نیت احرام عمره تمتع (فتاوای مراجع)

2022-05-18T16:27:06Z

Abbassehati: صفحه‌ای تازه حاوی «الله» ایجاد کرد

الله

احرام حج (فتاوای مراجع)

2022-05-18T16:26:45Z

Abbassehati: صفحه‌ای تازه حاوی «الله» ایجاد کرد

الله

2022-05-18T12:34:29Z

Abbassehati:

طواف نساء (فتاوای مراجع)

2022-05-18T12:32:52Z

Abbassehati:

{{مقاله فقهی۲
| طواف نساء|طواف نساء}}
==حکم==
{{فتاوی حج
| مساله = 1173
|اعمالی که در [[مکه]] واجب است به جا بیاورد:
اول ـ [[طواف حج]] است که آن را «طواف زیارت» می‌گویند.
دوم ـ [[نماز طواف]] است.
سوم ـ [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] است.
چهارم ـ [[طواف نساء]] است.
پنجم ـ [[نماز طواف نساء]] است.
|{{ارجاع مساله|1173}}‌
}}

===کیفیت===
{{فتاوی حج
| مساله = 1174
|کیفیت طواف [[حج]] و [[نماز]] آن و [[سعی]] و طواف نساء و نماز آن، به همان نحو است که در [[طواف عمره]] و نماز آن و سعی گذشت، بدون هیچ تفاوت، مگر در [[نیت]] که اینجا باید به نیت طواف حج و سعی آن و طواف نساء به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1174}}‌
}}

==زمان انجام طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1175
|جایز نیست {{توضیح مساله|1175|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' بنا بر [[احتیاط جایز]] نیست و در صورتی که از روی ندانستن [[حکم شرعی]] مقدم بدارد، اکتفا به آنها مورد اشکال است، اگرچه خالی از وجه نمی‌باشد.
}} طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء و [[نماز]] آن را قبل از رفتن به [[عرفات]] و به جا آوردن اعمال عرفات و [[مشعر]] و اعمال سه گانه منا به جا آورد در حال اختیار.
|{{ارجاع مساله|1175}}‌
}}
{{سخ}}
==اشخاصی که طواف نساء را قبل از عرفات می توانند انجام بدهند==
{{فتاوی حج
| مساله = 1176
|چند طایفه‌اند که برای آنها جایز است طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:'''... طواف نساء و نماز آن علی المشهور الأظهر....
}} و نماز آن را، بعد از آنکه [[محرم]] به [[احرام حج]] شدند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر [[احتیاط واجب]].
}}قبل از رفتن به عرفات، به جا آورند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در [[ایام تشریق]] کند والاّ در باقی ماه [[ذیحجه|ذی‌حجه]] اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به [[مکه]] یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در [[ایام تشریق]] یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند [[حیض]] یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم [[طواف نساء]] و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
}}و عمل آنها مجزی است:
اول ـ زن‌هایی که ترس آن دارند که در برگشتن [[حائض]] یا [[نفساء]] شوند و پاک نشوند و نتوانند بمانند تا پاک شوند.
دوم ـ پیرمردها یا پیرزن‌هایی که عاجز باشند از [[طواف]] در موقع مراجعت، برای زیادی جمعیت، یا عاجز از برگشتن به [[مکه]] باشند. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' پیرمرد یا پیرزنی که نمی‌توانند خودشان بعد از برگشتن از منا اعمال مکه را در ازدحام انجام دهند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مناط [[عسر]] است نه عجز.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتواند صبر کند تا ازدحام تمام شود یا صبر کردن مستلزم عسر و [[حرج]] باشد.
}}
سوم ـ اشخاص مریضی که بترسند در وقت ازدحام طواف کنند یا عاجز باشند از آن. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مریض یا معلول و هر کسی که بازگشت به مکه برای او مشکل باشد، یا طواف مشکل باشد در اثر ازدحام و مانند آن.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتوانند تا رفع ازدحام در مکه بمانند یا با عسر و حرج مواجه می‌شوند.
}}
چهارم ـ کسانی ‌که می‌دانند تا آخر ماه ذی‌حجه، به جهتی برای آنها ممکن نمی‌شود [[طواف]] و [[سعی]]. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' به جا آوردن اعمال فوق، پیش از وقوف در [[عرفات]] و [[مشعر]] و اعمال [[منا]] در حال اختیار جایز نیست، اما این کار برای سه گروه جایز است که عبارتنداز: نخست، زنانی که می‌ترسند با ابتلا به [[حیض]] یا [[نفاس]] پس از بازگشت به مکه مکرمه از انجام طواف و نماز آن باز بمانند، و نتوانند تا پاک شدن منتظر بمانند؛ دوم: مردان و زنانی که ناتوان از طواف و نماز آن پس از بازگشت به مکه از جهت زیادی ازدحام باشند، و یا اصولاً ناتوان از بازگشت به مکه باشند؛ سوم: بیمارانی که پس از بازگشت به مکه مکرمه، بر اثر ازدحام یا ترس از آن، از انجام طواف ناتوانند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' هر کس دیگری که [[عذر]] عرف پسند داشته باشد از اینکه اعمال را بعد از برگشتن از منا تا آخر ذی‌حجه و یا زمانی که در مکه هست خود انجام دهد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که می‌ترسند برای آنها بازگشت به مکه میسر نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1176}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1177
|سه طایفه اول، اعمالی را که جلو انداختند، کافی است اگرچه بعد خلاف آن ظاهر شود، مثلاً زن حائض نشود و مریض خوب شود و ازدحام چندان نباشد که موجب مزاحمت شود، پس بر اینها لازم نیست اعاده اعمال گرچه احوط است. {{توضیح مساله|1177|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، زنجانی:''' به ذیل مسئله قبل مراجعه شود.
* '''آیت‌الله صافی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1177}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1178
|طایفه چهارم که عقیده داشت نمی‌تواند اعمال را به جا آورد، اگر از جهت مرض و پیری و علیلی بود باز مجزی است، و اما اگر از جهت دیگر بود؛ مثل آنکه اعتقاد داشت سیل مانع می‌شود و بعد خلافش ظاهر شد باید اعاده کند اعمال را، بعد از رجوع. {{توضیح مساله|1178|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم [[طواف]] و [[سعی]]، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بیماری و پیری جزء گروه‌های دوم و سوم هستند که گذشت و اعتقاد به سیل و امثال آن جزء گروه چهارم که در صورت کشف خلاف باید اعمال را اعاده کنند
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله گلپایگانی:''' در همه موارد اعاده را موافق احتیاط استحبابی بیان کرده‌اند.
* '''آیت‌الله صافی:''' احوط آن است که پس از مراجعت از منا نایب بگیرند که اعمال آنها را انجام دهد و اگر بعد از مراجعت خلاف یقینی که داشت ظاهر شد اعاده لازم است بدون تفاوت بین صور مذکوره.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و اگر احتمال حدوث مرض را می‌داد و بعداً مرض حادث نشد، مجزی نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1178}}‌
}}
==زمان تاثیر طواف نساء بر محرمات احرام==

{{فتاوی حج
| مساله = 1180
|کسانی ‌که به واسطه عذر؛ مثل پیری و خوف [[حیض]]، طواف زیارت و طواف نساء را مقدم داشتند ،{{توضیح مساله|1180|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و [[نماز]] و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از [[منا]] به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
}} بوی خوش و زن بر آنها حلال نمی‌شود و تمام محرّمات بعد از [[تقصیر]] یا [[حلق]] حلال خواهد شد.
|{{ارجاع مساله|1180}}‌
}}
{{سخ}}
==اشخاصی که طواف نساء بر آنها واجب است==
{{فتاوی حج
| مساله = 1181
|طواف نساء اختصاص به مرد ندارد بلکه بر زن و خنثی و خصی و بچه ممیز نیز لازم است که اگر طواف نساء نکنند زن به همان تفصیل که سابق گفته شد بر آنها حلال نمی‌شود و نیز اگر زن آن را ترک کند مرد بر او حلال نمی‌شود، بلکه طفل غیر ممیز، اگر ولی او را محرم کرد باید او را به احتیاط واجب طواف نساء بدهد {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیات عظام زنجانی، صافی، گلپایگانی:''' بر ولی یا کسی که به اذن او کودک را احجاج کرده واجب است کودک را [[طواف نساء]] بدهد و گرنه بعد از بلوغ، همسر بر او [[حرام]] خواهد بود.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' همه کسانی ‌که [[حج]] و یا [[عمره]] مفرده انجام می‌دهند باید به جا آورند و اگر کسی انجام ندهد و بمیرد باید برای او نایب بگیرند و هزینه نایب از ترکه برداشته شود.
}} تا بعد از بالغ شدن، زن یا مرد بر او [[حلال]] شود. {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بعد از طواف حج و نماز و سعی، ظاهراً عقد حلال می‌شود، ولکن بنا بر احتیاط استمتاعات جایز نمی‌شود، گرچه اظهر اختصاص حرمت به [[جماع]] است.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' همان‌گونه که گذشت، با حلق یا تقصیر، عقد حلال می‌شود و اما حلیت استمتاع در صبی هم متوقف است بر طواف نساء، پس اگر بالغ شد و هنوز طواف نساء نکرده، نمی‌تواند از همسرش استمتاع ببرد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' مجنون و مغمی علیه را نیز اگر مُحرِم کرده‌اند، طواف نساء بدهند تا در صورت افاقه زن یا مرد بر آنها حلال شود.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' و نیز در مورد مجنونی که ولیش او را محرم کرده، طواف نساء لازم است.
}}
|{{ارجاع مساله|1181}}‌
}}
{{سخ}}
==طواف نساء رکن نیست==
{{فتاوی حج
| مساله = 1182
|طواف نساء و نماز آن، اگرچه واجب است {{توضیح مساله|1182|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگرچه از اجزاء واجب [[حج]] است و باید در ذی‌حجه انجام گیرد، و بدون آن...
}}و بدون آن زن حلال نمی‌شود، لیکن رکن نیست و ترک عمدی آن موجب باطل شدن حج نمی‌شود، بلکه واجب است بر کسی که حج کرده آن را به جا آورد و اگر به جا نیاورد زن بر او حلال نمی‌شود، بلکه آنچه از زن بر او حرام شده بود؛ مثل [[عقد]] کردن و خطبه کردن{{توضیح مساله|1182|.
* در مسئله 327 فرموده‌اند: احتیاط در حرمت خطبه نمودن استحبابی است.( اقوی آن است که خواستگاری کردن در حال احرام جایز است و احتیاط در ترک است.)
}} و شاهد شدن نیز بر او حلال نمی‌شود، بنا بر احتیاط واجب.{{توضیح مساله|1182|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' و به احتیاط واجب ادای شهادت هم ننماید.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' و ظاهر این است که بتواند بعد از طواف و سعی عقد نماید ولی لذت بردن از زن برایش جایز نیست بنا بر احتیاط، اگرچه اظهر جواز غیر از [[جماع]] است.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' پس از [[تراشیدن]] و یا کوتاه کردن مو، بنا بر اقوی جایز است زن عقد کند و شاهد عقد باشد.
}}
|{{ارجاع مساله|1182}}‌
}}

==زمان طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1183
|جایز نیست مقدم داشتن [[سعی]] را بر طواف زیارت یا بر نماز آن اختیاراً و جایز نیست مقدم داشتن طواف نساء را بر طواف زیارت و بر سعی اختیاراً و اگر مقدم داشت اعاده کند تا ترتیب حاصل شود.
|{{ارجاع مساله|1183}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1184
|جایز است طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد در حال ضرورت، مثل ترس از حیض و نتوانستن اقامت به مکه تا زمان پاکی، لیکن احتیاط در آن است که نایب بگیرد که بعد از آن به جا آورد. {{توضیح مساله|1184|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم طواف نساء بر سعی در حال ضرورت و خوف حیض جایز است و همچنین از ناسی و جاهل مجزی است تقدیم بر سعی علی الأظهر.
* '''آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی:''' جایز نیست قبل از سعی طواف نساء را انجام دهد و اگر نتوانست تا زمان پاکی در مکه بماند، می‌تواند از مکه خارج شود و بنا بر احتیاط برای طواف نساء نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' کسی که می‌ترسد پس از سعی، متمکن از طواف نساء نباشد باید طواف نساء را مقدم بدارد و بعد از سعی نیز اگر می‌تواند، دوباره طواف نساء را به جا آورد و اگر حائض بود نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' ولی اگر بعداً حائض نشد واجب است خودش طواف نساء و نماز آن را به جا آورد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' متعرض این مسئله نشده‌اند.
}}
|{{ارجاع مساله|1184}}‌
}}
==در صورت رعایت نکردن زمان انجام طواف نساء==

{{فتاوی حج
| مساله = 1185
|اگر سهواً طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد یا به واسطه ندانستن حکم مقدم بدارد، طواف و سعیش صحیح است و احتیاط در اعاده [[طواف]] است. {{توضیح مساله|1185|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' [[حکم]] آن در مسئله قبلی گذشت که مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بنا بر [[احتیاط]]، لازم است آنها را بعد از [[سعی]] اعاده کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' [[طواف زیارت]] و سعیش صحیح است و اعاده طواف نساء با نمازش بعد از سعی احوط است و اگر خودش نمی‌تواند اعاده کند نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر سهواً و یا از روی جهل مقدم داشته اعاده آن بعد از سعی [[مستحب]] است.
}}
|{{ارجاع مساله|1185}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1186
|اگر طواف نساء را سهواً {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خامنه‌ای، خویی، سیستانی، صافی، فاضل، گلپایگانی:''' یا عمداً.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فراموش کرد و یا عمداً و یا جهلاً به جا نیاورد؛ و خود نیز احتیاطاً [[نماز]] آن را در محلی که هست بخواند.
}} به جا نیاورد تا برگشت از حج، پس اگر می‌تواند باید خودش برگردد و به جا بیاورد و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد و پس از به جا آوردن، زن به او [[حلال]] می‌شود. {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' اگر کسی طواف نساء را به جا آورد ولی نمازش را ترک کرده یا صحیح نخوانده باشد، همسرش بر او [[حرام]] نمی‌شود، ولی باید نماز طواف نساء را در صورت امکان پشت مقام در مکه مکرمه و اگر نمی‌تواند در محلی که هست بخواند.
}}
|{{ارجاع مساله|1186}}‌
}}
{{سخ}}
==در صورت فراموشی طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1187
|اگر کسی [[طواف واجب]] را ـ چه طواف [[عمره]] و چه طواف حج و چه طواف نساء ـ فراموش کرد و برگشت و با زن نزدیکی کرد، باید یک [[هدی]] در مکه [[قربانی]] کند و احتیاط آن است که شتر باشد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، سیستانی:''' اگر طواف عمره فراموش شده، در مکه؛ و اگر طواف حج فراموش شده، در منا قربانی نماید و قربانی نمودن یک گوسفند کفایت می¬کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' باید یک شتر در مکه [[نحر]] کند و هر کدام از این سه [[طواف]] را با نماز آن اعاده نماید و در طواف حج و عمره اعمال مترتبه را نیز اعاده کند و اگر نمی‌تواند خود بازگردد و انجام دهد استنابه کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' کسی که تمام طواف یا بعض آن را فراموش کند و یادش نیاید تا به شهر خود برگردد و برای او مشکل باشد که به مکه مراجعت نماید و آنچه را فراموش کرده به جا آورد واجب است نایب بگیرد که برای او طواف کند و در این صورت بنا بر احتیاط واجب هدی بفرستد و احوط آن است که شتر باشد. '''آیت‌الله صافی''' بعد از «برای او [[طواف]] کند» می‌فرمایند: و نماز طواف بخواند و بنا بر احتیاط لازم سعی هم بنماید و در این صورت بنا بر احتیاط واجب [[هدی]] بفرستد، و احوط آن است که شتر باشد، و در مواردی که گفته شد باید وجوباً یا احتیاطاً بعد از اتمام و نماز طواف، اعاده نماید، نایب نیز به همان شرح عمل کند.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و احتیاط مستحب.
* '''آیت‌الله مکارم:''' قربانی کردن گوسفند و اعاده سعی احتیاط مستحب است.
}}و اگر می‌تواند، خودش برود و طواف و نماز آن را به جا آورد. و احتیاطاً در غیر طواف نساء سعی را هم به جا آورد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' اگر قبل از فوت وقت متذکر شود، باید سعی را اعاده کند و اگر بعد از آن باشد، مثلاً طواف عمره را پس از [[وقوف در عرفات]] متذکر شود یا طواف حج را پس از پایان ذی‌حجه متذکر شود طواف را قضا می‌کند و اعاده سعی لازم نیست و تا طواف را خودش یا نایبش انجام نداده‌اند آنچه بر او حرام شده است حلال نمی‌شود.
}}و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1187}}‌
}}
{{سخ}}
==استفتائات==
توجه: طبق فتوای ذیل یعنی مسئله 1173 [[طواف نساء]] جزء اعمال واجب [[مکه]] هست و استفتائاتی که در مورد [[اعمال مکه]] پرسیده شده است بر [[طواف نساء]] هم شامل می‌شود.
{{فتاوی حج
| مساله = 1173
|اعمالی که در [[مکه]] واجب است به جا بیاورد:
اول ـ [[طواف حج]] است که آن را «طواف زیارت» می‌گویند.
دوم ـ [[نماز طواف]] است.
سوم ـ [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] است.
چهارم ـ [[طواف نساء]] است.
پنجم ـ [[نماز طواف نساء]] است.
|{{ارجاع مساله|1173}}‌
}}
{{سخ}}
{{فتاوی حج
| مساله = 1189
|سئوال: اگر کسی تنها این ترس را داشته باشد که بعد از برگشت از [[منا]]، در اثر ازدحام نتواند طواف کند یا به مشقت بیفتد، آیا می‌تواند اعمال حج را مقدم دارد یا نه؟
جواب: موردِ جوازِ تقدیم نیست و نمی‌تواند مقدم بدارد. {{توضیح مساله|1189|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم اعمال مکه برای کسی که پس از بازگشت از منا از ازدحام جمعیت می‌ترسد، جایز است ولی احتیاطاً بعد از برگشت از [[منا]] اعمال را تکرار کند و در صورت عدم امکان نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله مکارم:''' احتیاط آن است که مقدم دارد و بعداً اگر نتوانست برای طواف نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در مورد اول تقدیم [[طواف]] و [[سعی]] واجب و مجزی است و در مورد دوم می‌توانند رجائاً مقدم کنند ولی اگر کشف خلاف شد مجزی نیست و تقدیم [[طواف نساء]] در هیچ‌یک از دو مورد جایز نیست.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' افرادی که دارای روحیه ضعیف هستند و یا حالت وسواسی و ترس از جمعیت دارند این حالت صرفاً مجوز تقدیم اعمال مکه بر وقوفین نمی‌شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که بازگشت به مکه برای آنها مشکل است و یا طواف نمودن بعد از بازگشت از منا به علت ازدحام شدید جمعیت یا غیر آن برای آنها مشکل است می‌توانند مقدم دارند.
}}
|{{ارجاع مساله|1189}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1190
|سئوال: اعمال حج را به جهت خوف حیض، بر اعمال منا مقدم داشت، ولی چون طواف یا سعی را قطع کرده بود، به طوری که می‌باید اتمام و اعاده کند و چنین کرد، آیا بعد از اعمال منا بر او چیزی نیست؟
جواب: اگر وظیفه را انجام داده چیزی بر او نیست. {{توضیح مساله|1190|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در [[ایام تشریق]] کند والاّ در باقی ماه ذی‌حجه اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' تقدیم سعی و طواف نساء بر وقوف مجزی نیست گرچه احوط تقدیم سعی و اعاده آن است، بلی کسی که از بازگشت به مکه می‌ترسد همه اعمال مکه را می‌تواند مقدم کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
}}
|{{ارجاع مساله|1190}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1191
|سئوال: آیا نایب هم، اگر خوف [[حیض]] یا مرض داشته باشد، می‌تواند اعمال حج را بر وقوفین و اعمال منا مقدم بدارد یا نه؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1191|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر هنگام [[احرام]]، اطمینان به عدم عذر داشته باشد، حج و نیابتش صحیح است.
}}
|{{ارجاع مساله|1191}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1192
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را قبل از اعمال منا انجام می‌دهند، آیا می‌توانند [[سعی]] را بعد از برگشتن از منا انجام دهند و باقی اعمال را قبل؟
جواب: محل اشکال است. {{توضیح مساله|1192|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' بعد از طواف سعی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به [[مکه]] یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از [[منا]] بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند [[طواف نساء]] و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و [[نماز]] و [[سعی]] بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' جایز نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' همه را قبلاً انجام می‌دهند.
}}
|{{ارجاع مساله|1192}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1193
|سئوال: تقدیم [[اعمال مکه]] برای ذوی الأعذار جایز است یا لازم؟
جواب: جایز است و لازم نیست. {{توضیح مساله|1193|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' مگر برای کسی که یقین دارد بعد از برگشتن از [[منا]] و تا آخر [[ذیحجه|ذی‌حجه]] امکان انجام آن را ندارد که در این صورت تقدیم واجب است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' مگر اینکه بدانند یا اطمینان داشته باشند؛ چنانچه اعمال مکه را بر وقوفین مقدم نکنند، بعد امکان انجام آن را ندارند، که در این صورت واجب است [[طواف]] و [[نماز]] آن را مقدم کنند و بنا بر احتیاط مستحب، [[سعی]] را نیز مقدم و بعد اعاده کنند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی [[طواف نساء]] ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم [[طواف]] و [[سعی]]، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' مگر برای کسانی ‌که می‌دانند تا زمانی که در مکه هستند و یا تا آخر ذی‌حجه عذرشان برطرف نمی‌شود و مجبور به استنابه می‌شوند که در این صورت واجب است خود اعمال را تقدیماً انجام دهند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط واجب آن است که ترک نکنند.
}}
|{{ارجاع مساله|1193}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1194
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را مقدم بر وقوفین می‌نمایند، آیا باید اقرب زمان به موقفین را رعایت کنند؟
جواب: لازم نیست.
|{{ارجاع مساله|1194}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1195
|سئوال: تشخیص عذر برای کسانی ‌که اعمال حج را مقدم می‌دارند، بر عهده خود آنان است یا بر عهده گردانندگان گروه و مسئولین؟
جواب: تشخیص با خود [[مکلف|مکلّف]] است. {{توضیح مساله|1195|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' یعنی حاجی باید ببیند معمول مردم، وضعیت وی را عذر می‌دانند یا خیر و علم وسواس و علم کسی که کمترین دشواری را عذر می‌داند، ملاک نیست و باید به متعارف رجوع کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1195}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1196
|سئوال: کسی که او را به وسیله تخت [[طواف]] می‌دهند، آیا می‌تواند اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم بدارد؟
جواب: اگر در هر صورت باید او را طواف دهند و عذر دیگری نیست، نمی‌تواند مقدم بدارد.
|{{ارجاع مساله|1196}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1197
|سئوال: کسی که اعمال حج را بر وقوفین مقدم می‌دارد، آیا می‌تواند طواف نساء را بعد از وقوفین و اعمال دیگر انجام دهد؟
جواب: بنا بر احتیاط در موردی تقدیم بدارند که هر سه عمل را مقدماً انجام دهند. {{توضیح مساله|1197|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف [[حج]] و [[نماز]] و [[سعی]] بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در [[ایام تشریق]] یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از [[منا]] به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم طواف نساء و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' تأخیر طواف نساء مانعی ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' هر سه عمل را مقدماً انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1197}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1198
|سئوال: شخصی که می‌تواند اعمال مکه را بر وقوفین مقدم بدارد، اگر جهلاً بدون [[احرام]]، اعمال مکه را انجام داد چه صورتی دارد؟
جواب: کفایت نمی‌کند {{توضیح مساله|1198|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر شخصی به دلیل عذر، اعمال مکه را مقدم داشت، بعداً کشف شد که اعمال را بدون احرام انجام داده، به آن اکتفا نکند و احتیاطاً [[طواف]] و [[نماز]] و [[سعی]] را اعاده کند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}و باید یا قبل از وقوفین آنها را با احرام اعاده کند و یا بعد از وقوفین و اعمال منا، آنها را به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1198}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1199
|سئوال: آیا می‌تواند اعمال مکه را به نایب واگذارد، در صورتی که می‌تواند تأخیر بیندازد تا خود به جا آورد؟
جواب: با فرض اینکه می‌تواند خودش به جا آورد، ولو با تأخیر، تا آخر وقت نمی‌تواند نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1199}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1200
|سئوال: در مناسک فرموده‌اید وقت انجام اعمال حج تا روز یازدهم است و بعید نیست که تا آخر ماه ذی‌حجه نیت کند، در صورتی که وقت انجام مناسک حج تا روز یازدهم باشد، اگر تأخیر انداخت چون محتمل است ظرف وجوب منقضی شده باشد آیا [[معصیت]] نموده است؟
جواب: معصیت نیست.
|{{ارجاع مساله|1200}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1201
|سئوال: کسی که از [[منا]] برگشته و هنوز اعمال واجب مکه را انجام نداده، آیا می‌تواند طواف مستحبی انجام دهد و نیز در حال احرام [[عمره تمتع]] آیا می‌تواند قبل از انجام عمره، طواف مستحبی انجام دهد؟
جواب: احتیاطاً ترک نماید. {{توضیح مساله|1201|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اشکالی ندارد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' احوط این است شخصی که احرام [[حج تمتع]] بسته، پس از احرام و پیش از رفتن به عرفات، طواف مستحبی ننماید و چنانچه [[طواف]] نمود، بنا بر [[احتیاط]] بعد از طواف [[تلبیه]] را تجدید کند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در [[عمره]] و حج تمتع کسی که طواف واجبش ـ ولو طواف نساء ـ را انجام نداده نمی‌تواند [[طواف مستحب]] انجام دهد و اگر بعد از احرام حج و قبل از رفتن به [[عرفات]]، طواف مستحب کرد، بنا بر احتیاط مستحب، احرام را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' کسی که [[محرم]] به احرام حج شده، تا طواف حج و طواف نساء را انجام نداده، نمی‌تواند طواف مستحب انجام دهد و اگر انجام داد، باید به [[نیت]] محرم شدن برای حج تمتع «لبیک» را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' طواف مستحبی قبل از طواف عمره و حج اشکال ندارد ولی پس از احرام و قبل از رفتن به عرفات، به احتیاط واجب نباید طواف مستحبی کند و اگر کرد به احتیاط مستحب تلبیه بگوید.
}}
|{{ارجاع مساله|1201}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1203
|اگر شخص، چندین [[عمره مفرده]] به جای آورده باشد و در هیچ‌کدام [[طواف نساء]] نکرده باشد، یک طواف نساء برای تمام آنها کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1203|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، محرم به [[احرام]] جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1203}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1204
|احتیاط آن است که نایب در طواف نساء، نیت [[ما فی الذمه]] کند، گرچه می‌تواند به نیت منوب عنه انجام دهد. {{توضیح مساله|1204|.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است به [[نیابت]] از منوب ‌عنه طواف نساء را انجام دهد.
* '''آیت‌الله خویی، آیت‌الله سیستانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد.
* '''آیت‌الله زنجانی، سبحانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد و انجام به قصد ما فی الذمه نیز صحیح است.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' طواف نساء را باید به نیت منوب ‌عنه به جا آورد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' طواف نساء به نیت منوب ‌عنه انجام شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1204}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1205
|سئوال: آیا پیش از به جا آوردن طواف نساء و بعد از انجام حلق و اعمال بعدی، تمام انواع تلذذ و تمتع از زن حرام است و یا اختصاص به [[جماع]] دارد؟
جواب: از مطلق تلذذ از زن باید اجتناب نماید. {{توضیح مساله|1205|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اظهر اختصاص حرمت به جماع است، هرچند احتیاط آن است که از مطلق تلذذ اجتناب شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1205}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1206
|سئوال: آیا تأخیر [[طواف نساء]] از [[سعی]] تا چند روز، جایز است یا خیر؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1206|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' ولی نباید از ماه ذیحجه به تأخیر بیفتد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' می‌تواند تا آخر ذی‌حجه آن را انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1206}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1207
|سئوال: شخصی بعد از [[حج]]، [[ازدواج]] کرد و دارای فرزند شد، بعداً متوجه می‌شود که در حج، طواف نساء را به جا نیاورده است، حال که متوجه شده است، حکم زن و فرزند او چگونه است و نسبت به طواف باید چه کند؟
جواب: با فرض جهل، فرزند او حکم حلال‌زاده را دارد ولی عقد ازدواج باطل است {{توضیح مساله|1207|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تا طواف نساء به جا نیاورد زن [[حلال]] نیست ولی عقد صحیح است و فرزند حلال‌زاده است، بنابراین اگر نتواند شخصاً طواف نساء را به جا آورد نایب بگیرد که طواف نساء و نمازش را انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' ظاهراً عقد صحیح است و نیاز به تجدید ندارد، ولی مادامی که طواف نساء و نماز آن را خودش و در صورت تعذر نایبش انجام نداده جماع جایز نیست.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' عقد ازدواج آنها صحیح و احتیاط استحبابی در اعاده عقد بعد از طواف نساء است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فرزند او حلال‌زاده است و باید طواف نساء را انجام دهد و احتیاطاً عقد را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' عقد او صحیح است؛ زیرا آنچه بر حاجی پس از [[حلق]] حرام است، [[استمتاع]] است نه [[عقد]] و اما اولاد به هر حال ملحق به او هستند.
}}و باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بخواهد بعد از آن تجدید عقد نماید.
|{{ارجاع مساله|1207}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1208
|سئوال: مردی به زنش گفت وظیفه من طواف نساء است ولی تو باید طواف رجال به جا آوری! زن به جای [[نیت]] «طواف نساء» «طواف رجال» ذکر کرد، آیا کافی است یا نه؟
جواب: اگر منظورش ادای وظیفه است، مانع ندارد.
|{{ارجاع مساله|1208}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1209
|سئوال: کسی که عمره مفرده انجام می‌داد، بدون اینکه [[تقصیر]] کند، طواف نساء را به‌ جا آورد، آیا وظیفه او چیست و عمره او باطل است یا نه؟
جواب: عمره باطل نمی‌شود، لیکن باید بعد از تقصیر، طواف نساء را اعاده {{توضیح مساله|1209|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اکنون که قبل از تقصیر متذکر شده است، تقصیر می‌کند و طواف نساء را بعد از آن اعاده می‌نماید بنا بر احوط و مقدم شدن طواف نساء بر [[تقصیر]] در عمره مفرده در صورت ضرورت یا نسیان یا جهل مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' احتیاط واجب در صورت امکان تقصیر در [[مکه]] است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' و احتیاطاً علاوه بر نایب نماز طواف نساء را خودش نیز در هر کجا هست بخواند.
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}نماید و بدون آن حرمت نساء باقی است.
|{{ارجاع مساله|1209}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1210
|سئوال: شخصی پس از مراجعت از [[مکه]] شک می‌کند که طواف نساء [[حج]] یا [[عمره مفرده]] را به جا آورده یا نه، چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: اگر التفات به وجوب طواف نساء نداشته، باید طواف نساء را انجام دهد و همچنین است در صورت التفات علی الأحوط، بلکه خالی از قوت نیست. {{توضیح مساله|1210|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر توانست خودش به جا آورد والاّ نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر شک بعد از عمل مواقعه با زوجه برایش حاصل شد، به آن اعتنا ننموده و بنا بر انجام آن گذارد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر قبل از تمتع از نساء، شک کرده، باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بعد از [[تمتع]]، شک کرده چنانچه احتمال بدهد هنگام استمتاع، به رعایت جهات شرعی توجه داشته است اعتنا به شکش نمی‌کند و اگر احتمال ندهد باید طواف نساء را به جا آورد، البته در حج اگر بعد از گذشتن ماه ذی‌حجه، برایش شک پیدا شده مطلقاً اعتنا نمی‌کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' چنانچه در انجام طواف نساء در حج شک کند درحالی‌که ماه ذی‌حجة الحرام به پایان نرسیده است چنین فردی باید خود و در صورت عدم امکان نایب او طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و اگر پس از خروج ماه ذی‌حجه چنین شکی رخ دهد اعتنا نکند ولی در مورد شک در انجام طواف عمره مفرده به متن عمل شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' باید طواف نساء را انجام دهد و اگر معذور است یا مشقت دارد نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' ولی اگر التفات به وجوب آن داشته و شک دارد که انجام داده یا نه، بعید نیست انجام آن واجب نباشد، اگرچه احتیاط خوب است.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب در صورت اول ولی در صورت بعد، طواف نساء لازم نیست.
}}
|{{ارجاع مساله|1210}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1211
|سئوال: اگر کسی بعد از شوط چهارم طواف نساء عمره مفرده، با زوجه خود مواقعه نماید، آیا مانند طواف نساء حج است که به حج لطمه‌ای وارد نکرده و کفاره هم ندارد؟
جواب: بلی، عمل صحیح است و کفاره ندارد، اگرچه حرام مرتکب شده است. {{توضیح مساله|1211|.
* به ذیل مسئله 318 مراجعه شود.
* '''آیت‌الله بهجت:''' قبل از اتمام شوط پنجم [[کفاره]] دارد، بنا بر احتیاط و بعد از شوط پنجم کفاره ندارد البته این مسئله را درباره [[حج]] دارند نه عمره مفرده.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' چنانچه این عمل بعد از سعی بوده، عمره باطل نمی‌شود، ولی قبل از شوط پنجم کفاره دارد، بلکه احوط کفاره است مطلقاً.
* '''آیت‌الله خویی:''' بعد از سعی عمره باطل نمی‌شود ولی کفاره دارد مگر اینکه شوط پنجم را به جا آورده بوده.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بعد از نیمه اول طواف نساء یعنی سه شوط و نیم، و باید استغفار کند و طوافش را با تحصیل طهارت تمام کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' استغفار کند و کفاره ندارد و طوافش را تمام کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1211}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1212
|سئوال: به جا نیاوردن طواف نساء از روی جهل، همانند طواف حج و عمره است که باید حج را اعاده کند و شتر قربانی نماید؟ چنان‌که در مسئله 17 فصل پنجم حج در مناسک می‌فرمایید؟
جواب: ترک طواف نساء، [[حج]] را باطل نمی‌کند و کفاره ندارد، ولی حرمت نساء بدون آن باقی است و ارتکاب آن [[کفاره]] دارد. {{توضیح مساله|1212|.
* در مسئله 323 گذشت که در صورت جهل و نسیان و غفلت، کفاره ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1212}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1213
|سئوال: شخصی قبل از طواف نساء با زوجه خود ملاعبه نموده و از روی [[شهوت]] به او دست زده است، آیا کفاره دارد؟
جواب: کفاره دارد مگر در صورت جهل. {{توضیح مساله|1213|.
* در مسئله 323 گذشت که در مورد نسیان و غفلت هم کفاره ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب، ولی در صورت فراموشی یا ندانستن مسئله کفاره ندارد. به ذیل مسئله 1182 مراجعه شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1213}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1214
|سئوال: زنی که اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم داشته، بعد از سعی حائض می‌شود، شوهرش در همان وقت به [[نیابت]] از او طواف نساء را انجام می‌دهد، آیا این نیابت صحیح است؟
جواب: صحیح نیست و تقدیم برای کسی است که خودش طواف می‌کند و احتیاط آن است که اکتفا به آنچه مقدم داشته هم نکند. {{توضیح مساله|1214|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر به جهت خوف از [[حیض]]، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط واجب باید سعی را اعاده کند و باید طواف نساء هم بعد از وقوفین و اعمال حج باشد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' پس از بازگشت از منا اگر پاک شد طواف نساء را خودش به جا می‌آورد والاّ نایب می‌گیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر به جهت خوف از [[حیض]]، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط مستحب باید سعی را اعاده کند و سپس به سراغ طواف نساء و نماز آن برود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' آنچه مقدم داشته کافی است و طواف نساء را پس از اعمال روز عید انجام دهد و اگر نتوانست تکلیف ساقط است ولی احتیاط آن است که نایب بگیرد.
}}
|{{ارجاع مساله|1214}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1215
|سئوال: اگر نایب طواف نساء را به جا نیاورد، آیا فقط زن بر او [[حرام]] است یا ذمه‌اش هم مشغول است، هرچند بعد از مردن باشد، که باید برای او [[قضا]] کند؟
جواب: ذمه او هم مشغول است، ولی خودش باید در حیاتش انجام دهد و اگر نمی‌تواند نایب بگیرد. {{توضیح مساله|1215|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، فاضل:''' در صورت عدم تدارک در زمان زنده بودنش، بنا بر احتیاط باید قضای آن از ترکه او به جا آورده شود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' و اگر در زمان حیاتش تدارک نکرد [[واجب]] است [[وصیت]] کند و در هر صورت ـ وصیت کند یا نه ـ مسئولیت انجام طواف نساء بر عهده ولی اوست و هزینه آن از اصل ترکه خارج می‌شود؛ مگر متبرعی پیدا شود یا خودش وصیت نافذی کرده باشد که از ثلث حساب کنند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر بمیرد از ترکه او کسی را اجیر کنند تا طواف نساء را به [[نیابت]] از او و به نیت آنچه بر ذمه نایب بوده است به جا آورد ولی ترک طواف نساء از جانب نایب نسبت به منوب ‌عنه اثری از جهت حرمت نساء ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1215}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1216
|سئوال: شخصی طواف نساء عمره مفرده را فراموش کرده و بعد برای عمره تمتع [[محرم]] شده است، آیا طواف نساء فراموش شده را، بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد یا قبل از آن؟
جواب: می‌تواند بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد و اگر تأخیر بیندازد، طواف نساء [[حج]]، کفایت از آن می‌کند. {{توضیح مساله|1216|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، [[محرم]] به [[احرام]] جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1216}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1217
|سئوال: کسی که طواف نساء عمره مفرده را به جا نیاورده و بعد از آن حج اِفراد به جا می‌آورد، آیا طواف نساء حج اِفراد کفایت می‌کند؟
جواب: کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1217|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، [[محرم]] به احرام جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1217}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1218
|سئوال: پیرمردان و پیرزنانی که عمل زناشویی از آنان ممکن نیست و [[ازدواج]] هم نمی‌کنند و نیز کسی که عِنّین است، آیا اگر طواف نساء را نیاورند اشکال دارد؟
جواب: گرچه طواف نساء جزو اعمال نیست، لکن عمل واجبی است که باید انجام
داده شود. {{توضیح مساله|1218|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' طواف نساء از اجزاء واجب حج یا عمره مفرده است و بر عِنّین و کسانی ‌که نمی‌تواند زناشویی کنند نیز واجب است.
}}
|{{ارجاع مساله|1218}}‌
}}
{{سخ}}

== جستار وابسته ==
* [[اعمال مکه]]
* [[طواف نساء]]
* [[طواف حج]]

==منبع==
{{برگرفتگی
| پیش از لینک =
| منبع = صفحه 539 تا 556 کتاب مناسک حج
| لینک = https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9_%D8%AD%D8%AC_%DA%86%D8%A7%D9%BE_%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B7.pdf&page=539
| توضیحات منبع = پژوهشکده حج و زیارت، سال انتشار: ۱۳۹۷
}}

[[رده:فتواها درباره محرمات احرام]]

طواف نساء (فتاوای مراجع)

2022-05-18T12:31:28Z

Abbassehati:

{{مقاله فقهی۲
| طواف نساء|طواف نساء}}
==حکم==
{{فتاوی حج
| مساله = 1173
|اعمالی که در [[مکه]] واجب است به جا بیاورد:
اول ـ [[طواف حج]] است که آن را «طواف زیارت» می‌گویند.
دوم ـ [[نماز طواف]] است.
سوم ـ [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] است.
چهارم ـ [[طواف نساء]] است.
پنجم ـ [[نماز طواف نساء]] است.
|{{ارجاع مساله|1173}}‌
}}

===کیفیت===
{{فتاوی حج
| مساله = 1174
|کیفیت طواف [[حج]] و [[نماز]] آن و [[سعی]] و طواف نساء و نماز آن، به همان نحو است که در [[طواف عمره]] و نماز آن و سعی گذشت، بدون هیچ تفاوت، مگر در [[نیت]] که اینجا باید به نیت طواف حج و سعی آن و طواف نساء به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1174}}‌
}}

==زمان انجام طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1175
|جایز نیست {{توضیح مساله|1175|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' بنا بر [[احتیاط جایز]] نیست و در صورتی که از روی ندانستن [[حکم شرعی]] مقدم بدارد، اکتفا به آنها مورد اشکال است، اگرچه خالی از وجه نمی‌باشد.
}} طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء و [[نماز]] آن را قبل از رفتن به [[عرفات]] و به جا آوردن اعمال عرفات و [[مشعر]] و اعمال سه گانه منا به جا آورد در حال اختیار.
|{{ارجاع مساله|1175}}‌
}}
{{سخ}}
==اشخاصی که طواف نساء را قبل از عرفات می توانند انجام بدهند==
{{فتاوی حج
| مساله = 1176
|چند طایفه‌اند که برای آنها جایز است طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:'''... طواف نساء و نماز آن علی المشهور الأظهر....
}} و نماز آن را، بعد از آنکه [[محرم]] به [[احرام حج]] شدند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر [[احتیاط واجب]].
}}قبل از رفتن به عرفات، به جا آورند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در [[ایام تشریق]] کند والاّ در باقی ماه [[ذیحجه|ذی‌حجه]] اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به [[مکه]] یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در [[ایام تشریق]] یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند [[حیض]] یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم [[طواف نساء]] و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
}}و عمل آنها مجزی است:
اول ـ زن‌هایی که ترس آن دارند که در برگشتن [[حائض]] یا [[نفساء]] شوند و پاک نشوند و نتوانند بمانند تا پاک شوند.
دوم ـ پیرمردها یا پیرزن‌هایی که عاجز باشند از [[طواف]] در موقع مراجعت، برای زیادی جمعیت، یا عاجز از برگشتن به [[مکه]] باشند. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' پیرمرد یا پیرزنی که نمی‌توانند خودشان بعد از برگشتن از منا اعمال مکه را در ازدحام انجام دهند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مناط [[عسر]] است نه عجز.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتواند صبر کند تا ازدحام تمام شود یا صبر کردن مستلزم عسر و [[حرج]] باشد.
}}
سوم ـ اشخاص مریضی که بترسند در وقت ازدحام طواف کنند یا عاجز باشند از آن. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مریض یا معلول و هر کسی که بازگشت به مکه برای او مشکل باشد، یا طواف مشکل باشد در اثر ازدحام و مانند آن.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتوانند تا رفع ازدحام در مکه بمانند یا با عسر و حرج مواجه می‌شوند.
}}
چهارم ـ کسانی ‌که می‌دانند تا آخر ماه ذی‌حجه، به جهتی برای آنها ممکن نمی‌شود [[طواف]] و [[سعی]]. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' به جا آوردن اعمال فوق، پیش از وقوف در [[عرفات]] و [[مشعر]] و اعمال [[منا]] در حال اختیار جایز نیست، اما این کار برای سه گروه جایز است که عبارتنداز: نخست، زنانی که می‌ترسند با ابتلا به [[حیض]] یا [[نفاس]] پس از بازگشت به مکه مکرمه از انجام طواف و نماز آن باز بمانند، و نتوانند تا پاک شدن منتظر بمانند؛ دوم: مردان و زنانی که ناتوان از طواف و نماز آن پس از بازگشت به مکه از جهت زیادی ازدحام باشند، و یا اصولاً ناتوان از بازگشت به مکه باشند؛ سوم: بیمارانی که پس از بازگشت به مکه مکرمه، بر اثر ازدحام یا ترس از آن، از انجام طواف ناتوانند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' هر کس دیگری که [[عذر]] عرف پسند داشته باشد از اینکه اعمال را بعد از برگشتن از منا تا آخر ذی‌حجه و یا زمانی که در مکه هست خود انجام دهد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که می‌ترسند برای آنها بازگشت به مکه میسر نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1176}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1177
|سه طایفه اول، اعمالی را که جلو انداختند، کافی است اگرچه بعد خلاف آن ظاهر شود، مثلاً زن حائض نشود و مریض خوب شود و ازدحام چندان نباشد که موجب مزاحمت شود، پس بر اینها لازم نیست اعاده اعمال گرچه احوط است. {{توضیح مساله|1177|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، زنجانی:''' به ذیل مسئله قبل مراجعه شود.
* '''آیت‌الله صافی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1177}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1178
|طایفه چهارم که عقیده داشت نمی‌تواند اعمال را به جا آورد، اگر از جهت مرض و پیری و علیلی بود باز مجزی است، و اما اگر از جهت دیگر بود؛ مثل آنکه اعتقاد داشت سیل مانع می‌شود و بعد خلافش ظاهر شد باید اعاده کند اعمال را، بعد از رجوع. {{توضیح مساله|1178|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم [[طواف]] و [[سعی]]، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بیماری و پیری جزء گروه‌های دوم و سوم هستند که گذشت و اعتقاد به سیل و امثال آن جزء گروه چهارم که در صورت کشف خلاف باید اعمال را اعاده کنند
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله گلپایگانی:''' در همه موارد اعاده را موافق احتیاط استحبابی بیان کرده‌اند.
* '''آیت‌الله صافی:''' احوط آن است که پس از مراجعت از منا نایب بگیرند که اعمال آنها را انجام دهد و اگر بعد از مراجعت خلاف یقینی که داشت ظاهر شد اعاده لازم است بدون تفاوت بین صور مذکوره.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و اگر احتمال حدوث مرض را می‌داد و بعداً مرض حادث نشد، مجزی نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1178}}‌
}}
==زمان تاثیر طواف نساء بر محرمات احرام==

{{فتاوی حج
| مساله = 1180
|کسانی ‌که به واسطه عذر؛ مثل پیری و خوف [[حیض]]، طواف زیارت و طواف نساء را مقدم داشتند ،{{توضیح مساله|1180|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و [[نماز]] و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از [[منا]] به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
}} بوی خوش و زن بر آنها حلال نمی‌شود و تمام محرّمات بعد از [[تقصیر]] یا [[حلق]] حلال خواهد شد.
|{{ارجاع مساله|1180}}‌
}}
{{سخ}}
==اشخاصی که طواف نساء بر آنها واجب است==
{{فتاوی حج
| مساله = 1181
|طواف نساء اختصاص به مرد ندارد بلکه بر زن و خنثی و خصی و بچه ممیز نیز لازم است که اگر طواف نساء نکنند زن به همان تفصیل که سابق گفته شد بر آنها حلال نمی‌شود و نیز اگر زن آن را ترک کند مرد بر او حلال نمی‌شود، بلکه طفل غیر ممیز، اگر ولی او را محرم کرد باید او را به احتیاط واجب طواف نساء بدهد {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیات عظام زنجانی، صافی، گلپایگانی:''' بر ولی یا کسی که به اذن او کودک را احجاج کرده واجب است کودک را [[طواف نساء]] بدهد و گرنه بعد از بلوغ، همسر بر او [[حرام]] خواهد بود.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' همه کسانی ‌که [[حج]] و یا [[عمره]] مفرده انجام می‌دهند باید به جا آورند و اگر کسی انجام ندهد و بمیرد باید برای او نایب بگیرند و هزینه نایب از ترکه برداشته شود.
}} تا بعد از بالغ شدن، زن یا مرد بر او [[حلال]] شود. {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بعد از طواف حج و نماز و سعی، ظاهراً عقد حلال می‌شود، ولکن بنا بر احتیاط استمتاعات جایز نمی‌شود، گرچه اظهر اختصاص حرمت به [[جماع]] است.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' همان‌گونه که گذشت، با حلق یا تقصیر، عقد حلال می‌شود و اما حلیت استمتاع در صبی هم متوقف است بر طواف نساء، پس اگر بالغ شد و هنوز طواف نساء نکرده، نمی‌تواند از همسرش استمتاع ببرد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' مجنون و مغمی علیه را نیز اگر مُحرِم کرده‌اند، طواف نساء بدهند تا در صورت افاقه زن یا مرد بر آنها حلال شود.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' و نیز در مورد مجنونی که ولیش او را محرم کرده، طواف نساء لازم است.
}}
|{{ارجاع مساله|1181}}‌
}}
{{سخ}}
==طواف نساء رکن نیست==
{{فتاوی حج
| مساله = 1182
|طواف نساء و نماز آن، اگرچه واجب است {{توضیح مساله|1182|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگرچه از اجزاء واجب [[حج]] است و باید در ذی‌حجه انجام گیرد، و بدون آن...
}}و بدون آن زن حلال نمی‌شود، لیکن رکن نیست و ترک عمدی آن موجب باطل شدن حج نمی‌شود، بلکه واجب است بر کسی که حج کرده آن را به جا آورد و اگر به جا نیاورد زن بر او حلال نمی‌شود، بلکه آنچه از زن بر او حرام شده بود؛ مثل [[عقد]] کردن و خطبه کردن{{توضیح مساله|1182|.
* در مسئله 327 فرموده‌اند: احتیاط در حرمت خطبه نمودن استحبابی است.( اقوی آن است که خواستگاری کردن در حال احرام جایز است و احتیاط در ترک است.)
}} و شاهد شدن نیز بر او حلال نمی‌شود، بنا بر احتیاط واجب.{{توضیح مساله|1182|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' و به احتیاط واجب ادای شهادت هم ننماید.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' و ظاهر این است که بتواند بعد از طواف و سعی عقد نماید ولی لذت بردن از زن برایش جایز نیست بنا بر احتیاط، اگرچه اظهر جواز غیر از [[جماع]] است.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' پس از [[تراشیدن]] و یا کوتاه کردن مو، بنا بر اقوی جایز است زن عقد کند و شاهد عقد باشد.
}}
|{{ارجاع مساله|1182}}‌
}}

==زمان طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1183
|جایز نیست مقدم داشتن [[سعی]] را بر طواف زیارت یا بر نماز آن اختیاراً و جایز نیست مقدم داشتن طواف نساء را بر طواف زیارت و بر سعی اختیاراً و اگر مقدم داشت اعاده کند تا ترتیب حاصل شود.
|{{ارجاع مساله|1183}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1184
|جایز است طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد در حال ضرورت، مثل ترس از حیض و نتوانستن اقامت به مکه تا زمان پاکی، لیکن احتیاط در آن است که نایب بگیرد که بعد از آن به جا آورد. {{توضیح مساله|1184|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم طواف نساء بر سعی در حال ضرورت و خوف حیض جایز است و همچنین از ناسی و جاهل مجزی است تقدیم بر سعی علی الأظهر.
* '''آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی:''' جایز نیست قبل از سعی طواف نساء را انجام دهد و اگر نتوانست تا زمان پاکی در مکه بماند، می‌تواند از مکه خارج شود و بنا بر احتیاط برای طواف نساء نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' کسی که می‌ترسد پس از سعی، متمکن از طواف نساء نباشد باید طواف نساء را مقدم بدارد و بعد از سعی نیز اگر می‌تواند، دوباره طواف نساء را به جا آورد و اگر حائض بود نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' ولی اگر بعداً حائض نشد واجب است خودش طواف نساء و نماز آن را به جا آورد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' متعرض این مسئله نشده‌اند.
}}
|{{ارجاع مساله|1184}}‌
}}
==در صورت رعایت نکردن زمان انجام طواف نساء==

{{فتاوی حج
| مساله = 1185
|اگر سهواً طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد یا به واسطه ندانستن حکم مقدم بدارد، طواف و سعیش صحیح است و احتیاط در اعاده [[طواف]] است. {{توضیح مساله|1185|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' [[حکم]] آن در مسئله قبلی گذشت که مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بنا بر [[احتیاط]]، لازم است آنها را بعد از [[سعی]] اعاده کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' [[طواف زیارت]] و سعیش صحیح است و اعاده طواف نساء با نمازش بعد از سعی احوط است و اگر خودش نمی‌تواند اعاده کند نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر سهواً و یا از روی جهل مقدم داشته اعاده آن بعد از سعی [[مستحب]] است.
}}
|{{ارجاع مساله|1185}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1186
|اگر طواف نساء را سهواً {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خامنه‌ای، خویی، سیستانی، صافی، فاضل، گلپایگانی:''' یا عمداً.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فراموش کرد و یا عمداً و یا جهلاً به جا نیاورد؛ و خود نیز احتیاطاً [[نماز]] آن را در محلی که هست بخواند.
}} به جا نیاورد تا برگشت از حج، پس اگر می‌تواند باید خودش برگردد و به جا بیاورد و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد و پس از به جا آوردن، زن به او [[حلال]] می‌شود. {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' اگر کسی طواف نساء را به جا آورد ولی نمازش را ترک کرده یا صحیح نخوانده باشد، همسرش بر او [[حرام]] نمی‌شود، ولی باید نماز طواف نساء را در صورت امکان پشت مقام در مکه مکرمه و اگر نمی‌تواند در محلی که هست بخواند.
}}
|{{ارجاع مساله|1186}}‌
}}
{{سخ}}
==در صورت فراموشی طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1187
|اگر کسی [[طواف واجب]] را ـ چه طواف [[عمره]] و چه طواف حج و چه طواف نساء ـ فراموش کرد و برگشت و با زن نزدیکی کرد، باید یک [[هدی]] در مکه [[قربانی]] کند و احتیاط آن است که شتر باشد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، سیستانی:''' اگر طواف عمره فراموش شده، در مکه؛ و اگر طواف حج فراموش شده، در منا قربانی نماید و قربانی نمودن یک گوسفند کفایت می¬کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' باید یک شتر در مکه [[نحر]] کند و هر کدام از این سه [[طواف]] را با نماز آن اعاده نماید و در طواف حج و عمره اعمال مترتبه را نیز اعاده کند و اگر نمی‌تواند خود بازگردد و انجام دهد استنابه کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' کسی که تمام طواف یا بعض آن را فراموش کند و یادش نیاید تا به شهر خود برگردد و برای او مشکل باشد که به مکه مراجعت نماید و آنچه را فراموش کرده به جا آورد واجب است نایب بگیرد که برای او طواف کند و در این صورت بنا بر احتیاط واجب هدی بفرستد و احوط آن است که شتر باشد. '''آیت‌الله صافی''' بعد از «برای او [[طواف]] کند» می‌فرمایند: و نماز طواف بخواند و بنا بر احتیاط لازم سعی هم بنماید و در این صورت بنا بر احتیاط واجب [[هدی]] بفرستد، و احوط آن است که شتر باشد، و در مواردی که گفته شد باید وجوباً یا احتیاطاً بعد از اتمام و نماز طواف، اعاده نماید، نایب نیز به همان شرح عمل کند.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و احتیاط مستحب.
* '''آیت‌الله مکارم:''' قربانی کردن گوسفند و اعاده سعی احتیاط مستحب است.
}}و اگر می‌تواند، خودش برود و طواف و نماز آن را به جا آورد. و احتیاطاً در غیر طواف نساء سعی را هم به جا آورد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' اگر قبل از فوت وقت متذکر شود، باید سعی را اعاده کند و اگر بعد از آن باشد، مثلاً طواف عمره را پس از [[وقوف در عرفات]] متذکر شود یا طواف حج را پس از پایان ذی‌حجه متذکر شود طواف را قضا می‌کند و اعاده سعی لازم نیست و تا طواف را خودش یا نایبش انجام نداده‌اند آنچه بر او حرام شده است حلال نمی‌شود.
}}و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1187}}‌
}}
{{سخ}}
==استفتائات==
توجه: طبق فتوای ذیل یعنی 1173 طواف نساء جزء اعمال واجب مکه هست و استفتائاتی که در مورد اعمال مکه پرسیده شده است بر طواف نساء هم شامل می‌شود.
{{فتاوی حج
| مساله = 1173
|اعمالی که در [[مکه]] واجب است به جا بیاورد:
اول ـ [[طواف حج]] است که آن را «طواف زیارت» می‌گویند.
دوم ـ [[نماز طواف]] است.
سوم ـ [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] است.
چهارم ـ [[طواف نساء]] است.
پنجم ـ [[نماز طواف نساء]] است.
|{{ارجاع مساله|1173}}‌
}}
{{سخ}}
{{فتاوی حج
| مساله = 1189
|سئوال: اگر کسی تنها این ترس را داشته باشد که بعد از برگشت از [[منا]]، در اثر ازدحام نتواند طواف کند یا به مشقت بیفتد، آیا می‌تواند اعمال حج را مقدم دارد یا نه؟
جواب: موردِ جوازِ تقدیم نیست و نمی‌تواند مقدم بدارد. {{توضیح مساله|1189|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم اعمال مکه برای کسی که پس از بازگشت از منا از ازدحام جمعیت می‌ترسد، جایز است ولی احتیاطاً بعد از برگشت از [[منا]] اعمال را تکرار کند و در صورت عدم امکان نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله مکارم:''' احتیاط آن است که مقدم دارد و بعداً اگر نتوانست برای طواف نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در مورد اول تقدیم [[طواف]] و [[سعی]] واجب و مجزی است و در مورد دوم می‌توانند رجائاً مقدم کنند ولی اگر کشف خلاف شد مجزی نیست و تقدیم [[طواف نساء]] در هیچ‌یک از دو مورد جایز نیست.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' افرادی که دارای روحیه ضعیف هستند و یا حالت وسواسی و ترس از جمعیت دارند این حالت صرفاً مجوز تقدیم اعمال مکه بر وقوفین نمی‌شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که بازگشت به مکه برای آنها مشکل است و یا طواف نمودن بعد از بازگشت از منا به علت ازدحام شدید جمعیت یا غیر آن برای آنها مشکل است می‌توانند مقدم دارند.
}}
|{{ارجاع مساله|1189}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1190
|سئوال: اعمال حج را به جهت خوف حیض، بر اعمال منا مقدم داشت، ولی چون طواف یا سعی را قطع کرده بود، به طوری که می‌باید اتمام و اعاده کند و چنین کرد، آیا بعد از اعمال منا بر او چیزی نیست؟
جواب: اگر وظیفه را انجام داده چیزی بر او نیست. {{توضیح مساله|1190|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در [[ایام تشریق]] کند والاّ در باقی ماه ذی‌حجه اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' تقدیم سعی و طواف نساء بر وقوف مجزی نیست گرچه احوط تقدیم سعی و اعاده آن است، بلی کسی که از بازگشت به مکه می‌ترسد همه اعمال مکه را می‌تواند مقدم کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
}}
|{{ارجاع مساله|1190}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1191
|سئوال: آیا نایب هم، اگر خوف [[حیض]] یا مرض داشته باشد، می‌تواند اعمال حج را بر وقوفین و اعمال منا مقدم بدارد یا نه؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1191|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر هنگام [[احرام]]، اطمینان به عدم عذر داشته باشد، حج و نیابتش صحیح است.
}}
|{{ارجاع مساله|1191}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1192
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را قبل از اعمال منا انجام می‌دهند، آیا می‌توانند [[سعی]] را بعد از برگشتن از منا انجام دهند و باقی اعمال را قبل؟
جواب: محل اشکال است. {{توضیح مساله|1192|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' بعد از طواف سعی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به [[مکه]] یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از [[منا]] بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند [[طواف نساء]] و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و [[نماز]] و [[سعی]] بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' جایز نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' همه را قبلاً انجام می‌دهند.
}}
|{{ارجاع مساله|1192}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1193
|سئوال: تقدیم [[اعمال مکه]] برای ذوی الأعذار جایز است یا لازم؟
جواب: جایز است و لازم نیست. {{توضیح مساله|1193|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' مگر برای کسی که یقین دارد بعد از برگشتن از [[منا]] و تا آخر [[ذیحجه|ذی‌حجه]] امکان انجام آن را ندارد که در این صورت تقدیم واجب است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' مگر اینکه بدانند یا اطمینان داشته باشند؛ چنانچه اعمال مکه را بر وقوفین مقدم نکنند، بعد امکان انجام آن را ندارند، که در این صورت واجب است [[طواف]] و [[نماز]] آن را مقدم کنند و بنا بر احتیاط مستحب، [[سعی]] را نیز مقدم و بعد اعاده کنند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی [[طواف نساء]] ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم [[طواف]] و [[سعی]]، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' مگر برای کسانی ‌که می‌دانند تا زمانی که در مکه هستند و یا تا آخر ذی‌حجه عذرشان برطرف نمی‌شود و مجبور به استنابه می‌شوند که در این صورت واجب است خود اعمال را تقدیماً انجام دهند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط واجب آن است که ترک نکنند.
}}
|{{ارجاع مساله|1193}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1194
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را مقدم بر وقوفین می‌نمایند، آیا باید اقرب زمان به موقفین را رعایت کنند؟
جواب: لازم نیست.
|{{ارجاع مساله|1194}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1195
|سئوال: تشخیص عذر برای کسانی ‌که اعمال حج را مقدم می‌دارند، بر عهده خود آنان است یا بر عهده گردانندگان گروه و مسئولین؟
جواب: تشخیص با خود [[مکلف|مکلّف]] است. {{توضیح مساله|1195|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' یعنی حاجی باید ببیند معمول مردم، وضعیت وی را عذر می‌دانند یا خیر و علم وسواس و علم کسی که کمترین دشواری را عذر می‌داند، ملاک نیست و باید به متعارف رجوع کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1195}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1196
|سئوال: کسی که او را به وسیله تخت [[طواف]] می‌دهند، آیا می‌تواند اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم بدارد؟
جواب: اگر در هر صورت باید او را طواف دهند و عذر دیگری نیست، نمی‌تواند مقدم بدارد.
|{{ارجاع مساله|1196}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1197
|سئوال: کسی که اعمال حج را بر وقوفین مقدم می‌دارد، آیا می‌تواند طواف نساء را بعد از وقوفین و اعمال دیگر انجام دهد؟
جواب: بنا بر احتیاط در موردی تقدیم بدارند که هر سه عمل را مقدماً انجام دهند. {{توضیح مساله|1197|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف [[حج]] و [[نماز]] و [[سعی]] بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در [[ایام تشریق]] یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از [[منا]] به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم طواف نساء و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' تأخیر طواف نساء مانعی ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' هر سه عمل را مقدماً انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1197}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1198
|سئوال: شخصی که می‌تواند اعمال مکه را بر وقوفین مقدم بدارد، اگر جهلاً بدون [[احرام]]، اعمال مکه را انجام داد چه صورتی دارد؟
جواب: کفایت نمی‌کند {{توضیح مساله|1198|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر شخصی به دلیل عذر، اعمال مکه را مقدم داشت، بعداً کشف شد که اعمال را بدون احرام انجام داده، به آن اکتفا نکند و احتیاطاً [[طواف]] و [[نماز]] و [[سعی]] را اعاده کند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}و باید یا قبل از وقوفین آنها را با احرام اعاده کند و یا بعد از وقوفین و اعمال منا، آنها را به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1198}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1199
|سئوال: آیا می‌تواند اعمال مکه را به نایب واگذارد، در صورتی که می‌تواند تأخیر بیندازد تا خود به جا آورد؟
جواب: با فرض اینکه می‌تواند خودش به جا آورد، ولو با تأخیر، تا آخر وقت نمی‌تواند نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1199}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1200
|سئوال: در مناسک فرموده‌اید وقت انجام اعمال حج تا روز یازدهم است و بعید نیست که تا آخر ماه ذی‌حجه نیت کند، در صورتی که وقت انجام مناسک حج تا روز یازدهم باشد، اگر تأخیر انداخت چون محتمل است ظرف وجوب منقضی شده باشد آیا [[معصیت]] نموده است؟
جواب: معصیت نیست.
|{{ارجاع مساله|1200}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1201
|سئوال: کسی که از [[منا]] برگشته و هنوز اعمال واجب مکه را انجام نداده، آیا می‌تواند طواف مستحبی انجام دهد و نیز در حال احرام [[عمره تمتع]] آیا می‌تواند قبل از انجام عمره، طواف مستحبی انجام دهد؟
جواب: احتیاطاً ترک نماید. {{توضیح مساله|1201|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اشکالی ندارد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' احوط این است شخصی که احرام [[حج تمتع]] بسته، پس از احرام و پیش از رفتن به عرفات، طواف مستحبی ننماید و چنانچه [[طواف]] نمود، بنا بر [[احتیاط]] بعد از طواف [[تلبیه]] را تجدید کند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در [[عمره]] و حج تمتع کسی که طواف واجبش ـ ولو طواف نساء ـ را انجام نداده نمی‌تواند [[طواف مستحب]] انجام دهد و اگر بعد از احرام حج و قبل از رفتن به [[عرفات]]، طواف مستحب کرد، بنا بر احتیاط مستحب، احرام را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' کسی که [[محرم]] به احرام حج شده، تا طواف حج و طواف نساء را انجام نداده، نمی‌تواند طواف مستحب انجام دهد و اگر انجام داد، باید به [[نیت]] محرم شدن برای حج تمتع «لبیک» را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' طواف مستحبی قبل از طواف عمره و حج اشکال ندارد ولی پس از احرام و قبل از رفتن به عرفات، به احتیاط واجب نباید طواف مستحبی کند و اگر کرد به احتیاط مستحب تلبیه بگوید.
}}
|{{ارجاع مساله|1201}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1203
|اگر شخص، چندین [[عمره مفرده]] به جای آورده باشد و در هیچ‌کدام [[طواف نساء]] نکرده باشد، یک طواف نساء برای تمام آنها کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1203|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، محرم به [[احرام]] جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1203}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1204
|احتیاط آن است که نایب در طواف نساء، نیت [[ما فی الذمه]] کند، گرچه می‌تواند به نیت منوب عنه انجام دهد. {{توضیح مساله|1204|.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است به [[نیابت]] از منوب ‌عنه طواف نساء را انجام دهد.
* '''آیت‌الله خویی، آیت‌الله سیستانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد.
* '''آیت‌الله زنجانی، سبحانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد و انجام به قصد ما فی الذمه نیز صحیح است.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' طواف نساء را باید به نیت منوب ‌عنه به جا آورد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' طواف نساء به نیت منوب ‌عنه انجام شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1204}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1205
|سئوال: آیا پیش از به جا آوردن طواف نساء و بعد از انجام حلق و اعمال بعدی، تمام انواع تلذذ و تمتع از زن حرام است و یا اختصاص به [[جماع]] دارد؟
جواب: از مطلق تلذذ از زن باید اجتناب نماید. {{توضیح مساله|1205|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اظهر اختصاص حرمت به جماع است، هرچند احتیاط آن است که از مطلق تلذذ اجتناب شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1205}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1206
|سئوال: آیا تأخیر [[طواف نساء]] از [[سعی]] تا چند روز، جایز است یا خیر؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1206|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' ولی نباید از ماه ذیحجه به تأخیر بیفتد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' می‌تواند تا آخر ذی‌حجه آن را انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1206}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1207
|سئوال: شخصی بعد از [[حج]]، [[ازدواج]] کرد و دارای فرزند شد، بعداً متوجه می‌شود که در حج، طواف نساء را به جا نیاورده است، حال که متوجه شده است، حکم زن و فرزند او چگونه است و نسبت به طواف باید چه کند؟
جواب: با فرض جهل، فرزند او حکم حلال‌زاده را دارد ولی عقد ازدواج باطل است {{توضیح مساله|1207|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تا طواف نساء به جا نیاورد زن [[حلال]] نیست ولی عقد صحیح است و فرزند حلال‌زاده است، بنابراین اگر نتواند شخصاً طواف نساء را به جا آورد نایب بگیرد که طواف نساء و نمازش را انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' ظاهراً عقد صحیح است و نیاز به تجدید ندارد، ولی مادامی که طواف نساء و نماز آن را خودش و در صورت تعذر نایبش انجام نداده جماع جایز نیست.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' عقد ازدواج آنها صحیح و احتیاط استحبابی در اعاده عقد بعد از طواف نساء است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فرزند او حلال‌زاده است و باید طواف نساء را انجام دهد و احتیاطاً عقد را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' عقد او صحیح است؛ زیرا آنچه بر حاجی پس از [[حلق]] حرام است، [[استمتاع]] است نه [[عقد]] و اما اولاد به هر حال ملحق به او هستند.
}}و باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بخواهد بعد از آن تجدید عقد نماید.
|{{ارجاع مساله|1207}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1208
|سئوال: مردی به زنش گفت وظیفه من طواف نساء است ولی تو باید طواف رجال به جا آوری! زن به جای [[نیت]] «طواف نساء» «طواف رجال» ذکر کرد، آیا کافی است یا نه؟
جواب: اگر منظورش ادای وظیفه است، مانع ندارد.
|{{ارجاع مساله|1208}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1209
|سئوال: کسی که عمره مفرده انجام می‌داد، بدون اینکه [[تقصیر]] کند، طواف نساء را به‌ جا آورد، آیا وظیفه او چیست و عمره او باطل است یا نه؟
جواب: عمره باطل نمی‌شود، لیکن باید بعد از تقصیر، طواف نساء را اعاده {{توضیح مساله|1209|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اکنون که قبل از تقصیر متذکر شده است، تقصیر می‌کند و طواف نساء را بعد از آن اعاده می‌نماید بنا بر احوط و مقدم شدن طواف نساء بر [[تقصیر]] در عمره مفرده در صورت ضرورت یا نسیان یا جهل مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' احتیاط واجب در صورت امکان تقصیر در [[مکه]] است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' و احتیاطاً علاوه بر نایب نماز طواف نساء را خودش نیز در هر کجا هست بخواند.
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}نماید و بدون آن حرمت نساء باقی است.
|{{ارجاع مساله|1209}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1210
|سئوال: شخصی پس از مراجعت از [[مکه]] شک می‌کند که طواف نساء [[حج]] یا [[عمره مفرده]] را به جا آورده یا نه، چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: اگر التفات به وجوب طواف نساء نداشته، باید طواف نساء را انجام دهد و همچنین است در صورت التفات علی الأحوط، بلکه خالی از قوت نیست. {{توضیح مساله|1210|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر توانست خودش به جا آورد والاّ نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر شک بعد از عمل مواقعه با زوجه برایش حاصل شد، به آن اعتنا ننموده و بنا بر انجام آن گذارد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر قبل از تمتع از نساء، شک کرده، باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بعد از [[تمتع]]، شک کرده چنانچه احتمال بدهد هنگام استمتاع، به رعایت جهات شرعی توجه داشته است اعتنا به شکش نمی‌کند و اگر احتمال ندهد باید طواف نساء را به جا آورد، البته در حج اگر بعد از گذشتن ماه ذی‌حجه، برایش شک پیدا شده مطلقاً اعتنا نمی‌کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' چنانچه در انجام طواف نساء در حج شک کند درحالی‌که ماه ذی‌حجة الحرام به پایان نرسیده است چنین فردی باید خود و در صورت عدم امکان نایب او طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و اگر پس از خروج ماه ذی‌حجه چنین شکی رخ دهد اعتنا نکند ولی در مورد شک در انجام طواف عمره مفرده به متن عمل شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' باید طواف نساء را انجام دهد و اگر معذور است یا مشقت دارد نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' ولی اگر التفات به وجوب آن داشته و شک دارد که انجام داده یا نه، بعید نیست انجام آن واجب نباشد، اگرچه احتیاط خوب است.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب در صورت اول ولی در صورت بعد، طواف نساء لازم نیست.
}}
|{{ارجاع مساله|1210}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1211
|سئوال: اگر کسی بعد از شوط چهارم طواف نساء عمره مفرده، با زوجه خود مواقعه نماید، آیا مانند طواف نساء حج است که به حج لطمه‌ای وارد نکرده و کفاره هم ندارد؟
جواب: بلی، عمل صحیح است و کفاره ندارد، اگرچه حرام مرتکب شده است. {{توضیح مساله|1211|.
* به ذیل مسئله 318 مراجعه شود.
* '''آیت‌الله بهجت:''' قبل از اتمام شوط پنجم [[کفاره]] دارد، بنا بر احتیاط و بعد از شوط پنجم کفاره ندارد البته این مسئله را درباره [[حج]] دارند نه عمره مفرده.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' چنانچه این عمل بعد از سعی بوده، عمره باطل نمی‌شود، ولی قبل از شوط پنجم کفاره دارد، بلکه احوط کفاره است مطلقاً.
* '''آیت‌الله خویی:''' بعد از سعی عمره باطل نمی‌شود ولی کفاره دارد مگر اینکه شوط پنجم را به جا آورده بوده.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بعد از نیمه اول طواف نساء یعنی سه شوط و نیم، و باید استغفار کند و طوافش را با تحصیل طهارت تمام کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' استغفار کند و کفاره ندارد و طوافش را تمام کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1211}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1212
|سئوال: به جا نیاوردن طواف نساء از روی جهل، همانند طواف حج و عمره است که باید حج را اعاده کند و شتر قربانی نماید؟ چنان‌که در مسئله 17 فصل پنجم حج در مناسک می‌فرمایید؟
جواب: ترک طواف نساء، [[حج]] را باطل نمی‌کند و کفاره ندارد، ولی حرمت نساء بدون آن باقی است و ارتکاب آن [[کفاره]] دارد. {{توضیح مساله|1212|.
* در مسئله 323 گذشت که در صورت جهل و نسیان و غفلت، کفاره ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1212}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1213
|سئوال: شخصی قبل از طواف نساء با زوجه خود ملاعبه نموده و از روی [[شهوت]] به او دست زده است، آیا کفاره دارد؟
جواب: کفاره دارد مگر در صورت جهل. {{توضیح مساله|1213|.
* در مسئله 323 گذشت که در مورد نسیان و غفلت هم کفاره ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب، ولی در صورت فراموشی یا ندانستن مسئله کفاره ندارد. به ذیل مسئله 1182 مراجعه شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1213}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1214
|سئوال: زنی که اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم داشته، بعد از سعی حائض می‌شود، شوهرش در همان وقت به [[نیابت]] از او طواف نساء را انجام می‌دهد، آیا این نیابت صحیح است؟
جواب: صحیح نیست و تقدیم برای کسی است که خودش طواف می‌کند و احتیاط آن است که اکتفا به آنچه مقدم داشته هم نکند. {{توضیح مساله|1214|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر به جهت خوف از [[حیض]]، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط واجب باید سعی را اعاده کند و باید طواف نساء هم بعد از وقوفین و اعمال حج باشد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' پس از بازگشت از منا اگر پاک شد طواف نساء را خودش به جا می‌آورد والاّ نایب می‌گیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر به جهت خوف از [[حیض]]، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط مستحب باید سعی را اعاده کند و سپس به سراغ طواف نساء و نماز آن برود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' آنچه مقدم داشته کافی است و طواف نساء را پس از اعمال روز عید انجام دهد و اگر نتوانست تکلیف ساقط است ولی احتیاط آن است که نایب بگیرد.
}}
|{{ارجاع مساله|1214}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1215
|سئوال: اگر نایب طواف نساء را به جا نیاورد، آیا فقط زن بر او [[حرام]] است یا ذمه‌اش هم مشغول است، هرچند بعد از مردن باشد، که باید برای او [[قضا]] کند؟
جواب: ذمه او هم مشغول است، ولی خودش باید در حیاتش انجام دهد و اگر نمی‌تواند نایب بگیرد. {{توضیح مساله|1215|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، فاضل:''' در صورت عدم تدارک در زمان زنده بودنش، بنا بر احتیاط باید قضای آن از ترکه او به جا آورده شود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' و اگر در زمان حیاتش تدارک نکرد [[واجب]] است [[وصیت]] کند و در هر صورت ـ وصیت کند یا نه ـ مسئولیت انجام طواف نساء بر عهده ولی اوست و هزینه آن از اصل ترکه خارج می‌شود؛ مگر متبرعی پیدا شود یا خودش وصیت نافذی کرده باشد که از ثلث حساب کنند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر بمیرد از ترکه او کسی را اجیر کنند تا طواف نساء را به [[نیابت]] از او و به نیت آنچه بر ذمه نایب بوده است به جا آورد ولی ترک طواف نساء از جانب نایب نسبت به منوب ‌عنه اثری از جهت حرمت نساء ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1215}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1216
|سئوال: شخصی طواف نساء عمره مفرده را فراموش کرده و بعد برای عمره تمتع [[محرم]] شده است، آیا طواف نساء فراموش شده را، بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد یا قبل از آن؟
جواب: می‌تواند بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد و اگر تأخیر بیندازد، طواف نساء [[حج]]، کفایت از آن می‌کند. {{توضیح مساله|1216|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، [[محرم]] به [[احرام]] جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1216}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1217
|سئوال: کسی که طواف نساء عمره مفرده را به جا نیاورده و بعد از آن حج اِفراد به جا می‌آورد، آیا طواف نساء حج اِفراد کفایت می‌کند؟
جواب: کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1217|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، [[محرم]] به احرام جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1217}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1218
|سئوال: پیرمردان و پیرزنانی که عمل زناشویی از آنان ممکن نیست و [[ازدواج]] هم نمی‌کنند و نیز کسی که عِنّین است، آیا اگر طواف نساء را نیاورند اشکال دارد؟
جواب: گرچه طواف نساء جزو اعمال نیست، لکن عمل واجبی است که باید انجام
داده شود. {{توضیح مساله|1218|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' طواف نساء از اجزاء واجب حج یا عمره مفرده است و بر عِنّین و کسانی ‌که نمی‌تواند زناشویی کنند نیز واجب است.
}}
|{{ارجاع مساله|1218}}‌
}}
{{سخ}}

== جستار وابسته ==
* [[اعمال مکه]]
* [[طواف نساء]]
* [[طواف حج]]

==منبع==
{{برگرفتگی
| پیش از لینک =
| منبع = صفحه 539 تا 556 کتاب مناسک حج
| لینک = https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9_%D8%AD%D8%AC_%DA%86%D8%A7%D9%BE_%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B7.pdf&page=539
| توضیحات منبع = پژوهشکده حج و زیارت، سال انتشار: ۱۳۹۷
}}

[[رده:فتواها درباره محرمات احرام]]

طواف نساء (فتاوای مراجع)

2022-05-18T12:28:44Z

Abbassehati:

{{مقاله فقهی۲
| طواف نساء|طواف نساء}}
==حکم==
{{فتاوی حج
| مساله = 1173
|اعمالی که در [[مکه]] واجب است به جا بیاورد:
اول ـ [[طواف حج]] است که آن را «طواف زیارت» می‌گویند.
دوم ـ [[نماز طواف]] است.
سوم ـ [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] است.
چهارم ـ [[طواف نساء]] است.
پنجم ـ [[نماز طواف نساء]] است.
|{{ارجاع مساله|1173}}‌
}}

===کیفیت===
{{فتاوی حج
| مساله = 1174
|کیفیت طواف [[حج]] و [[نماز]] آن و [[سعی]] و طواف نساء و نماز آن، به همان نحو است که در [[طواف عمره]] و نماز آن و سعی گذشت، بدون هیچ تفاوت، مگر در [[نیت]] که اینجا باید به نیت طواف حج و سعی آن و طواف نساء به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1174}}‌
}}

==زمان انجام طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1175
|جایز نیست {{توضیح مساله|1175|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' بنا بر [[احتیاط جایز]] نیست و در صورتی که از روی ندانستن [[حکم شرعی]] مقدم بدارد، اکتفا به آنها مورد اشکال است، اگرچه خالی از وجه نمی‌باشد.
}} طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء و [[نماز]] آن را قبل از رفتن به [[عرفات]] و به جا آوردن اعمال عرفات و [[مشعر]] و اعمال سه گانه منا به جا آورد در حال اختیار.
|{{ارجاع مساله|1175}}‌
}}
{{سخ}}
==اشخاصی که طواف نساء را قبل از عرفات می توانند انجام بدهند==
{{فتاوی حج
| مساله = 1176
|چند طایفه‌اند که برای آنها جایز است طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:'''... طواف نساء و نماز آن علی المشهور الأظهر....
}} و نماز آن را، بعد از آنکه [[محرم]] به [[احرام حج]] شدند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر [[احتیاط واجب]].
}}قبل از رفتن به عرفات، به جا آورند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در [[ایام تشریق]] کند والاّ در باقی ماه [[ذیحجه|ذی‌حجه]] اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به [[مکه]] یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در [[ایام تشریق]] یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند [[حیض]] یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم [[طواف نساء]] و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
}}و عمل آنها مجزی است:
اول ـ زن‌هایی که ترس آن دارند که در برگشتن [[حائض]] یا [[نفساء]] شوند و پاک نشوند و نتوانند بمانند تا پاک شوند.
دوم ـ پیرمردها یا پیرزن‌هایی که عاجز باشند از [[طواف]] در موقع مراجعت، برای زیادی جمعیت، یا عاجز از برگشتن به [[مکه]] باشند. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' پیرمرد یا پیرزنی که نمی‌توانند خودشان بعد از برگشتن از منا اعمال مکه را در ازدحام انجام دهند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مناط [[عسر]] است نه عجز.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتواند صبر کند تا ازدحام تمام شود یا صبر کردن مستلزم عسر و [[حرج]] باشد.
}}
سوم ـ اشخاص مریضی که بترسند در وقت ازدحام طواف کنند یا عاجز باشند از آن. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مریض یا معلول و هر کسی که بازگشت به مکه برای او مشکل باشد، یا طواف مشکل باشد در اثر ازدحام و مانند آن.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتوانند تا رفع ازدحام در مکه بمانند یا با عسر و حرج مواجه می‌شوند.
}}
چهارم ـ کسانی ‌که می‌دانند تا آخر ماه ذی‌حجه، به جهتی برای آنها ممکن نمی‌شود [[طواف]] و [[سعی]]. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' به جا آوردن اعمال فوق، پیش از وقوف در [[عرفات]] و [[مشعر]] و اعمال [[منا]] در حال اختیار جایز نیست، اما این کار برای سه گروه جایز است که عبارتنداز: نخست، زنانی که می‌ترسند با ابتلا به [[حیض]] یا [[نفاس]] پس از بازگشت به مکه مکرمه از انجام طواف و نماز آن باز بمانند، و نتوانند تا پاک شدن منتظر بمانند؛ دوم: مردان و زنانی که ناتوان از طواف و نماز آن پس از بازگشت به مکه از جهت زیادی ازدحام باشند، و یا اصولاً ناتوان از بازگشت به مکه باشند؛ سوم: بیمارانی که پس از بازگشت به مکه مکرمه، بر اثر ازدحام یا ترس از آن، از انجام طواف ناتوانند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' هر کس دیگری که [[عذر]] عرف پسند داشته باشد از اینکه اعمال را بعد از برگشتن از منا تا آخر ذی‌حجه و یا زمانی که در مکه هست خود انجام دهد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که می‌ترسند برای آنها بازگشت به مکه میسر نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1176}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1177
|سه طایفه اول، اعمالی را که جلو انداختند، کافی است اگرچه بعد خلاف آن ظاهر شود، مثلاً زن حائض نشود و مریض خوب شود و ازدحام چندان نباشد که موجب مزاحمت شود، پس بر اینها لازم نیست اعاده اعمال گرچه احوط است. {{توضیح مساله|1177|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، زنجانی:''' به ذیل مسئله قبل مراجعه شود.
* '''آیت‌الله صافی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1177}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1178
|طایفه چهارم که عقیده داشت نمی‌تواند اعمال را به جا آورد، اگر از جهت مرض و پیری و علیلی بود باز مجزی است، و اما اگر از جهت دیگر بود؛ مثل آنکه اعتقاد داشت سیل مانع می‌شود و بعد خلافش ظاهر شد باید اعاده کند اعمال را، بعد از رجوع. {{توضیح مساله|1178|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم [[طواف]] و [[سعی]]، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بیماری و پیری جزء گروه‌های دوم و سوم هستند که گذشت و اعتقاد به سیل و امثال آن جزء گروه چهارم که در صورت کشف خلاف باید اعمال را اعاده کنند
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله گلپایگانی:''' در همه موارد اعاده را موافق احتیاط استحبابی بیان کرده‌اند.
* '''آیت‌الله صافی:''' احوط آن است که پس از مراجعت از منا نایب بگیرند که اعمال آنها را انجام دهد و اگر بعد از مراجعت خلاف یقینی که داشت ظاهر شد اعاده لازم است بدون تفاوت بین صور مذکوره.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و اگر احتمال حدوث مرض را می‌داد و بعداً مرض حادث نشد، مجزی نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1178}}‌
}}
==زمان تاثیر طواف نساء بر محرمات احرام==

{{فتاوی حج
| مساله = 1180
|کسانی ‌که به واسطه عذر؛ مثل پیری و خوف [[حیض]]، طواف زیارت و طواف نساء را مقدم داشتند ،{{توضیح مساله|1180|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و [[نماز]] و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از [[منا]] به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
}} بوی خوش و زن بر آنها حلال نمی‌شود و تمام محرّمات بعد از [[تقصیر]] یا [[حلق]] حلال خواهد شد.
|{{ارجاع مساله|1180}}‌
}}
{{سخ}}
==اشخاصی که طواف نساء بر آنها واجب است==
{{فتاوی حج
| مساله = 1181
|طواف نساء اختصاص به مرد ندارد بلکه بر زن و خنثی و خصی و بچه ممیز نیز لازم است که اگر طواف نساء نکنند زن به همان تفصیل که سابق گفته شد بر آنها حلال نمی‌شود و نیز اگر زن آن را ترک کند مرد بر او حلال نمی‌شود، بلکه طفل غیر ممیز، اگر ولی او را محرم کرد باید او را به احتیاط واجب طواف نساء بدهد {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیات عظام زنجانی، صافی، گلپایگانی:''' بر ولی یا کسی که به اذن او کودک را احجاج کرده واجب است کودک را [[طواف نساء]] بدهد و گرنه بعد از بلوغ، همسر بر او [[حرام]] خواهد بود.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' همه کسانی ‌که [[حج]] و یا [[عمره]] مفرده انجام می‌دهند باید به جا آورند و اگر کسی انجام ندهد و بمیرد باید برای او نایب بگیرند و هزینه نایب از ترکه برداشته شود.
}} تا بعد از بالغ شدن، زن یا مرد بر او [[حلال]] شود. {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بعد از طواف حج و نماز و سعی، ظاهراً عقد حلال می‌شود، ولکن بنا بر احتیاط استمتاعات جایز نمی‌شود، گرچه اظهر اختصاص حرمت به [[جماع]] است.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' همان‌گونه که گذشت، با حلق یا تقصیر، عقد حلال می‌شود و اما حلیت استمتاع در صبی هم متوقف است بر طواف نساء، پس اگر بالغ شد و هنوز طواف نساء نکرده، نمی‌تواند از همسرش استمتاع ببرد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' مجنون و مغمی علیه را نیز اگر مُحرِم کرده‌اند، طواف نساء بدهند تا در صورت افاقه زن یا مرد بر آنها حلال شود.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' و نیز در مورد مجنونی که ولیش او را محرم کرده، طواف نساء لازم است.
}}
|{{ارجاع مساله|1181}}‌
}}
{{سخ}}
==طواف نساء رکن نیست==
{{فتاوی حج
| مساله = 1182
|طواف نساء و نماز آن، اگرچه واجب است {{توضیح مساله|1182|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگرچه از اجزاء واجب [[حج]] است و باید در ذی‌حجه انجام گیرد، و بدون آن...
}}و بدون آن زن حلال نمی‌شود، لیکن رکن نیست و ترک عمدی آن موجب باطل شدن حج نمی‌شود، بلکه واجب است بر کسی که حج کرده آن را به جا آورد و اگر به جا نیاورد زن بر او حلال نمی‌شود، بلکه آنچه از زن بر او حرام شده بود؛ مثل [[عقد]] کردن و خطبه کردن{{توضیح مساله|1182|.
* در مسئله 327 فرموده‌اند: احتیاط در حرمت خطبه نمودن استحبابی است.( اقوی آن است که خواستگاری کردن در حال احرام جایز است و احتیاط در ترک است.)
}} و شاهد شدن نیز بر او حلال نمی‌شود، بنا بر احتیاط واجب.{{توضیح مساله|1182|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' و به احتیاط واجب ادای شهادت هم ننماید.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' و ظاهر این است که بتواند بعد از طواف و سعی عقد نماید ولی لذت بردن از زن برایش جایز نیست بنا بر احتیاط، اگرچه اظهر جواز غیر از [[جماع]] است.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' پس از [[تراشیدن]] و یا کوتاه کردن مو، بنا بر اقوی جایز است زن عقد کند و شاهد عقد باشد.
}}
|{{ارجاع مساله|1182}}‌
}}

==زمان طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1183
|جایز نیست مقدم داشتن [[سعی]] را بر طواف زیارت یا بر نماز آن اختیاراً و جایز نیست مقدم داشتن طواف نساء را بر طواف زیارت و بر سعی اختیاراً و اگر مقدم داشت اعاده کند تا ترتیب حاصل شود.
|{{ارجاع مساله|1183}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1184
|جایز است طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد در حال ضرورت، مثل ترس از حیض و نتوانستن اقامت به مکه تا زمان پاکی، لیکن احتیاط در آن است که نایب بگیرد که بعد از آن به جا آورد. {{توضیح مساله|1184|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم طواف نساء بر سعی در حال ضرورت و خوف حیض جایز است و همچنین از ناسی و جاهل مجزی است تقدیم بر سعی علی الأظهر.
* '''آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی:''' جایز نیست قبل از سعی طواف نساء را انجام دهد و اگر نتوانست تا زمان پاکی در مکه بماند، می‌تواند از مکه خارج شود و بنا بر احتیاط برای طواف نساء نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' کسی که می‌ترسد پس از سعی، متمکن از طواف نساء نباشد باید طواف نساء را مقدم بدارد و بعد از سعی نیز اگر می‌تواند، دوباره طواف نساء را به جا آورد و اگر حائض بود نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' ولی اگر بعداً حائض نشد واجب است خودش طواف نساء و نماز آن را به جا آورد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' متعرض این مسئله نشده‌اند.
}}
|{{ارجاع مساله|1184}}‌
}}
==در صورت رعایت نکردن زمان انجام طواف نساء==

{{فتاوی حج
| مساله = 1185
|اگر سهواً طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد یا به واسطه ندانستن حکم مقدم بدارد، طواف و سعیش صحیح است و احتیاط در اعاده [[طواف]] است. {{توضیح مساله|1185|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' [[حکم]] آن در مسئله قبلی گذشت که مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بنا بر [[احتیاط]]، لازم است آنها را بعد از [[سعی]] اعاده کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' [[طواف زیارت]] و سعیش صحیح است و اعاده طواف نساء با نمازش بعد از سعی احوط است و اگر خودش نمی‌تواند اعاده کند نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر سهواً و یا از روی جهل مقدم داشته اعاده آن بعد از سعی [[مستحب]] است.
}}
|{{ارجاع مساله|1185}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1186
|اگر طواف نساء را سهواً {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خامنه‌ای، خویی، سیستانی، صافی، فاضل، گلپایگانی:''' یا عمداً.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فراموش کرد و یا عمداً و یا جهلاً به جا نیاورد؛ و خود نیز احتیاطاً [[نماز]] آن را در محلی که هست بخواند.
}} به جا نیاورد تا برگشت از حج، پس اگر می‌تواند باید خودش برگردد و به جا بیاورد و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد و پس از به جا آوردن، زن به او [[حلال]] می‌شود. {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' اگر کسی طواف نساء را به جا آورد ولی نمازش را ترک کرده یا صحیح نخوانده باشد، همسرش بر او [[حرام]] نمی‌شود، ولی باید نماز طواف نساء را در صورت امکان پشت مقام در مکه مکرمه و اگر نمی‌تواند در محلی که هست بخواند.
}}
|{{ارجاع مساله|1186}}‌
}}
{{سخ}}
==در صورت فراموشی طواف نساء==
{{فتاوی حج
| مساله = 1187
|اگر کسی [[طواف واجب]] را ـ چه طواف [[عمره]] و چه طواف حج و چه طواف نساء ـ فراموش کرد و برگشت و با زن نزدیکی کرد، باید یک [[هدی]] در مکه [[قربانی]] کند و احتیاط آن است که شتر باشد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، سیستانی:''' اگر طواف عمره فراموش شده، در مکه؛ و اگر طواف حج فراموش شده، در منا قربانی نماید و قربانی نمودن یک گوسفند کفایت می¬کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' باید یک شتر در مکه [[نحر]] کند و هر کدام از این سه [[طواف]] را با نماز آن اعاده نماید و در طواف حج و عمره اعمال مترتبه را نیز اعاده کند و اگر نمی‌تواند خود بازگردد و انجام دهد استنابه کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' کسی که تمام طواف یا بعض آن را فراموش کند و یادش نیاید تا به شهر خود برگردد و برای او مشکل باشد که به مکه مراجعت نماید و آنچه را فراموش کرده به جا آورد واجب است نایب بگیرد که برای او طواف کند و در این صورت بنا بر احتیاط واجب هدی بفرستد و احوط آن است که شتر باشد. '''آیت‌الله صافی''' بعد از «برای او [[طواف]] کند» می‌فرمایند: و نماز طواف بخواند و بنا بر احتیاط لازم سعی هم بنماید و در این صورت بنا بر احتیاط واجب [[هدی]] بفرستد، و احوط آن است که شتر باشد، و در مواردی که گفته شد باید وجوباً یا احتیاطاً بعد از اتمام و نماز طواف، اعاده نماید، نایب نیز به همان شرح عمل کند.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و احتیاط مستحب.
* '''آیت‌الله مکارم:''' قربانی کردن گوسفند و اعاده سعی احتیاط مستحب است.
}}و اگر می‌تواند، خودش برود و طواف و نماز آن را به جا آورد. و احتیاطاً در غیر طواف نساء سعی را هم به جا آورد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' اگر قبل از فوت وقت متذکر شود، باید سعی را اعاده کند و اگر بعد از آن باشد، مثلاً طواف عمره را پس از [[وقوف در عرفات]] متذکر شود یا طواف حج را پس از پایان ذی‌حجه متذکر شود طواف را قضا می‌کند و اعاده سعی لازم نیست و تا طواف را خودش یا نایبش انجام نداده‌اند آنچه بر او حرام شده است حلال نمی‌شود.
}}و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1187}}‌
}}
{{سخ}}
==استفتائات==

{{فتاوی حج
| مساله = 1189
|سئوال: اگر کسی تنها این ترس را داشته باشد که بعد از برگشت از [[منا]]، در اثر ازدحام نتواند طواف کند یا به مشقت بیفتد، آیا می‌تواند اعمال حج را مقدم دارد یا نه؟
جواب: موردِ جوازِ تقدیم نیست و نمی‌تواند مقدم بدارد. {{توضیح مساله|1189|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم اعمال مکه برای کسی که پس از بازگشت از منا از ازدحام جمعیت می‌ترسد، جایز است ولی احتیاطاً بعد از برگشت از [[منا]] اعمال را تکرار کند و در صورت عدم امکان نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله مکارم:''' احتیاط آن است که مقدم دارد و بعداً اگر نتوانست برای طواف نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در مورد اول تقدیم [[طواف]] و [[سعی]] واجب و مجزی است و در مورد دوم می‌توانند رجائاً مقدم کنند ولی اگر کشف خلاف شد مجزی نیست و تقدیم [[طواف نساء]] در هیچ‌یک از دو مورد جایز نیست.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' افرادی که دارای روحیه ضعیف هستند و یا حالت وسواسی و ترس از جمعیت دارند این حالت صرفاً مجوز تقدیم اعمال مکه بر وقوفین نمی‌شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که بازگشت به مکه برای آنها مشکل است و یا طواف نمودن بعد از بازگشت از منا به علت ازدحام شدید جمعیت یا غیر آن برای آنها مشکل است می‌توانند مقدم دارند.
}}
|{{ارجاع مساله|1189}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1190
|سئوال: اعمال حج را به جهت خوف حیض، بر اعمال منا مقدم داشت، ولی چون طواف یا سعی را قطع کرده بود، به طوری که می‌باید اتمام و اعاده کند و چنین کرد، آیا بعد از اعمال منا بر او چیزی نیست؟
جواب: اگر وظیفه را انجام داده چیزی بر او نیست. {{توضیح مساله|1190|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در [[ایام تشریق]] کند والاّ در باقی ماه ذی‌حجه اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' تقدیم سعی و طواف نساء بر وقوف مجزی نیست گرچه احوط تقدیم سعی و اعاده آن است، بلی کسی که از بازگشت به مکه می‌ترسد همه اعمال مکه را می‌تواند مقدم کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
}}
|{{ارجاع مساله|1190}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1191
|سئوال: آیا نایب هم، اگر خوف [[حیض]] یا مرض داشته باشد، می‌تواند اعمال حج را بر وقوفین و اعمال منا مقدم بدارد یا نه؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1191|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر هنگام [[احرام]]، اطمینان به عدم عذر داشته باشد، حج و نیابتش صحیح است.
}}
|{{ارجاع مساله|1191}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1192
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را قبل از اعمال منا انجام می‌دهند، آیا می‌توانند [[سعی]] را بعد از برگشتن از منا انجام دهند و باقی اعمال را قبل؟
جواب: محل اشکال است. {{توضیح مساله|1192|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' بعد از طواف سعی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به [[مکه]] یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از [[منا]] بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند [[طواف نساء]] و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و [[نماز]] و [[سعی]] بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' جایز نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' همه را قبلاً انجام می‌دهند.
}}
|{{ارجاع مساله|1192}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1193
|سئوال: تقدیم [[اعمال مکه]] برای ذوی الأعذار جایز است یا لازم؟
جواب: جایز است و لازم نیست. {{توضیح مساله|1193|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' مگر برای کسی که یقین دارد بعد از برگشتن از [[منا]] و تا آخر [[ذیحجه|ذی‌حجه]] امکان انجام آن را ندارد که در این صورت تقدیم واجب است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' مگر اینکه بدانند یا اطمینان داشته باشند؛ چنانچه اعمال مکه را بر وقوفین مقدم نکنند، بعد امکان انجام آن را ندارند، که در این صورت واجب است [[طواف]] و [[نماز]] آن را مقدم کنند و بنا بر احتیاط مستحب، [[سعی]] را نیز مقدم و بعد اعاده کنند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی [[طواف نساء]] ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم [[طواف]] و [[سعی]]، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' مگر برای کسانی ‌که می‌دانند تا زمانی که در مکه هستند و یا تا آخر ذی‌حجه عذرشان برطرف نمی‌شود و مجبور به استنابه می‌شوند که در این صورت واجب است خود اعمال را تقدیماً انجام دهند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط واجب آن است که ترک نکنند.
}}
|{{ارجاع مساله|1193}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1194
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را مقدم بر وقوفین می‌نمایند، آیا باید اقرب زمان به موقفین را رعایت کنند؟
جواب: لازم نیست.
|{{ارجاع مساله|1194}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1195
|سئوال: تشخیص عذر برای کسانی ‌که اعمال حج را مقدم می‌دارند، بر عهده خود آنان است یا بر عهده گردانندگان گروه و مسئولین؟
جواب: تشخیص با خود [[مکلف|مکلّف]] است. {{توضیح مساله|1195|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' یعنی حاجی باید ببیند معمول مردم، وضعیت وی را عذر می‌دانند یا خیر و علم وسواس و علم کسی که کمترین دشواری را عذر می‌داند، ملاک نیست و باید به متعارف رجوع کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1195}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1196
|سئوال: کسی که او را به وسیله تخت [[طواف]] می‌دهند، آیا می‌تواند اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم بدارد؟
جواب: اگر در هر صورت باید او را طواف دهند و عذر دیگری نیست، نمی‌تواند مقدم بدارد.
|{{ارجاع مساله|1196}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1197
|سئوال: کسی که اعمال حج را بر وقوفین مقدم می‌دارد، آیا می‌تواند طواف نساء را بعد از وقوفین و اعمال دیگر انجام دهد؟
جواب: بنا بر احتیاط در موردی تقدیم بدارند که هر سه عمل را مقدماً انجام دهند. {{توضیح مساله|1197|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف [[حج]] و [[نماز]] و [[سعی]] بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در [[ایام تشریق]] یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از [[منا]] به [[مکه]] بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر [[وقوف عرفات]]، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم طواف نساء و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' تأخیر طواف نساء مانعی ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' هر سه عمل را مقدماً انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1197}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1198
|سئوال: شخصی که می‌تواند اعمال مکه را بر وقوفین مقدم بدارد، اگر جهلاً بدون [[احرام]]، اعمال مکه را انجام داد چه صورتی دارد؟
جواب: کفایت نمی‌کند {{توضیح مساله|1198|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر شخصی به دلیل عذر، اعمال مکه را مقدم داشت، بعداً کشف شد که اعمال را بدون احرام انجام داده، به آن اکتفا نکند و احتیاطاً [[طواف]] و [[نماز]] و [[سعی]] را اعاده کند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}و باید یا قبل از وقوفین آنها را با احرام اعاده کند و یا بعد از وقوفین و اعمال منا، آنها را به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1198}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1199
|سئوال: آیا می‌تواند اعمال مکه را به نایب واگذارد، در صورتی که می‌تواند تأخیر بیندازد تا خود به جا آورد؟
جواب: با فرض اینکه می‌تواند خودش به جا آورد، ولو با تأخیر، تا آخر وقت نمی‌تواند نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1199}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1200
|سئوال: در مناسک فرموده‌اید وقت انجام اعمال حج تا روز یازدهم است و بعید نیست که تا آخر ماه ذی‌حجه نیت کند، در صورتی که وقت انجام مناسک حج تا روز یازدهم باشد، اگر تأخیر انداخت چون محتمل است ظرف وجوب منقضی شده باشد آیا [[معصیت]] نموده است؟
جواب: معصیت نیست.
|{{ارجاع مساله|1200}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1201
|سئوال: کسی که از [[منا]] برگشته و هنوز اعمال واجب مکه را انجام نداده، آیا می‌تواند طواف مستحبی انجام دهد و نیز در حال احرام [[عمره تمتع]] آیا می‌تواند قبل از انجام عمره، طواف مستحبی انجام دهد؟
جواب: احتیاطاً ترک نماید. {{توضیح مساله|1201|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اشکالی ندارد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' احوط این است شخصی که احرام [[حج تمتع]] بسته، پس از احرام و پیش از رفتن به عرفات، طواف مستحبی ننماید و چنانچه [[طواف]] نمود، بنا بر [[احتیاط]] بعد از طواف [[تلبیه]] را تجدید کند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در [[عمره]] و حج تمتع کسی که طواف واجبش ـ ولو طواف نساء ـ را انجام نداده نمی‌تواند [[طواف مستحب]] انجام دهد و اگر بعد از احرام حج و قبل از رفتن به [[عرفات]]، طواف مستحب کرد، بنا بر احتیاط مستحب، احرام را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' کسی که [[محرم]] به احرام حج شده، تا طواف حج و طواف نساء را انجام نداده، نمی‌تواند طواف مستحب انجام دهد و اگر انجام داد، باید به [[نیت]] محرم شدن برای حج تمتع «لبیک» را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' طواف مستحبی قبل از طواف عمره و حج اشکال ندارد ولی پس از احرام و قبل از رفتن به عرفات، به احتیاط واجب نباید طواف مستحبی کند و اگر کرد به احتیاط مستحب تلبیه بگوید.
}}
|{{ارجاع مساله|1201}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1203
|اگر شخص، چندین [[عمره مفرده]] به جای آورده باشد و در هیچ‌کدام [[طواف نساء]] نکرده باشد، یک طواف نساء برای تمام آنها کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1203|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، محرم به [[احرام]] جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1203}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1204
|احتیاط آن است که نایب در طواف نساء، نیت [[ما فی الذمه]] کند، گرچه می‌تواند به نیت منوب عنه انجام دهد. {{توضیح مساله|1204|.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است به [[نیابت]] از منوب ‌عنه طواف نساء را انجام دهد.
* '''آیت‌الله خویی، آیت‌الله سیستانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد.
* '''آیت‌الله زنجانی، سبحانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد و انجام به قصد ما فی الذمه نیز صحیح است.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' طواف نساء را باید به نیت منوب ‌عنه به جا آورد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' طواف نساء به نیت منوب ‌عنه انجام شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1204}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1205
|سئوال: آیا پیش از به جا آوردن طواف نساء و بعد از انجام حلق و اعمال بعدی، تمام انواع تلذذ و تمتع از زن حرام است و یا اختصاص به [[جماع]] دارد؟
جواب: از مطلق تلذذ از زن باید اجتناب نماید. {{توضیح مساله|1205|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اظهر اختصاص حرمت به جماع است، هرچند احتیاط آن است که از مطلق تلذذ اجتناب شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1205}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1206
|سئوال: آیا تأخیر [[طواف نساء]] از [[سعی]] تا چند روز، جایز است یا خیر؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1206|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' ولی نباید از ماه ذیحجه به تأخیر بیفتد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' می‌تواند تا آخر ذی‌حجه آن را انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1206}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1207
|سئوال: شخصی بعد از [[حج]]، [[ازدواج]] کرد و دارای فرزند شد، بعداً متوجه می‌شود که در حج، طواف نساء را به جا نیاورده است، حال که متوجه شده است، حکم زن و فرزند او چگونه است و نسبت به طواف باید چه کند؟
جواب: با فرض جهل، فرزند او حکم حلال‌زاده را دارد ولی عقد ازدواج باطل است {{توضیح مساله|1207|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تا طواف نساء به جا نیاورد زن [[حلال]] نیست ولی عقد صحیح است و فرزند حلال‌زاده است، بنابراین اگر نتواند شخصاً طواف نساء را به جا آورد نایب بگیرد که طواف نساء و نمازش را انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' ظاهراً عقد صحیح است و نیاز به تجدید ندارد، ولی مادامی که طواف نساء و نماز آن را خودش و در صورت تعذر نایبش انجام نداده جماع جایز نیست.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' عقد ازدواج آنها صحیح و احتیاط استحبابی در اعاده عقد بعد از طواف نساء است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فرزند او حلال‌زاده است و باید طواف نساء را انجام دهد و احتیاطاً عقد را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' عقد او صحیح است؛ زیرا آنچه بر حاجی پس از [[حلق]] حرام است، [[استمتاع]] است نه [[عقد]] و اما اولاد به هر حال ملحق به او هستند.
}}و باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بخواهد بعد از آن تجدید عقد نماید.
|{{ارجاع مساله|1207}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1208
|سئوال: مردی به زنش گفت وظیفه من طواف نساء است ولی تو باید طواف رجال به جا آوری! زن به جای [[نیت]] «طواف نساء» «طواف رجال» ذکر کرد، آیا کافی است یا نه؟
جواب: اگر منظورش ادای وظیفه است، مانع ندارد.
|{{ارجاع مساله|1208}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1209
|سئوال: کسی که عمره مفرده انجام می‌داد، بدون اینکه [[تقصیر]] کند، طواف نساء را به‌ جا آورد، آیا وظیفه او چیست و عمره او باطل است یا نه؟
جواب: عمره باطل نمی‌شود، لیکن باید بعد از تقصیر، طواف نساء را اعاده {{توضیح مساله|1209|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اکنون که قبل از تقصیر متذکر شده است، تقصیر می‌کند و طواف نساء را بعد از آن اعاده می‌نماید بنا بر احوط و مقدم شدن طواف نساء بر [[تقصیر]] در عمره مفرده در صورت ضرورت یا نسیان یا جهل مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' احتیاط واجب در صورت امکان تقصیر در [[مکه]] است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' و احتیاطاً علاوه بر نایب نماز طواف نساء را خودش نیز در هر کجا هست بخواند.
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}نماید و بدون آن حرمت نساء باقی است.
|{{ارجاع مساله|1209}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1210
|سئوال: شخصی پس از مراجعت از [[مکه]] شک می‌کند که طواف نساء [[حج]] یا [[عمره مفرده]] را به جا آورده یا نه، چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: اگر التفات به وجوب طواف نساء نداشته، باید طواف نساء را انجام دهد و همچنین است در صورت التفات علی الأحوط، بلکه خالی از قوت نیست. {{توضیح مساله|1210|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر توانست خودش به جا آورد والاّ نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر شک بعد از عمل مواقعه با زوجه برایش حاصل شد، به آن اعتنا ننموده و بنا بر انجام آن گذارد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر قبل از تمتع از نساء، شک کرده، باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بعد از [[تمتع]]، شک کرده چنانچه احتمال بدهد هنگام استمتاع، به رعایت جهات شرعی توجه داشته است اعتنا به شکش نمی‌کند و اگر احتمال ندهد باید طواف نساء را به جا آورد، البته در حج اگر بعد از گذشتن ماه ذی‌حجه، برایش شک پیدا شده مطلقاً اعتنا نمی‌کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' چنانچه در انجام طواف نساء در حج شک کند درحالی‌که ماه ذی‌حجة الحرام به پایان نرسیده است چنین فردی باید خود و در صورت عدم امکان نایب او طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و اگر پس از خروج ماه ذی‌حجه چنین شکی رخ دهد اعتنا نکند ولی در مورد شک در انجام طواف عمره مفرده به متن عمل شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' باید طواف نساء را انجام دهد و اگر معذور است یا مشقت دارد نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' ولی اگر التفات به وجوب آن داشته و شک دارد که انجام داده یا نه، بعید نیست انجام آن واجب نباشد، اگرچه احتیاط خوب است.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب در صورت اول ولی در صورت بعد، طواف نساء لازم نیست.
}}
|{{ارجاع مساله|1210}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1211
|سئوال: اگر کسی بعد از شوط چهارم طواف نساء عمره مفرده، با زوجه خود مواقعه نماید، آیا مانند طواف نساء حج است که به حج لطمه‌ای وارد نکرده و کفاره هم ندارد؟
جواب: بلی، عمل صحیح است و کفاره ندارد، اگرچه حرام مرتکب شده است. {{توضیح مساله|1211|.
* به ذیل مسئله 318 مراجعه شود.
* '''آیت‌الله بهجت:''' قبل از اتمام شوط پنجم [[کفاره]] دارد، بنا بر احتیاط و بعد از شوط پنجم کفاره ندارد البته این مسئله را درباره [[حج]] دارند نه عمره مفرده.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' چنانچه این عمل بعد از سعی بوده، عمره باطل نمی‌شود، ولی قبل از شوط پنجم کفاره دارد، بلکه احوط کفاره است مطلقاً.
* '''آیت‌الله خویی:''' بعد از سعی عمره باطل نمی‌شود ولی کفاره دارد مگر اینکه شوط پنجم را به جا آورده بوده.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بعد از نیمه اول طواف نساء یعنی سه شوط و نیم، و باید استغفار کند و طوافش را با تحصیل طهارت تمام کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' استغفار کند و کفاره ندارد و طوافش را تمام کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1211}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1212
|سئوال: به جا نیاوردن طواف نساء از روی جهل، همانند طواف حج و عمره است که باید حج را اعاده کند و شتر قربانی نماید؟ چنان‌که در مسئله 17 فصل پنجم حج در مناسک می‌فرمایید؟
جواب: ترک طواف نساء، [[حج]] را باطل نمی‌کند و کفاره ندارد، ولی حرمت نساء بدون آن باقی است و ارتکاب آن [[کفاره]] دارد. {{توضیح مساله|1212|.
* در مسئله 323 گذشت که در صورت جهل و نسیان و غفلت، کفاره ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1212}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1213
|سئوال: شخصی قبل از طواف نساء با زوجه خود ملاعبه نموده و از روی [[شهوت]] به او دست زده است، آیا کفاره دارد؟
جواب: کفاره دارد مگر در صورت جهل. {{توضیح مساله|1213|.
* در مسئله 323 گذشت که در مورد نسیان و غفلت هم کفاره ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب، ولی در صورت فراموشی یا ندانستن مسئله کفاره ندارد. به ذیل مسئله 1182 مراجعه شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1213}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1214
|سئوال: زنی که اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم داشته، بعد از سعی حائض می‌شود، شوهرش در همان وقت به [[نیابت]] از او طواف نساء را انجام می‌دهد، آیا این نیابت صحیح است؟
جواب: صحیح نیست و تقدیم برای کسی است که خودش طواف می‌کند و احتیاط آن است که اکتفا به آنچه مقدم داشته هم نکند. {{توضیح مساله|1214|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر به جهت خوف از [[حیض]]، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط واجب باید سعی را اعاده کند و باید طواف نساء هم بعد از وقوفین و اعمال حج باشد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' پس از بازگشت از منا اگر پاک شد طواف نساء را خودش به جا می‌آورد والاّ نایب می‌گیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر به جهت خوف از [[حیض]]، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط مستحب باید سعی را اعاده کند و سپس به سراغ طواف نساء و نماز آن برود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' آنچه مقدم داشته کافی است و طواف نساء را پس از اعمال روز عید انجام دهد و اگر نتوانست تکلیف ساقط است ولی احتیاط آن است که نایب بگیرد.
}}
|{{ارجاع مساله|1214}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1215
|سئوال: اگر نایب طواف نساء را به جا نیاورد، آیا فقط زن بر او [[حرام]] است یا ذمه‌اش هم مشغول است، هرچند بعد از مردن باشد، که باید برای او [[قضا]] کند؟
جواب: ذمه او هم مشغول است، ولی خودش باید در حیاتش انجام دهد و اگر نمی‌تواند نایب بگیرد. {{توضیح مساله|1215|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، فاضل:''' در صورت عدم تدارک در زمان زنده بودنش، بنا بر احتیاط باید قضای آن از ترکه او به جا آورده شود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' و اگر در زمان حیاتش تدارک نکرد [[واجب]] است [[وصیت]] کند و در هر صورت ـ وصیت کند یا نه ـ مسئولیت انجام طواف نساء بر عهده ولی اوست و هزینه آن از اصل ترکه خارج می‌شود؛ مگر متبرعی پیدا شود یا خودش وصیت نافذی کرده باشد که از ثلث حساب کنند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر بمیرد از ترکه او کسی را اجیر کنند تا طواف نساء را به [[نیابت]] از او و به نیت آنچه بر ذمه نایب بوده است به جا آورد ولی ترک طواف نساء از جانب نایب نسبت به منوب ‌عنه اثری از جهت حرمت نساء ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1215}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1216
|سئوال: شخصی طواف نساء عمره مفرده را فراموش کرده و بعد برای عمره تمتع [[محرم]] شده است، آیا طواف نساء فراموش شده را، بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد یا قبل از آن؟
جواب: می‌تواند بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد و اگر تأخیر بیندازد، طواف نساء [[حج]]، کفایت از آن می‌کند. {{توضیح مساله|1216|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، [[محرم]] به [[احرام]] جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1216}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1217
|سئوال: کسی که طواف نساء عمره مفرده را به جا نیاورده و بعد از آن حج اِفراد به جا می‌آورد، آیا طواف نساء حج اِفراد کفایت می‌کند؟
جواب: کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1217|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، [[محرم]] به احرام جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1217}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1218
|سئوال: پیرمردان و پیرزنانی که عمل زناشویی از آنان ممکن نیست و [[ازدواج]] هم نمی‌کنند و نیز کسی که عِنّین است، آیا اگر طواف نساء را نیاورند اشکال دارد؟
جواب: گرچه طواف نساء جزو اعمال نیست، لکن عمل واجبی است که باید انجام
داده شود. {{توضیح مساله|1218|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' طواف نساء از اجزاء واجب حج یا عمره مفرده است و بر عِنّین و کسانی ‌که نمی‌تواند زناشویی کنند نیز واجب است.
}}
|{{ارجاع مساله|1218}}‌
}}
{{سخ}}

== جستار وابسته ==
* [[اعمال مکه]]
* [[طواف نساء]]
* [[طواف حج]]

==منبع==
{{برگرفتگی
| پیش از لینک =
| منبع = صفحه 539 تا 556 کتاب مناسک حج
| لینک = https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9_%D8%AD%D8%AC_%DA%86%D8%A7%D9%BE_%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B7.pdf&page=539
| توضیحات منبع = پژوهشکده حج و زیارت، سال انتشار: ۱۳۹۷
}}

[[رده:فتواها درباره محرمات احرام]]

2022-05-18T10:59:56Z

Abbassehati:

{{مقاله فقهی۲
| اعمال مکه|اعمال مکه}}
==چگونگی==

{{فتاوی حج
| مساله = 1172
| جایز است بلکه مستحب است روز عید که از اعمال منا فارغ شد بیاید به مکه برای بقیه اعمال حج و جایز است تأخیر بیندازد تا روز یازدهم {{توضیح مساله|1172|.
* '''آیت‌الله بهجت، تبریزی، خویی، سیستانی:''' و بنا بر احتیاط مستحب از روز یازدهم تأخیر نیفتد.
}} و بعید نیست که جایز باشد تأخیر تا آخر ذی‌حجه ؛ {{توضیح مساله|1172|.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' اگرچه احوط آن است که تأخیر نیندازد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط مستحب از روز سیزدهم تأخیر نیندازد.
}} به این معنی که روز آخر ذی‌حجه هم اگر آمد و اعمال را به جا آورد مانع ندارد.
|{{ارجاع مساله|1172}}‌
}}

{{فتاوی حج
| مساله = مراجعت به مکه
|واجب است بعد از تمام شدن اعمال منا، که سه چیز بود، مراجعت به مکه، برای اعمالی که در آنجا واجب است.
|{{ارجاع مساله|*}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1173
|1173اعمالی که در مکه واجب است به جا بیاورد:
اول ـ طواف حج است که آن را «طواف زیارت» می‌گویند.
دوم ـ نماز طواف است.
سوم ـ سعی بین صفا و مروه است.
چهارم ـ طواف نساء است.
پنجم ـ نماز طواف نساء است.
|{{ارجاع مساله|*}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1174
|کیفیت طواف حج و نماز آن و سعی و طواف نساء و نماز آن، به همان نحو است که در طواف عمره و نماز آن و سعی گذشت، بدون هیچ تفاوت، مگر در نیت که اینجا باید به نیت طواف حج و سعی آن و طواف نساء به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1174}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1175
|جایز نیست {{توضیح مساله|1175|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' بنا بر احتیاط جایز نیست و در صورتی که از روی ندانستن حکم شرعی مقدم بدارد، اکتفا به آنها مورد اشکال است، اگرچه خالی از وجه نمی‌باشد.
}} طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء و نماز آن را قبل از رفتن به عرفات و به جا آوردن اعمال عرفات و مشعر و اعمال سه گانه منا به جا آورد در حال اختیار.
|{{ارجاع مساله|1175}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1176
|چند طایفه‌اند که برای آنها جاز است طواف حج و نماز و سعی و طواف نساء {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:... طواف نساء و نماز آن علی المشهور الأظهر....
}} و نماز آن را، بعد از آنکه محرم به احرام حج شدند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}قبل از رفتن به عرفات، به جا آورند {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در ایام تشریق کند والاّ در باقی ماه ذی‌حجه اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم طواف نساء و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
}}و عمل آنها مجزی است:
اول ـ زن‌هایی که ترس آن دارند که در برگشتن حائض یا نفساء شوند و پاک نشوند و نتوانند بمانند تا پاک شوند.
دوم ـ پیرمردها یا پیرزن‌هایی که عاجز باشند از طواف در موقع مراجعت، برای زیادی جمعیت، یا عاجز از برگشتن به مکه باشند. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' پیرمرد یا پیرزنی که نمی‌توانند خودشان بعد از برگشتن از منا اعمال مکه را در ازدحام انجام دهند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مناط عسر است نه عجز.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتواند صبر کند تا ازدحام تمام شود یا صبر کردن مستلزم عسر و حرج باشد.
}}
سوم ـ اشخاص مریضی که بترسند در وقت ازدحام طواف کنند یا عاجز باشند از آن. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' مریض یا معلول و هر کسی که بازگشت به مکه برای او مشکل باشد، یا طواف مشکل باشد در اثر ازدحام و مانند آن.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و نتوانند تا رفع ازدحام در مکه بمانند یا با عسر و حرج مواجه می‌شوند.
}}
چهارم ـ کسانی ‌که می‌دانند تا آخر ماه ذی‌حجه، به جهتی برای آنها ممکن نمی‌شود طواف و سعی. {{توضیح مساله|1176|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' به جا آوردن اعمال فوق، پیش از وقوف در عرفات و مشعر و اعمال منا در حال اختیار جایز نیست، اما این کار برای سه گروه جایز است که عبارتنداز: نخست، زنانی که می‌ترسند با ابتلا به حیض یا نفاس پس از بازگشت به مکه مکرمه از انجام طواف و نماز آن باز بمانند،
و نتوانند تا پاک شدن منتظر بمانند؛ دوم: مردان و زنانی که ناتوان از طواف و نماز آن پس از بازگشت به مکه از جهت زیادی ازدحام باشند، و یا اصولاً ناتوان از بازگشت به مکه باشند؛ سوم: بیمارانی که پس از بازگشت به مکه مکرمه، بر اثر ازدحام یا ترس از آن، از انجام طواف ناتوانند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' هر کس دیگری که عذر عرف پسند داشته باشد از اینکه اعمال را بعد از برگشتن از منا تا آخر ذی‌حجه و یا زمانی که در مکه هست خود انجام دهد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که می‌ترسند برای آنها بازگشت به مکه میسر نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1176}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1177
|سه طایفه اول، اعمالی را که جلو انداختند، کافی است اگرچه
بعد خلاف آن ظاهر شود، مثلاً زن حائض نشود و مریض خوب شود و ازدحام
چندان نباشد که موجب مزاحمت شود، پس بر اینها لازم نیست اعاده اعمال گرچه احوط است. {{توضیح مساله|1177|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، زنجانی:''' به ذیل مسئله قبل مراجعه شود.
* '''آیت‌الله صافی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1177}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1178
|طایفه چهارم که عقیده داشت نمی‌تواند اعمال را به جا آورد، اگر از جهت مرض و پیری و علیلی بود باز مجزی است، و اما اگر از جهت دیگر بود؛ مثل آنکه اعتقاد داشت سیل مانع می‌شود و بعد خلافش ظاهر شد باید اعاده کند اعمال را، بعد از رجوع. {{توضیح مساله|1178|.
* '''آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله خویی:''' کسانی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بیماری و پیری جزء گروه‌های دوم و سوم هستند که گذشت و اعتقاد به سیل و امثال آن جزء گروه چهارم که در صورت کشف خلاف باید اعمال را اعاده کنند
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله گلپایگانی:''' در همه موارد اعاده را موافق احتیاط استحبابی بیان کرده‌اند.
* '''آیت‌الله صافی:''' احوط آن است که پس از مراجعت از منا نایب بگیرند که اعمال آنها را انجام دهد و اگر بعد از مراجعت خلاف یقینی که داشت ظاهر شد اعاده لازم است بدون تفاوت بین صور مذکوره.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و اگر احتمال حدوث مرض را می‌داد و بعداً مرض حادث نشد، مجزی نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط به اعاده در صورت امکان ترک نشود.
}}
|{{ارجاع مساله|1178}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1179
|شخص محرم که به واسطه احرام حج، چیزهایی بر او حرام شد، که در سابق به تفصیل ذکر شد، در سه موقع و بعد از سه عمل به تدریج آنها بر او
حلال می‌شود:
اول ـ بعد از تقصیر کردن یا سر تراشیدن در منا، که به آن همه چیز حلال می‌شود مگر بوی خوش و زن چنان‌که پیشتر ذکر شد و گفته شد که صید از جهت احرام نیز حلال می‌شود نه از جهت حرم. {{توضیح مساله|1179|.
* نظر '''آیات عظام''' در ذیل مسئله 1141 گذشت.
}}
دوم ـ بعد از به جا آوردن طواف زیارت و نماز آن و سعی بین صفا و مروه، به تفصیلی که گذشت، حلال می‌شود بر او بوی خوش، ولی زن بر او حرام است. {{توضیح مساله|1179|.
* '''آیت‌الله صافی:''' احوط در حج تمتع آن است که پیش از طواف نساء و نماز آن از بوی خوش نیز اجتناب نماید.
}}
سوم ـ بعد از به جا آوردن طواف نساء و نماز آن، که در کیفیت مثل طواف و نماز عمره است که گذشت، حلال می‌شود بر او زن نیز، پس بعد از این سه عمل، همه چیز که به احرام حرام شده بود حلال می‌شود {{توضیح مساله|1179|.
* '''آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی:''' فقط چیزی که از حرام‌ها باقی می‌ماند شکار است که تا ظهر روز سیزدهم حرام است، بنا بر احتیاط واجب.
}} و اما صید کردن در حرم حرام است برای همه کس؛ چه مُحرم و چه مُحِلّ.
|{{ارجاع مساله|1179}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1180
|کسانی ‌که به واسطه عذر؛ مثل پیری و خوف حیض، طواف زیارت و طواف نساء را مقدم داشتند ،{{توضیح مساله|1180|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
}} بوی خوش و زن بر آنها حلال نمی‌شود و تمام محرّمات بعد از تقصیر یا حلق حلال خواهد شد.
|{{ارجاع مساله|1180}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1181
|طواف نساء اختصاص به مرد ندارد بلکه بر زن و خنثی و خصی و بچه ممیز نیز لازم است که اگر طواف نساء نکنند زن به همان تفصیل که سابق گفته شد بر آنها حلال نمی‌شود و نیز اگر زن آن را ترک کند مرد بر او حلال نمی‌شود، بلکه طفل غیر ممیز، اگر ولی او را محرم کرد باید او را به احتیاط واجب طواف نساء بدهد {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیات عظام زنجانی، صافی، گلپایگانی:''' بر ولی یا کسی که به اذن او کودک را احجاج کرده واجب است کودک را طواف نساء بدهد وگرنه بعد از بلوغ، همسر بر او حرام خواهد بود.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' همه کسانی ‌که حج و یا عمره مفرده انجام می‌دهند باید به جا آورند و اگر کسی انجام ندهد و بمیرد باید برای او نایب بگیرند و هزینه نایب از ترکه برداشته شود.
}} تا بعد از بالغ شدن، زن یا مرد بر او حلال شود. {{توضیح مساله|1181|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بعد از طواف حج و نماز و سعی، ظاهراً عقد حلال می‌شود، ولکن بنا بر احتیاط استمتاعات جایز نمی‌شود، گرچه اظهر اختصاص حرمت به جماع است.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' همان‌گونه که گذشت، با حلق یا تقصیر، عقد حلال می‌شود و اما حلیت استمتاع در صبی هم متوقف است بر طواف نساء، پس اگر بالغ شد و هنوز طواف نساء نکرده، نمی‌تواند از همسرش استمتاع ببرد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' مجنون و مغمی علیه را نیز اگر مُحرِم کرده‌اند، طواف نساء بدهند تا در صورت افاقه زن یا مرد بر آنها حلال شود.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' و نیز در مورد مجنونی که ولیش او را محرم کرده، طواف نساء لازم است.
}}
|{{ارجاع مساله|1181}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1182
|طواف نساء و نماز آن، اگرچه واجب است {{توضیح مساله|1182|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگرچه از اجزاء واجب حج است و باید در ذی‌حجه انجام گیرد، و بدون آن...
}}و بدون آن زن حلال نمی‌شود، لیکن رکن نیست و ترک عمدی آن موجب باطل شدن حج نمی‌شود، بلکه واجب است بر کسی که حج کرده آن را به جا آورد و اگر به جا نیاورد زن بر او حلال نمی‌شود، بلکه آنچه از زن بر او حرام شده بود؛ مثل عقد کردن و خطبه کردن  {{توضیح مساله|1182|.
در مسئله 327 فرموده¬اند: احتیاط در حرمت خطبه نمودن استحبابی است.( اقوي آن است که خواستگاري کردن در حال احرام جايز است و احتياط در ترک است.)
}} و شاهد شدن نیز بر او حلال نمی‌شود، بنا بر احتیاط واجب. {{توضیح مساله|1182|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' و به احتیاط واجب ادای شهادت هم ننماید.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' و ظاهر این است که بتواند بعد از طواف و سعی عقد نماید ولی لذت بردن از زن برایش جایز نیست بنا بر احتیاط، اگرچه اظهر جواز غیر از جماع است.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' پس از تراشیدن و یا کوتاه کردن مو، بنا بر اقوی جایز است زن عقد کند و شاهد عقد باشد.
}}
|{{ارجاع مساله|1182}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1183
|جایز نیست مقدم داشتن سعی را بر طواف زیارت یا بر نماز آن اختیاراً و جایز نیست مقدم داشتن طواف نساء را بر طواف زیارت و بر سعی اختیاراً و اگر مقدم داشت اعاده کند تا ترتیب حاصل شود.
|{{ارجاع مساله|1183}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1184
|جایز است طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد در حال ضرورت، مثل ترس از حیض و نتوانستن اقامت به مکه تا زمان پاکی، لیکن احتیاط در آن است که نایب بگیرد که بعد از آن به جا آورد. {{توضیح مساله|1184|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم طواف نساء بر سعی در حال ضرورت و خوف حیض جایز است و همچنین از ناسی و جاهل مجزی است تقدیم بر سعی علی الأظهر.
* '''آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی:''' جایز نیست قبل از سعی طواف نساء را انجام دهد و اگر نتوانست تا زمان پاکی در مکه بماند، می‌تواند از مکه خارج شود و بنا بر احتیاط برای طواف نساء نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' کسی که می‌ترسد پس از سعی، متمکن از طواف نساء نباشد باید طواف نساء را مقدم بدارد و بعد از سعی نیز اگر می‌تواند، دوباره طواف نساء را به جا آورد و اگر حائض بود نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' ولی اگر بعداً حائض نشد واجب است خودش طواف نساء و نماز آن را به جا آورد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' متعرض این مسئله نشده‌اند.
}}
|{{ارجاع مساله|1184}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1185
|اگر سهواً طواف نساء را قبل از سعی به جا آورد یا به واسطه ندانستن حکم مقدم بدارد، طواف و سعیش صحیح است و احتیاط در اعاده طواف است. {{توضیح مساله|1185|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' حکم آن در مسئله قبلی گذشت که مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' بنا بر احتیاط، لازم است آنها را بعد از سعی اعاده کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' طواف زیارت و سعیش صحیح است و اعاده طواف نساء با نمازش بعد از سعی احوط است و اگر خودش نمی‌تواند اعاده کند نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر سهواً و یا از روی جهل مقدم داشته اعاده آن بعد از سعی مستحب است.
}}
|{{ارجاع مساله|1185}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1186
|اگر طواف نساء را سهواً {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خامنه‌ای، خویی، سیستانی، صافی، فاضل، گلپایگانی:''' یا عمداً.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فراموش کرد و یا عمداً و یا جهلاً به جا نیاورد؛ و خود نیز احتیاطاً نماز آن را در محلی که هست بخواند.
}} به جا نیاورد تا برگشت از حج، پس اگر می‌تواند باید خودش برگردد و به جا بیاورد و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد و پس از به جا آوردن، زن به او حلال می‌شود. {{توضیح مساله|1186|.
* '''آیت‌الله مکارم:''' اگر کسی طواف نساء را به جا آورد ولی نمازش را ترک کرده یا صحیح نخوانده باشد، همسرش بر او حرام نمی‌شود، ولی باید نماز طواف نساء را در صورت امکان پشت مقام در مکه مکرمه و اگر نمی‌تواند در محلی که هست بخواند.
}}
|{{ارجاع مساله|1186}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1187
|اگر کسی طواف واجب را ـ چه طواف عمره و چه طواف حج و چه طواف نساء ـ فراموش کرد و برگشت و با زن نزدیکی کرد، باید یک هدی در مکه قربانی کند و احتیاط آن است که شتر باشد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، سیستانی:''' اگر طواف عمره فراموش شده، در مکه؛ و اگر طواف حج فراموش شده، در منا قربانی نماید و قربانی نمودن یک گوسفند کفایت می¬کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' باید یک شتر در مکه نحر کند و هر کدام از این سه طواف را با نماز آن اعاده نماید
و در طواف حج و عمره اعمال مترتبه را نیز اعاده کند و اگر نمی‌تواند خود بازگردد و انجام دهد استنابه کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' کسی که تمام طواف یا بعض آن را فراموش کند و یادش نیاید تا به شهر خود برگردد و برای او مشکل باشد که به مکه مراجعت نماید و آنچه را فراموش کرده به جا آورد واجب است نایب بگیرد که برای او طواف کند و در این صورت بنا بر احتیاط واجب هدی بفرستد و احوط آن است که شتر باشد. '''آیت‌الله صافی''' بعد از «برای او طواف کند» می‌فرمایند: و نماز طواف بخواند و بنا بر احتیاط لازم سعی هم بنماید و در این صورت بنا بر احتیاط واجب هدی بفرستد، و احوط آن است که شتر باشد، و در مواردی که گفته شد باید وجوباً یا احتیاطاً بعد از اتمام و نماز طواف، اعاده نماید، نایب نیز به همان شرح عمل کند.
* '''آیت‌الله فاضل:''' و احتیاط مستحب.
* '''آیت‌الله مکارم:''' قربانی کردن گوسفند و اعاده سعی احتیاط مستحب است.
}}و اگر می‌تواند، خودش برود و طواف و نماز آن را به جا آورد. و احتیاطاً در غیر طواف نساء سعی را هم به جا آورد {{توضیح مساله|1187|.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' اگر قبل از فوت وقت متذکر شود، باید سعی را اعاده کند و اگر بعد از آن باشد، مثلاً طواف عمره را پس از وقوف در عرفات متذکر شود یا طواف حج را پس از پایان ذی‌حجه متذکر شود طواف را قضا می‌کند و اعاده سعی لازم نیست و تا طواف را خودش یا نایبش انجام نداده‌اند آنچه بر او حرام شده است حلال نمی‌شود.
}}و اگر نمی‌تواند یا مشقت دارد نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1187}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1188
|اگر کسی طواف را ـ چه طواف عمره یا طواف زیارت ـ از روی جهل به مسئله به جا نیاورد و برگشت به محلِّ خود، باید حج را اعاده کند و یک شتر قربانی کند. {{توضیح مساله|1188|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' وجوب ذبح یک شتر مطلقاً حتی در حال علم و عمد موافق احتیاط است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کفاره دادن یک شتر در ترک طواف حج از روی جهل به مسئله است، و اما در طواف عمره تمتع چنانچه از روی جهل به مسئله ترک شد، هرچند باید حج را در سال آینده اعاده کرد ولی کفاره ندارد.
* '''آیت‌الله خویی:''' اگر کسی طواف عمره تمتع را از روی علم یا از روی جهل ترک کند به نحوی که قبل از وقوف عرفات نتواند آن را تدارک نماید عمره و حتی احرام عمره‌اش باطل می‌شود و باید در سال دیگر حج را اِعاده نماید و کفاره مذکوره اختصاص دارد به موردی که طواف حج را از روی جهل ترک کرده باشد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر طواف حج تمتع را ترک کند باید یک شتر در مکه قربانی کند و حج را اعاده نماید ولی اگر طواف عمره تمتع را از روی جهل به حکم و یا عمداً ترک کند باید حج را در سال بعد اعاده کند ولی کفاره ندارد ولی آنجایی که طواف عمره تمتع را عمداً یا از روی جهل ترک کرده، عمره او باطل می‌شود ولی هنوز به وطن برنگشته و در اثنا آگاه یا پشیمان شده است ولی به خاطر ضیق وقت نمی‌تواند طواف را انجام دهد حج او به حج افراد تبدیل می‌شود و در این صورت اعمال حج را به نیت حج افراد انجام بدهد و بعد از آن عمره مفرده بیاورد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کفاره در مورد طواف عمره مبنی بر احتیاط واجب است.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' چون احتمال می‌دهد در احرام باشد، احتیاطاً از نزدیکی با زن قبل از انجام عمره مفرده دوری نماید و یک شتر قربانی کند.
* '''آیت‌الله فاضل:''' کفاره در طواف عمره بنا بر احتیاط است.
* '''آیت‌الله مکارم:''' در ترک طواف عمره، قربانی احتیاط مستحب است و در طواف حج، احتیاط واجب است.
}}
|{{ارجاع مساله|1188}}‌
}}

==استفتائات==

{{فتاوی حج
| مساله = 1189
|سئوال: اگر کسی تنها این ترس را داشته باشد که بعد از برگشت از منا،
در اثر ازدحام نتواند طواف کند یا به مشقت بیفتد، آیا می‌تواند اعمال حج را مقدم
دارد یا نه؟
جواب: موردِ جوازِ تقدیم نیست و نمی‌تواند مقدم بدارد. {{توضیح مساله|1189|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تقدیم اعمال مکه برای کسی که پس از بازگشت از منا از ازدحام جمعیت می‌ترسد، جایز است ولی احتیاطاً بعد از برگشت از منا اعمال را تکرار کند و در صورت عدم امکان نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله مکارم:''' احتیاط آن است که مقدم دارد و بعداً اگر نتوانست برای طواف نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در مورد اول تقدیم طواف و سعی واجب و مجزی است و در مورد دوم می‌توانند
رجائاً مقدم کنند ولی اگر کشف خلاف شد مجزی نیست و تقدیم طواف نساء در هیچ‌یک از دو مورد جایز نیست.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' افرادی که دارای روحیه ضعیف هستند و یا حالت وسواسی و ترس از جمعیت دارند این حالت صرفاً مجوز تقدیم اعمال مکه بر وقوفین نمی‌شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' کسانی ‌که بازگشت به مکه برای آنها مشکل است و یا طواف نمودن بعد از بازگشت از منا به علت ازدحام شدید جمعیت یا غیر آن برای آنها مشکل است می‌توانند مقدم دارند.
}}
|{{ارجاع مساله|1189}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1190
|سئوال: اعمال حج را به جهت خوف حیض، بر اعمال منا مقدم داشت، ولی چون طواف یا سعی را قطع کرده بود، به طوری که می‌باید اتمام و اعاده کند و چنین کرد، آیا بعد از اعمال منا بر او چیزی نیست؟
جواب: اگر وظیفه را انجام داده چیزی بر او نیست. {{توضیح مساله|1190|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اظهر جواز تقدیم برای صاحب عذر است و احوط آن است که تقدیم کند و بعد از آن اگر ممکن شود اعاده آن در ایام تشریق کند والاّ در باقی ماه ذی‌حجه اعاده نماید و اگر ممکن نشد استنابه نماید علی الأحوط و اگر می‌داند (مورد چهارم) که در تمام ماه ممکن نمی‌شود، پس بی‌اشکال تقدیم واجب است و احوط جمع بین تقدیم و استنابه است.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' تقدیم سعی و طواف نساء بر وقوف مجزی نیست گرچه احوط تقدیم سعی و اعاده آن است، بلی کسی که از بازگشت به مکه می‌ترسد همه اعمال مکه را می‌تواند مقدم کند.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' احتیاط آن است که بعد از برگشتن از منا، اگر ممکن شود در ایام تشریق وگرنه تا آخر ذی‌حجه طواف و سعی را دوباره به جا آورند.
}}
|{{ارجاع مساله|1190}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1191
|سئوال: آیا نایب هم، اگر خوف حیض یا مرض داشته باشد، می‌تواند اعمال حج را بر وقوفین و اعمال منا مقدم بدارد یا نه؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1191|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر هنگام احرام، اطمینان به عدم عذر داشته باشد، حج و نیابتش صحیح است.
}}
|{{ارجاع مساله|1191}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1192
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را قبل از اعمال منا انجام می‌دهند، آیا می‌توانند سعی را بعد از برگشتن از منا انجام دهند و باقی اعمال را قبل؟
جواب: محل اشکال است. {{توضیح مساله|1192|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' بعد از طواف سعی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله سیستانی:''' جایز نیست.
* '''آیت‌الله مکارم:''' همه را قبلاً انجام می‌دهند.
}}
|{{ارجاع مساله|1192}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1193
|سئوال: تقدیم اعمال مکه برای ذوی الأعذار جایز است یا لازم؟
جواب: جایز است و لازم نیست. {{توضیح مساله|1193|.
* '''آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی:''' مگر برای کسی که یقین دارد بعد از برگشتن از منا و تا آخر ذی‌حجه امکان انجام آن را ندارد که در این صورت تقدیم واجب است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' مگر اینکه بدانند یا اطمینان داشته باشند؛ چنانچه اعمال مکه را بر وقوفین مقدم نکنند، بعد امکان انجام آن را ندارند، که در این صورت واجب است طواف و نماز آن را مقدم کنند و بنا بر احتیاط مستحب، سعی را نیز مقدم و بعد اعاده کنند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' مگر برای کسانی ‌که می‌دانند تا زمانی که در مکه هستند و یا تا آخر ذی‌حجه عذرشان برطرف نمی‌شود و مجبور به استنابه می‌شوند که در این صورت واجب است خود اعمال را تقدیماً انجام دهند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' احتیاط واجب آن است که ترک نکنند.
}}
|{{ارجاع مساله|1193}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1194
|سئوال: کسانی ‌که اعمال حج را مقدم بر وقوفین می‌نمایند، آیا باید اقرب زمان به موقفین را رعایت کنند؟
جواب: لازم نیست.
|{{ارجاع مساله|1194}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1195
|سئوال: تشخیص عذر برای کسانی ‌که اعمال حج را مقدم می‌دارند، بر عهده خود آنان است یا بر عهده گردانندگان گروه و مسئولین؟
جواب: تشخیص با خود مکلّف است. {{توضیح مساله|1195|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' یعنی حاجی باید ببیند معمول مردم، وضعیت وی را عذر می‌دانند یا خیر و علم وسواس و علم کسی که کمترین دشواری را عذر می‌داند، ملاک نیست و باید به متعارف رجوع کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1195}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1196
|سئوال: کسی که او را به وسیله تخت طواف می‌دهند، آیا می‌تواند اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم بدارد؟
جواب: اگر در هر صورت باید او را طواف دهند و عذر دیگری نیست، نمی‌تواند مقدم بدارد.
|{{ارجاع مساله|1196}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1197
|سئوال: کسی که اعمال حج را بر وقوفین مقدم می‌دارد، آیا می‌تواند طواف نساء را بعد از وقوفین و اعمال دیگر انجام دهد؟
جواب: بنا بر احتیاط در موردی تقدیم بدارند که هر سه عمل را مقدماً انجام دهند. {{توضیح مساله|1197|.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' کسی که از رفتن به مکه یا از مباشرت به اعمال بعد از رجوع از منا بر جان خود می‌ترسد، او فقط می‌تواند طواف نساء و نمازش را نیز مقدم بدارد و بقیه طوایف معذورین، طواف حج و نماز آن را مقدم می‌کنند و بنا بر احتیاط مستحبّ، سعی را هم مقدم کنند و بعد در وقت خودش اعاده کنند و چنانچه سعی را مقدم کردند، احتیاط واجب آن است که در وقتش اعاده کنند.
* '''آیت‌الله خویی:''' تقدیم طواف حج و نماز و سعی بر وقوفین در حج تمتع جایز نیست مگر برای پیرمردان یا زنی که بیم حیض شدن دارد، که این دو می‌توانند طواف حج و نمازش را قبل از وقوفین به جا آورده و سعی را در وقت خودش بنمایند و احوط این است که سعی را نیز مقدم داشته و در وقتش هم اعاده نمایند و اولی و بهتر نیز در صورت امکان، اعاده طواف و نماز است در ایام تشریق یا بعد از آن تا آخر ماه ذی‌حجه و کسی که از رفتن به مکه بر جان خود می‌ترسد می‌تواند طواف حج و نماز و سعی را بر وقوفین مقدم بدارد بلکه مقدم داشتن طواف نساء نیز عیبی ندارد و بعد از اعمال منا هر جا دلش بخواهد برود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' بر کسانی ‌که می‌ترسند نتوانند از منا به مکه بازگردند، واجب است تمام اعمال مکه ـ حتی طواف نساء ـ را بر وقوف عرفات، مقدم بدارند و عمل آنها مجزی است، هرچند کشف خلاف شود، اما سایر طوایفی که ذکر می‌شوند نمی‌توانند طواف نساء را مقدم بدارند و آنها عبارتند از: 1. کسانی ‌که به جهتی مانند حیض یا پیری زیاد یا بیماری نمی‌توانند یا می‌ترسند که نتوانند اعمال مکه را پس از بازگشت از منا انجام دهند، بر اینها تقدیم طواف و سعی، واجب و مجزی است؛ 2. کسانی ‌که طواف و سعی در زمان خودش بر آنها حرجی است؛ بر این گروه تقدیم طواف و سعی، جایز و مجزی است؛ 3. کسانی ‌که خوف آن دارند که اعمال مکه در زمان خودش برای آنها ایجاد حرج کند، این گروه می‌توانند طواف حج و سعی را رجائاً مقدم کنند، که اگر بعداً معلوم شد واقعاً حرجی بوده مجزی است.
* '''آیت‌الله گلپایگانی:''' احوط برای این چند طایفه تقدیم طواف نساء و نماز آن است رجائاً. سپس اعاده بعد از مناسک منا در صورت تمکن والاّ باید نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' تأخیر طواف نساء مانعی ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' هر سه عمل را مقدماً انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1197}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1198
|سئوال: شخصی که می‌تواند اعمال مکه را بر وقوفین مقدم بدارد، اگر جهلاً بدون احرام، اعمال مکه را انجام داد چه صورتی دارد؟
جواب: کفایت نمی‌کند {{توضیح مساله|1198|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر شخصی به دلیل عذر، اعمال مکه را مقدم داشت، بعداً کشف شد که اعمال را بدون احرام انجام داده، به آن اکتفا نکند و احتیاطاً طواف و نماز و سعی را اعاده کند.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}و باید یا قبل از وقوفین آنها را با احرام اعاده کند و یا بعد از وقوفین و اعمال منا، آنها را به جا آورد.
|{{ارجاع مساله|1198}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1199
|سئوال: آیا می‌تواند اعمال مکه را به نایب واگذارد، در صورتی که می‌تواند تأخیر بیندازد تا خود به جا آورد؟
جواب: با فرض اینکه می‌تواند خودش به جا آورد، ولو با تأخیر، تا آخر وقت نمی‌تواند نایب بگیرد.
|{{ارجاع مساله|1199}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1200
|سئوال: در مناسک فرموده‌اید وقت انجام اعمال حج تا روز یازدهم است و بعید نیست که تا آخر ماه ذی‌حجه نیت کند، در صورتی که وقت انجام مناسک حج تا روز یازدهم باشد، اگر تأخیر انداخت چون محتمل است ظرف وجوب منقضی شده باشد آیا معصیت نموده است؟
جواب: معصیت نیست.
|{{ارجاع مساله|1200}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1201
|سئوال: کسی که از منا برگشته و هنوز اعمال واجب مکه را انجام نداده، آیا می‌تواند طواف مستحبی انجام دهد و نیز در حال احرام عمره تمتع آیا می‌تواند قبل از انجام عمره، طواف مستحبی انجام دهد؟
جواب: احتیاطاً ترک نماید. {{توضیح مساله|1201|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اشکالی ندارد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' احوط این است شخصی که احرام حج تمتع بسته، پس از احرام و پیش از رفتن به عرفات، طواف مستحبی ننماید و چنانچه طواف نمود، بنا بر احتیاط بعد از طواف تلبیه را تجدید کند.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' در عمره و حج تمتع کسی که طواف واجبش ـ ولو طواف نساء ـ را انجام نداده نمی‌تواند طواف مستحب انجام دهد و اگر بعد از احرام حج و قبل از رفتن به عرفات، طواف مستحب کرد، بنا بر احتیاط مستحب، احرام را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' کسی که محرم به احرام حج شده، تا طواف حج و طواف نساء را انجام نداده، نمی‌تواند طواف مستحب انجام دهد و اگر انجام داد، باید به نیت محرم شدن برای حج تمتع «لبیک» را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' طواف مستحبی قبل از طواف عمره و حج اشکال ندارد ولی پس از احرام و قبل از رفتن به عرفات، به احتیاط واجب نباید طواف مستحبی کند و اگر کرد به احتیاط مستحب تلبیه بگوید.
}}
|{{ارجاع مساله|1201}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1202
|سئوال: آیا بعد از انجام اعمال منا، قبل از انجام اعمال مکه، می‌توان از مکه خارج شد یا خیر؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1202|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' خلاف احتیاط است.
* '''آیات عظام تبریزی، خویی، صافی:''' جایز نیست.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' ولی باید خروج به نحوی باشد که بتواند مناسک باقیمانده را در وقت خودش انجام دهد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' احتیاط آن است که تا اعمال را تکمیل نکرده خارج نشود.
* '''آیت‌الله فاضل:''' احتیاط واجب این است که تا اعمال حج تمام نشده از مکه خارج نشود، مگر اینکه اطمینان داشته باشد که برای اتمام اعمال برمی‌گردد.
}}
|{{ارجاع مساله|1202}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1203
|اگر شخص، چندین عمره مفرده به جای آورده باشد و در هیچ‌کدام طواف نساء نکرده باشد، یک طواف نساء برای تمام آنها کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1203|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، محرم به احرام جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1203}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1204
|احتیاط آن است که نایب در طواف نساء، نیت ما فی الذمه کند، گرچه می‌تواند به نیت منوب عنه انجام دهد. {{توضیح مساله|1204|.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است به نیابت از منوب ‌عنه طواف نساء را انجام دهد.
* '''آیت‌الله خویی، آیت‌الله سیستانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد.
* '''آیت‌الله زنجانی، سبحانی:''' به نیت منوب ‌عنه انجام دهد و انجام به قصد ما فی الذمه نیز صحیح است.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' طواف نساء را باید به نیت منوب ‌عنه به جا آورد.
* '''آیت‌الله فاضل:''' طواف نساء به نیت منوب ‌عنه انجام شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1204}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1205
|سئوال: آیا پیش از به جا آوردن طواف نساء و بعد از انجام حلق و اعمال بعدی، تمام انواع تلذذ و تمتع از زن حرام است و یا اختصاص به جماع دارد؟
جواب: از مطلق تلذذ از زن باید اجتناب نماید. {{توضیح مساله|1205|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اظهر اختصاص حرمت به جماع است، هرچند احتیاط آن است که از مطلق تلذذ اجتناب شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1205}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1206
|سئوال: آیا تأخیر طواف نساء از سعی تا چند روز، جایز است یا خیر؟
جواب: مانع ندارد. {{توضیح مساله|1206|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' ولی نباید از ماه ذیحجه به تأخیر بیفتد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' می‌تواند تا آخر ذی‌حجه آن را انجام دهد.
}}
|{{ارجاع مساله|1206}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1207
|سئوال: شخصی بعد از حج، ازدواج کرد و دارای فرزند شد، بعداً متوجه می‌شود که در حج، طواف نساء را به جا نیاورده است، حال که متوجه شده است، حکم زن و فرزند او چگونه است و نسبت به طواف باید چه کند؟
جواب: با فرض جهل، فرزند او حکم حلال‌زاده را دارد ولی عقد ازدواج باطل است {{توضیح مساله|1207|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' تا طواف نساء به جا نیاورد زن حلال نیست ولی عقد صحیح است و فرزند حلال‌زاده است، بنابراین اگر نتواند شخصاً طواف نساء را به جا آورد نایب بگیرد که طواف نساء و نمازش را انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' ظاهراً عقد صحیح است و نیاز به تجدید ندارد، ولی مادامی که طواف نساء و نماز آن را خودش و در صورت تعذر نایبش انجام نداده جماع جایز نیست.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' عقد ازدواج آنها صحیح و احتیاط استحبابی در اعاده عقد بعد از طواف نساء است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' فرزند او حلال‌زاده است و باید طواف نساء را انجام دهد و احتیاطاً عقد را تجدید کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' عقد او صحیح است؛ زیرا آنچه بر حاجی پس از حلق حرام است، استمتاع است نه عقد و اما اولاد به هر حال ملحق به او هستند.
}}و باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بخواهد بعد از آن تجدید عقد نماید.
|{{ارجاع مساله|1207}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1208
|سئوال: مردی به زنش گفت وظیفه من طواف نساء است ولی تو باید طواف رجال به جا آوری! زن به جای نیت «طواف نساء» «طواف رجال» ذکر کرد، آیا کافی است یا نه؟
جواب: اگر منظورش ادای وظیفه است، مانع ندارد.
|{{ارجاع مساله|1208}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1209
|سئوال: کسی که عمره مفرده انجام می‌داد، بدون اینکه تقصیر کند، طواف نساء را به‌ جا آورد، آیا وظیفه او چیست و عمره او باطل است یا نه؟
جواب: عمره باطل نمی‌شود، لیکن باید بعد از تقصیر، طواف نساء را اعاده {{توضیح مساله|1209|.
* '''آیت‌الله بهجت:''' اکنون که قبل از تقصیر متذکر شده است، تقصیر می‌کند و طواف نساء را بعد از آن اعاده می‌نماید بنا بر احوط و مقدم شدن طواف نساء بر تقصیر در عمره مفرده در صورت ضرورت یا نسیان یا جهل مجزی است.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' احتیاط واجب در صورت امکان تقصیر در مکه است.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' و احتیاطاً علاوه بر نایب نماز طواف نساء را خودش نیز در هر کجا هست بخواند.
* '''آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب.
}}نماید و بدون آن حرمت نساء باقی است.
|{{ارجاع مساله|1209}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1210
|سئوال: شخصی پس از مراجعت از مکه شک می‌کند که طواف نساء حج یا عمره مفرده را به جا آورده یا نه، چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: اگر التفات به وجوب طواف نساء نداشته، باید طواف نساء را انجام دهد و همچنین است در صورت التفات علی الأحوط، بلکه خالی از قوت نیست. {{توضیح مساله|1210|.
.* '''آیت‌الله بهجت:''' اگر توانست خودش به جا آورد والاّ نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر شک بعد از عمل مواقعه با زوجه برایش حاصل شد، به آن اعتنا ننموده و بنا بر انجام آن گذارد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' اگر قبل از تمتع از نساء، شک کرده، باید طواف نساء را انجام دهد و اگر بعد از تمتع، شک کرده چنانچه احتمال بدهد هنگام استمتاع، به رعایت جهات شرعی توجه داشته است اعتنا به شکش نمی‌کند و اگر احتمال ندهد باید طواف نساء را به جا آورد، البته در حج اگر بعد از گذشتن ماه ذی‌حجه، برایش شک پیدا شده مطلقاً اعتنا نمی‌کند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' چنانچه در انجام طواف نساء در حج شک کند درحالی‌که ماه ذی‌حجة الحرام به پایان نرسیده است چنین فردی باید خود و در صورت عدم امکان نایب او طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و اگر پس از خروج ماه ذی‌حجه چنین شکی رخ دهد اعتنا نکند ولی در مورد شک در انجام طواف عمره مفرده به متن عمل شود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' باید طواف نساء را انجام دهد و اگر معذور است یا مشقت دارد نایب بگیرد.
* '''آیت‌الله صافی، آیت‌الله گلپایگانی:''' ولی اگر التفات به وجوب آن داشته و شک دارد که انجام داده یا نه، بعید نیست انجام آن واجب نباشد، اگرچه احتیاط خوب است.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب در صورت اول ولی در صورت بعد، طواف نساء لازم نیست.
}}
|{{ارجاع مساله|1210}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1211
|سئوال: اگر کسی بعد از شوط چهارم طواف نساء عمره مفرده، با زوجه خود مواقعه نماید، آیا مانند طواف نساء حج است که به حج لطمه‌ای وارد نکرده و کفاره هم ندارد؟
جواب: بلی، عمل صحیح است و کفاره ندارد، اگرچه حرام مرتکب شده است. {{توضیح مساله|1211|.
* به ذیل مسئله 318 مراجعه شود.
* '''آیت‌الله بهجت:''' قبل از اتمام شوط پنجم کفاره دارد، بنا بر احتیاط و بعد از شوط پنجم کفاره ندارد البته این مسئله را درباره حج دارند نه عمره مفرده.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' چنانچه این عمل بعد از سعی بوده، عمره باطل نمی‌شود، ولی قبل از شوط پنجم کفاره دارد، بلکه احوط کفاره است مطلقاً.
* '''آیت‌الله خویی:''' بعد از سعی عمره باطل نمی‌شود ولی کفاره دارد مگر اینکه شوط پنجم را به جا آورده بوده.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' بعد از نیمه اول طواف نساء یعنی سه شوط و نیم، و باید استغفار کند و طوافش را با تحصیل طهارت تمام کند.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' استغفار کند و کفاره ندارد و طوافش را تمام کند.
}}
|{{ارجاع مساله|1211}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1212
|سئوال: به جا نیاوردن طواف نساء از روی جهل، همانند طواف حج و عمره است که باید حج را اعاده کند و شتر قربانی نماید؟ چنان‌که در مسئله 17 فصل پنجم حج در مناسک می‌فرمایید؟
جواب: ترک طواف نساء، حج را باطل نمی‌کند و کفاره ندارد، ولی حرمت نساء بدون آن باقی است و ارتکاب آن کفاره دارد. {{توضیح مساله|1212|.
* در مسئله 323 گذشت که در صورت جهل و نسیان و غفلت، کفاره ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1212}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1213
|سئوال: شخصی قبل از طواف نساء با زوجه خود ملاعبه نموده و از روی شهوت به او دست زده است، آیا کفاره دارد؟
جواب: کفاره دارد مگر در صورت جهل. {{توضیح مساله|1213|.
* در مسئله 323 گذشت که در مورد نسیان و غفلت هم کفاره ندارد.
* '''آیت‌الله مکارم:''' بنا بر احتیاط واجب، ولی در صورت فراموشی یا ندانستن مسئله کفاره ندارد. به ذیل مسئله 1182 مراجعه شود.
}}
|{{ارجاع مساله|1213}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1214
|سئوال: زنی که اعمال حج خود را بر وقوفین مقدم داشته، بعد از سعی حائض می‌شود، شوهرش در همان وقت به نیابت از او طواف نساء را انجام می‌دهد، آیا این نیابت صحیح است؟
جواب: صحیح نیست و تقدیم برای کسی است که خودش طواف می‌کند و احتیاط آن است که اکتفا به آنچه مقدم داشته هم نکند. {{توضیح مساله|1214|.
* '''آیت‌الله تبریزى، آیت‌الله خویی:''' اگر به جهت خوف از حیض، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط واجب باید سعی را اعاده کند و باید طواف نساء هم بعد از وقوفین و اعمال حج باشد.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' پس از بازگشت از منا اگر پاک شد طواف نساء را خودش به جا می‌آورد والاّ نایب می‌گیرد.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر به جهت خوف از حیض، اعمال حج را مقدم کرده، اعاده طواف حج لازم نیست لکن بنا بر احتیاط مستحب باید سعی را اعاده کند و سپس به سراغ طواف نساء و نماز آن برود.
* '''آیت‌الله سیستانی:''' آنچه مقدم داشته کافی است و طواف نساء را پس از اعمال روز عید انجام دهد و اگر نتوانست تکلیف ساقط است ولی احتیاط آن است که نایب بگیرد.
}}
|{{ارجاع مساله|1214}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1215
|سئوال: اگر نایب طواف نساء را به جا نیاورد، آیا فقط زن بر او حرام است یا ذمه‌اش هم مشغول است، هرچند بعد از مردن باشد، که باید برای او قضا کند؟
جواب: ذمه او هم مشغول است، ولی خودش باید در حیاتش انجام دهد و اگر نمی‌تواند نایب بگیرد. {{توضیح مساله|1215|.
* '''آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی، فاضل:''' در صورت عدم تدارک در زمان زنده بودنش، بنا بر احتیاط باید قضای آن از ترکه او به جا آورده شود.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' و اگر در زمان حیاتش تدارک نکرد واجب است وصیت کند و در هر صورت ـ وصیت کند یا نه ـ مسئولیت انجام طواف نساء بر عهده ولی اوست و هزینه آن از اصل ترکه خارج می‌شود؛ مگر متبرعی پیدا شود یا خودش وصیت نافذی کرده باشد که از ثلث حساب کنند.
* '''آیت‌الله سبحانی:''' اگر بمیرد از ترکه او کسی را اجیر کنند تا طواف نساء را به نیابت از او و به نیت آنچه بر ذمه نایب بوده است به جا آورد ولی ترک طواف نساء از جانب نایب نسبت به منوب ‌عنه اثری از جهت حرمت نساء ندارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1215}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1216
|سئوال: شخصی طواف نساء عمره مفرده را فراموش کرده و بعد برای عمره تمتع محرم شده است، آیا طواف نساء فراموش شده را، بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد یا قبل از آن؟
جواب: می‌تواند بعد از انجام اعمال عمره تمتع به جا آورد و اگر تأخیر بیندازد، طواف نساء حج، کفایت از آن می‌کند. {{توضیح مساله|1216|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، محرم به احرام جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1216}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1217
|سئوال: کسی که طواف نساء عمره مفرده را به جا نیاورده و بعد از آن حج اِفراد به جا می‌آورد، آیا طواف نساء حج اِفراد کفایت می‌کند؟
جواب: کفایت می‌کند. {{توضیح مساله|1217|.
* '''آیات عظام بهجت، سیستانی، فاضل:''' بنا بر احتیاط، برای هر کدام یک طواف نساء انجام دهد.
* '''آیت‌الله تبریزى:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد ولی احتیاط این است تا طواف عمره مفرده را انجام نداده، محرم به احرام جدید نشود.
* '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' واجب است برای هر عمره مفرده جداگانه طواف نساء به جا آورد، اگرچه تحلل با طواف نساء واحد بعید نیست.
* '''آیات عظام خویی، زنجانی، سبحانی، صافی:''' هر احرام، طواف نساء مستقل لازم دارد.
}}
|{{ارجاع مساله|1217}}‌
}}
{{سخ}}

{{فتاوی حج
| مساله = 1218
|سئوال: پیرمردان و پیرزنانی که عمل زناشویی از آنان ممکن نیست و ازدواج هم نمی‌کنند و نیز کسی که عِنّین است، آیا اگر طواف نساء را نیاورند اشکال دارد؟
جواب: گرچه طواف نساء جزو اعمال نیست، لکن عمل واجبی است که باید انجام
داده شود. {{توضیح مساله|1218|.
* '''آیت‌الله زنجانی:''' طواف نساء از اجزاء واجب حج یا عمره مفرده است و بر عِنّین و کسانی ‌که نمی‌تواند زناشویی کنند نیز واجب است.
}}
|{{ارجاع مساله|1218}}‌
}}
{{سخ}}

== جستار وابسته ==
* [[اعمال مکه]]

==منبع==
{{برگرفتگی
| پیش از لینک =
| منبع = صفحه @ تا @ کتاب مناسک حج
| لینک =
| توضیحات منبع = پژوهشکده حج و زیارت، سال انتشار: ۱۳۹۷
}}

[[رده:فتواها درباره محرمات احرام]]