt; و برخی این داستان را در جهت فضیلت‌تراشی برای [[صحابه]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;دائرة المعارف قرآن کریم، ج۲، ص۳۶؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۸۱۷.&lt;/ref&gt;مادر او امیمه بنت غنم بن جابر از تیره بنی‌حارث قریش بود و بعدها اسلام آورد.&lt;ref&gt; المعارف، ص۲۴۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; <br /> برخی منابع شیعی [[شأن نزول]] آیات ۹۰ [[سوره مائده]]،&lt;ref&gt; البرهان، ج۲، ص۳۶۰.&lt;/ref&gt; ۵۱ [[سوره قلم|قلم]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۴، ص۵۶۶-۵۶۷.&lt;/ref&gt; ۷۴ [[سوره توبه|توبه]]،&lt;ref&gt; تفسیر قمی، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; ۱۰۸ [[سوره نساء|نساء]]، &lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ الکافی، ج۸، ص۳۳۴. ۷۹-۸۰.&lt;/ref&gt;[[سوره زخرف|زخرف]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۱، ص۴۲۱. ۲۵-۲۶.&lt;/ref&gt;[[سوره محمد|محمد]]&lt;ref&gt; الکافی، ج۱، ص۴۲۱؛ البرهان، ج۴، ص۸۸۴.&lt;/ref&gt; را در نکوهش او دانسته‌اند.<br /> == در دوره پیامبر(ص)==<br /> ابوعبیده از ۱۷ نفر باسواد [[مکه]] هنگام ظهور اسلام بود. &lt;ref&gt;فتوح البلدان، ص۴۵۷. &lt;/ref&gt;او در [[جاهلیت|دوران جاهلیت]] برای در مکه گورکنی می کرد.&lt;ref&gt; السیرة النبویة، ج۲، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; گفته‌اند به همراه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] و [[عثمان بن مظعون]] اسلام آورد از این رو از نخستین مسلمانان به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲-۲۵۳؛‌الطبقات، ج۳، ص۳۹۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۵، ۸، ۱۴۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز اسلام او را به دست [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt; او در زمان دعوت مخیانه پیامبر(ص) در مکه مردم را به اسلام دعوت می‌کرد.&lt;ref&gt; نک: انساب الاشراف، ج۱، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; همچنین نام او در شمار [[هجرت|مهاجرانی]] ذکر شده که پیش از [[جعفر بن ابی‌طالب]] به [[حبشه]] هجرت کردند.&lt;ref&gt;السیرة النبویة، ج۱، ص۳۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۳۲۱.&lt;/ref&gt; البته برخی مهاجرت وی به حبشه را در مهاجرت دوم دانسته‌اند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۷، ص۲۶۹؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را حاضر در هر دو هجرت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; پس از آنکه رسول خدا(ص) به [[مدینه]] مهاجرت کرد ابوعبیده از حبشه به مکه بازگشت و از آنجا به مدینه مهاجرت کرد و در خانه کلثوم بن هدم که خانه مردان مجرد بود ساکن شد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.&lt;/ref&gt;ابوعبیده در [[جنگ بدر]] حضور داشت. برخی سن او را در این جنگ ۴۱ سال دانسته‌اند&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۴۱۴؛ المعارف، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; با استناد به این گزارش سن او به هنگام اسلام آوردن ۲۷ بوده است. پیامبر میان او و [[سعد بن معاذ]] &lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۵۰۵؛ الطبقات، ج۳، ص۴۲۱.&lt;/ref&gt; یا [[سالم مولای ابی‌حذیفه]]&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۸۸، ۳۱۳؛ المحبر، ص۷۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷.&lt;/ref&gt; و یا [[بلال حبشی]] &lt;ref&gt;الاصابه، ج۱، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt; [[عقد اخوت|پیمان برداردی]] بست. وی همچنین با محمد بن مسلمه برای برخورداری از میراث پیمان برادری برقرار کرد.&lt;ref&gt; المحبر، ص۷۵؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۳۱۹؛ الطبقات، ج۳، ص۳۱۳. &lt;/ref&gt;بر پایه روایتی از [[انس بن مالک]] وی به همراه [[ابی بن کعب]] و [[ابوطلحه انصاری]] شراب نوشیده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در جنگ‌ها===<br /> بنابر گزارش‌ها ابوعبیده در جنگ‌های بدر و [[جنگ احد|احد]] حضور داشت. &lt;ref&gt;المغازی، ج۱، ص۱۵۷، ۲۴۰؛ نک السیرة النبویه، ج۱، ۶۵۸.&lt;/ref&gt;او در جنگ احد از اندک کسانی بود تا آخرین لحظه از پیامبر(ص) دفاع کردند. او در این جنگ به مداوای مجروحان پرداخت و حلقه زرهی را که به پیشانی رسول خدا(ص) فرو رفته بود با دندان بیرون کشید از همین رو دندان‌های پیشینش شکست و به همین جهت او را اثرم و اهتم گفتند.&lt;ref&gt; المغازی، ج۱، ص۲۴۰، ۲۴۷؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البدایة و النهایه، ج۴، ص۳۰.&lt;/ref&gt; اما منابع شیعی گزارش کرده‌اند در این ماجرا تنها [[حضرت علی(ع)]] و [[ابودجانه]] در کنار حضرت محمد(ص) ماندند &lt;ref&gt;الارشاد، ج۱، ص۸۲؛ الکافی، ج۸، ص۳۱۸؛ علل الشرایع، ج۱، ص۷.&lt;/ref&gt; در برخی از منابع آمده است که عقبة بن وهب حلقه را از پیشانی پیامبر(ص) بیرون آورد.&lt;ref&gt;المعارف، ص۲۴۸؛ الاستیعاب، ج۲، ص۳۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> او از گواهان [[صلح حدیبیه]] در سال ششم قمری بود و نام او در کنار دیگر گواهان در بالای پیمان‌نامه نوشته شد.&lt;ref&gt; اسد الغابه، ج۳، ص۷۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> به گفته ابن سعد، ابوعبیده در همه جنگ‌های دوره [[حضرت محمد(ص)]] حضور داشت.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; ابن حجر گفته است در همه غزوه‌ها به جز [[غزوه تبوک]] حاضر بوده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; او در سریه‌های خبط (سیف البحر) و ذی‌القصه در سال ۶ق فرمانده سپاه بود و در سریه خبط پیامبر او را با ۳۰۰ نفر به سوی قبیله‌ای از جهینه فرستاد.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> در غزوه ذات السلاسل پیامبر او را با گروهی از مسلمانان به کمک عمرو بن عاص فرستاد گفته شده است با اینکه از عمرو بن عاص دل خوشی نداست اما به سبب پیروی از دستور پیامبر با او کنار آمد و پیامبر نیز وی را تحسین نمود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۷۷۰-۷۷۳؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۲۳-۶۲۴.&lt;/ref&gt; منابع [[اهل سنت]] معتقدند وی در تبوک حاضر نبوده&lt;ref&gt; الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; و پیامبر او را در مدینه نهاده بود&lt;ref&gt; تاریخ الاسلام، ج۴، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; برخی از منابع [[شیعه|شیعی]] معتقدند ابوعبیده از کسانی بود که می‌خواستند در بازگشت از غزوه تبوک با رم دادن شتر حضرت محمد(ص) او را ترور کنند.&lt;ref&gt;خصال، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در [[فتح مکه]] فرماندهی بخشی از سپاه مسلمانان را بر عهده داشت&lt;ref&gt; فتوح البلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; و پیشاپیش پیامبر وارد مکه شد&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۲۷-۴۰۷؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹. &lt;/ref&gt;و از گواهان پیمان‌نامه هیئت‌های نمایندگی قبایل با پیامبر(ص) بود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۶۱۲؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴-۷۵.&lt;/ref&gt;<br /> پیامبر اسلام او را برای تبلیغ و جمع‌آوری [[زکات]] به سوی قبابل و مناطق مختلف می‌فرستاد. از سوی پیامبر برای گرفتن جزیه به [[بحرین]] رفت و با گرفتن آنها به [[مدینه]] بازگشت و پیامبر از بازگشت او اظهار خوشحالی کرد.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج۴، ص۱۳۷؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۶۲-۶۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۳۱۹.&lt;/ref&gt; همچنین در پی درخواست مردم [[نجران]] از پیامبر که فردی را به سوی آنان بفرستد رسول خدا(ص) ابوعبیده را با آنجا فرستاد.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۱.&lt;/ref&gt; ابوعبیده برای آموزش دینی به دستور پیامبر به [[یمن]] نیز رفت. &lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> == پس از پیامبر==<br /> ابوعبیده هنگام رحلت حضرت محمد(ص) در [[سپاه اسامه]] بود.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۱۸.&lt;/ref&gt; هنگامی که خبر رحلت رسول خدا(ص) به سپاه رسید به همراه [[اسامه]] و عمر بن خطاب به مدینه بازگشت و در مراسم دفن پیامبر(ص) حضور یافت.&lt;ref&gt; المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۳&lt;/ref&gt;. البته به هنگام دفن پیامبر(ص) کسی را به دنبال ابوعبیده و فرد دیگری را به دنبال ابوطلحه فرستاده بودند، ابوطلحه زودتر رسید و قبر رسول خدا(ص) را کند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> پس از درگذشت پیامبر و بیعت با ابوبکر ماجرای ارتداد اعراب در برخی از نواحی پیش آمد ابوعبیده، [[عمر بن خطاب]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]] از ابوبکر خواستند از اعزام سپاه اسامه به روم منصرف شود و ایشان را برای سرکوب مرتدان بفرستند اما ابوبکر نپذیرفت و فقط عمر را در مدینه نگه داشت و دیگران را به سپاه ملحق کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰-۱۱۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در سقیفه===<br /> ابوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]] حضور داشت.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; هنگامی که [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، عمر و ابوعبیده به [[سقیفه بنی‌ساعده]] رسیدند برخی از [[انصار]] برای انتخاب خلیفه در آنجا گرد آمده بودند.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; آنان پیامبر را از مهاجران شمردند و خود را به جانشینی او سزاوارتر دانستند&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳. &lt;/ref&gt; ابوبکر و عمر نخست قصد داشتند با ابوعبیده [[بیعت]] کنند&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵۹؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۳؛ الطبقات، ج۳، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt; اما او ابوبکر را به دلیل تقدم در اسلام و همراهی با پیامبر در [[هجرت به مدینه]] مقدم دانست.&lt;ref&gt;الرده، ص۴۱-۴۲؛ الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> برخی از منابع معتقدند ابوعبیده، ابوبکر، عمر، مغیره بن شعبه، عبدالرحمن بن عوف و سالم مولای ابوحذیفه با هم عهد کرده بودند که پس از حضرت محمد(ص) نگذارند [[خلافت]] به [[بنی‌هاشم]] برسد.&lt;ref&gt;الکافی، ج۸، ص۱۷۹-۱۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> === بیعت گرفتن از مخالفان ابوبکر===<br /> وقتی که [[ابوبکر]] به خلافت رسید ابوعبیده نقش عمده‌ای در گرفتن بیعت از مخالفان به‌ویژه [[امام علی(ع)]] داشت.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۱؛ الرده، ص۴۶.&lt;/ref&gt; او در بیعت گرفتن از امام علی(ع) به سابقه وی در اسلام، فضل و خویشاوندی وی با پیامبر(ص) اشاره می‌کرد. اما ابوبکر را به دلیل کنهسالی و تجربه بیشتر برای خلافت سزاروارتر می‌داسنت و از امام علی(ع) خواست تا با ابوبکر بیعت کند.&lt;ref&gt; نک: الرده، ص۴۶؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی در مشاجره با امام علی(ع) او را حریص به خلافت دانست.&lt;ref&gt;الغارات، ج۲، ص۷۶۷؛ شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۵. &lt;/ref&gt;هنگامی که ابوبکر به حدیثی از پیامبر استناد نمود که نبوت و خلافت در بنی‌هاشم جمع نمی‌شوند او به صحت این حدیث گواهی داد.&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین برخی از مفسران شیعی او را از کسانی دانسته‌اند که برای گرفتن بیعت به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم برده است.&lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین اوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] و [[مغیرة بن شعبه]] برای بیعت گرفتن از [[عباس بن عبدالمطلب]] تلاش کرد&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی برای جدایی وی از امام علی(ع) نیز کوشیدند.&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵. &lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در خلافت ابوبکر مدتی متصدی [[بیت المال]] بود.&lt;ref&gt;تاریخ خلیفه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; سپس فرمانده کل سپاه مسلمانان در [[شام]] شد. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۳۴۰، ۳۵۵، ۴۰۵-۴۰۶؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۱۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt; و شهرها و مناطق عمده شام از جمله [[دمشق]] را فتح کرد. در سال ۱۵ق با [[خالد بن ولید]] به [[حمص]] لشکر کشید و پس از ماه‌ها محاصره آن را تصرف کردند. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۵۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> === دوران خلیفه دوم===<br /> ابوعبیده مورد اعتماد خلیفه دوم بود. عمر در سال ۱۷ق خالد بن ولید را از حکومت شام برکنار کرد و ابوعبیده را به جای او منصوب کرد.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt; خلیفه می‌گفت آرزو دارم خانه‌ای پر از مردانی همچون ابوعبیده داشته باشم &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; و به گفته خودش می‌خواست وی را پس از مرگ جانشین خود بگمارد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۳، ص۲۶۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۸؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; ابوعبیده در فتح جزیره در سال ۱۷ق و فتح مصر در سال ۱۸ق از فرماندهان مسلمانان بود.&lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۴، ص۵۷-۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> بر پایه گزارشی در خلافت عمر بن خطاب مدینه دچار قحطی و خشکسالی شد او از والیان شهرهای مختلف درخواست ارسال مواد خوراکی کرد. ابوعبیده ۴۰۰۰ بار شهر خوراکی از شام به مدینه آورد گفته شده است هنگامی که عمر خواست بهای این مواد خوراکی را بپردازد ابوعبیده از پذیرش آن خوداری کرد و آن را برای رضای خدا دانست.&lt;ref&gt;المنتظم، ج۴، ص۲۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> گفته شده است روزی عمر بن خطاب ۴۰۰۰ درهم و ۴۰۰ دینار برای وی فرستاد تا وی را بیازماید او همه آنها را تقسیم کرد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; همچنین در منابع آمده است وی آرزو می‌کرد که ای کاش گوسفندی بود و خانواده‌اش از گوشتش بهره می‌بردند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ اسدالغابه، ج۳، ص۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درگذشت و مدفن==<br /> ابوعبیده در سال ۱۸ق در ۵۸ سالگی در اثر طاعون عمواس در [[اردن]] از دنیا رفت. [[معاذ بن جبل]] بر جنازه وی [[نماز میت|نماز]] گذارد.&lt;ref&gt; تاریخ خلیفه، ص۱۳۸؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۲۹. &lt;/ref&gt; سپس او را در روستای عمتا در منطقه غور (بیسان) [[دفن]] کردند.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۴، ص۱۵۳؛ الاعلام، ج۳، ص۲۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> == پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> == منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9361<br /> | عنوان = ابوعبیده جراح<br /> | نویسنده = علی غفرانی و معصومه اخلاقی }}<br /> * الاحتجاج: ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر،‌ دار النعمان، ۱۳۸۶ق.<br /> * الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br /> * الاستیعاب: ابن عبدالبر (م.۴۶۳ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * اسد الغابه: ابن‌ اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br /> * الاصابه: ابن‌ حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * الاعلام: الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌ دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م.<br /> * انساب الاشراف: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br /> * البدء و التاریخ: المطهر المقدسی (م.۳۵۵ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۰۳م.<br /> * البدایة و النهایه: ابن‌کثیر (م.۷۷۴ق.)، بیروت، مکتبة المعارف.<br /> * البرهان فی تفسیر القرآن: البحرانی (م.۱۱۰۷ق.)، قم، البعثه، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الخلفاء: السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.<br /> * تاریخ بغداد: الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.<br /> * تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی.<br /> * تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م.۵۷۱ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ المدینة المنوره: ابن شبّة النمیری (م.۲۶۲ق.)، به کوشش شلتوت، قم،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تفسیر العیاشی: العیاشی (م.۳۲۰ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br /> * تفسیر القمی: القمی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش الجزائری، قم،‌ دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.<br /> *حلیة الاولیاء: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> * الخصال: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> * دائرة المعارف بزرگ اسلامی: زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش.<br /> * دائرة المعارف قرآن کریم: مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۸ش.<br /> * دلائل النبوه: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br /> * الرده: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش الجبوری، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> * الریاض النضره: الطبری (م.۶۹۴ق.)، به کوشش عیسی عبدالله، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۶م.<br /> * سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م.۲۷۵ق.)، به کوشش محمد فواز، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۵ق.<br /> * سنن ابی‌داود: السجستانی (م.۲۷۵ق.)، به کوشش سعید محمد اللحام، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق<br /> * سنن الترمذی: الترمذی (م.۲۷۹ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۲ق.<br /> * السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت،‌ دار الفکر.<br /> * سنن الدارمی: الدارمی (م.۲۵۵ق.)، احیاء السنة النبویه.<br /> * سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق.<br /> * السیرة النبویه: ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، المکتبة العلمیه؛ <br /> * شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت،‌ دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق.<br /> * شرح نهج البلاغه: ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌ دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * صحیح البخاری: البخاری (م.۲۵۶ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۱ق.<br /> * طبقات الفقهاء: ابراهیم بن محمد الشیرازی (م.۴۷۶ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت،‌ دار الرائد.<br /> * الطبقات الکبری: ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> * الغارات: ابراهیم الثقفی الکوفی (م.۲۸۳ق.)، به کوشش المحدث، بهمن، ۱۳۵۵ش؛ <br /> * فتوح البلدان: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش محمد رضوان، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۳۹۸ق.<br /> * الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش؛ کتاب السنه.<br /> * الشیبانی (م.۲۸۷ق.)، به کوشش محمد البانی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق؛ <br /> * کنز العمال: المتقی الهندی (م.۹۷۵ق.)، به کوشش صفوة السقاء، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق. <br /> * مجمع الزوائد: الهیثمی (م.۸۰۷ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br /> * المحبّر: ابن‌ حبیب (م.۲۴۵ق.)، به کوشش ایلزه لیختن شتیتر، بیروت،‌ دار الآفاق الجدیده.<br /> * المستدرک علی الصحیحین: الحاکم النیشابوری (م.۴۰۵ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت،‌ دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> * مسند ابی‌یعلی: احمد بن علی بن المثنی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش حسین سلیم، بیروت،‌ دار المأمون للتراث.<br /> * مسند احمد: احمد بن حنبل (م.۲۴۱ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * المعارف: ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش ثروت عکاشه، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش.<br /> * معجم البلدان: یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م.<br /> * المعجم الکبیر: الطبرانی (م.۳۶۰ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *المغازی: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش مارسدن جونس، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۹ق.<br /> * من لایحضره الفقیه: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> * المنتظم: ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش نعیم زرزور، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{صحابه}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:مهاجران به حبشه]]<br /> [[رده:مهاجران به مدینه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه بدر]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه احد]]<br /> [[رده:حاضران در صلح حدیبیه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه حنین]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خندق]]<br /> [[رده:حاضران در فتوحات]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خیبر]]<br /> [[رده:حاضران در سقیفه]]<br /> [[رده:حاکمان شام]]<br /> [[رده:مدفونان در اردن]]<br /> [[رده:بنی‌حارث]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Abazar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD&diff=4093 2017-11-29T18:50:08Z

<p>Abazar: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br /> |اطلاعات صحابه = ابوعبیده جراح<br /> | تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = عامر بن عبدالله جراح<br /> | کنیه = <br /> | لقب = <br /> | زادروز/زادگاه = <br /> | محل زندگی = [[مکه]]، [[مدینه]]<br /> | مهاجر/انصار = مهاجر<br /> | نسب/قبیله = بنی‌حارث -[[قریش]]<br /> | خویشاوندان سرشناس = <br /> | تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = ۱۸ق -اردن<br /> | نحوه درگذشت/شهادت = طاعون<br /> | مدفن = اردن<br /> | زمان اسلام آوردن = از نخستین مسلمانان<br /> | نحوه اسلام آوردن = <br /> | حضور در جنگ‌ها = در تمامی غزوات به جز [[غزوه تبوک]]<br /> | هجرت به = [[حبشه]] و مدینه<br /> | دلیل شهرت = حضور در [[سقیفه بنی‌ساعده]]<br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | دیگر فعالیت‌ها = <br /> | آثار = <br /> }}<br /> '''عامر بن عبدالله بن جَرّاح''' مشهور '''اَبوعُبیده جَرّاح''' (درگذشت ۱۸ق.) صحابی نقش‌آفرین در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]].<br /> <br /> ابوعبیده از نخستین مسلمانان و مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در بیشتر غزوات پیامبر حضور داشت و از سوی آن حضرت برای تبلیغ و دریافت [[زکات]] به مناطق مختلف فرستاده می‌شد.<br /> ابوعبیده از حاضران در سقیفه بود که در به خلافت رسیدن [[ابوبکر بن ابی‌قحافه]] نقش داشت. همچنین او تلاش می‌کرد تا از مخالفان خلافت ابوبکر از جمله [[امام علی(ع)]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] بیعت بیگرد. او در خلافت [[شیخین]] جایگاه ویژه‌ای داشت خلیفه اول او را متصدی بیت المال قرار داد و خلیفه دوم او به حکومت [[شام]] منصوب کرد. برخی از منابع شیعی او را کسانی دانسته‌اند که به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم بردند. <br /> <br /> == نسب==<br /> عامر بن عبدالله بن جراح مشهور به ابوعبیده جراح صحابی پیامبر(ص) و از تیره بنی‌حارث بن فهر از [[قریش]] بود جراح نام جد وی بوده است. &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵؛ تاریخ دمشق، ج۲۵، ص۴۴۳؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; اما دلیلی برای آن ذکر نشده است. <br /> درباره پدر او سخنان متناقضی نقل شده است. بر پایه نقلی او پیامبر اسلام را درک کرد و به وی [[ایمان]] آورد &lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۵.&lt;/ref&gt; اما بر پایه گزارشی دیگر از مخالفان پیامبر بود و ایشان را سب می‌کرد. ابوعبیده در [[جنگ بدر]] سر او را برید و نزد رسول خداآورد&lt;ref&gt; البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷.&lt;/ref&gt; البته برخی با استناد به مرگ وی پیش از اسلام، در صحت این گزارش تردید کرده‌اند.&lt;ref&gt;المحبر، ص۱۷۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt; و برخی این داستان را در جهت فضیلت‌تراشی برای [[صحابه]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;دائرة المعارف قرآن کریم، ج۲، ص۳۶؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۸۱۷.&lt;/ref&gt;مادر او امیمه بنت غنم بن جابر از تیره بنی‌حارث قریش بود و بعدها اسلام آورد.&lt;ref&gt; المعارف، ص۲۴۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; <br /> برخی منابع شیعی [[شأن نزول]] آیات ۹۰ [[سوره مائده]]،&lt;ref&gt; البرهان، ج۲، ص۳۶۰.&lt;/ref&gt; ۵۱ [[سوره قلم|قلم]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۴، ص۵۶۶-۵۶۷.&lt;/ref&gt; ۷۴ [[سوره توبه|توبه]]،&lt;ref&gt; تفسیر قمی، ج۱، ص۳۰۱.&lt;/ref&gt; ۱۰۸ [[سوره نساء|نساء]]، &lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۷۵؛ الکافی، ج۸، ص۳۳۴. ۷۹-۸۰.&lt;/ref&gt;[[سوره زخرف|زخرف]]، &lt;ref&gt;الکافی، ج۱، ص۴۲۱. ۲۵-۲۶.&lt;/ref&gt;[[سوره محمد|محمد]]&lt;ref&gt; الکافی، ج۱، ص۴۲۱؛ البرهان، ج۴، ص۸۸۴.&lt;/ref&gt; را در نکوهش او دانسته‌اند.<br /> == در دوره پیامبر(ص)==<br /> ابوعبیده از ۱۷ نفر باسواد [[مکه]] هنگام ظهور اسلام بود. &lt;ref&gt;فتوح البلدان، ص۴۵۷. &lt;/ref&gt;او در [[جاهلیت|دوران جاهلیت]] برای در مکه گورکنی می کرد.&lt;ref&gt; السیرة النبویة، ج۲، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; گفته‌اند به همراه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] و [[عثمان بن مظعون]] اسلام آورد از این رو از نخستین مسلمانان به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۲-۲۵۳؛‌الطبقات، ج۳، ص۳۹۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۵، ۸، ۱۴۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز اسلام او را به دست [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt; او در زمان دعوت مخیانه پیامبر(ص) در مکه مردم را به اسلام دعوت می‌کرد.&lt;ref&gt; نک: انساب الاشراف، ج۱، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; همچنین نام او در شمار [[هجرت|مهاجرانی]] ذکر شده که پیش از [[جعفر بن ابی‌طالب]] به [[حبشه]] هجرت کردند.&lt;ref&gt;السیرة النبویة، ج۱، ص۳۲۹؛ البدایة و النهایه، ج۳، ص۳۲۱.&lt;/ref&gt; البته برخی مهاجرت وی به حبشه را در مهاجرت دوم دانسته‌اند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۷، ص۲۶۹؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰.&lt;/ref&gt; برخی نیز او را حاضر در هر دو هجرت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt; پس از آنکه رسول خدا(ص) به [[مدینه]] مهاجرت کرد ابوعبیده از حبشه به مکه بازگشت و از آنجا به مدینه مهاجرت کرد و در خانه کلثوم بن هدم که خانه مردان مجرد بود ساکن شد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۳۶۹.&lt;/ref&gt;ابوعبیده در [[جنگ بدر]] حضور داشت. برخی سن او را در این جنگ ۴۱ سال دانسته‌اند&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۴۱۴؛ المعارف، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; با استناد به این گزارش سن او به هنگام اسلام آوردن ۲۷ بوده است. پیامبر میان او و [[سعد بن معاذ]] &lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۱، ص۵۰۵؛ الطبقات، ج۳، ص۴۲۱.&lt;/ref&gt; یا [[سالم مولای ابی‌حذیفه]]&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۸۸، ۳۱۳؛ المحبر، ص۷۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷.&lt;/ref&gt; و یا [[بلال حبشی]] &lt;ref&gt;الاصابه، ج۱، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt; [[عقد اخوت|پیمان برداردی]] بست. وی همچنین با محمد بن مسلمه برای برخورداری از میراث پیمان برادری برقرار کرد.&lt;ref&gt; المحبر، ص۷۵؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۳۱۹؛ الطبقات، ج۳، ص۳۱۳. &lt;/ref&gt;بر پایه روایتی از [[انس بن مالک]] وی به همراه [[ابی بن کعب]] و [[ابوطلحه انصاری]] شراب نوشیده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در جنگ‌ها===<br /> بنابر گزارش‌ها ابوعبیده در جنگ‌های بدر و [[جنگ احد|احد]] حضور داشت. &lt;ref&gt;المغازی، ج۱، ص۱۵۷، ۲۴۰؛ نک السیرة النبویه، ج۱، ۶۵۸.&lt;/ref&gt;او در جنگ احد از اندک کسانی بود تا آخرین لحظه از پیامبر(ص) دفاع کردند. او در این جنگ به مداوای مجروحان پرداخت و حلقه زرهی را که به پیشانی رسول خدا(ص) فرو رفته بود با دندان بیرون کشید از همین رو دندان‌های پیشینش شکست و به همین جهت او را اثرم و اهتم گفتند.&lt;ref&gt; المغازی، ج۱، ص۲۴۰، ۲۴۷؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۸۷؛ البدایة و النهایه، ج۴، ص۳۰.&lt;/ref&gt; اما منابع شیعی گزارش کرده‌اند در این ماجرا تنها [[حضرت علی(ع)]] و [[ابودجانه]] در کنار حضرت محمد(ص) ماندند &lt;ref&gt;الارشاد، ج۱، ص۸۲؛ الکافی، ج۸، ص۳۱۸؛ علل الشرایع، ج۱، ص۷.&lt;/ref&gt; در برخی از منابع آمده است که عقبة بن وهب حلقه را از پیشانی پیامبر(ص) بیرون آورد.&lt;ref&gt;المعارف، ص۲۴۸؛ الاستیعاب، ج۲، ص۳۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> او از گواهان [[صلح حدیبیه]] در سال ششم قمری بود و نام او در کنار دیگر گواهان در بالای پیمان‌نامه نوشته شد.&lt;ref&gt; اسد الغابه، ج۳، ص۷۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> به گفته ابن سعد، ابوعبیده در همه جنگ‌های دوره [[حضرت محمد(ص)]] حضور داشت.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; ابن حجر گفته است در همه غزوه‌ها به جز [[غزوه تبوک]] حاضر بوده است.&lt;ref&gt;الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; او در سریه‌های خبط (سیف البحر) و ذی‌القصه در سال ۶ق فرمانده سپاه بود و در سریه خبط پیامبر او را با ۳۰۰ نفر به سوی قبیله‌ای از جهینه فرستاد.&lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> در غزوه ذات السلاسل پیامبر او را با گروهی از مسلمانان به کمک عمرو بن عاص فرستاد گفته شده است با اینکه از عمرو بن عاص دل خوشی نداست اما به سبب پیروی از دستور پیامبر با او کنار آمد و پیامبر نیز وی را تحسین نمود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۷۷۰-۷۷۳؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۲۳-۶۲۴.&lt;/ref&gt; منابع [[اهل سنت]] معتقدند وی در تبوک حاضر نبوده&lt;ref&gt; الاصابه، ج۶، ص۲۸.&lt;/ref&gt; و پیامبر او را در مدینه نهاده بود&lt;ref&gt; تاریخ الاسلام، ج۴، ص۱۱۳.&lt;/ref&gt; برخی از منابع [[شیعه|شیعی]] معتقدند ابوعبیده از کسانی بود که می‌خواستند در بازگشت از غزوه تبوک با رم دادن شتر حضرت محمد(ص) او را ترور کنند.&lt;ref&gt;خصال، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در [[فتح مکه]] فرماندهی بخشی از سپاه مسلمانان را بر عهده داشت&lt;ref&gt; فتوح البلدان، ص۵۲؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; و پیشاپیش پیامبر وارد مکه شد&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۲۷-۴۰۷؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۵۹. &lt;/ref&gt;و از گواهان پیمان‌نامه هیئت‌های نمایندگی قبایل با پیامبر(ص) بود.&lt;ref&gt; المغازی، ج۲، ص۶۱۲؛ الطبقات، ج۲، ص۷۴-۷۵.&lt;/ref&gt;<br /> پیامبر اسلام او را برای تبلیغ و جمع‌آوری [[زکات]] به سوی قبابل و مناطق مختلف می‌فرستاد. از سوی پیامبر برای گرفتن جزیه به [[بحرین]] رفت و با گرفتن آنها به [[مدینه]] بازگشت و پیامبر از بازگشت او اظهار خوشحالی کرد.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج۴، ص۱۳۷؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۶۲-۶۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۳۱۹.&lt;/ref&gt; همچنین در پی درخواست مردم [[نجران]] از پیامبر که فردی را به سوی آنان بفرستد رسول خدا(ص) ابوعبیده را با آنجا فرستاد.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ صحیح البخاری، ج۸، ص۱۳۴؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۱.&lt;/ref&gt; ابوعبیده برای آموزش دینی به دستور پیامبر به [[یمن]] نیز رفت. &lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۱۰؛ الاصابه، ج۳، ص۴۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> == پس از پیامبر==<br /> ابوعبیده هنگام رحلت حضرت محمد(ص) در [[سپاه اسامه]] بود.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۱۸.&lt;/ref&gt; هنگامی که خبر رحلت رسول خدا(ص) به سپاه رسید به همراه [[اسامه]] و عمر بن خطاب به مدینه بازگشت و در مراسم دفن پیامبر(ص) حضور یافت.&lt;ref&gt; المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۳&lt;/ref&gt;. البته به هنگام دفن پیامبر(ص) کسی را به دنبال ابوعبیده و فرد دیگری را به دنبال ابوطلحه فرستاده بودند، ابوطلحه زودتر رسید و قبر رسول خدا(ص) را کند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> پس از درگذشت پیامبر و بیعت با ابوبکر ماجرای ارتداد اعراب در برخی از نواحی پیش آمد ابوعبیده، [[عمر بن خطاب]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]] از ابوبکر خواستند از اعزام سپاه اسامه به روم منصرف شود و ایشان را برای سرکوب مرتدان بفرستند اما ابوبکر نپذیرفت و فقط عمر را در مدینه نگه داشت و دیگران را به سپاه ملحق کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۰-۱۱۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> === حضور در سقیفه===<br /> ابوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] در [[واقعه سقیفه|ماجرای سقیفه]] حضور داشت.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; هنگامی که [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، عمر و ابوعبیده به [[سقیفه بنی‌ساعده]] رسیدند برخی از [[انصار]] برای انتخاب خلیفه در آنجا گرد آمده بودند.&lt;ref&gt; انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; آنان پیامبر را از مهاجران شمردند و خود را به جانشینی او سزاوارتر دانستند&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۳. &lt;/ref&gt; ابوبکر و عمر نخست قصد داشتند با ابوعبیده [[بیعت]] کنند&lt;ref&gt; السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵۹؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۳؛ الطبقات، ج۳، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt; اما او ابوبکر را به دلیل تقدم در اسلام و همراهی با پیامبر در [[هجرت به مدینه]] مقدم دانست.&lt;ref&gt;الرده، ص۴۱-۴۲؛ الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> برخی از منابع معتقدند ابوعبیده، ابوبکر، عمر، مغیره بن شعبه، عبدالرحمن بن عوف و سالم مولای ابوحذیفه با هم عهد کرده بودند که پس از حضرت محمد(ص) نگذارند [[خلافت]] به [[بنی‌هاشم]] برسد.&lt;ref&gt;الکافی، ج۸، ص۱۷۹-۱۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> === بیعت گرفتن از مخالفان ابوبکر===<br /> وقتی که [[ابوبکر]] به خلافت رسید ابوعبیده نقش عمده‌ای در گرفتن بیعت از مخالفان به‌ویژه [[امام علی(ع)]] داشت.&lt;ref&gt;المغازی، ج۳، ص۱۱۲۱؛ الرده، ص۴۶.&lt;/ref&gt; او در بیعت گرفتن از امام علی(ع) به سابقه وی در اسلام، فضل و خویشاوندی وی با پیامبر(ص) اشاره می‌کرد. اما ابوبکر را به دلیل کنهسالی و تجربه بیشتر برای خلافت سزاروارتر می‌داسنت و از امام علی(ع) خواست تا با ابوبکر بیعت کند.&lt;ref&gt; نک: الرده، ص۴۶؛ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی در مشاجره با امام علی(ع) او را حریص به خلافت دانست.&lt;ref&gt;الغارات، ج۲، ص۷۶۷؛ شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۵. &lt;/ref&gt;هنگامی که ابوبکر به حدیثی از پیامبر استناد نمود که نبوت و خلافت در بنی‌هاشم جمع نمی‌شوند او به صحت این حدیث گواهی داد.&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین برخی از مفسران شیعی او را از کسانی دانسته‌اند که برای گرفتن بیعت به خانه [[حضرت زهرا(س)]] هجوم برده است.&lt;ref&gt;تفسیر عیاشی، ج۲، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> همچنین اوعبیده به همراه [[عمر بن خطاب]] و [[مغیرة بن شعبه]] برای بیعت گرفتن از [[عباس بن عبدالمطلب]] تلاش کرد&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵.&lt;/ref&gt; بر پایه گزارشی برای جدایی وی از امام علی(ع) نیز کوشیدند.&lt;ref&gt; تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۲۴-۱۲۵. &lt;/ref&gt;<br /> ابوعبیده در خلافت ابوبکر مدتی متصدی [[بیت المال]] بود.&lt;ref&gt;تاریخ خلیفه، ص۶۶.&lt;/ref&gt; سپس فرمانده کل سپاه مسلمانان در [[شام]] شد. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۳۴۰، ۳۵۵، ۴۰۵-۴۰۶؛ البدء و التاریخ، ج۵، ص۱۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۱۵۶.&lt;/ref&gt; و شهرها و مناطق عمده شام از جمله [[دمشق]] را فتح کرد. در سال ۱۵ق با [[خالد بن ولید]] به [[حمص]] لشکر کشید و پس از ماه‌ها محاصره آن را تصرف کردند. &lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۳، ص۵۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> === دوران خلیفه دوم===<br /> ابوعبیده مورد اعتماد خلیفه دوم بود. عمر در سال ۱۷ق خالد بن ولید را از حکومت شام برکنار کرد و ابوعبیده را به جای او منصوب کرد.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt; خلیفه می‌گفت آرزو دارم خانه‌ای پر از مردانی همچون ابوعبیده داشته باشم &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; و به گفته خودش می‌خواست وی را پس از مرگ جانشین خود بگمارد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۳، ص۲۶۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۸؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; ابوعبیده در فتح جزیره در سال ۱۷ق و فتح مصر در سال ۱۸ق از فرماندهان مسلمانان بود.&lt;ref&gt;تاریخ طبری، ج۴، ص۵۷-۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> بر پایه گزارشی در خلافت عمر بن خطاب مدینه دچار قحطی و خشکسالی شد او از والیان شهرهای مختلف درخواست ارسال مواد خوراکی کرد. ابوعبیده ۴۰۰۰ بار شهر خوراکی از شام به مدینه آورد گفته شده است هنگامی که عمر خواست بهای این مواد خوراکی را بپردازد ابوعبیده از پذیرش آن خوداری کرد و آن را برای رضای خدا دانست.&lt;ref&gt;المنتظم، ج۴، ص۲۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> گفته شده است روزی عمر بن خطاب ۴۰۰۰ درهم و ۴۰۰ دینار برای وی فرستاد تا وی را بیازماید او همه آنها را تقسیم کرد. &lt;ref&gt;الطبقات، ج۷، ص۲۶۹.&lt;/ref&gt; همچنین در منابع آمده است وی آرزو می‌کرد که ای کاش گوسفندی بود و خانواده‌اش از گوشتش بهره می‌بردند.&lt;ref&gt; الطبقات، ج۳، ص۳۱۵؛ اسدالغابه، ج۳، ص۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درگذشت و مدفن==<br /> ابوعبیده در سال ۱۸ق در ۵۸ سالگی در اثر طاعون عمواس در [[اردن]] از دنیا رفت. [[معاذ بن جبل]] بر جنازه وی [[نماز میت|نماز]] گذارد.&lt;ref&gt; تاریخ خلیفه، ص۱۳۸؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۲۹. &lt;/ref&gt; سپس او را در روستای عمتا در منطقه غور (بیسان) [[دفن]] کردند.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۴، ص۱۵۳؛ الاعلام، ج۳، ص۲۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> == پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> == منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/9361<br /> | عنوان = ابوعبیده جراح<br /> | نویسنده = علی غفرانی و معصومه اخلاقی }}<br /> * الاحتجاج: ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر،‌ دار النعمان، ۱۳۸۶ق.<br /> * الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br /> * الاستیعاب: ابن عبدالبر (م.۴۶۳ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * اسد الغابه: ابن‌ اثیر علی بن محمد الجزری (م.۶۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br /> * الاصابه: ابن‌ حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br /> * الاعلام: الزرکلی (م.۱۳۹۶ق.)، بیروت،‌ دار العلم للملایین، ۱۹۹۷م.<br /> * انساب الاشراف: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br /> * البدء و التاریخ: المطهر المقدسی (م.۳۵۵ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۰۳م.<br /> * البدایة و النهایه: ابن‌کثیر (م.۷۷۴ق.)، بیروت، مکتبة المعارف.<br /> * البرهان فی تفسیر القرآن: البحرانی (م.۱۱۰۷ق.)، قم، البعثه، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الخلفاء: السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.<br /> * تاریخ بغداد: الخطیب البغدادی (م.۴۶۳ق.)، به کوشش عبدالقادر، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.<br /> * تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی.<br /> * تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م.۵۷۱ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تاریخ المدینة المنوره: ابن شبّة النمیری (م.۲۶۲ق.)، به کوشش شلتوت، قم،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق.<br /> * تاریخ الیعقوبی: احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br /> * تفسیر العیاشی: العیاشی (م.۳۲۰ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br /> * تفسیر القمی: القمی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش الجزائری، قم،‌ دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.<br /> *حلیة الاولیاء: ابونعیم الاصفهانی (م.۴۳۰ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> * الخصال: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> * دائرة المعارف بزرگ اسلامی: زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش.<br /> * دائرة المعارف قرآن کریم: مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۸ش.<br /> * دلائل النبوه: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br /> * الرده: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش الجبوری، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> * الریاض النضره: الطبری (م.۶۹۴ق.)، به کوشش عیسی عبدالله، بیروت،‌ دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۶م.<br /> * سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م.۲۷۵ق.)، به کوشش محمد فواز، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۵ق.<br /> * سنن ابی‌داود: السجستانی (م.۲۷۵ق.)، به کوشش سعید محمد اللحام، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۱۰ق<br /> * سنن الترمذی: الترمذی (م.۲۷۹ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۲ق.<br /> * السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت،‌ دار الفکر.<br /> * سنن الدارمی: الدارمی (م.۲۵۵ق.)، احیاء السنة النبویه.<br /> * سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م.۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق.<br /> * السیرة النبویه: ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، المکتبة العلمیه؛ <br /> * شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م.۱۰۸۹ق.)، بیروت،‌ دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق.<br /> * شرح نهج البلاغه: ابن ابی‌الحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل،‌ دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق<br /> * صحیح البخاری: البخاری (م.۲۵۶ق.)، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۱ق.<br /> * طبقات الفقهاء: ابراهیم بن محمد الشیرازی (م.۴۷۶ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت،‌ دار الرائد.<br /> * الطبقات الکبری: ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> * الغارات: ابراهیم الثقفی الکوفی (م.۲۸۳ق.)، به کوشش المحدث، بهمن، ۱۳۵۵ش؛ <br /> * فتوح البلدان: البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش محمد رضوان، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۳۹۸ق.<br /> * الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش؛ کتاب السنه.<br /> * الشیبانی (م.۲۸۷ق.)، به کوشش محمد البانی، بیروت، المکتب الاسلامی، ۱۴۱۳ق؛ <br /> * کنز العمال: المتقی الهندی (م.۹۷۵ق.)، به کوشش صفوة السقاء، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق. <br /> * مجمع الزوائد: الهیثمی (م.۸۰۷ق.)، بیروت،‌ دار الکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br /> * المحبّر: ابن‌ حبیب (م.۲۴۵ق.)، به کوشش ایلزه لیختن شتیتر، بیروت،‌ دار الآفاق الجدیده.<br /> * المستدرک علی الصحیحین: الحاکم النیشابوری (م.۴۰۵ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت،‌ دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> * مسند ابی‌یعلی: احمد بن علی بن المثنی (م.۳۰۷ق.)، به کوشش حسین سلیم، بیروت،‌ دار المأمون للتراث.<br /> * مسند احمد: احمد بن حنبل (م.۲۴۱ق.)، بیروت،‌ دار صادر.<br /> * المعارف: ابن قتیبه (م.۲۷۶ق.)، به کوشش ثروت عکاشه، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش.<br /> * معجم البلدان: یاقوت الحموی (م.۶۲۶ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م.<br /> * المعجم الکبیر: الطبرانی (م.۳۶۰ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید،‌دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *المغازی: الواقدی (م.۲۰۷ق.)، به کوشش مارسدن جونس، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۹ق.<br /> * من لایحضره الفقیه: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> * المنتظم: ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش نعیم زرزور، بیروت،‌ دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{صحابه}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> [[رده:مهاجران به حبشه]]<br /> [[رده:مهاجران به مدینه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه بدر]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه احد]]<br /> [[رده:حاضران در صلح حدیبیه]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه حنین]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خندق]]<br /> [[رده:حاضران در فتوحات]]<br /> [[رده:حاضران در غزوه خیبر]]<br /> [[رده:حاضران در سقیفه]]<br /> [[رده:حاکمان شام]]<br /> [[رده:مدفونان در اردن]]<br /> [[رده:بنی‌حارث]]</div>

Abazar