https://wikihaj.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Pourghorbaniویکی حج - مشارکتهای کاربر [fa]2026-08-09T22:08:57Zمشارکتهای کاربرMediaWiki 1.43.0https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%DB%8C%D8%AA&diff=69008نماز تحیت2026-07-21T07:43:37Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''نماز تَحیّت''' نمازی دو رکعتی است که مستحب است در هنگام ورود به [[مسجد|مسجدها]] از جمله [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] و سایر مسجدهای [[مکه]] و [[مدینه]] خوانده شود. این [[نماز]] شیوه خاصی ندارد و مانند نماز صبح خوانده میشود. در روایات به این نماز توصیه شده و از آن به عنوان حق مسجد یاد شده است. گفته شده با خواندن نماز واجب و مستحب، فضیلت نماز تحیت به دست میآید و خواندن نماز تحیت لازم نیست. بیشتر مراجع تقلید گفتهاند [[مسجد الحرام]] نماز تحیت ندارد و تحیت آنجا [[طواف]] است. <br />
<br />
== تعریف ==<br />
نماز تحیت از جمله [[نمازهای مستحب]] به شمار میرود که در زمان ورود به [[مسجد]] به قصد تحیت و احترام مسجد خوانده میشود.<ref>فرهنگ فقه فارسی، ج۲، ص۳۸۷؛ فقرات فقهیه، ج۱، ص۴۴۵؛ رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج۱، ص۵۰۸.</ref> گفته شده اگر در ورود به مسجد نماز واجب یا قضا یا نماز مستحبی خوانده شود، نماز تحیت ادا شده و فضیلت آن به دست آمده است؛ زیرا مقصود این است که از لحاظ حفظ حقِ مسجد، به عبادت خاص آن توجه شود.<ref>احکام مقدمات نماز، ص۱۹۶.</ref> روایاتی از [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]<ref>الأمالی، ص۵۳۹؛ كنز العمال، ج۷، ص۶۵۸؛ فرهنگنامه مسجد، ص۱۴۷.</ref> و [[اهل بیت|اهلبیت(ع)]]<ref>دعائم الإسلام، ج۱، ص۱۵۰؛ بحار الأنوار، ج۸۴، ص۲۳.</ref> نقل شده است که به نماز هنگام ورود به [[مسجد]] توصیه میکند.<br />
<br />
=== شیوه خواندن نماز تحیت ===<br />
در کتابهای فقهی آمده که نماز تحیت دو رکعت مانند نماز صبح یا نمازهای نافله است<ref>استفتائات جدید، ج۲، ص۸۱.</ref> و کیفیت خاصی ندارد.<ref>فقرات فقهیه، ج۱، ص۴۴۶.</ref> این نماز [[اذان و اقامه]] ندارد و میتوان آن را بلند یا آهسته خواند<ref>استفتائات جدید، ج۲، ص۸۱.</ref> و نمازگزار بعد از خواندن سوره حمد هر سورهای که بخواند کافی است.<ref>فقرات فقهیه، ج۱، ص۴۴۶.</ref><br />
<br />
== در مسجدالحرام و مسجدالنبی ==<br />
خواندن دو رکعت نماز تحیت در ورود به [[مسجد النبی]] سفارش شده است.<ref>مناسک حج، ص۲۲۲.</ref> اما تحیت [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] را [[طواف|طواف کعبه]] دانستهاند.<ref>الروضة البهية، ج۱، ص۵۴۳.</ref> گفته شده که این رای بیشتر مجتهدان شیعه است که [[مسجد الحرام]] نماز تحیت ندارد؛ بلکه تحیت آن، [[طواف]] است.<ref>در وادی نور، ص۵۹.</ref> برخی برآنند که مستحب است پس از ورود به مسجدالحرام دو رکعت نماز تحیت بهجا آورده شود، و اگر زائر طواف کرد، نیازی به نماز تحیّت نیست.<ref>مناسک حج، ص۱۶۹.</ref><br />
== مسجد جمکران و مسجد سهله ==<br />
نمازی که در [[مسجد جمکران]] سفارش شده چهار رکعت است که دو رکعت آن نماز تحیت نام دارد. این دو رکعت نماز تحیت بدینصورت است که در هر رکعتی باید یکبار حمد و هفت بار «قُلْ هُوَ اللّٰه» خوانده شود و تسبیحی که در رکوع و سجود گفته میشود هفت بار ادا شود.<ref>دانشنامه فرهنگ مردم ایران، ج۳، ذیل مدخل.</ref><br />
<br />
همچنین مهمترین عمل در [[مسجد سهله]] را خواندن دو رکعت نماز تحیّت گفتهاند که میان نماز مغرب و عشا باید خوانده شود.<ref>تهذيب الأحكام، ج۶، ص۳۸؛ دانشنامه امام مهدی بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ج۳، ص۵۸.</ref><br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* '''الأمالی'''، شیخ طوسی، محمد بن حسن، قم، دار الثقافة، ۱۴۱۴ق.<br />
* '''احکام مقدمات نماز'''، مدرسی، سید محمدتقی، قم، انتشارات محبان الحسین (ع)، ۱۳۸۷ش.<br />
* '''استفتائات جدید'''، مکارم شیرازی، ناصر، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب (ع)، ۱۴۲۷ق.<br />
* '''بحار الأنوار'''، علامه مجلسی، محمدباقر، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.<br />
* '''تهذيب الأحكام'''، شیخ طوسی، محمد بن حسن، تهران، دار الكتب العلمية، ۱۳۶۵ش.<br />
* '''دانشنامه فرهنگ مردم ایران'''، عظیمیپور، نسیم، «جمکران، مسجد»، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، بیتا.<br />
* '''دانشنامه امام مهدی بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ'''، محمدی ریشهری، محمد، مترجم: مسعودی، عبدالهادی، قم، دارالحدیث، ۱۳۹۳ش.<br />
* '''در وادی نور'''، ملکی، علی، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۹ش.<br />
* '''دعائم الإسلام'''، ابنحیون، نعمان بن محمد، قاهره، دارالمعارف، ۱۳۸۳ق.<br />
* '''رساله توضیح المسائل (مراجع)'''، خمینی، روح الله و سایر مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بیتا.<br />
* '''الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية'''، شهید ثانی، زینالدین بن علی، قم، کتابفروشی داوری، ۱۴۱۰ق.<br />
* '''فرهنگنامه مسجد'''، محمدی ریشهری، محمد، مترجم: خوش نصیب، مرتضی، قم، دارالحديث، ۱۳۸۷ش.<br />
* '''فرهنگ فقه فارسی'''، هاشمی شاهرودی، سید محمود، قم، مؤسّسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، بیتا.<br />
* '''فقرات فقهیه'''، شریفی اشکوری، الیاس، قم، آل ایوب، ۱۳۸۱ش.<br />
* '''كنز العمال'''، متقی هندی، علی بن حسامالدین، بیجا، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۱ق.<br />
* '''مناسک حج'''، سبحانی، جعفر، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، بیتا.<br />
* '''مناسک حج'''، صافی گلپایگانی، لطفالله، قم، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۶ق.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:مستحبات زیارت]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[ar:صلاة التحية]]<br />
[[En:Salat al-Tahiyat]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8&diff=66730ابوطالب2026-01-21T10:04:44Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات اصحاب<br />
|اطلاعات صحابه = <br />
| تصویر = قبرستان ابوطالب۲.jpg<br />
| توضیح تصویر = [[جنة المعلاة|قبرستان ابوطالب]] در [[مکه]]<br />
| نام کامل = عبدمناف بن عبدالمطلب<br />
| کنیه = ابوطالب<br />
| لقب = <br />
| زادروز/زادگاه = حدود ۸۰ سال قبل از [[هجرت]] در [[مکه]]<br />
| محل زندگی = مکه<br />
| مهاجر/انصار = <br />
| نسب/قبیله = قریش<br />
| خویشاوندان سرشناس = [[عبدالمطلب]] • [[حضرت محمد (ص)]] • [[امام علی(ع)]]<br />
| تاریخ و مکان درگذشت/شهادت = سال دهم [[بعثت]] در مکه<br />
| نحوه درگذشت/شهادت = <br />
| مدفن = قبرستان [[جنة المعلاة]]<br />
| زمان اسلام آوردن = <br />
| نحوه اسلام آوردن = <br />
| حضور در جنگها = <br />
| هجرت به = <br />
| دلیل شهرت = بزرگ قریش، سقایت حاجیان مکه<br />
| نقشهای برجسته = سرپرستی و حمایت از پیامبر اسلام<br />
| دیگر فعالیتها = <br />
| آثار = دیوان ابوطالب<br />
}}<br />
'''اَبوطالب، عَبدمَناف بن عبدالمُطلب'''، پدر [[امام علی(ع)]]، عمو و حامی [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] است. ابوطالب پس از پدرش [[عبدالمطلب]] به مقام [[سقایت|سِقایت]] حاجیان مکه رسید. وی سرپرستی پیامبر را از هشت سالگی بر عهده گرفت و تا پایان عمر از وی حمایت کرد. <br />
<br />
به دلیل بزرگمنشی، درایت و نفوذ کلامش در میان قبایل، هنگام اختلافات، ابوطالب را داور قرار میدادند. او را بانی سنت سوگند در شهادتدادن برای اولیای دم دانستهاند که در [[اسلام]] نیز ادامه یافت. ابوطالب از شاعران برجسته زمان خود بود و از جمله اشعار او، شعری است در حمایت از پیامبر اسلام(ص) با نام قصیده لامیه، که آن را در ماجرای [[شعب ابیطالب]] سرود. اشعار ابوطالب، توسط ابوهِفّان مهزمی (قرن سوم قمری) تحت عنوان دیوان ابوطالب گردآوری شد.<br />
<br />
پس از دعوت علنی [[پیامبر(ص)]] به اسلام، ابوطالب همواره از پیامبر در مقابل فشار [[قریش]] که خواستار مقابله با پیامبر و یا تسلیم کردن او بودند، ایستادگی کرد. وی در دوران سه ساله محاصره اقتصادی مسلمانان اموال خود انفاق کرد. <br />
<br />
[[شیعه|شیعیان]] و برخی از عالمان [[اهلسنت]] برپایه روایتهای [[اهل بیت(ع)]] و برخی شواهد، او را مؤمن میدانند و برای اثبات آن کتابهایی با عنوان «ایمان ابوطالب» نگاشتهاند.<br />
<br />
==زندگینامه==<br />
عبدمناف بن عبدالمطَّلب بن هاشم<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۱؛ الطبقات، خلیفه، ص۳۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱.</ref> که با کنیهاش ابوطالب مشهور است.<ref>عمدة الطالب، ص۲۰؛ الاصابه، ج۷، ص۱۹۶.</ref> برخی مورخان ولادت او را بیش از ۸۰ سال قبل از [[هجرت]] دانستهاند.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۵؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۸۹.</ref> پدرش [[عبدالمطلب]] بزرگ [[مکه]] و رئیس [[قریش]]<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۲.</ref> و مادرش فاطمه بنت عمرو بن عائذ بن عمران از قبیله [[بنیمخزوم]] بود.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۹۲؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۸۸.</ref><br />
=== همسر و فرزندان ===<br />
مورخان برای ابوطالب از همسرش، [[فاطمه بنت اسد]]،<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۲؛ ج۸، ص۴۸؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۵؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۴.</ref> چهار پسر و سه دختر نام بردهاند. پسران او [[طالب بن ابیطالب|طالب]]، [[عقیل بن ابیطالب|عقیل]]، [[جعفر بن ابیطالب|جعفر]] و [[امام علی(ع)|علی(ع)]]<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۲؛ ج۸، ص۵۱؛ مقاتل الطالبیین، ص۳.</ref> و دخترانش [[ام هانی]]،<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۲؛ ج۸، ص۱۵۱.</ref> جُمانه و رَیطه،<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۲؛ ج۸، ص۴۸.</ref> نام داشتند. برخی گفتهاند که او از همسری دیگر بنام عَلّه نیز پسری به نام طُلَیق داشته است.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۲؛ ج۸، ص۴۸.</ref><br />
<br />
=== سقایت ===<br />
هاشم بن عبدمناف، جد ابوطالب، میزبانی و پذیرایی از حاجیان ([[سقایت]] و [[رفادت]]) در [[مکه|شهر مکه]] را بر عهده داشت.<ref>انساب الاشراف، ج۱، ص۶۴.</ref> پس از هاشم، فرزندش [[عبدالمطلب]]<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۹؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۳.</ref> و پس از او نیز فرزندش ابوطالب سه سال عهدهدار این مسئولیت بود.<ref>انساب الاشراف، ج۱، ص۶۴.</ref> گفته شده ابوطالب توان اقتصادی ادامه این کار را نداشت، از این رو، آن را به برادرش [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] واگذار کرد.<ref>انساب الاشراف، ج۱، ص۶۴.</ref> <br />
<br />
ابوطالب پس از جاری شدن سیل در [[مکه]] و آسیب دیدن [[کعبه]]، عهدهدار تعمیر آن شد و دستور داد تا از مالی پاکیزه در بازسازی بنای کعبه استفاده کنند. [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] در این زمان ۲۵ سال داشت و اختلاف بر سر نصب [[حجرالاسود]] در همین ماجرا رخ داد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۹.</ref><br />
<br />
=== جایگاه اجتماعی ===<br />
بر پایه [[حدیث|حدیثی]] از [[امام علی(ع)]]، ابوطالب در عین تهیدستی سرور [[قریش]] بود و پیش از او هرگز تهیدستی بر قریش ریاست نکرده بود.<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۴.</ref> بزرگمنشی وی در میان قریش زبانزد بود. به علت درایت و نفوذ کلامش در میان قریش، تیرههای مختلف هنگام اختلافات او را داور قرار میدادند. ابوطالب را بانی سنت سوگند در شهادتدادن برای اولیای دم ([[قسامه|قَسامه]]) دانستهاند.<ref>سنن النسائی، ج۸، ص۳-۵؛ شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۲۱۹.</ref> این سنت در [[اسلام]] نیز ادامه یافت.<ref>شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۲۱۹.</ref><br />
<br />
=== خصوصیات ===<br />
ابوطالب به سخاوت شهرت داشت.<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۸۸.</ref> وی همچنین شاعری توانا و برجسته بود.<ref>شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۲۱۹.</ref> اشعار او در سدههای نخستین اسلامی مورد توجه و استناد شاعران و ادیبان معروف بوده است.<ref>الکتاب، ج۳، ص۲۶۰-۲۶۱؛ البیان و التبیین، ج۳، ص۳۰.</ref> او در حمایت و پشتیبانی از پیامبر اسلام(ص) شعری سرود که به [[قصیده لامیه]] شهرت یافت.<ref>ایمان ابی طالب، مفید، ص۱۸.</ref> اشعار ابوطالب، توسط ابوهِفّان مهزمی (قرن سوم قمری) تحت عنوان دیوان ابوطالب گردآوری شده است.<ref>دیوان ابیطالب، ۲۰۰۳م، ص۳۷ و۴۶.</ref><br />
<br />
=== درگذشت ===<br />
ابوطالب در ماه [[ذی قعده|ذیالقعده]] یا نیمه ماه [[شوال]] سال دهم [[بعثت]]، در ۸۶ سالگی و بر پایه گزارشی، ۹۰ سالگی وفات یافت<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۵؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۳۵.</ref> و مانند پدرش [[عبدالمطلب]]<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۱۹.</ref> در قبرستان [[جنة المعلاة]] واقع در مکه به خاک سپرده شد.<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۸۹.</ref> [[پیامبر(ص)]] آن سال را که با وفات ابوطالب و همسرش [[خدیجه]] همراه بود، «[[عام الحزن]]» (سالِ اندوه) نامید.<ref>امتاع الاسماع، ج۱، ص۴۵.</ref> با وفات او فشارها بر مسلمانان افزایش یافت.<ref>السیرة النبویه، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۶۸-۶۹؛ دلائل النبوه، ج۲، ص۳۴۹-۳۵۰.</ref> قبرستانی که وی را در آن به خاک سپردهاند، نزد ایرانیان به «[[قبرستان ابوطالب]]» مشهور است.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص161.</ref><br />
<br />
==سرپرستی پیامبر==<br />
ابوطالب پس از مرگ پدرش [[عبدالمطلب|عبدالمطَّلِب]] به وصیت وی، سرپرستی [[پیامبر(ص)]] را که هشت ساله بود، عهدهدار شد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۱۸؛ دلائل النبوه، ج۲، ص۲۲.</ref> گزارش شده که ابوطالب بیش از فرزندانش به او محبت میکرد، بهترین غذا را برایش فراهم میساخت و بسترش را در کنار بستر خود قرار میداد و میکوشید همواره او را همراه خود داشته باشد.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۱۹.</ref> در سفرهای تجاری نیز او را با خود میبرد. ملاقات [[بحیرا|بَحیرای راهب]] با پیامبر(ص) و بشارتِ راهب به ابوطالب درباره به نبوت رسیدنِ حضرت محمد، در یکی از همین سفرها گزارش شده است.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۰-۱۲۱؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۱۰۶.</ref> <br />
<br />
ابوطالب همکاری تجاری با [[خدیجه]] را به محمد(ص) توصیه کرد<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۱۲۹؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۱۰۶.</ref> و سپس از سوی او به خواستگاری خدیجه رفت.<ref>انساب الاشراف، ج۱، ص۱۰۷؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰.</ref> برخی گفتهاند که خطبه عقد را نیز او خواند.<ref>تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۳۴۱؛ الروض الانف، ج۲، ص۲۳۸؛ شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۷۰.</ref> <br />
<br />
==حمایت از پیامبر==<br />
پس از دعوت آشکار [[پیامبر(ص)]] به اسلام، فشار [[قریش]] بر ابوطالب افزایش یافت.<ref>انساب الاشراف، ج۱، ص۱۳۱.</ref> در [[یوم الانذار]] که دعوتشدگان بیشتر از [[بنیهاشم]] بودند، برخی از اعضای هاشمی مانند [[ابولهب]] وی را شماتت کردند. وقتی در همین جلسه پیامبر(ص) [[امام علی(ع)]] را برادر، وصی و خلیفه خود خواند، گروهی با تمسخر به ابوطالب گفتند: به تو فرمان داد که از فرزندت اطاعت کنی!<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۶۳.</ref> <br />
<br />
بنابر گزارشهای تاریخی بزرگان قریش سه بار نزد ابوطالب آمدند و از وی خواستند یا مانع دعوت پیامبر شود یا او را به قریش تسلیم کند.<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۷۱-۱۷۲؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۶۵-۶۷؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۰-۲۹۱.</ref><br />
<br />
وی در برابر قریش کوشید آنان را مجاب سازد و نیز پیامبر(ص) را از خطرهای دعوتش آگاه کند.<ref name=":0">السیرة النبویه، ج۱، ص۱۷۱-۱۷۲؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۶۵-۶۷.</ref> مشرکان قریش حتی به ابوطالب پیشنهاد کردند تا محمد(ص) را با [[عمارة بن ولید مخزومی]] که جوانی زیبا و باذکاوت بود، مبادله کند.<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۰-۲۹۱؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۶۷.</ref> وی در برابر این پیشنهاد، سخت برآشفت و آنان را با سرودن شعری مؤاخذه<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳.</ref> و بر پایه گزارشی، به قتل تهدید کرد.<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳؛ نک: تاریخ طبری، ج۲، ص۶۷.</ref> <br />
<br />
سرودههایی از ابوطالب در حمایت از پیامبر(ص) روایت شده است.<ref>نک: السیرة النبویه، ج۱، ص۱۷۳-۱۷۴.</ref> در سال هفتم وقتی از تصمیم قریش برای قتل پیامبر آگاه شد، شعری بدین مضمون سرود: به خدا سوگند! قریش نمیتواند به تو دست یابد، مگر این که من در خاک خفته باشم.<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۳۱.</ref><br />
<br />
=== حمایت از مسلمانان در شعب ابوطالب ===<br />
{{اصلی|شعب ابیطالب}}<br />
سال هفتم [[بعثت]]، پس از تحریم اقتصادی [[مسلمانان]] توسط قریش، [[بنیهاشم]] و دیگر مسلمانان به اجبار در منطقه شِعْب ابیطالب ساکن شدند.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۱، ص۲۰۸-۲۰۹.</ref> ابوطالب از کسانی بود که برای حمایت از مسلمانان داراییهای خود را انفاق کرد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۳۱.</ref><br />
== ایمان ابوطالب ==<br />
{{اصلی|ایمان ابوطالب}}<br />
برخی عالمان مسلمان در ایمان ابوطالب اختلاف نظر دارند. علمای [[شیعه]] با توجه به روایات [[اهل بیت(ع)]]،<ref>برای نمونه نک الکافی، ج۱، ص۴۴۸-۴۴۹.</ref> بر این باورند که ابوطالب به دین اسلام ایمان آورده است. برخی از عالمان [[اهل سنت]] نیز با استناد به شواهدی چون [[غسل]] ابوطالب به فرمان پیامبر(ص)، [[استغفار]] پیامبر برای او، باقیماندن همسر مسلمانش [[فاطمه بنت اسد]] در پیوند همسری او و مضمون برخی سرودههایش، بر ایمان وی باوردارند.<ref>نک: ایمان ابی طالب، مفید؛ ایمان ابی طالب، موسوی، ص۶۴-۱۴۳؛ شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۶۸-۸۳.</ref> <br />
<br />
برخی از اهلسنت گفتهاند ابوطالب ایمان نیاورد چون [[شهادتین]] را نگفت. همچنین گفته شده که آیه ۲۶ سوره انعام<ref>شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۶۵-۶۶.</ref> و ۱۱۳ سوره توبه (که پیامبر را از استغفار برای مشرکان نهی کرده است) درباره ابوطالب نازل شده است. اما در پاسخ گفتهاند: او شهادتین را گفت ولی پنهان کرد تا بتواند از پیامبر دفاع کند؛<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهجالبلاغه، ۱۳۷۸ق، ج ۱۴، ص۷۱ - ۸۳.</ref> آیههای سوره انعام با هم نازل شده و شأن نزول جداگانه ندارند؛ و آیه نهی از دعا، در مدینه و بعد از وفات ابوطالب نازل شده،<ref>زاد المسیر، ج۲، ص۳۰۴-۳۰۵؛ التفسیر الکبیر، ج۱۶، ص۱۵۷-۱۵۸؛ الدر المنثور، ج۳، ص۲۸۲-۲۸۳.</ref> پس دلیل رد ایمان او نیست. <br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/9368/%d8%a7%d8%a8%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d8%a8%d9%86-%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b7%d9%84%d8%a8<br />
| عنوان = ابوطالب<br />
| نویسنده = سیدعلیرضا واسعی<br />
}}<br />
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه''': رسول جعفریان، تهران، انتشارات مشعر، ۱۳۸۶ش.<br />
*'''آینه پژوهش (مجله)''': قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.<br />
*'''الاصابه''': ابن حجر العسقلانی (م.۸۵۲ق.)، به کوشش علی محمد و دیگران، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.<br />
*'''اعیان الشیعه''': سید محسن الامین (م.۱۳۷۱ق.)، به کوشش حسن الامین، بیروت، دار التعارف.<br />
*'''امتاع الاسماع''': المقریزی (م.۸۴۵ق.)، به کوشش محمد عبدالحمید، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۲۰ق.<br />
*'''انساب الاشراف''': البلاذری (م.۲۷۹ق.)، به کوشش زکار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۷ق.<br />
*'''ایمان ابیطالب''': المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت، دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br />
*'''ایمان ابیطالب''': فخار بن معد الموسوی (م.۶۳۰ق.)، به کوشش بحر العلوم، قم، سیدالشهداء، ۱۴۱۰ق.<br />
*'''البحر المحیط''': ابوحیان الاندلسی (م.۷۵۴ق.)، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۲ق.<br />
*'''البیان و التبیین''': الجاحظ (م.۲۵۵ق.)، به کوشش عبدالسلام، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۹ق.<br />
*'''تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک)''': الطبری (م.۳۱۰ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۳ق.<br />
*'''تاریخ الیعقوبی''': احمد بن یعقوب (م.۲۹۲ق.)، بیروت، دار صادر، ۱۴۱۵ق.<br />
*'''التسهیل لعلوم التنزیل''': محمد بن جزی الغرناطی (م.۷۴۱ق.)، به کوشش خالدی، یبروت، دار الارقم، ۱۴۱۶ق.<br />
*'''تفسیر ابن ابیحاتم (تفسیر القرآن العظیم)''': ابن ابیحاتم (م.۳۲۷ق.)، به کوشش اسعد محمد، بیروت، المکتبة العصریه، ۱۴۱۹ق.<br />
*'''تفسیر ابن کثیر (تفسیر القرآن العظیم)''': ابنکثیر (م.۷۷۴ق.)، به کوشش شمس الدین، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۹ق.<br />
*'''التفسیر الکبیر''': الفخر الرازی (م.۶۰۶ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق.<br />
*'''تفسیر ثعلبی (الکشف و البیان)''': الثعلبی (م.۴۲۷ق.)، به کوشش ابن عاشور، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ق.<br />
*'''تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)''': القرطبی (م.۶۷۱ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br />
*'''جامع البیان''': الطبری (م.۳۱۰ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۱۲ق.<br />
*'''الدر المنثور''': السیوطی (م.۹۱۱ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۳۶۵ق.<br />
*'''دلائل النبوه''': البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.<br />
*'''دیوان ابیطالب''': گردآورنده ابوهفان بن احمد مهزمی و علی بن حمزه بصری، تحقیق محمدحسن آل یاسین، بیروت، دار الهلال، ۲۰۰۳م.<br />
*'''رجال النجاشی''': النجاشی (م.۴۵۰ق.)، به کوشش شبیری زنجانی، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۸ق.<br />
*'''روح البیان''': بروسوی (م.۱۱۳۷ق.)، بیروت، دار الفکر.<br />
*'''الروض الانف''': السهیلی (م.۵۸۱ق.)، به کوشش عبدالرحمن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۲ق.<br />
*'''روض الجنان''': ابوالفتوح رازی (م.۵۵۴ق.)، به کوشش یاحقی و ناصح، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۵ش.<br />
*'''زاد المسیر''': ابن جوزی (م.۵۹۷ق.)، به کوشش عبدالرزاق، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۲۲ق.<br />
*'''سنن النسائی''': النسائی (م.۳۰۳ق.)، بیروت، دار الفکر، ۱۳۴۸ق.<br />
*'''السیرة النبویه''': ابن هشام (م.۸-۲۱۳ق.)، به کوشش محمد محیی الدین، مصر، مکتبة محمد علی صبیح و اولاده، ۱۳۸۳ق.<br />
*'''شرح نهج البلاغه''': ابن ابیالحدید (م.۶۵۶ق.)، به کوشش محمد ابوالفضل، دار احیاء الکتب العربیه، ۱۳۷۸ق.<br />
*'''الطبقات الکبری''': ابن سعد (م.۲۳۰ق.)، بیروت، دار صادر.<br />
*'''الطبقات''': خلیفة بن خیاط (م.۲۴۰ق.)، به کوشش سهیل زکار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br />
*'''عمدة الطالب''': ابن عنبه (م.۸۲۸ق.)، به کوشش محمد حسن، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۰ق.<br />
*'''الفهرست''': منتجب الدین بن بابویه (م.۵۸۵ق.)، الارموی، قم، مکتبة النجفی، ۱۳۶۶ش.<br />
*'''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.<br />
*'''الکتاب''': سیبویه (م.۱۸۰ق.)، به کوشش عبدالسلام، یبروت، دار الجیل.<br />
*'''الکشاف''': الزمخشری (م.۵۳۸ق.)، قم، بلاغت، ۱۴۱۵ق.<br />
* '''مقاتل الطالبیین''': ابوالفرج الاصفهانی (م.۳۵۶ق.)، به کوشش مظفر، قم، دار الکتاب، ۱۳۸۵ق.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
<br />
[[رده:بنیهاشم]]<br />
[[رده:صحابه]]<br />
[[رده:مدفونان در قبرستان ابوطالب]]<br />
[[رده:امام علی(ع)]]<br />
[[رده:متولیان کعبه]]<br />
[[رده:اشخاص صدر اسلام]]<br />
[[رده:مدفونان در مکه]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[ar:ابو طالب]]<br />
[[en:AbuTalib]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B1%D9%85_%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C&diff=66729حرم مدنی2026-01-21T10:02:45Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات پدیدههای طبیعی<br />
| عنوان = <br />
| تصویر = محدوده حرم مدنی.PNG<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = محدوده حرم مدنی از سوی شمال و جنوب که دو کوه [[کوه ثور (مدینه)|ثور]] و [[کوه عیر|عیر]] است.<br />
| نوع = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| وبگاه = <br />
| مکان = [[حجاز]]، [[مدینه]].<br />
| طول = <br />
| عرض =<br />
| مساحت = <br />
| ارتفاع = <br />
| ژرفا = <br />
| حجم = <br />
| کرانه = <br />
| جزیرهها = <br />
| سرچشمه = <br />
| رشته کوه = <br />
| ریزشگاه = <br />
| گونه = <br />
| ویژگیهای جغرافیایی = <br />
| قدمت = <br />
| بزرگداشته شده نزد = [[اسلام|مسلمانان]]<br />
| یاد شده در = <br />
| ویژگی یاد شده در متون مذهبی = <br />
| باورها = <br />
| اسطورهها = <br />
| احکام = فضیلت طهارت و غسل هنگام ورود به آن.<br />
| آیینها = <br />
| وقایع تاریخی = <br />
| توصیههای مذهبی = <br />
| گفتههای مشهور = <br />
| بناها = <br />
| طول جغرافیایی = <br />
| عرض جغرافیایی = <br />
}}<br />
'''حرم مدنی'''، محدودهای از شهر [[مدینه]] در [[حجاز]] است که در دین [[اسلام]] دارای احترام بوده و آداب و احکام ویژهای دارد. این محدوده، از سوی شرق و غرب، میان [[حره واقم|حَرّه شرقی]] و [[حره وبره|حره غربی]] و از سوی شمال و جنوب، از [[کوه ثور (مدینه)|کوه ثَور]] تا [[کوه عیر|کوه عَیر]] است.<br />
<br />
حرم مدنی دارای احکام و آدابی، مانند مستحب بودن غسل و طهارت هنگام ورود به آن است و مشابه با احکام و آداب [[حرم مکی]] است. برخی، علت حرم شدن مدینه را مصونیتبخشی به مدینه و ساکنان آن و برخی، علت آن را وجود [[حضرت محمد(ص)]] دانستهاند.<br />
<br />
==حدود==<br />
حرم مدنی محدودهای از [[مدینه]] در [[حجاز]] است. این حرم، از سوی شرق و غرب، میان [[حره واقم|حَرّه شرقی]] و [[حره وبره|حره غربی]]<ref>الکافی، ج4، ص564-565؛ نیز نک: مسند الامام احمد بن حنبل، ج3، ص23؛ صحیح مسلم، ج4، ص113.</ref> و بر پایه روایتی، از سوی شمال و جنوب، از [[کوه ثور (مدینه)|کوه ثَور]] تا [[کوه عیر|کوه عَیر]]<nowiki/>است.<ref>صحیح مسلم، ج4، ص115؛ صحیح البخاری، ج8، ص10.</ref> در روایات، تعبیرهای گوناگونِ دیگری نیز برای تعیین محدوده شمالی و جنوبی آن آمده است.<ref>رک: الکافی، ج4، ص564؛ مرآة العقول، ج18، ص279؛ جواهر الکلام، ج20، ص75؛ معانی الاخبار، ص337.</ref><br />
<br />
==چرایی حرم شدن==<br />
برای حرم شدن شهر [[مدینه]]، علتهای گوناگونی گفته شده است. برخی از آنها چنین است:<br />
<br />
*مصونیتبخشی به مدینه و ساکنان آن؛<ref>رک: صحیح مسلم، ج4، ص117-118؛ السنن الکبری، ج5، ص198؛ المعجم الکبیر، ج6، ص92؛ مسند الامام احمد بن حنبل، ج4، ص55-56؛ مجمع الزواید، ج3، ص306؛ التهذیب، ج10، ص216.</ref><br />
*احترام به [[حضرت محمد(ص)]]؛<br />
*شهود انوار الهی توسط پیامبر(ص) در این محدوده؛<br />
*نزول فرشتگان نگاهبانِ پیامبر(ص) در این محدوده؛<br />
*قداست مکانی که پیامبر(ص) در آن دفن شده است.<ref>وفاء الوفاء، ج1، ص117-118.</ref><br />
<br />
==آداب و احکام==<br />
{{اصلی|آداب حرمین}}<br />
بر پایه منابع روایی [[شیعه]]، حرم مدنی آداب و احکامی مشابه با حرم مکی دارد؛ مانند فضیلت غسل و طهارت هنگام ورود به [[مدینه]] و برای زیارت [[حرم نبوی(ص)]]. برخی فقیهان [[اهل سنت]] نیز، به استحباب غسل هنگام ورود به حرم مدنی فتوا دادهاند.<ref>الدر المختار، ج1، ص184؛ المجموع، ج8، ص273؛ فتح الوهاب، ج1، ص257.</ref><br />
<br />
در روایات شیعه، درباره شکار و بریدن درختان، روایاتی بر جواز<ref>قرب الاسناد، ص301.</ref> و روایاتی بر عدم جواز<ref>معانی الاخبار، ص337.</ref> دلالت دارند. در روایاتی از اهل سنت، بریدن درختان حرم مدنی ممنوع دانسته شده است.<ref>معانی الاخبار، ص337.</ref><br />
==جستارهای وابسته==<br />
* [[حرمین]]<br />
* [[حرم مکی]]<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس =<br />
| عنوان = حرمین، ج۷<br />
| نویسنده = علیجان کریمی<br />
}}<br />
* '''احکام و خصائص الحرمین المکی و المدنی،''' علی احمد یحیی القاعدی، بیروت، الریان، ۱۴۲۹ق.<br />
* '''تاریخ مکة المشرفه'''، محمد ابن الضیاء (م. ۸۵۴ق)، به کوشش العدوی، مکه، مکتبة التجاریة مصطفی احمد الباز، ۱۴۱۶ق.<br />
* '''تهذیب الاحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید'''، محمد بن حسن الطوسی (۳۸۵–۴۶۰ق)، به کوشش سید حسن موسوی خرسان و علی آخوندی، تهران، انتشارات دارالکتب اسلامیه، ۱۳۶۵ش.<br />
* '''جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام'''، محمد حسین نجفی (م. ۱۲۶۶ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.<br />
* '''الدر المختار'''، محمد بن علی الحصکفی (م. ۱۰۸۸ق)، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق.<br />
* '''السنن الکبری'''، احمد بن الحسین البیهقی (۳۸۴–۴۵۸ق)، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۶ق.<br />
* '''صحیح البخاری'''، محمد بن اسماعیل البخاری (م. ۲۵۶ق)، به کوشش عبدالعزیز بن عبدالله بن باز، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۱ق.<br />
* '''صحیح مسلم'''، مسلم بن حجاج نیشابوری (۲۰۶–۲۶۱ق)، تصحیح محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۹ق.<br />
* '''قرب الاسناد'''، عبدالله بن جعفر حمیری (م. ۳۰۰ق) قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۳ق.<br />
* '''الکافی'''، محمد بن یعقوب کلینی (م. ۳۲۹ق)، به کوشش علیاکبر غفاری، تهران، انتشارات دارالکتب اسلامیه، ۱۳۷۵ش.<br />
* '''مراة العقول فی شرح اخبار آل الرسول'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷–۱۱۱۰ق)، به کوشش سید هاشم رسولی محلاتی، تهران، انتشارات دارالکتب اسلامیه، ۱۳۶۳ش.<br />
* '''مسند الامام احمد بن حنبل، احمد بن حنبل (م. ۲۴۱ق)'''، بیروت، دارالصادر، بیتا.<br />
* '''معانی الاخبار'''، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق) (۳۱۱–۳۸۱ق)، تصحیح علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۶۱ش.<br />
* '''مجمع الزوائد و منبع الفوائد'''، علی بن ابیبکر الهیثمی (م. ۸۰۷ق)، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br />
* '''المجموع شرح المهذب'''، یحیی بن شرف النووی (۶۳۱–۶۷۶ق)، بیروت، دارالفکر.<br />
* '''المعجم الکبیر'''، سلیمان بن احمد الطبرانی (۲۶۰–۳۶۰ق)، به کوشش حمدی عبدالمجید السلفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br />
* '''معجم ما استعجم من اسماء البلاد و المواضع'''، عبدالله بن عبدالعزیز البکری (م. ۴۸۷ق)، به کوشش السقاء، بیروت، عالم الکتب، ۱۴۰۳ق.<br />
* '''وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی (م. ۹۱۱ق)، به کوشش محمد محییالدین عبدالحمید، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۲۰۰۶م.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای دارای احکام]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[ar:الحرم المدني]]<br />
[[en:Al-Haram Al- Madani]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86&diff=66728حرمین2026-01-21T10:00:57Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''حَرَمَیْن'''، به دو [[حرم مکی]] و [[حرم مدنی|مدنی]] گفته میشود. حرم مکی شامل محدودهای از شهر [[مکه]] و حرم مدنی شامل محدودهای از شهر [[مدینه]] است. علت اینکه به آن دو، حرم گفته شده حرمت و احترام آنها و نیز ممنوع بودن برخی چیزها در آنها است. همچنین دارای فضایل و احکام مشترکی در [[اسلام]] هستند؛ برای نمونه، ارزش خواندن نماز در حرمین، هزار برابر مکانهای دیگر است و بریدن درختان در آن حرام است.<br />
<br />
دو حرم مکی و مدنی تفاوتهایی نیز در احکام دارند؛ مانند اینکه برای ورود به حرم نبوی بستن [[احرام]] واجب نیست. با توجه به ویژگیهای هر کدام از این دو حرم، در اینکه کدام یک بر دیگری برتر است، اختلاف نظر است.<br />
==واژه==<br />
واژه حَرَمَیْن (دو حرم)، تثنیه حَرَم<ref>التحقیق، ج2، ص204، «حرم».</ref> و در واژگان به معنای ممنوع بودن بوده<ref>مفردات، ص229؛ لسان العرب، ج12، ص122، «حرم».</ref> و در اصطلاح به حرم مکی و مدنی گفته میشود.<ref>جمهرة اللغه، ص390-391؛ معجم البلدان، ج2، ص243.</ref> علت اینکه به آن دو، حرم گفته شده حرمت و احترام آنها و نیز ممنوع بودن برخی چیزها در آنها است.<ref>معجم مقاییس، ج2، ص45؛ مفردات، ص230، «حرم».</ref><br />
<br />
==حرم مکی==<br />
[[پرونده:نقشه محدوده حرم.jpg|بندانگشتی|محدوده حرم مکی]]<br />
{{اصلی|حرم مکی}}حرم مکی، محدودهای از شهر [[مکه]] است، که در [[اسلام]] دارای احکام ویژهای مانند حرام بودن بریدن درختان،<ref>الکافی، ج4 ص230-231؛ التهذیب، ج5، ص379-380؛ سنن النسایی، ج5، ص211.</ref> حرام بودن ورود کافر<ref>المبسوط فی فقه الامامیه، ج2، ص47؛ کنز العرفان، ج1، ص46؛ الام، ج1، ص71؛ ج4 ص187؛ المحلی، ج4، ص243.</ref> و افزایش دیه قتل است.<ref>المبسوط فی فقه الامامیه، ج7، ص116-117؛ المختصر النافع، ج2، ص302.</ref> حرم مکی، دارای امنیت شمرده شده است؛ از این رو پناهنده به حرم، گرچه مجرم باشد، تا زمانی که در حرم باشد در امان است؛ جز اینکه در حرم مرتکب جرمی شده باشد.<ref>التبیان، ج2، ص537؛ کنز الدقائق، ج3، ص171.</ref><br />
<br />
در روایات، درباره پیشینه حرم شدن مکه سه دسته روایت وجود دارد و به دورههای «آفرینش آسمانها و زمین»،<ref>صحیح البخاری، ج2، ص214؛ الکافی، ج4، ص225؛ من لا یحضره الفقیه، ج2، ص245-246.</ref> «پس از هبوط [[حضرت آدم(ع)]]»<ref>من لایحضره الفقیه، ج2، ص192؛ الکافی، ج4، ص195؛ وسائل الشیعه، ج13، ص221؛ اخبار مکه، الازرقی، ج1، ص37-38؛ الزهور المقتطفه، ص33؛ شفاء الغرام، ج1، ص105.</ref> و «دوران [[حضرت ابراهیم(ع)]]»<ref>صحیح البخاری، ج3، ص22، 225؛ صحیح مسلم، ج4، ص112، 118.</ref> اشاره دارد. برخی میان این سه جمع کردهاند.<ref>وفاء الوفاء، ج4، ص189.</ref> <br />
<br />
روایات، علت حرم شدن مکه را [[کعبه]] دانستهاند.<ref>علل الشرائع، ج2، ص415؛ المحاسن، ج2، ص330؛ بحارالانوار، ج96، ص43-44.</ref> درباره محدوده دقیق حرم مکی اختلاف نظر است.<ref>الاحکام السلطانیه، ج2، ص164-165؛ النهایه، ص234.</ref> در طول تاریخ اسلام و امروزه نشانههایی در اطراف شهر مکه قرار دادهاند که [[انصاب حرم]] نام دارد و محدوده حرم را بر اساس روایات باقی مانده از [[پیامبر(ص)]] تعیین میکند.<ref>الحرم المکی، ص128-129؛ الحرم المکی، ص354.</ref> بر اساس برخی تحقیقات حد حرم از سمت طائف 15.500متر، از سمت تنعیم (راه مدینه) 6.150 متر و از سمت یمن 17.000 متر<ref>الحرم المکی الشریف، ص 157-158</ref> و محیط آن 127 کیلومتر است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/76646/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D9%8A%D8%B7%D8%A9-%D8%A8%D9%87?pageNumber=165&viewType=pdf الحرم المکی الشریف، 165]</ref><br />
<br />
==حرم مدنی==<br />
[[پرونده:محدوده حرم مدنی.PNG|بندانگشتی|محدوده حرم مدنی از سوی شمال و جنوب که دو کوه [[کوه ثور (مدینه)|ثور]] و [[کوه عیر|عیر]] است.]]<br />
<br />
{{اصلی|حرم مدنی}}حرم مدنی، محدودهای از شهر [[مدینه]] است که در دین [[اسلام]] دارای احترام بوده<ref>رک: صحیح مسلم، ج4، ص117-118؛ السنن الکبری، ج5، ص198؛ المعجم الکبیر، ج6، ص92؛ مسند الامام احمد بن حنبل، ج4، ص55-56؛ مجمع الزواید، ج3، ص306؛ التهذیب، ج10، ص216؛ وفاء الوفاء، ج1، ص117-118.</ref> و آداب و احکامی مانند فضیلت غسل<ref>الکافی، ج4، ص550، التهذیب، ج6، ص5؛ الدر المختار، ج1، ص184؛ المجموع، ج8، ص273؛ فتح الوهاب، ج1، ص257.</ref> و طهارت هنگام ورود به آن را دارد.<ref>الکافی، ج4، ص550، التهذیب، ج6، ص5.</ref> این محدوده، از سوی شرق و غرب، میان [[حره واقم|حَرّه شرقی]] و [[حره وبره|حره غربی]]<ref>الکافی، ج4، ص564-565؛ نیز نک: مسند الامام احمد بن حنبل، ج3، ص23؛ صحیح مسلم، ج4، ص113.</ref> و از سوی شمال و جنوب، میان [[کوه ثور (مدینه)|کوه ثَور]] و [[کوه عیر|کوه عَیر]] قرار دارد.<ref>صحیح مسلم، ج4، ص115؛ صحیح البخاری، ج8، ص10.</ref><br />
<br />
درباره چرایی حرم شدن مدینه، علتهای گوناگونی گفته شده است.<ref>وفاء الوفاء، ج1، ص117-118.</ref> «مصونیت بخشی به مدینه و ساکنان آن»،<ref>رک: صحیح مسلم، ج4، ص117-118؛ السنن الکبری، ج5، ص198؛ المعجم الکبیر، ج6، ص92؛ مسند الامام احمد بن حنبل، ج4، ص55-56؛ مجمع الزواید، ج3، ص306؛ التهذیب، ج10، ص216.</ref> «احترام به [[حضرت محمد(ص)]]» و «قداست مکانی که وی در آن دفن شده»<ref>وفاء الوفاء، ج1، ص117-118.</ref> برخی از آنها است.<br />
<br />
==فضایل مشترک==<br />
بر پایه روایات [[شیعه]]، ارزش نماز در حرمین با هزار نماز در جای دیگر برابر است<ref>الخصال، ص628.</ref> و کسی که در یکی از حرمین بمیرد، مهاجر الی الله به شمار آمده<ref>کامل الزیارات، ص44؛ بحارالانوار، ج96، ص387.</ref> و از عذاب در امان است.<ref>الکافی، ج4، ص558؛ سنن دارقطنی، ج2، ص244؛ الدعوات، ص241.</ref><br />
<br />
==احکام مشترک==<br />
<br />
*بر پایه دستهای از روایات [[شیعه]]، کامل خواندن نماز در حرمین دارای فضیلت است.<ref>الکافی، ج4، ص524؛ وسائل الشیعه، ج8، ص526، 533.</ref> برخی فقیهان شیعه، کامل خواندن نماز در حرمین را مستحب دانسته<ref>التهذیب، ج5، ص425؛ تذکرة الفقها، ج8، ص444؛ جواهر الکلام، ج14، ص330.</ref> و برخی، به تخییر میان شکسته خواندن و کامل خواندن فتوا دادهاند.<ref>مناهج الاخیار، ج3، ص695؛ جواهر الکلام، ج14، ص329.</ref> میان فقیهان، درباره محدوده کامل خواندن نماز در دو شهر مکه و مدینه اختلاف نظر است.<ref>رک: مناسک حج (محشی)، ص486؛ السرائر، ج1، ص342؛ العروة الوثقی، ج3، ص516.</ref><br />
*خروج از حرمین، پیش از بالا آمدن روز و پیش از خواندن نماز ظهر کراهت دارد.<ref>نک: الکافی، ج4، ص17، 543؛ التهذیب، ج5، ص452؛ تذکرة الفقهاء، ج8، ص447؛ تحریر الاحکام، ج2، ص116، 882.</ref><br />
<br />
==تفاوتها==<br />
میان احکام حرم مکی و مدنی تفاوتهایی است که برخی از آنها چنیناند:<br />
<br />
*به فتوای برخی فقیهان [[شیعه]]<ref>تذکرة الفقهاء، ج7، ص380؛ نیز نک: منتهی المطلب، ج2، ص799؛ جواهر الکلام، ج20، ص77-79.</ref> و [[اهل سنت|سنی]]،<ref>المجموع، ج7، ص480، 497.</ref> شکار و بریدن درختان حرم مدنی حرام نیست و کفاره ندارد.<br />
*بر پایه فتوای فقیهان شیعه، برای ورود به حرم مدنی بستن [[احرام]] واجب نیست.<ref>تذکرة الفقهاء، ج7، ص381؛ جواهر الکلام، ج20، ص79.</ref><br />
*بر پایه روایات شیعه، آنچه در حرم مکی حرام میشود، در حرم مدنی حرام نمیشود.<ref>قرب الاسناد، ص301.</ref><br />
<br />
==تفاضل حرمین (کدام حرم برتر است؟)==<br />
با توجه به ویژگیهای هر کدام از این دو حرم، در اینکه کدام یک بر دیگری برتر است، اختلاف شده است.<ref>المرور بین العلمین، ص91-124؛ وفاء الوفا، ج1، ص85-95؛ الاحادیث الواردة فی فضائل المدینه، ص1-3.</ref> بر پایه روایتی در منابع [[شیعه|شیعه]]، ساکن شدن در مدینه، افضل از مکه بوده<ref>المرور بین العلمین، ص91-124؛ وفاء الوفا، ج1، ص85-95؛ الاحادیث الواردة فی فضائل المدینه، ص1-3.</ref> و بر پایه روایتی از [[اهل سنت]] نیز، فضایل مدینه به دوران زندگی [[حضرت محمد(ص)]] اختصاص ندارد.<ref>صحیح البخاری، ج2، ص222-224؛ صحیح ابن حبان، ج9، ص50-52.</ref><br />
<br />
با این همه، درباره احترام مکه، آیاتی نازل شده است؛<ref>بقره/2، 125- 126؛ ابراهیم/14، 35؛ نمل/27، 91؛ تین/95، 3.</ref> با اینکه درباره حرم مدنی، چنین چیزی وجود ندارد.<br />
<br />
==جستارهای وابسته==<br />
*[[انصاب حرم]]<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس =https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1717033/%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86<br />
| عنوان = حرمین، ج۷<br />
| نویسنده = علیجان کریمی<br />
}}<br />
* '''الاحادیث الواردة فی فضائل المدینه'''، صالح بن حامد الرفاعی، دار الخضیری، ۱۴۳۰ق.<br />
*'''الاحکام السلطانیه و الولایات الدینیه'''، علی بن محمد الماوردی (م. ۴۵۸ق)، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۶ق.<br />
*'''اخبار مکة و ما جاء فیها من الآثار'''، محمد بن عبدالله الازرقی (م. ۲۴۸ق)، به کوشش رشدی الصالح ملحس، مکه، دارالثقافه، ۱۴۰۳ق.<br />
*'''الام'''، محمد بن ادریس الشافعی (م. ۲۰۴ق)، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ق.<br />
*'''بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷–۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، دار احیاء التراث العربی و مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.<br />
*'''التبیان فی تفسیر القرآن'''، محمد بن حسن الطوسی (۳۸۵–۴۶۰ق)، به کوشش احمد حبیب قصیر عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۹۶۳م.<br />
*'''تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیه'''، حسن بن یوسف حلی (۶۴۸–۷۲۶ق)، به کوشش ابراهیم بهادری، قم، انتشارات مؤسسه امام صادق، ۱۴۲۰ق.<br />
*'''التحقیق فی کلمات القرآن الکریم'''، حسن مصطفوی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۴ش.<br />
*'''تذکرة الفقهاء'''، حسن بن یوسف حلی (۶۴۸–۷۲۶ق)، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۴–۱۴۲۳ق.<br />
*'''تسنیم'''، عبدالله جوادی آملی، قم، اسراء، ۱۳۷۸ش.<br />
*'''تهذیب الاحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید'''، محمد بن حسن الطوسی (۳۸۵–۴۶۰ق)، به کوشش سید حسن موسوی خرسان و علی آخوندی، تهران، انتشارات دارالکتب اسلامیه، ۱۳۶۵ش.<br />
*'''جمهرة اللغه'''، محمد بن الحسن بن درید (م. ۳۲۱ق)، به کوشش عادل بدری، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۸۴ش.<br />
*'''جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام'''، محمد حسین نجفی (م. ۱۲۶۶ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.<br />
*'''الخصال المحمودة و المذمومه'''، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق) (۳۱۱–۳۸۱ق)، به کوشش علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۰ق.<br />
*'''الدر المختار'''، محمد بن علی الحصکفی (م. ۱۰۸۸ق)، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق.<br />
*'''الدعوات'''، قطبالدین الراوندی (م. ۵۷۳ق)، قم، مدرسة الامام المهدی، ۱۴۰۷ق.<br />
*'''الزهور المقتطفة من تاریخ مکة المشرفه'''، محمد بن احمد التقی الفاسی (م. ۸۳۲ق)، به کوشش محمد حسین الذهبی، مکه، مکتبة نزار مصطفی الباز، ۱۴۱۸ق.<br />
*'''السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی'''، محمد بن احمد ابن ادریس (م. ۵۹۸ق)، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۱ق.<br />
*'''السنن الکبری'''، احمد بن الحسین البیهقی (۳۸۴–۴۵۸ق)، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۶ق.<br />
*'''سنن النسائی'''، احمد بن علی النسائی (۲۱۵–۳۰۳ق)، تحقیق صدقی جمیل العطار، بیروت، دارالفکر، ۱۳۴۸ق.<br />
*'''شفاء الغرام باخبار البلد الحرام'''، محمد بن احمد التقی الفاسی (م. ۸۳۲ق)، به کوشش مصطفی محمد، مکه، النهضة الحدیثه، ۱۹۹۹ق.<br />
*'''صحیح البخاری'''، محمد بن اسماعیل البخاری (م. ۲۵۶ق)، به کوشش عبدالعزیز بن عبدالله بن باز، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۱ق.<br />
*'''صحیح مسلم'''، مسلم بن حجاج نیشابوری (۲۰۶–۲۶۱ق)، تصحیح محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۹ق.<br />
*'''العروة الوثقی'''، سید محمد کاظم طباطبایی یزدی (۱۲۴۷–۱۳۳۷ق)، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۲۰ق.<br />
*'''علل الشرائع و الاحکام'''، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق) (۳۱۱–۳۸۱ق)، به کوشش سید محمد صادق بحرالعلوم، نجف، مکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br />
*'''قرب الاسناد'''، عبدالله بن جعفر حمیری (م. ۳۰۰ق) قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۳ق.<br />
*'''الکافی'''، محمد بن یعقوب کلینی (م. ۳۲۹ق)، به کوشش علیاکبر غفاری، تهران، انتشارات دارالکتب اسلامیه، ۱۳۷۵ش.<br />
*'''کامل الزیارات'''، ابن قولویه القمی (م. ۳۶۸ق)، به کوشش القیومی، قم، نشر الفقاهه، ۱۴۱۷ق.<br />
*'''کنز الدقائق'''، محمد المشهدی (م. ۱۱۲۵ق)، به کوشش درگاهی، تهران، وزارت ارشاد، ۱۴۱۱ق.<br />
*'''کنز العرفان فی فقه القرآن'''، محمد بن عبدالله المقداد (م. ۸۲۶ق)، به کوشش بهبودی، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۳ش.<br />
*'''لسان العرب'''، محمد بن مکرم ابن منظور (۶۳۰–۷۱۱ق)، قم، انتشارات ادب الحوزه، ۱۴۰۵ق.<br />
*'''المبسوط فی فقه الامامیه'''، محمد بن حسن الطوسی (۳۸۵–۴۶۰ق)، به کوشش محمد باقر بهبودی و سید محمد تقی کشفی، تهران، مکتبة المرتضویه، ۱۳۵۱ش.<br />
*'''مجمع الزوائد و منبع الفوائد'''، علی بن ابیبکر الهیثمی (م. ۸۰۷ق)، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۰۲ق.<br />
*'''المجموع شرح المهذب'''، یحیی بن شرف النووی (۶۳۱–۶۷۶ق)، بیروت، دارالفکر.<br />
*'''المحاسن'''، احمد بن محمد بن خالد البرقی (م. ۲۷۴ق)، به کوشش سید جلالالدین محدث ارموی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۲۶ش.<br />
*'''المحلی بالآثار'''، علی بن احمد بن حزم (۳۸۴–۴۵۶ق)، به کوشش احمد شاکر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۸ق.<br />
*'''المختصر النافع فی فقه الامامیه (النافع فی مختصر الشرائع)'''، جعفر بن حسن محقق حلی (۶۰۲–۶۷۶ق)، تهران، انتشارات بنیاد بعثت، ۱۴۱۰ق.<br />
*'''المرور بین العلمین فی مفاخرة الحرمین'''، علی بن یوسف الزرندی (م. ۷۷۲ق)، به کوشش الخطراوی، مدینه، دارالتراث، ۱۴۰۷ق.<br />
*'''مسند الامام احمد بن حنبل، احمد بن حنبل (م. ۲۴۱ق)'''، بیروت، دارالصادر، بیتا.<br />
*'''معالم المدینة المنوره'''، عبدالعزیز کعکی، بیروت، مکتبة الهلال، ۱۴۱۹ق.<br />
*'''معانی الاخبار'''، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق) (۳۱۱–۳۸۱ق)، تصحیح علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۶۱ش.<br />
*'''المعجم الاوسط'''، سلیمان بن احمد الطبرانی (۲۶۰–۳۶۰ق)، تحقیق طارق بن عوض الله و عبدالحسن بن ابراهیم الحسینی، قاهره، دارالحرمین، ۱۴۱۵ق.<br />
*'''معجم البلدان'''، یاقوت بن عبدالله الحموی (م. ۶۲۶ق)، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵م.<br />
*'''معجم الفاظ الفقه الجعفری'''، احمد فتح الله، الدمام، مطابع المدخول، ۱۴۱۵ق.<br />
*'''المعجم الکبیر'''، سلیمان بن احمد الطبرانی (۲۶۰–۳۶۰ق)، به کوشش حمدی عبدالمجید السلفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br />
*'''معجم مقاییس اللغه'''، احمد بن فارس (م. ۳۹۵ق)، به کوشش عبدالسلام محمد هارون، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۰۴ق.<br />
*'''معرفة السنن'''، احمد بن الحسین البیهقی (م. ۴۵۸ق)، به کوشش سید کسروی، بیروت، دارالکتب العلمیه.<br />
*'''مفردات الفاظ القرآن'''، الحسین بن محمد الراغب الاصفهانی (م. ۴۲۵ق)، به کوشش صفوان عدنان داودی، دمشق، دارالقلم، ۱۴۱۲ق.<br />
*'''من لایحضره الفقیه'''، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق) (۳۱۱–۳۸۱ق)، تحقیق و تصحیح علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.<br />
*'''مناسک حج (محشی)'''، امام خمینی، تهران، انتشارات مشعر، ۱۴۱۶ق.<br />
*'''مناهج الاخیار فی شرح الاستبصار'''، سید احمد علوی عاملی (م. ۱۰۶۰ق)، قم، انتشارات اسماعیلیان.<br />
*'''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'''، حسن بن یوسف حلی (۶۴۸–۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br />
*'''النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی'''، محمد بن حسن الطوسی (۳۸۵–۴۶۰ق)، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br />
*'''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه)'''، محمد بن الحسن الحر العاملی (۱۰۳۳–۱۱۰۴ق)، به کوشش عبدالرحیم ربانی شیرازی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.<br />
*'''وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی (م. ۹۱۱ق)، به کوشش محمد محییالدین عبدالحمید، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۲۰۰۶م.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:مکانهای دارای احکام]]<br />
[[رده:مفاهیم مرتبط با حج]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[ar:الحرمین]]<br />
[[en:Al-Haramayn]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA&diff=66727سرداب غیبت2026-01-21T09:50:26Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = سرداب غیبت<br />
| تصویر = سرداب_غیبت1.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = [[سامراء]]<br />
| کاربری = تبرک و زیارت<br />
| بزرگداشت نزد = <br />
| وابسته به دین/مذهب = تشیع<br />
| باورها = غیبت امام مهدی(ع) در این مکان<br />
| آیینها = <br />
| احکام = <br />
| زیارت کنندگان = <br />
| بازدیدکنندگان = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| بازسازی کنندگان = ناصر لدین الله عباسی؛ ناصرالدین شاه قاجار<br />
| بخشهای از میان رفته = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| متولیان = <br />
| مساحت = <br />
| طول = 2 متر<br />
| عرض = 1.5 متر<br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = <br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| ویژگیها = تزیین شده با کاشیهای قدیمی<br />
| گنبدها = <br />
| منارهها = <br />
| درها = <br />
| رواقها = <br />
| صحنها = <br />
| ایوانها = <br />
| گرداننده = <br />
| نهاد وابسته = <br />
| نهاد نگهدارنده = <br />
| مدیر = <br />
| روحانی = <br />
| نهادهای زیر مجموعه = <br />
| ثبت در = <br />
| شماره ثبت = <br />
| تاریخ ثبت = <br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی = <br />
| طول جغرافیایی = <br />
| توضیح نقشه = <br />
| فیلم = <br />
| توضیح فیلم = <br />
}}<br />
'''سرداب غیبت''' در [[عراق|کشور عراق]] در [[شهر سامراء]]، در ضلع غربی [[صحن مطهر آستان سامرا]]، واقع در حجرهای در زیرزمین حرم که امروزه نزد شیعیان، به سرداب غیبت [[امام زمان(عج)]] شهرت دارد، واقع است. <br />
<br />
در این مکان سه تن از [[اهلبیت(ع)|ائمه اهلبیت(ع)]] زندگی کردهاند و اینجا، سرداب خانه آنها در سامرا بوده است.<br />
<br />
== مکان و واژه ==<br />
واژه سرداب (ترکیب یافته از سرد و آب) به معنای جایی است که آب در آن سرد میشود و منظور از آن مکانی که در زیر زمین ساخته شده و در تابستانها در آنجا سکونت میکردند.<ref>«سرداب مقدس سامراء و آداب زیارت آن»، ص 39</ref><br />
<br />
گفته شده که این مکان بخشی از خانه [[امام عسکری(ع)]] بوده است.<ref>«سرداب مقدس سامراء و آداب زیارت آن»، ص 40</ref><br />
<br />
==ارتباط سرداب با غیبت امام==<br />
تعدادی از مورخان اهلسنت در کتابهای خود باوری را به شیعیان نسبت دادهاند که بر اساس آن، شیعیان معتقدند غیبت [[امام مهدی(عج)]] از سردابی در [[سامراء|سامرا]] آغاز شده یا اینکه ایشان از آن سرداب ظهور خواهند کرد.<ref>معجم البلدان، ج3، ص173.</ref><ref>ر. ک: سفینه، پژوهشی درباره مساله سرداب، سید محمد مهدی خرسان، ترجمه: ماندنی مواساتیان، ص89 و 102.</ref><br />
<br />
در مقابل، پژوهشگران شیعه این ادعاها را به شدت رد کردهاند. آنان تأکید دارند که اعتقاد شیعه بر ظهور امام زمان(عج) در [[مکه]] و [[مسجدالحرام]] است و ارتباطی با سرداب سامرا ندارد. توضیح دادهاند که شهرت این سرداب به دلیل سکونت و عبادت سه امام معصوم در آنجا است و شیعیان صرفاً برای تبرک به آثار صالحان به آنجا احترام میگذارند و به عبادت میپردازند. آنان این نسبتها را افترا و ناشی از توهم میدانند و اشاره کردهاند که در منابع معتبر شیعی چنین باوری وجود ندارد.<ref>هدیة الزائرین و بهجة الناظرین، شیخ عباس قمی، ص83.</ref><ref>مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، ج1، ص350.</ref><ref>اعیان الشیعة، ج1، ص107.</ref><br />
<br />
==== چاه غیبت ====<br />
باور عموم بر آن است که چاهی که در سرداب غیب قرار دارد محل ورود حضرت مهدی در هنگام غیبت است اما به گفته محدث نوری این مکان در ابتدا حوض وضو گرفتن امامان بوده و بعدها مکانی شد که شیعیان عرایض خود خطاب به امام زمان(عج) در آنجا میگذاشتند.<ref>هدیة الزائرین و بهجة الناظرین، ص 84 و 85.</ref>[[پرونده:نمایی از سرداب سامراء.jpg|بندانگشتی|نمایی قدیمی از سرداب سامراء]]<br />
==معماری سرداب==<br />
[[پرونده:پنجره چوبی سرداب غیبت.jpg|بندانگشتی|پنجره چوبی از قرن هفتم]]<br />
سرداب غیبت، حجره کوچکی است به طول و عرض 2 در 5/ 1 متر که در زیرزمین واقع است و از طریق پلکانی با بیست پله، به همکف بنا، متصل میشود. سقف و دیوارهای حجره با کاشیهای هفترنگ از دوره ناصرالدینشاه قاجار، تزیین شده است و نوشتهای روی این کاشیها، از تشرف ناصرالدینشاه به این مکان، در سال 1287 ه. ق، حکایت دارد.<ref name=":0">[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_106747.html «مقامهای حضرت مهدی در عراق»، ص103]<br />
</ref><br />
<br />
در این حجره درِ چوبی بسیار نفیسی قرار داشت که دارای کتیبههایی به خط نسخ است. در بهصورت مشبک و دارای دو لنگه است و براساس کتیبههای آن، در سال 606 قمری به فرمان خلیفه عباسی، [[الناصرلدین الله]] که [[شیعه|مذهب تشیع]] داشته و به سرپرستی ابوتمیم معدّ بن حسین بن سعد موسوی (متوفای 617 ه. ق)، ساخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/279863/تحقیق-و-پژوهش-باب-غیبت-در-سامرا-در-چوبی-نفیس-در-سرداب-مقدس-سامراء-باقی-مانده-از-دوران-خلافت-عباسیان?q=باب%20غیبت%20در%20سامرا&score=274877907000.0&rownumber=1 ر. ک: وقف میراث جاویدان، باب غیبت در سامرا، ترجمه: مسلم صاحبی، ش 5، بهار 1373 ه. ش، ص86.]</ref> این در امروزه در سرداب نیست و بنابرگزاشی در انبا حرم امامین عسکرین قرار دارد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1376901/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC-%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA «سرداب امام زمان یا سرداب غیبت»]خبرآنلاین، بازیابی در 26 مهر 1404 </ref> <br />
<br />
گرداگرد حجره نیز یک کتیبه نواری، به خط کوفی، حاوی صلوات بر چهارده معصوم، وجود دارد. این اثر تاریخی، در جریان یکی از انفجارهای تروریستی که در آستان مقدس سامرا اتفاق افتاد، آسیب جدی دید و بخش اصلی آن، از بین رفت و امروزه تنها حاشیه آن، باقی مانده است.<ref name=":0" /><br />
<br />
==بازسازیها==<br />
در گذشته، راه رسیدن به سرداب، از طریق راهروی طولانی و تاریکی بود که ورودی آن، پشت قبر نرجس خاتون، داخل حرم مطهر قرار داشت. اما احمدخان دنبلی برای سرداب غیبت صحنی مستقل و دهلیز و راهپلهای جداگانه ایجاد کرد و راهپله و دالان قبلی را مسدود نمود.<ref>مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، ج1، ص354 و 355؛ هدیة الزائرین و بهجة الناظرین، شیخ عباس قمی، ص74.</ref> <br />
<br />
روی سرداب غیبت، مسجدی وجود دارد که به مسجد صاحب، مشهور است و به دست حسینقلیخان دنبلی ساخته شده است. بر فراز آن نیز گنبد مرتفعی با کاشیهای هفترنگ وجود دارد که به دست محمدعلی میرزا، حاکم کرمانشاهان، کاشیکاری شده است.<ref>عتبات عالیات عراق، ص212.</ref> <br />
<br />
پس از سقوط رژیم بعثی، فضای مجاور سرداب غیبت در زیرزمین را گسترش داده و شبستان وسیعی در مجاورت آن ساختهاند که نمازهای جماعت، در آن برگزار میگردد.<ref name=":0" /><br />
<br />
== آداب زیارت ==<br />
سرداب امام زمان(عج) از زیارتگاههای شیعی به حساب میآمده و در منابع کهن دعا و مزارشناسی از آن یاد شده است. از جمله در کتاب ا[[المزار الکبیر|لمزار الکبیر ابن مشهدی]] (درگذشت 610ق.) از اعمال زیارت [[امام زمان(عج)]] در این مکان یاد شده است. این آداب شامل اذن دخول، خواندن زیارتنامه ای شامل سلام و صلوات بر امام مهدی و خواندن دوازده رکعت نماز زیارت است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1592/المزار-الکبير?pageNumber=589&viewType=pdf المزار الکبیر، ص589]</ref> در منابع دیگر، خواندن دعاهای دیگری مانند دعای عهد و نیز زیارت آل یاسین در سرداب غیبت نیز توصیه شده است.<ref>«سرداب مقدس سامراء و آداب زیارت آن»، ص 51، 53</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''معجم البلدان'''، ياقوت بن عبدالله الحموي، بيروت، دار صادر، ١٣٩٧ه. ق - ١٩٧٧م.<br />
*'''سفینه'''، پژوهشی درباره مساله سرداب، سید محمد مهدی خرسان، ترجمه: ماندنی مواساتیان.<br />
*'''اعيان الشيعه'''، السيد محسن الامين، بيروت، دار التعارف، ١۴٠۶ه. ق - ١٩٨۶م.<br />
*'''وقف ميراث جاويدان'''، «باب غيبت در سامرا»، ترجمه: مسلم صاحبى، ش ۵، بهار ١٣٧٣ه. ش.<br />
*'''عتبات عاليات عراق'''، اصغر قائدان، تهران, مشعر، ١٣٨۶ه. ش.<br />
*'''هدیة الزائرین و بهجة الناظرین'''، شیخ عباس قمی، قم، ایران، موسسه سبطین، 1383ش.<br />
*'''مآثر الكبراء في تاريخ سامرا'''، ذبيح الله المحلاتي، ط ١، المكتبة الحيدرية، ١۴٢۶ه. ق - ١٣٨۴ه. ش.<br />
* '''«مقامهای حضرت مهدی(عجل الله فرجه الشریف) در عراق»'''، احمد خامهیار، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۳۰، 1396ش.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
{{زیارتگاهها و مقبرههای عراق}}<br />
<br />
[[رده:مکانهای منتسب به امام زمان(ع)]]<br />
[[رده:مکانهای منتسب به امام حسن عسکری(ع)]]<br />
[[رده:مکانهای منتسب به امام هادی(ع)]]<br />
[[رده:غیبتگاهها]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[ar:سرداب الغیبة]]<br />
[[en:The Cellar of Occultation]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D9%84&diff=66726جبرئیل2026-01-21T08:48:02Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''جبرئیل''' یکی از چهار فرشته مقرّب [[خداوند]] است که در کتابهای آسمانی [[تورات]] و [[انجیل]] و [[قرآن]] از او یاد شده است. در قرآن کریم سه بار نام این [[فرشته]] با واژه «جبریل» آمده است. با توجه به صفات گوناگون که در قرآن کریم برای جبرئیل(ع) آمده، میتوان دریافت که این فرشته افزون بر جایگاه والا نزد خدا، نقشی مهم در تدبیر امور هستی دارد که از مهمترین موارد آنها، [[نزول وحی]] است.<br />
<br />
جبرئیل(ع) به فرمان خدا در برخی جنگها مانند [[جنگ بدر|بدر]]، [[جنگ احد|اُحُد]]، و نبرد با یهودیان [[بنیقریظه]] به یاری مسلمانان آمد. آوردهاند که در ماجرای [[صلح حدیبیه]] به سال ششم ق. جبرئیل(ع) نزد [[رسول خدا(ص)]] آمد و از او خواست که شترها را [[قربانی]] کند و به مدینه بازگردد. در [[فتح مکه]] نیز جبرئیل(ع) رسول خدا(ص) را در کشف توطئه جاسوسی یاری کرد. سپس پیامبر(ص) با اشاره جبرئیل(ع)، بتهای پیرامون [[کعبه|خانه کعبه]] را با عصایش فروریخت.<br />
<br />
بر پایه [[روایات]]، جبرئیل در بنای [[کعبه]] و راهنمایی و یاری [[پیامبران]]، از جمله تعلیم [[مناسک حج]] به آنان، نقش داشته است.<br />
<br />
==واژهشناسی جبرئیل==<br />
<br />
«جبرئیل» مرکب از «جبر» به معنای [[عبد]]<ref>المعرب، ص154.؛ [http://lib.eshia.ir/20007/4/114/فكأَنَّ لسان العرب، ج4، ص114، «جبر». ]؛ [http://lib.eshia.ir/86854/1/324/اسمان مجمع البیان، ج1، ص324.]</ref> یا قدرت <ref>نثر طوبی، ج1، ص122.؛ [http://lib.eshia.ir/41675/1/620/وَالتَّحْقِيقُ التحریر و التنویر، ج1، ص620.]</ref> و «ئیل» است که به سخن برخی، یکی از اسماء الله <ref>[http://lib.efatwa.ir/43857/3/20/وَإِيَّلُ المجموع، ج3، ص20.]؛ نثر طوبی، ج1، ص123.؛ [http://lib.eshia.ir/41675/1/620/وَأَمَّا التحریر و التنویر، ج1، ص620.]</ref> و به سخن بعضی، به معنای «الله» است.<ref>الکشاف، ج1، ص169.؛ مواهب علیه، ص30.؛ [http://lib.eshia.ir/86854/1/324/العبد مجمع البیان، ج1، ص324.]</ref> این واژه در اصل [[عبری]]<ref>مواهب علیه، ص30.؛ واژههای دخیل، ص166.؛ نثر طوبی، ج1، ص122.</ref> یا [[سریانی]]<ref>[http://lib.eshia.ir/86854/1/324/قيل مجمع البیان، ج1، ص324.]؛ کشف الاسرار، ج1، ص291.؛ مواهب علیه، ص30.</ref> و به معنای [[بنده خدا]]<ref>[http://lib.eshia.ir/86469/1/363/وقيل التبیان، ج1، ص363.]؛ [http://lib.eshia.ir/41732/1/169/معناه الکشاف، ج1، ص169.]؛ [http://lib.eshia.ir/86854/1/324/فمعنى مجمع البیان، ج1، ص324.]</ref> یا [[قدرت خدا]] است. این واژه در عبری به صورت گَبریل (Gabriel) بوده <ref>فرهنگ کامل لغات قرآن، ص149.</ref> و در [[زبان عربی|عربی]] به صورتهای گوناگون <ref>[http://lib.eshia.ir/86469/1/362/ابوالحسن التبیان، ج1، ص362.]؛ [ http://lib.eshia.ir/15390/2/37/فأما تفسیر قرطبی، ج2، ص37.]</ref> گزارش شده است؛ از جمله: جِبْرِیل، جَبْرِیل، جَبْرائیل، جَبْرَئیل، جَبْرَئِل، جَبْرِین، و جِبْرِین.<ref>[http://lib.efatwa.ir/43857/3/20/الْمُعَرَّبِ المجموع، ج3، ص20.]؛ المعرب، ص60.؛ [http://lib.eshia.ir/20007/4/114/وَفِيهِ لسان العرب، ج4، ص114.]</ref><br />
<br />
==جبرئیل در کتب آسمانی==<br />
<br />
جبرئیل یکی از چهار [[فرشته]] مقرّب [[خداوند]] (جبرئیل، [[میکائیل]]، [[اسرافیل]] و [[عزرائیل]]) است <ref>[http://lib.eshia.ir/11005/4/72/إسرافيل نک: الکافی، ج4، ص72.]؛ النوادر، ص260.؛ [http://lib.eshia.ir/71860/56/206/وثالثها بحار الانوار، ج56، ص206.]</ref> که در کتابهای آسمانی [[تورات]] و [[انجیل]]<ref>قاموس الکتاب المقدس، ص245.؛ [http://lib.eshia.ir/71428/2/5/نگارنده قاموس قرآن، ج2، ص5.]؛ نثر طوبی، ج1، ص123.</ref> و [[قرآن]] از او یاد شده است. در قرآن کریم سه بار نام این فرشته با واژه «جبریل» آمده است:<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/15/97 بقره/سوره2، آیه97-98. ]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/560/4 تحریم/سوره66، آیه4. ]</ref> تصریح به نام جبرئیل و میکائیل<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/15/98 بقره/سوره2، آیه98. ]</ref> از میان همه فرشتگان، بیانگر برتری این دو بر دیگر فرشتگان است.<ref>تفسیر سورآبادی، ج1، ص103.؛ [http://lib.eshia.ir/41772/1/188/وَجِبْرِيلَ روح البیان، ج1، ص188.]؛ مواهب الرحمن، ج1، ص341.</ref> در آیات متعدد نیز به جبرئیل(ع) با اوصافی همچون روح،<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/598/97 قدر/سوره97، آیه97. ]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/568/4 معارج/سوره70، آیه4. ]؛ [http://lib.eshia.ir/86469/10/386/الذي التبیان، ج10، ص386.]؛ [http://lib.eshia.ir/41732/4/609/جبريل الکشاف، ج4، ص609.]؛ [http://lib.eshia.ir/86854/10/790/جبرائيل مجمع البیان، ج10، ص790.]</ref> روح القدس، <ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/13/87 بقره/سوره2، آیه87. ]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/278/102 نحل/سوره16، آیه102. ]؛ [http://lib.eshia.ir/86469/6/426/يعني التبیان، ج6، ص426.]؛ کشف الاسرار، ج1، ص263.؛ [http://lib.eshia.ir/12023/3/248/السادس مجمع البیان، ج3، ص248.]؛ [http://lib.eshia.ir/12023/6/200/نزله مجمع البیان، ج6، ص200.]</ref> روح الامین،<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/375/193 شعراء/سوره26، آیه193. ]؛ [http://lib.eshia.ir/41737/19/396/رفعا جامع البیان، ج19، ص396.]؛ کشف الاسرار، ج7، ص156.؛ [http://lib.eshia.ir/86854/7/320/بالقرآن مجمع البیان، ج7، ص320.]</ref> روحنا،<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/306/17 مریم/سوره19، آیه17. ]؛ [http://lib.eshia.ir/41737/18/163/جريج جامع البیان، ج18، ص163.]؛ [http://lib.eshia.ir/86469/7/114/فارسلنا التبیان، ج7، ص114.]؛ [http://lib.eshia.ir/86854/6/783/فَأَرْسَلْنََا مجمع البیان، ج6، ص783.]</ref> شدید القوی،<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/526/5 نجم/سوره53، آیه5-6. ]؛ [http://lib.eshia.ir/41773/4/184/السلام زاد المسیر، ج4، ص184.]؛ [http://lib.eshia.ir/12016/19/27/بشديد المیزان، ج19، ص27-28.]</ref> ذومرّة،<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/526/5 نجم/سوره53، آیه5-6. ]؛ [http://lib.eshia.ir/41773/4/184/الواحدة زاد المسیر، ج4، ص184.]؛ [http://lib.eshia.ir/12016/19/27/المرة المیزان، ج19، ص27-28.]</ref> ذیقُوَّة، رَسُولٍ کَرِیم، مَکِین، مُطَاع، و اَمِین <ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/586/19 تکویر/سوره81، آیه19-21. ]؛ [http://lib.eshia.ir/41773/4/408/لَقَوْلُ زاد المسیر، ج4، ص408.]؛ [http://lib.eshia.ir/12016/20/218/والمراد المیزان، ج20، ص218.]</ref> اشاره شده است.<br />
<br />
==وظیفه جبرئیل در عالم==<br />
<br />
قرآن کریم در آیات متعدد به نقش فرشتگان در امور عالم اشاره کرده<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/583/1 نازعات/سوره79، آیه1. ]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/583/5 نازعات/سوره79، آیه5. ]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/520/4 ذاریات/سوره51، آیه4. ]؛ جامع البیان، ج30، ص18-20.؛ جامع البیان، ج26، ص116-117.؛ [http://lib.eshia.ir/12016/18/364/الذاريات المیزان، ج18، ص364-365.]؛ [http://lib.eshia.ir/12016/20/180/المدبرين المیزان، ج20، ص180.]</ref> است. با توجه به صفات گوناگون که در قرآن کریم برای جبرئیل(ع) آمده، میتوان دریافت که این فرشته افزون بر جایگاه والا نزد خدا، نقشی مهم در تدبیر امور هستی دارد که از مهمترین موارد آنها، نزول وحی <ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/15/97 بقره/سوره2، آیه97. ]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/278/102 نحل/سوره16، آیه102. ]</ref> و تعلیم آن <ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/526/5 نجم/سوره53، آیه5. ]؛ جامع البیان، ج27، ص25.؛ [http://lib.eshia.ir/41719/7/412/وَرَسُولِهِ تفسیر ابن کثیر، ج7، ص412.]؛ [http://lib.eshia.ir/41773/4/184/يتمثّل زاد المسیر، ج4، ص184.]؛ [http://lib.eshia.ir/12016/19/27/ضمير المیزان، ج19، ص27.]</ref> به [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] است.<br />
<br />
از نقش جبرئیل(ع) در امور تکوینی، برای نمونه، میتوان به [[دحو الارض]] اشاره کرد. گفته شده گسترش زمین که در آیه {{قلم رنگ|سبز|﴿وَالاَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ دَحَاهَا﴾}}<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/584/30 نازعات/سوره79، آیه30. ]</ref> به آن اشاره شده، به دست جبرئیل(ع) و از زیر [[کعبه]] انجام گرفت.<ref>[http://lib.eshia.ir/10514/20/140/دحو روض الجنان، ج20، ص140.]</ref><br />
<br />
==آموزش حج به آدم(ع)==<br />
<br />
بر پایه روایات شیعی، هبوط [[آدم]] و [[حوا]] از [[بهشت]] در سرزمین [[مکه]] و قرار گرفتن [[آدم (پیامبر)|آدم(ع)]] بر [[کوه صفا]] و [[حوا]] بر [[کوه مروه]]، به فرمان خدا و به دست جبرئیل انجام شد. سپس جبرئیل(ع) به امر خدا یکی از خیمههای بهشتی را در جایی که بعداً خانه کعبه در آن بنا شد، بر پا کرد و آدم و حوا را در آن، جای داد. نور ستون این خیمه، کوههای مکه و پیرامون آن را روشن کرد و خداوند محدودهای را که نور ستون به آن جا رسید، حرم نام نهاد. سپس جبرئیل(ع) به امر خدا خیمه را برچید و به جای آن، خانه کعبه را بنا کرد<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/4/195/علة الکافی، ج4، ص195-197.]؛ [http://lib.eshia.ir/12013/1/35/عطاء تفسیر عیاشی، ج1، ص35-38.]</ref> و در روز هشتم [[ذیحجه]]، آدم(ع) را [[مکلف]] به [[غسل]] و [[احرام]] نمود و آنگاه مناسک حج مانند [[تلبیه]]، [[وقوف در منا]] و [[وقوف در عرفات|عرفات]]، [[حلق]] (تراشیدن سر)، [[رمی جمرات]]، و [[طواف]] را به وی آموخت.<ref>[http://lib.eshia.ir/12015/1/44/واما تفسیر قمی، ج1، ص44-45.]؛ [http://lib.eshia.ir/11005/4/191/وبعث الکافی، ج4، ص191-194.]</ref> <br />
<br />
بر پایه روایات اهل سنت، جبرئیل(ع) در صحرای [[عرفات]] و [[منا]] نیز [[آدم (پیامبر)|آدم(ع)]] را همراهی کرد. در عرفات به آدم یادآوری کرد که فرشتگان پنجاه هزار سال پیش از آفرینش او، خانه خدا را طواف کردهاند.<ref>[http://lib.eshia.ir/44758/1/219/أول السیرة الحلبیه، ج1، ص219.]؛ [http://lib.eshia.ir/44818/1/209/وأول سبل الهدی، ج1، ص209.]؛ [http://lib.eshia.ir/41689/1/315/وَأول الدر المنثور، ج1، ص315.]</ref> هنگام جدا شدن از آدم(ع) در سرزمین منا، گفت: «تمن» یعنی: «هر چه میخواهی، از خدا طلب کن!» <ref>[http://lib.efatwa.ir/43240/7/118/وَيُقَال عمدة القاری، ج7، ص118.]</ref> بر پایه روایتی شیعی، جبرئیل این سخن را به [[ابراهیم]] گفت.<ref>[http://lib.eshia.ir/14032/1/98/جيرئيل عیون اخبار الرضا، ج1، ص98.]</ref> بدین سبب، این سرزمین منا نامیده شد.<ref>[http://lib.eshia.ir/14032/1/98/سميت عیون اخبار الرضا، ج1، ص98.]</ref><br />
<br />
== آموزش ابراهیم و اسماعیل ==<br />
بعد از سکونت [[هاجر]] و [[اسماعیل(ع)|اسماعیل]] در مکه، جاری ساختن [[چاه زمزم (مدينه)|آب زمزم]] زیر پای اسماعیل از ماموریتهای جبرئیل بود.<ref>[http://lib.eshia.ir/15339/1/455/ركضة الخصال، ج1، ص455.]؛ [http://lib.eshia.ir/44820/1/26/طردت سیره ابن اسحق، ص26.]؛ [http://lib.eshia.ir/11005/4/202/خلف الکافی، ج4، ص202.]</ref>از این رو، از نامهای زمزم، رَکضَة جبرئیل (محل گام برداشتن جبرئیل) است.<ref>[http://lib.eshia.ir/15339/1/455/ركضة الخصال، ص455.]؛ [http://lib.efatwa.ir/43240/9/277/الْأَعرَابِي عمدة القاری، ج9، ص277.]</ref> <br />
<br />
هنگامی که ابراهیم(ع) به فرمان خدا مامور ساختن [[کعبه]] شد، جبرئیل جای آن را به او نشان داد<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/335/26 حج/سوره22، آیه26. ]؛ [http://lib.eshia.ir/10514/2/168/قولى روض الجنان، ج2، ص168.]؛ منهج الصادقین، ج6، ص142.</ref> آنگاه که به مکان [[حجر الاسود|حجرالاسود]] رسید، [[اسماعیل(ع)]] را فرستاد تا سنگی را برای آنجا بیاورد.<ref>[http://lib.efatwa.ir/42119/1/629/بَلَغَ المستدرک، ج1، ص629.]</ref> جبرئیل(ع) که هنگام طوفان [[نوح(ع)]] حجرالاسود را در [[کوه ابوقبیس]] پنهان کرده بود، <ref>[http://lib.eshia.ir/44820/1/96/استودع سیره ابن اسحق، ص96.]</ref> آن را به اسماعیل(ع) سپرد تا به پدر خود دهد.<ref>[http://lib.efatwa.ir/42119/1/629/يَطُوفُ المستدرک، ج1، ص629.]</ref> پس از بنای کعبه، جبرئیل(ع) به ابراهیم(ع) فرمان داد تا مردم را به [[حج]] دعوت کند. <ref>[http://lib.eshia.ir/11013/4/35/فرغ عوالی اللئالی، ج4، ص35-36.]</ref> <br />
<br />
ابراهیم و اسماعیل(ع) از خداوند خواستند تا مناسک حج را به آنان بیاموزد.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/20/128 بقره/سوره2، آیه128. ]</ref> جبرئیل(ع) نزد آن دو آمد و مناسک حج را به آنان آموخت.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/4/202/ويحج الکافی، ج4، ص202-203.]؛ [http://lib.eshia.ir/10514/2/160/هست روض الجنان، ج2، ص160، 171.]؛ [http://lib.eshia.ir/15390/2/128/زهير تفسیر قرطبی، ج2، ص128-129.]</ref> در روایات اسلامی، جزییاتی از همراهی جبرئیل با ابراهیم در مزدلفه،<ref>[http://lib.eshia.ir/15101/2/336/عمار المحاسن، ج2، ص336.]؛ [http://lib.eshia.ir/10107/2/436/الْوَلِيدِ علل الشرائع، ج2، ص436.]</ref>عرفه،<ref>[http://lib.eshia.ir/10107/2/436/حَمْزَةُ علل الشرائع، ج2، ص436.]؛ [http://lib.eshia.ir/10514/3/123/عطا روض الجنان، ج3، ص123.]؛ [http://lib.eshia.ir/41730/4/55/أَرَى التفسیر الکبیر، ج4، ص55.]</ref>جمرات<ref>[http://lib.eshia.ir/10107/2/437/سَأَلْتُهُ علل الشرائع، ج2، ص437.]</ref> گزارش شده است. بر پایه برخی روایات اهل سنت، ابراهیم با راهنمایی جبرئیل، قلمرو [[حرم مکی]] را تعیین و [[انصاب حرم|علامتگذاری]] کرد.<ref>[http://lib.efatwa.ir/42060/2/259/إِبْرَاهِيمَ اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص259.]؛ [http://lib.efatwa.ir/42217/5/25/أَخْبَرَهُ المصنف، ج5، ص25.]</ref> <br />
<br />
===تعلیم موسی===<br />
<br />
بر پایه روایتی شیعی، جبرئیل هنگام حجگزاری [[موسی(ع)]] نیز حضور داشت و در پاسخ به پرسش موسی(ع) درباره پاداش کسی که حج را خالصانه بهجا آورد، از سوی خدا پیام آورد که او را در ملکوت اعلی همراه پیامبران، صدّیقان، شهیدان و صالحان جای خواهد داد.<ref>[http://lib.eshia.ir/11021/2/235/الصادق من لا یحضره الفقیه، ج2، ص235-236.]</ref><br />
<br />
==جبرئیل در دوران بعثت پیامبر==<br />
<br />
[[بعثت پیامبر]](ص) با نزول آیاتی از [[قرآن]] بر ایشان از جانب جبرئیل(ع) در [[غار حراء]] آغاز شد.<ref>[http://lib.eshia.ir/40072/1/65/الزُّهْرِيُّ تاریخ الاسلام، ج1، ص65.]</ref> پس از آن نیز جبرئیل(ع) در طول 23 سال دوران رسالت، خواه در [[مکه]] و خواه در [[مدینه]]، پیوسته برای نزول آیات قرآن و راهنمایی و یاری ایشان در وضع خاص، نزد ایشان حضور مییافت.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/282/1 اسراء/سوره17، آیه1. ]؛ [http://lib.eshia.ir/12013/2/276/سالم تفسیر عیاشی، ج2، ص276-277.]؛ [http://lib.eshia.ir/15381/6/55/صعصعة تفسیر ثعلبی، ج6، ص55.]</ref> نماز خواندن در مکه به امامت جبرئیل،<ref>[http://lib.efatwa.ir/42060/1/178/رَسُولَ اخبار مکه، ازرقی، ج1، ص178.]؛ [http://lib.efatwa.ir/43857/3/18/رَوَى المجموع، ج3، ص18.]</ref> همراهی پیامبر(ص) در [[معراج]] و خبر رساندن از نقشه قریش برای قتل آن حضرت،<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/440/9 یس/سوره36، آیه9. ]</ref> <ref>[http://lib.eshia.ir/12015/1/275/فلما تفسیر قمی، ج1، ص275-276.]؛ [http://lib.eshia.ir/71860/19/46/فهبط بحار الانوار، ج19، ص46.]؛ [http://lib.eshia.ir/71860/19/50/جاءت بحار الانوار، ج19، ص50-51.]؛ [http://lib.eshia.ir/71860/19/54/المشركون بحار الانوار، ج19، ص54.]</ref>از جمله این موارد است.<br />
<br />
==جبرئیل بعد از هجرت پیامبر اسلام==<br />
<br />
آوردهاند که جبرئیل(ع) در مدینه بیشتر به صورت «[[دحیه کلبی|دِحیه کلبی]]» که از اصحاب رسول خدا(ص) و شخصی زیبا بود، نزد پیامبر(ص) میآمد.<ref>[http://lib.efatwa.ir/42122/1/7/يَقُولُ المعجم الاوسط، ج1، ص7.]؛ [http://lib.efatwa.ir/43322/8/257/يَقُولُ مجمع الزوائد، ج8، ص257.]</ref> هرگاه جبرئیل(ع) نزد رسول خدا(ص) میآمد، در جایی نزدیک خانه او توقف میکرد و از وی اجازه ورود میگرفت. از اینرو، این مکان «[[مقام جبرئیل]]» نامیده میشود.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/4/452/وإذا الکافی، ج4، ص452.]؛ [http://lib.eshia.ir/11005/4/557/ائت الکافی، ج4، ص557.]</ref> در روایتی دیگر آمده که جبرئیل(ع) در پایان [[غزوه خندق]]، در این مکان به محضر پیامبر(ص) آمد و پیام خدا را به ایشان رساند که برای نبرد با [[بنیقریظه|یهودیان بنیقریظه]] آماده شود.<ref>[http://lib.efatwa.ir/40589/1/236/ورواه نک: وفاء الوفاء، ج1، ص236-237.]</ref>جبرئیل(ع) به فرمان خدا در برخی جنگها مانند [[جنگ بدر|بدر]]، <ref>صحیح البخاری، ج5، ص14.؛ [http://lib.eshia.ir/12015/1/266/ويقول تفسیر قمی، ج1، ص266-267.]؛ [http://lib.eshia.ir/10514/9/71/راوى روض الجنان، ج9، ص71.]</ref> [[جنگ احد|اُحُد]]، <ref>صحیح مسلم، ج7، ص72.؛ المناقب، ج2، ص78.</ref> [[جنگ خیبر|خیبر]]<ref>کشف الاسرار، ج9، ص214.؛ تفسیر اثناعشری، ج12، ص160.</ref> و نبرد با یهودیان بنیقریظه<ref>کشف الاسرار، ج8، ص39.؛ [http://lib.eshia.ir/10514/15/396/صحابه روض الجنان، ج15، ص396.]؛ [http://lib.eshia.ir/86854/8/551/استحم مجمع البیان، ج8، ص551-552.]</ref> به یاری مسلمانان آمد. از همراهی جبرئیل در صلح حدیبیه<ref>جامع البیان، ج30، ص212.؛ الدر المنثور، ج6، ص403.؛ من هدی القرآن، ج18، ص395.</ref> و فتح مکه<ref>[http://lib.eshia.ir/41732/2/689/جبريل الکشاف، ج2، ص689.]؛ [http://lib.eshia.ir/86699/2/342/جبرءيل جوامع الجامع، ج2، ص342.]؛ [http://lib.eshia.ir/10409/4/64/نزلت زبدة التفاسیر، ج4، ص64.]</ref> روایاتی نقل شده است.<br />
<br />
==== باب جبرئیل ====<br />
نامگذاری یکی از درهای [[مسجدالنبی]] به باب جبرئیل(ع) نیز بدان جهت است که جبرئیل(ع) از آن جا به حضور پیامبر(ص) میرسید. روایاتی از طریق [[شیعیان]] در فضیلت این باب وارد شده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/4/557/إبراهيم الکافی، ج4، ص557.]؛ [http://lib.eshia.ir/10083/6/8/الحسين تهذیب الاحکام، ج6، ص8-9.]؛ [http://lib.eshia.ir/11025/14/346/يعقوب وسائل الشیعه، ج14، ص346.]</ref> [[مستحب]] است که زائر پیامبر(ص) از این در وارد مسجد شود.<ref>[http://lib.eshia.ir/11021/2/565/دخلت من لا یحضره الفقیه، ج2، ص565-566.]؛ [http://lib.eshia.ir/15128/1/196/ويستحب الوسیله، ص196-197.]</ref> <br />
<br />
==== همراهی جبرئیل در حجة الوداع ====<br />
جبرئیل در [[حجة الوداع]] با پیامبر همراه بود و مناسک حج را به آن حضرت آموزش داد.<ref>المستدرک، ج1، ص477.؛ السنن الکبری، ج5، ص153.</ref> برخی فرمانهای جبرئیل درباره مناسک حج از زبان پیامبر(ص) به مردم ابلاغ شد.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/4/246/أقبل الکافی، ج4، ص246.]؛ [http://lib.eshia.ir/11021/2/236/ونزلت من لا یحضره الفقیه، ج2، ص236.]</ref><ref>[http://lib.efatwa.ir/45409/9/112/أَتَانِي صحیح ابن حبان، ج9، ص112.]؛ [http://lib.efatwa.ir/42124/5/229/جَاءَنِي المعجم الکبیر، ج5، ص229.]؛ [http://lib.eshia.ir/11015/9/177/وأكثر مستدرک الوسائل، ج9، ص177.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
<br />
{{منابع}}<br />
<br />
{{دانشنامه<br />
<br />
| آدرس = http://phz.hajj.ir/422/7386<br />
<br />
| عنوان = جبرئیل<br />
<br />
| نویسنده = احمد جمالی<br />
<br />
}}<br />
<br />
*'''الاحتجاج''': ابومنصور الطبرسی (م. 520ق.)، به کوشش سید محمد باقر، دارالنعمان، 1386ق.<br />
<br />
*'''اخبار مکه''': الازرقی (م. 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق.<br />
<br />
*'''اخبار مکه''': الفاکهی (م. 279ق.)، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دارخضر، 1414ق.<br />
<br />
*'''بحار الانوار''': المجلسی (م. 1110ق.)، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1403ق.<br />
<br />
*'''البرهان فی تفسیر القرآن''': البحرانی (م. 1107ق.)، قم، البعثه، 1415ق.<br />
<br />
*'''تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر''': الذهبی (م. 748ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دارالکتاب العربی، 1410ق.<br />
<br />
*'''تاریخ الیعقوبی''': احمد بن یعقوب (م. 292ق.)، بیروت، دارصادر، 1415ق.<br />
<br />
*'''التبیان''': الطوسی (م. 460ق.)، به کوشش العاملی، بیروت، داراحیاء التراث العربی.<br />
<br />
*'''التحریر و التنویر''': ابن عاشور (م. 1393ق.)، مؤسسة التاریخ.<br />
<br />
*'''تفسیر ابن کثیر (تفسیر القرآن العظیم)''': ابن کثیر (م. 774ق.)، به کوشش شمس الدین، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1419ق.<br />
<br />
*'''تفسیر اثنی عشری''': حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران، میقات، 1363ش.<br />
<br />
*'''تفسیر ثعلبی (الکشف و البیان)''': الثعلبی (م. 427ق.)، به کوشش ابن عاشور، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1422ق.<br />
<br />
*'''تفسیر سورآبادی''': عتیق نیشابوری (م. 494ق.)، به کوشش سیرجانی، تهران، نشر نو، 1381ش.<br />
<br />
*'''تفسیر العیاشی''': العیاشی (م. 320ق.)، به کوشش رسولی محلاتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.<br />
<br />
*'''تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)''': القرطبی (م. 671ق.)، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1405ق.<br />
<br />
*'''تفسیر القمی''': القمی (م. 307ق.)، به کوشش الجزائری، قم، دارالکتاب، 1404ق.<br />
<br />
*'''التفسیر الکبیر''': الفخر الرازی (م. 606ق.)، قم، دفتر تبلیغات، 1413ق.<br />
<br />
*'''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م. 460ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1365ش.<br />
<br />
*'''جامع البیان''': الطبری (م. 310ق.)، بیروت، دارالمعرفه، 1412ق.<br />
<br />
*'''جوامع الجامع''': الطبرسی (م. 548ق.)، به کوشش گرجی، تهران، 1378ش.<br />
<br />
*'''الخصال''': الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1416ق.<br />
<br />
*'''الدر المنثور''': السیوطی (م. 911ق.)، بیروت، دارالمعرفه، 1365ق.<br />
<br />
*'''الدرر فی اختصار المغازی و السیر''': ابن عبدالبر (م. 463ق.) .<br />
<br />
*'''روح البیان''': بروسوی (م. 1137ق.)، بیروت، دارالفکر.<br />
<br />
*'''روض الجنان''': ابوالفتوح رازی (م. 554ق.)، به کوشش یاحقی و ناصح، مشهد، آستان قدس رضوی، 1375ش.<br />
<br />
*'''روضة الواعظین''': الفتال النیشابوری (م. 508ق.)، به کوشش سید محمد مهدی، قم، الرضی.<br />
<br />
*'''زاد المسیر''': ابن الجوزی (م. 597ق.)، به کوشش عبدالرزاق، بیروت، دارالکتاب العربی، 1422ق.<br />
<br />
*'''زبدة التفاسیر''': فتح الله الکاشانی (م. 988ق.)، قم، المعارف الاسلامی، 1423ق.<br />
<br />
*'''سبل الهدی''': محمد بن یوسف الصالحی (م. 942ق.)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1414ق.<br />
<br />
*'''سرزمین یادها و نشانهها''': محمد فرقانی، تهران، مشعر، 1387ش.<br />
<br />
*'''السنن الکبری''': البیهقی (م. 458ق.)، بیروت، دارالفکر.<br />
<br />
*'''السیرة الحلبیه''': الحلبی (م. 1044ق.)، بیروت، دارالمعرفه، 1400ق.<br />
<br />
*'''سیره ابن اسحق (السیر و المغازی)''': ابن اسحق (م. 151ق.)، به کوشش زکار، قم، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، 1368ش.<br />
<br />
*'''صحیح ابن حبان''': علی بن بلبان الفارسی (م. 739ق.)، به کوشش الارنؤوط، الرساله، 1414ق.<br />
<br />
*'''صحیح البخاری''': البخاری (م. 256ق.)، بیروت، دارالفکر، 1401ق.<br />
<br />
*'''صحیح مسلم''': مسلم (م. 261ق.)، بیروت، دارالفکر.<br />
<br />
*'''علل الشرائع''': الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، 1385ق.<br />
<br />
*'''عمدة القاری''': العینی (م. 855ق.)، بیروت، داراحیاء التراث العربی.<br />
<br />
*'''عوالی اللئالی''': ابن ابیجمهور (م. 880ق.)، به کوشش عراقی، قم، سید الشهداء، 1403ق.<br />
<br />
*'''عیون اخبار الرضا7''': الصدوق (م. 381ق.)، بیروت، اعلمی، 1404ق.<br />
<br />
*'''فرهنگ کامل لغات قرآن''': عباس شوشتری، به کوشش کاسب، تهران، گنجینه، 1374ش.<br />
<br />
*'''قاموس الکتاب المقدس''': بطرس عبدالملک و دیگران، قاهره، دارالثقافه، 1994م.<br />
<br />
*'''قاموس قرآن''': علی اکبر قرشی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1371ش.<br />
<br />
*'''الکافی''': الکلینی (م. 329ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1375ش.<br />
<br />
*'''الکشاف''': الزمخشری (م. 538ق.)، قم، بلاغت، 1415ق.<br />
<br />
*'''کشف الاسرار''': میبدی (م. 520ق.)، به کوشش حکمت، تهران، امیر کبیر، 1361ش.<br />
<br />
*'''لسان العرب''': ابن منظور (م. 711ق.)، به کوشش علی شیری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408ق.<br />
<br />
*'''مجمع البیان''': الطبرسی (م. 548ق.)، بیروت، دارالمعرفه، 1406ق.<br />
<br />
*'''مجمع الزوائد''': الهیثمی (م. 807ق.)، بیروت، دارالکتاب العربی، 1402ق.<br />
<br />
*'''المجموع شرح المهذب''': النووی (م. 676ق.)، دارالفکر.<br />
<br />
*'''المحاسن''': ابن خالد البرقی (م. 274ق.)، به کوشش حسینی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1326ش.<br />
<br />
*'''مستدرک الوسائل''': النوری (م. 1320ق.)، بیروت، آل البیت:، 1408ق.<br />
<br />
*'''المستدرک علی الصحیحین''': الحاکم النیشابوری (م. 405ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت، دارالمعرفه، 1406ق.<br />
<br />
*'''مسند ابن راهویه''': اسحق بن راهویه (م. 238ق.)، به کوشش البلوشی، مدینه، مکتبة الایمان، 1412ق.<br />
<br />
*'''المصنّف''': عبدالرزاق الصنعانی (م. 211ق.)، به کوشش حبیب الرحمن، المجلس العلمی.<br />
<br />
*'''المعجم الاوسط''': الطبرانی (م. 360ق.)، قاهره، دارالحرمین، 1415ق.<br />
<br />
*'''المعجم الکبیر''': الطبرانی (م. 360ق.)، به کوشش حمدی عبدالمجید، داراحیاء التراث العربی، 1405ق.<br />
<br />
*'''المعرب من الکلام الاعجمی''': الجوالیقی (م. 540ق.)، به کوشش خلیل عمران، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1419ق.<br />
<br />
*'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق.<br />
<br />
*'''من هدی القرآن''': سید محمد تقی مدرسی، تهران، دارمحبی الحسین7، 1419ق.<br />
<br />
*'''مناقب آل ابیطالب''': ابن شهرآشوب (م. 588ق.)، به کوشش گروهی از اساتید نجف، نجف، المکتبة الحیدریه، 1376ق.<br />
<br />
*'''منهج الصادقین''': فتح الله کاشانی (م. 988ق.)، تهران، کتابفروشی محمد علمی، 1336ش.<br />
<br />
*'''مواهب الرحمن''': سید عبدالاعلی السبزواری، بیروت، مؤسسه اهل بیت:، 1409ق.<br />
<br />
*'''مواهب علیّه (تفسیر حسینی)''': حسینی کاشفی (م. 910ق.)، به کوشش جلالی، تهران، اقبال.<br />
<br />
*'''المیزان''': الطباطبائی (م. 1402ق.)، بیروت، اعلمی، 1393ق.<br />
<br />
*'''نثر طوبی''': الشعرانی (م. 1393ق.)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1398ق.<br />
<br />
*'''النوادر''': سید فضل الله الراوندی (م. 571ق.)، به کوشش عسکری، قم، دارالحدیث، 1418ق.<br />
<br />
*'''واژههای دخیل در قرآن مجید''': آرتور جفری، ترجمه: بدرهای، توس، 1386ش.<br />
<br />
*'''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م. 1104ق.)، قم، آل البیت:، 1412ق.<br />
<br />
*'''الوسیلة الی نیل الفضیله''': ابن حمزه (م. 560ق.)، به کوشش الحسون، قم، مکتبة النجفی، 1408ق.<br />
<br />
*'''وفاء الوفاء''': السمهودی (م. 911ق.)، به کوشش خالد عبدالغنی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 2006م.<br />
<br />
*'''الیقین''': سید ابن طاوس (م. 664ق.)، به کوشش انصاری، دارالکتاب، 1413ق.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:فرشتگان مقرب]]<br />
[[رده:اعلام قرآنی]]<br />
[[رده:واژگان قرآنی]]<br />
[[رده:اصطلاحات قرآنی]]<br />
[[رده:اصطلاحات کلامی]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[ar: جبرائیل]]<br />
[[en:Gabriel]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B4%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D8%B1&diff=66725شق الصدر2026-01-21T08:43:59Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''شَق الصَدر''' (شکافته شدن سینه) اشاره به معجزهای [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]] دارد که در آن چند فرشته، سینه آن حضرت را میشکافند و قلبش را شستشو میدهند و آن را پاک میگردانند. این واقعه در مکان و زمان گوناگون روایت شده و برخی بر آنند که چندبار در سنین مختلف روی داده است. عالمان شیعی و [[اهلسنت]] درباره درستیِ این روایات نظرات گوناگونی ارائه کردهاند. گفته شده این معجزه بیشتر مورد تایید علمای اهل سنت قرار گرفته است. بسیاری از علمای شیعی به جعلیبودن این روایات رای دادهاند و عدهای نیز آن را پذیرفته و برخی نیز آن را نه یک اتفاق عینی و محسوس، بلکه آن را رویدادی تمثیلی و شهودی توصیف کردهاند. <br />
<br />
== معرفی ==<br />
یکی از گزارش های شق صدر توسط [[حلیمه سعدیه]] روایت شده است. بر اساس این روایت وقتی [[حضرت محمد (ص)|محمد(ص)]] در کودکی در بادیه نزد حلیمه بود، دو مرد سفید پوش او را گرفته و سینه او را شکافتند، قلب محمد(ص) را درآوردند و در طشت طلایی شستشو دادند و به جای خود بازگرداندند.<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۷۸؛ ج۲، ص۱۵۶؛ ج۴، ص۱۳۵؛ ج۵، ص۵۲؛ صحیح مسلم، ج۱، ص۱۴۷.</ref><br />
<br />
ماجرای شق صدر در بسیاری از کتابهای سیره، تاریخ، حدیث و تفسیر به صورتهای مختلف آمده است.<ref>«نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»، ص۱۲؛ «شقّ صدرالنبی صلی الله علیه وسلم به روایت مورّخان، محدّثان و مفسّران»، ص۱۵۴ و ص۱۵۵.</ref> از مجموع این احادیث بر میآید که ماجرای شق الصدر چندین مرتبه در سنین مختلف برای پیامبر(ص) رخ داده است.<ref>«نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»، ص۱۴؛ «سرگذشت شق صدر النبی از پندار تا حقیقت»، ص۱۱۴.</ref> راویان، این داستان را در شمار فضایل و کرامات پیامبر برشمردهاند.<ref>«شق صدر و عصمت نبی (ص)»، ص۱۰۵.</ref> هدف عمده این روایات را بیان پاکی، قداست و عصمت رسول اکرم دانستهاند.<ref>«نقد آراء سیره نویسان در داستان شق صدر»، ص۱۷.</ref> <br />
<br />
تعارضات موجود در متن روایات سبب شده عالمان مسلمان نظرات گوناگونی درباره صحت این داستان ارائه دهند.<ref>«شقّ صدرالنبی صلی الله علیه وسلم به روایت مورّخان، محدّثان و مفسّران»، ص۱۷۲.</ref> محققان در این باره گفتهاند اکثر عالمان [[اهلسنت]] داستان شق الصدر را پذیرفته و آن را از کمالات پیامبر برشمردهاند و اکثریت عالمان شیعی این داستان را جعلی و از اسرائیلیات میدانند.<ref>«سرگذشت شق صدر النبی از پندار تا حقیقت»، ص۱۱۵.</ref> همچنین گفته شده عدهای از عالمان وقوع این حادثه را از قبیل تمثیل و تمثل دانسته و درصدد توجیه عقلانی آن بودهاند<ref>«سرگذشت شق صدر النبی از پندار تا حقیقت»، ص۱۱۶.</ref> بعضی از دانشمندان شیعی نیز مانند [[علامه مجلسی]] این داستان را پذیرفتهاند.<ref>بحارالأنوار، ج۱۵، ص۳۵۶ و ۳۵۷.</ref><br />
== نقد روایات ==<br />
محققان نقدهای زیادی به روایات شق الصدر داشته اند؛ از جمله گفتهاند این روایات ضعف سندی دارد و برخی راویان این احادیث، ضعیف یا مجهول هستند.<ref>«نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»، ص۱۵؛ «سرگذشت شق صدر النبی از پندار تا حقیقت»، ص۱۲۰؛ «شقّ صدرالنبی صلی الله علیه وسلم به روایت مورّخان، محدّثان و مفسّران»، ص۱۵۸.</ref> همچنین گفته شده متن این روایت نیز ضعیف است؛ و بین مفاد این روایات تعارض وجود دارد.<ref>«سرگذشت «شق صدر النبی» از پندار تا حقیقت»، ص۱۲۰.</ref> برخی نیز از تعارض این روایات با عصمت پیامبر و قرآن و عقل سخن گفتهاند.<ref>«تحلیل انتقادی روایاتی از کتاب الایمان صحیح مسلم»، ص۳۹ و ص۴۰</ref> برخی برآنند که این روایات تحت تاثیر داستان های باستانی یا جاهلی ساخته شده است.<ref>«شقّ صدرالنبی صلی الله علیه وسلم به روایت مورّخان، محدّثان و مفسّران»، ص۱۷۶؛ «نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»، ص۱۸ و ص۱۹.</ref> <ref>الصحیح من سیرة النبی الأعظم (ص)، ج۲، ص۱۷۱.</ref>و عناصری از این داستان ها را در روایات این معجزه نشان داده اند. <ref>«نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»، ص۱۹.</ref><br />
<br />
تفاوت و اختلاف فاحش در متن احادیث از جمله ایرادهایی است که به این روایات گرفتهاند؛ هر چند برخی این اختلاف ها را ناشی از تکرار این رویداد در زمان های مختلف دانسته اند.<ref>«نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»، ص۱۵؛ «شقّ صدرالنبی صلی الله علیه وسلم به روایت مورّخان، محدّثان و مفسّران»، ص۱۶۰ تا ص۱۶۶.</ref> برخی مانند [[علامه طباطبایی]] تصریح کرده است که این ماجرا از مقوله تمثل برزخی بوده و جز آن را مردود دانسته است.<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۳، ص۲۳؛ و ج۲۰، ص۳۱۷</ref> برخی مفسران دیگر نیز گفتهاند این داستان تمثیلی است از امدادهاى الهى از نظر روحى و تقويت عزم و اراده پيغمبر و پاكسازى او از هرگونه نقايص اخلاقى و وسوسههاى شيطانى.<ref>تفسير نمونه، ج۲۷، ص۱۲۳.</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* '''بحارالأنوار'''، مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بیروت، دار إحياء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.<br />
* '''«تحلیل انتقادی روایاتی از کتاب الایمان صحیح مسلم»'''، موسوی، زهرا ؛ زارعی، زهرا، تحقیقات قرآنی و حدیثی، شماره ۳، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش.<br />
* '''تفسير نمونه'''، مكارم شيرازى، ناصر، تهران، دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۱ش.<br />
* '''«سرگذشت شق صدر النبی از پندار تا حقیقت»'''، کربلایی پازوکی، علی، کلام اسلامی، شماره ۳۱، پاييز 1378ش.<br />
* '''«شقّ صدرالنبی صلی الله علیه وسلم به روایت مورّخان، محدّثان و مفسّران»'''، کریمی قهی، منصوره، مشکوة، شماره ۹۲ و ۹۳، پاییز و زمستان ۱۳۸۸ش.<br />
* '''«شق صدر و عصمت نبی (ص)»'''، کربلایی پازوکی، علی، انجمن معارف اسلامی، شماره ۷، تابستان ۱۳۸۵ش.<br />
* '''الصحیح من سیرة النبی الأعظم (ص)'''، عاملی، جعفر مرتضی، قم، دار الحدیث، ۱۴۲۶ق.<br />
* '''صحیح البخاری'''، بخاری، محمد بن اسماعیل، بیروت، دار طوق النجاة، ۱۴۲۲ق.<br />
* '''صحیح مسلم'''، قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.<br />
* '''المیزان فی تفسیر القرآن'''، طباطبایی، محمدحسین، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.<br />
* '''«نقد آراء سیرهنویسان در داستان شق صدر»'''، سید علوی، سید ابراهیم، آیینه پژوهش، شماره ۱۰، ۱۳۷۰ش.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:معجزات پیامبر(ص)]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[ar: شقّ الصدر]]<br />
[[en:Al-Shaqq Al-Sadr]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=66724هجرت2026-01-21T08:37:21Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی<br />
| عنوان = هجرت<br />
| تصویر = مسیر هجرت.png<br />
| توضیح تصویر = نقشه مسیر هجرت [[پیامبر(ص)]]<br />
| نامهای دیگر = <br />
| نوع رویداد = <br />
| گستره = <br />
| شرح ماجرا = هجرت مسلمانان از [[مکه]] به [[مدینه]]<br />
| طرفین = <br />
| افراد وابسته = <br />
| افراد تاثیرگذار = <br />
| گروههای وابسته = <br />
| زمان = سال 13 بعد از [[بعثت]]<br />
| زمان شروع = <br />
| زمان پایان = <br />
| دوره = صدر اسلام<br />
| مکان = از مکه به مدینه<br />
| کشور = [[عربستان]]<br />
| علت = فشار مشرکان مکه بر پیامبر(ص) و نپذیرفتن دعوت او<br />
| اهداف = ایجاد پایگاهی بیرون از مکه برای اسلام<br />
| عاملان = پیامبر(ص) و مسلمانان مکه و مسلمانان مدینه<br />
| نتایج = تاسیس نخستین حکومت اسلامی در مدینه<br />
| پیامدها = جنگ با مشرکان مکه، [[فتح مکه]]، تثبیت اسلام در [[جزیرةالعرب|جزیرةالعرب]]<br />
| رویدادهای وابسته = <br />
| تلفات = <br />
| واکنشها = تصمیم قریش به قتل پیامبر<br />
| مرتبط = <br />
| بزرگداشتها = <br />
| آیینهای وابسته = <br />
| بزرگداشت نزد = <br />
| مستندات وابسته = <br />
| منابع مطالعه = <br />
| پایگاه اینترنتی = <br />
| فیلم = <br />
| توضیح فیلم = <br />
}}<br />
'''هجرت''' در [[اسلام]] به خروج از سرزمین کفر به سوی سرزمین ایمان با هدف حفظ دین و در امان ماندن از آزار گفته میشود. هجرت هم شامل مهاجرت جغرافیایی (مانند هجرت مسلمانان به [[مدینه]]) است و هم به ترک گناه و بازگشت به سوی خدا اطلاق میشود. [[قرآن|قرآن کریم]] در آیات متعددی بر لزوم هجرت تأکید کرده و برای مهاجران پاداش اخروی و دنیوی وعده داده است.<br />
<br />
هجرت در تاریخ اسلام یادآور هجرت [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] از [[مکه]] به مدینه است که نقطه عطفی در تاریخ اسلام بود. این هجرت، زمینهساز تشکیل اولین حکومت اسلامی و گسترش اسلام شد و مبدأ تاریخ اسلام نیز قرار گرفت. هجرت پیامبر از مکه به مدینه با دور زدن مسیر معمول و پنهانشدن در [[غار ثور]] انجام شد. بازگشت کسی که هجرت کرده به شرایط یا سرزمین پیش از هجرت (تَعَرُّب بعد الهجره) در اسلام نهی شده و گناه است.<br />
<br />
== اصطلاح شناسی ==<br />
واژه هجرت، اسم مصدر از ریشه هِجْر و به معنای ترک (ضد وصل)، دور شدن و جدا شدن، قطع رابطه و فاصله گرفتن از چیزی یا کسی است.<ref>لسان العرب، ج5ص250</ref> گفته شده در اصل این لغت در زبان عربی به معنای ترک بادیهنشینی و ورود به شهر است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/2090/%D9%84%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8?volumeNumber=5&pageNumber=251&viewType=pdf لسان العرب، ج۵، 251]</ref><br />
<br />
در اصطلاح اسلامی، خروج از سرزمین کفر به سوی سرزمین ایمان با هدف حفظ دین و در امان ماندن از آزار، به منظور حفظ دین و داشتن آزادی عمل بیشتر در انجام فرایض یا در امان ماندن از آزار و اذیت مشرکان و کفار است.<ref>التاریخ القویم،ج1ص433</ref><br />
<br />
=== انواع هجرت ===<br />
مفهوم هجرت در ادبیات اسلامی، هم برای مهاجرت جغرافیایی از سرزمینی به سرزمین دیگر استفاده شده و هم از این واژه برای ترک گناه و بازگشت به سوی خدا استفاده شده است. برای نمونه در احادیثی از رسول خدا، بهترین هجرت دوری از گناه دانسته شده است.<ref>منتخب میزان الحکمه، ص521 ح 6343،6342 و 6341. </ref> در منابع تاریخی هجرت در صدر اسلام دو مصداق دارد، [[مهاجران (صدر اسلام)|مهاجران]] به حبشه و مهاجران به مدینه.<ref>السیره النبویه، ج۱، ص323-321.</ref><br />
== هجرت در قرآن ==<br />
[[قرآن کریم]] در آیات متعددی بر اهمیت هجرت در راه خدا تأکید کرده است. در آیه ۲۱۸ سوره بقره، مؤمنان مهاجر و مجاهد، امیدوار به رحمت و آمرزش الهی معرفی شدهاند.<ref>الامثل، ج۲، ص108</ref> آیات ۹۷ و ۱۰۰ سوره نساء، سرنوشت تلخ کسانی را که با وجود توانایی، از هجرت خودداری کردهاند، بیان میکند و وعده پاداش اخروی و گسترش رزق و روزی را به مهاجران میدهد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1924?volumeNumber=3&pageNumber=403&viewType=pdf الامثل، ج۳، 403 و ص408]</ref> آیه ۷۲ سوره انفال، مهاجران و انصار را اولیای یکدیگر میداند و دوستی با کسانی که هجرت نکردهاند را تا زمانی که هجرت نکنند، بیفایده میخواند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1924?volumeNumber=5&pageNumber=504&viewType=pdf الامثل، ج۵،ص 504]</ref> همچنین در آیه ۵۶ سوره عنکبوت، با اشاره به وسعت زمین خداوند، بر لزوم هجرت از محیطی که معصیت خدا در آن فراوان است، تأکید شده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1924?volumeNumber=12&pageNumber=438&viewType=pdf الامثل،ج۱۲، ص438]</ref>. در این آیات ایمان، زیربنای هجرت دانسته شده است.{{مدرک}}<br />
<br />
همچنین هجرت با جهاد ارزش برابر دارد و دارای آثار و برکات فراوان اخروی و دنیوی دانسته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1722851/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%87%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C «واکاوی مفهوم هجرت در قرآن کریم بر پایه تحلیل روابط همنشینی»، ص 76-77]</ref><br />
<br />
== هجرت مسلمانان در صدر اسلام ==<br />
[[پرونده:هجرت.jpg|بندانگشتی|مسیر هجرت پیامبر]]<br />
مسلمانان در آغاز [[اسلام]]، به دلیل فشار و آزار مشرکان مکه، دو هجرت را تجربه کردند. نخستین [[هجرت به حبشه]] صورت گرفت.<ref>مهاجرت به حبشه، ص36</ref> مشکلات مالی و لزوم فعالیت شغلی جدید در حبشه، از جمله مشکلات این گروه بود.<ref>مهاجرت به حبشه، ص183.</ref> برخی هجرت به حبشه را در دو نوبت میدانند به این معنا که در سال پنجم مسلمانانی که به حبشه هجرت کرده بودند در پس شایعه مسلمان شدن قریش، به مکه بازگشتند و سپس برخی از آنها با جمعی بزرگتر به حبشه رفتند.<ref>مهاجرت به حبشه، ص174.</ref> عدهای از [[مهاجران (صدر اسلام)|مهاجران]] حبشه در [[جنگ احد]] شرکت داشتند.<ref>فتوح البلدان، ص676.</ref><br />
<br />
هجرت دوم به مدینه بود که نقطه عطفی در تاریخ اسلام محسوب میشود که با دعوت مردم یثرب (مدینه) از پیامبر(ص) آغاز شده و منجر به تشکیل اولین حکومت اسلامی و ایجاد جامعهای مستقل برای مسلمانان شد.{{نیازمند منبع|date=سپتامبر ۲۰۲۵}}<br />
<br />
=== هجرت مسلمانان به مدینه ===<br />
پس از افزایش فشارهای مکیان بر مسلمانان و [[بیعت عقبه اول]] (سال 12 بعثت) و [[بیعت عقبه دوم]] (سال 13 بعثت) که گروهی از مردم [[مدینه]] به اسلام گرویدند و به دفاع از [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و مسلمانان متعهد شدند،<ref>السیره النبویه،ج1ص480؛ سبل الهدی،ج3ص231.</ref> [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] تصمیم به مهاجرت مسلمانان از [[مکه]] به مدینه گرفت و مهاجرت مسلمانان به مکه آغاز شد. در سه ماه اول سال 14 بعثت مسلمانان دسته دسته به مدینه رفتند و میان قبایل مدنی سکونت گزیدند.<ref>تاریخ پیامبر اسلام، آیتی، ص212<br />
<br />
</ref> این مسلمانان به [[مهاجر|مهاجران]] مشهور شدند و مسلمانان مدینه نیز لقب [[انصار]] گرفتند.<br />
<br />
===هجرت پیامبر به مدینه===<br />
مشرکان مکه در پی شروع مهاجرت مسلمانان به مدینه، تصمیم به قتل پیامبر(ص) گرفتند.<ref>تاریخ پیامبر اسلام، ص212<br />
<br />
</ref> با اطلاع از توطئه مشرکان، پیامبر مخفیانه از مکه به قصد مدینه خارج شد.<ref>السیره النبویه،ج1ص482؛ انساب الاشراف،ج1 ص260</ref>گفته شده رسول خدا (ص) در شب پنجشنبه اول ماه ربیع الاول سال چهاردهم بعثت از مکه بیرون رفت<ref>تاریخ پیامبر اسلام (ص)،ص216.</ref> بنابر گزارشی دیگر آن حضرت شب دوشنبه سه روز به آخر صفر وارد غار ثور شد و پس از آن که سه روز در غار پنهان بود رهسپار مدینه شد و ۱۲ روز در راه بود و از خانه تا رسیدن به [[قبا]] و مدینه، ۱۵ روز طول کشید.<ref>البدء و التاریخ، ج4 ص177</ref><br />
<br />
==== مسیر هجرت ====<br />
پیامبر (ص)، برای هجرت به مدینه از مسیر معمول کاروانها عبور نکرد بلکه در تاریکی هوا با راهنمایی عبدالله بن اریقط<ref>الهجره النبوی من خروجه من مکه،ص16</ref> از بیراهه سفر کرد. مسیر هجرت پیامبر را چنین گفته اند: مکه، [[غار ثور]]، عُسفان، اَمَج، رابغ رمل، ثنیه المره (المرار)، مدلجه حجاج، جداجد (جباجب)، ذو سلم ، عَرَج، بطن رئم (بطن ریم)، ملل و قباء بود<ref>اطلس قرآن، ص212-210. </ref>.<br />
<br />
== تَعَرُّب بعدَ الهجره ==<br />
«تَعَرُّب بعد الهجره» (بازگشت فردی که مهاجرت کرده به بادیه) در احادیثی از پیامبر نهی شده<ref>سیره رسول خدا،ص423</ref> و از گناهان بزرگ دانسته شده است.<ref>گناهان کبیره، ج2 ص23</ref> بدین معنا که انسان پس از قبول دین و یا حفظ دین و هجرت به مکان مناسب، باز به مکان اول بازگردد یا به مکان دیگری برود که دینش در معرض خطر قرار گیرد. همچنین گفته شده این عبارت به معنای بازگشت به جهالت و نادانی است.<ref>منتخب میزان الحکمه، ص521، ح6347 و6346</ref> بنابر روایتی از [[امام صادق(ع)]] مُتَعَرِّب بعدَ الهجره کسی است که بعد از معرفت نسبت به ولایت [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]]، از آنها دست بکشد.<ref>1- منتخب میزان الحکمه، ح6348.</ref> [[امام علی(ع)]] نیز در یکی از خطبههای نهج البلاغه در مذمت مردم کوفه میفرماید: «صِرتُم بعد الهجره اعرابیا» شما پس از هجرت، اعرابی (بادیه نشین) شدهاید.<ref>نهج البلاغه، خطبه192 ص282</ref><br />
<br />
== مبدأ تاریخ اسلام ==<br />
اعراب قبل از اسلام، [[عام الفیل]] (یعنی ۴۰ سال قبل از [[بعثت|بعثت پیامبر اسلام]]) را آغاز تاریخ خود قرار داده بودند. در سال ۱۶ یا ۱۷ بعد از هجرت، در زمان خلافت [[عمر بن خطاب]]، تاریخ هجرت پیامبر از [[مکه]] به [[مدینه]] به عنوان مبداء تاریخ گذاری مسلمانان تعیین شد.<ref>تاریخ الطبری، ج2ص391 و ج4 ص39.</ref> برخی گفتهاند خود [[حضرت محمد (ص)|رسول خدا(ص)]] دستور تعیین تاریخ را از هجرت داده بود.<ref>الصحیح من سیره النبی،ج 5 ص69-36؛ </ref><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
<br />
* [[مهاجران (صدر اسلام)|مهاجران]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
* الامثل فی تفسیر کتاب الله منزل، ناصر مکارم شیرازی، قم، مدرسه الامام علی بن ابیطالب، 1379ش.<br />
* اطلس قرآن، د. شوقی ابوخلیل، ترجمه محمد کرمانی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۸۹ ؛ <br />
* البدء و التاریخ، مقدسی مطهر بن طاهر (م۵۰۷ ق )، پورسعید، مکتبه الثقافه الدینیه بی تا؛ <br />
* البدایه و النهایه، ابن کثیر اسماعیل بن عمر (م۷۷۴ق )، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۷؛ <br />
* التاریخ القویم لمکه و بیت الله الکریم ، کردی محمد طاهر (م۱۴۰۰ق)، بیروت ،دار خضر، ۱۴۲۰ ؛ <br />
* تاریخ الیعقوبی، یعقوبی احمد بن ابی یعقوب (م بعد از۲۹۲ ق)، بیروت، دار صادر، بی تا؛ <br />
* تاریخ پیامبر اسلام ، آیتی محمد بن ابراهیم، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۶۹؛ <br />
* سبل الهدی و الرشاد فی سیره خیر العباد، صالحی شامی محمد بن یوسف (م۹۴۲ ق )، تحقیق عادل احمد عبدالموجود، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۴؛ <br />
* السیره النبویه، ابن هشام عبدالملک(م ۲۱۸ق)، تحقیق مصطفی السقا و...،بیروت، دار المعرفه بی تا؛ <br />
* سیره رسول خدا، رسول جعفریان، قم، دلیل ما، 1383ش.<br />
* الصحیح من سیره النبی، عاملی جعفر مرتضی (م1441ق)، قم، دار الحدیث، 1385؛<br />
* فتوح البلدان(فارسی)، احمد بلاذری، تهران، نقره، 1337ش؛<br />
* گناهان کبیره، شهید محراب آیت الله دستغیب سید عبدالحسین، تهیه و تنظیم سید محمد هاشم دستغیب،شیراز، کانون تربیت، بی تا؛<br />
* لسان العرب، ابن منظور محمد بن مکرم (م711ق)، قم، نشر ادب الحوزه، 1405؛ <br />
* منتخب میزان الحکمه، ریشهری محمد، تلخیص سید احمد حسینی، قم، دار الحدیث، 1422؛ <br />
* مهاجرت به حبشه، محمد فارس الجمیل، ترجمه علیرضا ذکاوتی، قم، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، بیتا.<br />
* الهجره النبویه من خروجه من مکه الی استقراره بالمدینه، طرهوبی کعبی محمد بن رزق، جده، مکتبه العلم، 1414.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:سیره پیامبر(ص)]]<br />
[[رده:وقایع صدر اسلام]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[ar: الهجرة]]<br />
[[en:Hijra]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7&diff=66481کربلا2026-01-06T08:37:07Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شهر|عنوان=کربلا|تصویر=کربلا.jpg|توضیح تصویر=نمایی از شهر کربلا و حرم مطهر حسینی|اندازه تصویر=350px|طول جغرافیایی=32.616070|عرض جغرافیایی=44.032389|ویژگی=از جمله مهمترین شهرهای زیارتی|کشور=[[عراق]]|استان=کربلا|مساحت=|جمعیت کل=|نام محلی=|زبان=عربی|نژاد=|ادیان=[[مسلمان]]|مذهب=[[شیعه]]|جمعیت مسلمان=|جمعیت شیعه=|نام قدیم=|سال تأسیس=|قدمت=|پیشینه اسلام=|پیشینه تشیع=|وقایع مهم=هجوم وهابیان (۱۲۱۶ق.) - واقعه نجیب پاشا (۱۲۵۸ق.) - حمله رژیم بعث عراق (۱۴۱۲ق./ ۱۳۶۹ش.)|مکانهای تاریخی=قلعه اُخَیضِر - قلعه هندی - قصر عطشان - مقام امام زین العابدین(ع)|زیارتگاه=[[حرم مطهر امام حسین]]، [[حائر حسینی]]،|قبرستانها=|حوزه علمیه=|مساجد=|حسینیهها=|مؤسسات=|مذهبی=|اجتماعی=|سیاسی=}}<br />
'''کربلا''' شهری در [[عراق]]، در کنار رود [[فرات]] و در ۱۰۴ کیلومتری [[بغداد]] واقع شده است. این شهر بهعنوان مرکز استان کربلا، دارای آبوهوای گرم و خشک است و جمعیتی بیش از ۱٫۲ میلیون نفر دارد که عمدتاً [[شیعه]] و عربزبان هستند.<br />
<br />
کربلا پیش از اسلام نیز با نامهایی مانند «کور بابل»(پرستشگاه خداوند) شناخته میشد، اما شهرت جهانی آن بهدلیل واقعهٔ [[عاشورا]] و وجود [[حرم امام حسین(ع)]] و [[آستان مقدس حضرت عباس(ع)|حرم حضرت ابوالفضل(ع)]] است. این شهر علاوه بر حرمهای مطهر، مکانهای زیارتی متعددی مانند [[خیمهگاه]]، بینالحرمین و قتلگاه دارد و در ایام [[اربعین]] میزبان میلیونها زائر از سراسر جهان است.<br />
<br />
در طول تاریخ، کربلا فرازونشیبهای بسیاری از جمله حملههای [[وهابیان]]، [[عثمانی|عثمانیها]] و رژیم بعث عراق را تجربه کرده، اما همواره بهعنوان نماد مقاومت و عشق به [[اهلبیت(ع)]] پابرجا مانده است.<br />
<br />
== جغرافیای کربلا ==<br />
کربلا مرکز استان کربلا در جنوب غربی رودخانه [[فرات]] و در فاصله حدود ۱۰۴ کیلومتری جنوب غربی بغداد پایتخت عراق واقع شده است. فاصله کربلا تا [[نجف]] 78 کیلومتر است.<ref>عتبات عالیات عراق، ص۹۵؛ همسفر، ره توشه زائران، ص175.</ref> شهر کربلا بر طول جغرافیایی 44 درجه و عرض جغرافیایی 33 درجه و 31 دقیقه واقع است. مساحت کربلا نیز حدود 52 کیلومتر مربع است.<ref>همسفر، ره توشه زائران، ص 175.</ref> این شهر در دشتی وسیع قرار دارد و دارای آب و هوای گرم و خشک بیابانی است. ارتفاع شهر کربلا از سطح دریا بین ۲۰ تا ۴۵ درجه متغیر است. رود [[فرات]] مهمترین منبع آبی منطقه است.<ref>بغیه النبلاء، ص 95 – 115. </ref> شهر کربلا به دو بخش قدیمی و جدید تقسیم می شود.<ref>همسفر، ره توشه زائران، ص 176.</ref><br />
<br />
=== مردم شناسی و جمعیت ===<br />
اکثر مردم کربلا، مذهب [[شیعه]] دارند و عمدتاً به زبان عربی تکلم مینمایند. این شهر با جمعیتی بیش از 1.2میلیون نفر یکی از شهرهای پرجمعیت [[عراق]] محسوب میشود. اما در ایامی مانند [[اربعین]]؛ کربلا میزبان بیش از ۲۰ میلیون نفر زائر است که به تدریج وارد این شهر شده و پس از [[زیارت]] و توقف نسبتا کوتاه از این شهر خارج میشوند.<ref>آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى، ص146.</ref><br />
== نام و واژهشناسی ==<br />
<br />
=== در روایات دینی ===<br />
بنابر برخی روایات، سرزمین کربلا از زمان [[آدم (پیامبر)|حضرت آدم(ع)]] به این نام شناخته میشده است<ref>موسوعه العتبات، ج 8 ص 179.</ref> و حتی پیش از آفرینش زمین، در علم الهی با عنوان «کربلا» شناخته شده بود.<ref>کامل الزیارات، ص 450 و 451.</ref> <br />
<br />
=== اسامی دیگر ===<br />
در کلام امام علی(ع) به نام کرب و بلا شناخته شده<ref>امالی، ص598.</ref> و نام های نینوا، غاضریه، حیر (یا حائر) نیز برای این محدوده جغرافیایی به کار رفته است.<ref>موسوعه العتبات، ج 8 ص 179.</ref><br />
<br />
=== دیدگاههای تاریخی و زبانشناختی ===<br />
<br />
* '''ارتباط با بابل:''' برخی محققان احتمال دادهاند که «کربلا» برگرفته از واژهی «کور بابل» باشد؛ در دورهی کلدانیان (612–۵۳۹پ.م.) نیز این منطقه را «کور بابل» به معنای «پرستشگاه خداوند» مینامیدند، زیرا در آن زمان معابد و پرستشگاههای بزرگی از مسیحیان در این ناحیه وجود داشت.<ref>شمیم یار، ص 29.</ref><br />
* '''ریشه آشوری:''' نظریهای دیگر میگوید «کربلا» از واژهی آشوری «کَرْب» به معنای حرم و «اِل» به معنای خدا گرفته شده است؛ بنابراین کربلا به معنای «حرمالله» خواهد بود.<ref>موسوعه العتبات، ج 8ص179.</ref><br />
* '''ریشه عربی:''' برخی گفتهاند کربلا از «کَربَلَه» به معنای سستی یا پاکی گرفته شده است؛ چون زمین این منطقه سست بوده یا از سنگریزه و ناخالصیها پاک و خالص بوده است. همچنین «کَرْبَل» در عربی به معنای نوعی علف خاص است و احتمال دارد نام کربلا به سبب فراوانی این گیاه در آن سرزمین بر آن نهاده شده باشد.<ref>معجم البلدان، ج 4ص445.</ref><br />
<br />
== تاریخچه شهر کربلا ==<br />
در سال 14 قمری منطقه کربلا به وسیله یکی از فرماندهان سعد بن ابی وقاص فتح شد.<ref>بغیه النبلاء ص18 و 19.</ref> در سال ۳۶قمری هنگامی که [[امام علی(ع)|امیرالمومنین علی]] برای جنگ با معاویه به سوی [[صفین]] میرفت از شهادت فرزندش حسین در این مکان خبر داد و فرزندش حسین را امر به صبر نمود.<ref>الاخبار الطِوال، ص 252 و 253.</ref> شهادت [[امام حسین(ع)]] در سال 60 قمری منجر به دفن پیکر او در کربلا شد<ref>وقعه الطف، ص 250-258.</ref> و این شهر شهرتش را از وجود [[آستان مقدس امام حسین(ع)|بارگاه سيدالشهدا]] دارد.<ref>آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى، ص۱۴۶.</ref><br />
<br />
کربلا در عصر خلافت عباسیان رو به آبادانی گذاشت اما در آغاز با مخالفت برخی از خلفای عباسی آبادانی آن با تاخیر مواجه شد. هارون در سال ۱۹۳ قمری، دستور داد که [[گنبد]] مطهر و خانههای اطراف آن را ویران سازند.<ref>- تاریخ کربلاء و حائر حسینی،ص44.</ref> متوکل نیز در طول مدت زمامداریش از سال ۲۳۳ تا ۲۴۷قمری چهار مرتبه از جمله در سال 236، دستور تخریب، شخم زدن و آب بستن بر قبر امام حسین(ع) و تخریب خانه های اطراف آن را داد.<ref>- تاریخ کربلاء و حائر حسینی، ص 260 – 270.</ref><br />
<br />
در ایام منتصر عباسی (۲۴۷ - ۲۴۸ق.) فرزند متوکل، اقبال شیعیان به سکونت در کربلا و آباد ساختن آنجا فزونی یافت. [[ابراهیم مجاب(ع)|ابراهیم مجاب]] نواده امام هفتم علیه السلام را اولین علوی دانستهاند که در حدود سال ۲۴۷ قمری در کربلا ساکن شد. پس از او خانهها و بازارها در اطراف خانه او و مجاورت [[قبر امام حسین|قبر اباعبدالله الحسین]] علیه السلام پدید آمد. هنگامی که [[عضدالدوله دیلمی]] از [[آل بویه]] در سال ۳۷۰ قمری کربلا را زیارت کرد، جمعیت سادات و [[علویان]] این شهر به ۲۲۰۰ تن می رسید.<ref>بغیه النبلاء ص 29 و30.</ref><br />
<br />
=== '''برخی وقایع تاریخی''' ===<br />
<br />
* '''هجوم وهابیان (۱۲۱۶ق.):''' در عید غدیر سال ۱۲۱۶ هجری قمری، سپاه وهابیان نجد با حدود ۲۵ هزار نفر به کربلا حمله کردند. فرماندار وقت شهر، عمر آغا، بدون مقاومت گریخت و شهر بیدفاع ماند. وهابیان با شعار «اُقتلوا المشرکین» به کشتار مردم پرداختند؛ در مدت شش ساعت بیش از پنج هزار نفر شهید شدند. [[حرم امام حسین(ع)]] ویران و اموال شهر غارت شد.<ref>مسیر طالبی،ج3، ص408و409.</ref> بسیاری از علما و طلاب حوزه کربلا نیز در این فاجعه به شهادت رسیدند. سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) به شکل معجزهآسا از این حمله جان سالم برد.<ref>روضات الجنات،ج4، ص405.</ref><br />
* '''واقعه نجیب پاشا (۱۲۵۸ق.):''' در پی اختلاف میان [[ایران]] و عثمانی و نپذیرفتن حاکمیت [[عثمانی]] از سوی اهالی کربلا، نجیب پاشا، والی بغداد، در سال ۱۲۵۸ هجری قمری به کربلا حمله کرد.<ref>مکارم الآثار، ج5، ص1582و1583.</ref> این حمله منجر به قتل حدود ۱۰ هزار نفر از مردم، علما و سادات شد و به «واقعه غدیرالدم» شهرت یافت.<ref>موسوعه العتبات،ج 8 ص 126.</ref><br />
* '''حمله رژیم بعث عراق (۱۴۱۲ق./ ۱۳۶۹ش.):''' در جریان [[انتفاضه شعبانیه]] سال ۱۴۱۲ قمری، نیروهای بعثی عراق به حرمهای مطهر [[نجف]] و کربلا یورش بردند. در این هجوم هزاران نفر از مردم [[عراق]] و زائران شهید یا مجروح شدند و حرم امام حسین(ع) آسیب دید. آثار گلولههای این حمله هنوز بر دیوارهای حرم باقی است.<ref>هشت بهشت، ص160.</ref><br />
<br />
== فضیلت کربلا ==<br />
در روایات، زمین کربلا در آفرینش و فضیلت با زمین [[کعبه]] مقایسه شده<ref>کامل الزیارات،ص449و450؛ الاصول السته عشر،ص16.</ref> و زمینی بهشتی توصیف شده است.<ref>کامل الزیارات،ص451؛ الاصول السته عشر،ص17.</ref> در دسته دیگری از روایات فضیلت [[زیارت امام حسین(ع)|زیارت]] [[امام حسین(ع)]] در کربلا با سفر [[حج]] مساوی یا بیشتر دانسته شده<ref>کامل الزیارات،ص449.</ref> و حضور و مناجات انبیاء الهی از جمله [[موسی]] و [[نوح]] در زمین کربلا گزارش شده.<ref>کامل الزیارات،ص452-455.</ref><br />
<br />
== ایام زیارت کربلا ==<br />
یکی از مهمترین ایام [[زیارت]] کربلا، [[روز اربعین]] است. در حدیثی از [[امام عسکری(ع)]] [[زیارت اربعین]] یکی از پنج نشانه برای مؤمن شمرده شده است.<ref>تهذیب الاحکام، ج6، ص52.</ref> براساس آمار عتبه عباسیه تعداد زائران پیادهروی اربعین از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳شمسی بین 11 تا 22 میلیون نفر متغییر بوده است.<ref>«[https://alkafeel.net/news/index?id=27092&lang=ar العتبة العباسیة تعلن أعداد الزائرین المشارکین فی إحیاء زيارة الأربعین]»، شبکة الکفیل العالمیة - الموقع الرسمی للعتبة العباسیة المقدسة.</ref><br />
<br />
== مکانهای زیارتی کربلا ==<br />
<br />
=== حرم و ضریح امام حسین(ع) ===<br />
{{اصلی|آستان مقدس امام حسین(ع)}}<br />
مقبره امام حسین(ع) بنایی است که بر محل دفن پیکر آن حضرت ساخته شده است. دو ضلع پایین [[ضریح قبر امام حسین(ع)|ضریح امام حسین(ع)]] به [[حضرت علی اکبر]] و شهیدان بنی هاشم اختصاص دارد.<ref>شمیم یار، ص 33و34.</ref> بر روی ضریح گنبدی با پوششی از طلا ساخته شده است.<ref>موسوعه العتبات، ج8، ص181.</ref> <br />
<br />
در محدوده حرم، اماکن و بخش های دیگری وجود دارد:<br />
<br />
* '''[[ضریح شهدای کربلا]]''': پایین پای آن حضرت، به فاصله چند متری مدفون هستند. قبر آنان در داخل یک اتاق با پنجرهای از نقره قرار دارد که بر بالای آن اسامی شهدا در کتیبهای نوشته شده است.<ref>شمیم یار، ص 33.</ref><br />
* '''ضریح حبیب بن مظاهر''': [[حبیب بن مظاهر]] از اصحاب [[امام علی(ع)|امیرالمومنین(ع)]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]<ref>نقد الرجال، ج1 ص339.</ref> و پرچمدار جانب چپ لشکر امام بود.<ref>تاریخ الطبری،ج5 ص422.</ref> قبر او اکنون در ضریح نقرهای رنگ در رواق جنوبی به سمت قبله قرار دارد.<br />
* '''قتلگاه''': [[قتلگاه امام حسین(ع)|قتلگاه]] محلی است که سر امام حسین(ع) را از تن جدا کردند. محل این واقعه در حجره ویژهای است که در بخش جنوبی صحن (ایوان طلا) قرار دارد.<ref>هشت بهشت، ص 161؛ شمیم یار، ص33.</ref><br />
<br />
از جمله دیگر بخشهای داخل حرم:{{ستون-شروع|۲}}<br />
* [[قبر ابراهیم مجاب|مرقد ابراهیم مُجاب]]<br />
* [[رواقهای چهارگانه]]<br />
* [[مناره عبد]]<br />
* [[مقام نخل مریم (کربلا)]]<br />
* [[بابهای حرم مطهر امام حسین(ع)]]<br />
* [[موزه و کتابخانه حرم]]<ref>اعیان الشیعه, ج2، ص224و230؛ مکارم الاثار، ج2، ص610؛ المواقع الاثریه و السیاحیه فی کربلاء، ص60 – 64؛ تهذیب الاحکام، ج6، ص73؛ وسائل الشیعه، ج14، ص517؛ سفر نامه عضدالملک، ص161.</ref><br />
* <br />
* <br />
* <br />
{{پایان}}[[پرونده:کربلا - ابن فهد.jpg|بندانگشتی|مزار ابن فهد حلی در کربلا]]<br />
=== مکانهای زیارتی دیگر ===<br />
مکانهای زیارتی متعددی در اطراف حرم حسینی قرار دارد که اسامی آنها به شرح زیر است: <br />
{{ستون-شروع|۲}}<br />
* [[حرم حضرت ابوالفضل(ع)]]<br />
* <br />
* [[خیمهگاه حسینی]]<br />
* <br />
* [[بین الحرمین (کربلا)|بین الحرمین]]<br />
* <br />
* [[تل زینبیه]]<br />
* <br />
* مزار [[مرقد حر بن یزید ریاحی|حر بن یزید ریاحی]]، <br />
* <br />
* مزار [[مرقد عون بن عبدالله|عون بن عبدالله]]، <br />
* <br />
* مزار [[آستان طفلان مسلم بن عقیل|طفلان مسلم]]،<br />
* [[مزار ابن فهد حلی]]<br />
* [[ مزار سید احمد ابوهاشم]]، از نوادگان امام کاظم (ع) <br />
* [[قبر سید ابواحمد موسوی]]، از نوادگان امام کاظم (ع) <br />
* [[قبرستان وادی ایمن (کربلا)]]<br />
* مزار ابن حمزه، از نوادگان حضرت ابوالفضل<br />
* [[مرقد نوح بن دراج]]<br />
* [[مزار امامزاده احمد بن موسی(ع)]]<br />
* [[مزار امامزاده اخرس بن موسی(ع)]]<br />
* [[مزار امامزاده اسماعیل بن موسی(ع)]]<br />
* [[مزار امامزاده عبدالله بن موسی (کربلا)]]<br />
* [[مزار سیداسماعیل و امکلثوم]]<br />
* [[مقام امام علی (کربلا)]]<br />
* [[مقام دیدار امام حسین(ع) و عمر بن سعد]]<br />
* مزار محمد بن نبی بن کاظم (ع).<ref>سیری در سرزمین خاطرهها، ص 116؛ عتبات عالیات، ص135؛ هشت بهشت، ص165و166؛ فرهنگ زیارت، ج4ص 107.</ref><br />
{{پایان}}<br />
<br />
== آثار تاریخی کربلا ==<br />
<br />
* '''قلعه اُخَیضِر''': این قلعه و دژ در منطقهای به همین نام در ۲۰ کیلومتری غرب شهر کربلا واقع است. داخل قلعه مسجد کوچکی وجود دارد و اطراف دیوارهای آن به صورت برج ساخته شده است.<ref>عتبات عالیات،ص157.</ref><br />
* '''قلعه هندی''': این قلعه در ۴ کیلومتری شهر کربلا به دست آقا محمد خان قاجار برای حفظ امنیت کربلا بنا گردید ولی با مرگ او ناتمام ماند و از آنجا که هزینه تکمیل آن از هندوستان تامین شد و آصف الدوله هندی نیز در ابتدای قرن سیزدهم قمری بر آن حجرههایی برای اسکان زائران افزود این قلعه به قلعه هندی معروف شد.<ref>عتبات عالیات، ص157؛ المواقع الاثریه، ص29 – 31. </ref><br />
* '''قصر عَطشان''': قصر عطشان، مربوط به عصر عباسی و در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی کربلا واقع است و امروزه بخشی از دیوارها و طاقهای آن باقی مانده است.<ref>عتبات عالیات، ص157.</ref><br />
* '''[[مقام امام زینالعابدین (کربلا)|مقام امام زین العابدین(ع)]]''': ابوطالب خان جهانگرد معروف در اوایل قرن سیزدهم (۱۲۱۷ق.) به مقام امام زین العابدین علیه السلام یا خیمهگاه اشاره میکند که همسر آصف الدوله بنائی روی آن احداث کرده، این مقام ظاهراً کنار بیمارستان امام حسین امروزی بوده و برخی آن را در محل اصلی خیمهگاه میدانند.<ref>عتبات عالیات، ص158.</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* الاخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری (م276ق)، تحقیق عبد المنعم عامر، قاهره، دارالکتب العربی، 1960م.<br />
* الاصول السته عشر، عدهای از محدثین قرن دوم هجری، قم، دار الشبستری، 1405ق.<br />
* اعیان الشیعه، امین عاملی سید محسن (قرن 14)، تحقیق حسن امین ، بیروت، دار التعارف، 1403ق.<br />
* آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى، عبد الحسين بينش، تهران، اداره عقيدتى سياسى سپاه، 1387ش.<br />
* امالی(فارسی)، شیخ طوسی، تهران، کتابچی، 1376ش.<br />
* بغیه النبلاء فی تاریخ کربلا، کلیددار آل طعمه عبدالحسین ،تحقیق عادل کلید دار آل طعمه، کربلا، مرکز الدراسات و البحوث، 1435ق.<br />
* تاریخ الطبری، طبری محمد بن جریر (م310ق)، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، ۱۹۶۷ <br />
* تاریخ کربلا و حائر حسینی،کلیددار عبدالجواد، تحقیق مسلم صاحبی، تهران، نشر مشعر ، ۱۳۸۹ش.<br />
* تجارب الامم، مسکویه رازی ابوعلی (م۴۲۱ق.)، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران ، سروش، ۱۳۷۹ش.<br />
* تهذیب الاحکام، شیخ طوسی (م۴۶۰ق.)، تحقیق سید حسن موسوی خرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش.<br />
*مسیر طالبی، طالبی اصفهانی ابوطالب بن محمد(م ۱۲۲۱ق)، تحقیق خدیو جم ، تهران، شرکت انتشارات علمی فرهنگی، 1383ش.<br />
*معجم البلدان، یاقوت حموی(م۶۲۶ق)، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵م.<br />
* کامل الزیارات، ابن قولویه جعفر بن محمد (م۳۶۷ ق)، تحقیق جواد قیومی، قم، مؤسسه نشر الفقاهه، 1417ق.<br />
* موسوعه العتبات المقدسه، خلیلی جعفر (م1405ق)، بیروت ، مؤسسه الاعلمی، 1407ق.<br />
* سیری در سرزمین خاطرهها (سفرنامه کربلا)، زمانی احمد، تهران، مشعر، ۱۳۸۸ ش. <br />
* شمیم یار، ویزه زائران عتبات عالیات، معاونت فرهنگی حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت. <br />
* عتبات عالیات عراق، قائدان اصغر ، تهران، مشعر، ۱۳۸۳ ش.<br />
* سفرنامه ابن بطوطه، ابن بطوطه محمد بن عبدالله(م۷۷۹ ق)،ترجمه محمدعلی موحد، تهران، نشر آگه، ۱۳۷۶ش. <br />
*سفرنامه عضد الملک به عتبات، عضدالملک علیرضا بن موسی ایلخانی(م۱۳۲۸ق)، تصحیح حسن مرسلونه، تهران، مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی، ۱۳۷۰ ش.<br />
* روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، خوانساری محمد باقر بن زین العابدین (م1313ق)، تحقیق اسدالله اسماعیلیان، قم، نشر دهاقانی(اسماعیلیان)، 1390ق.<br />
* مکارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار، حبیب آبادی محمد علی (م 1396ق)، اصفهان، نشر کمال، 1362ش. <br />
* المواقع الاثریه و السیاحیه فی کربلاء، سلمان هادی آل طعمه، تهران، نشر مشهر ، 1389ش.<br />
* نزهه الجلیس و منیة الادیب الانیس، موسوی حسینی عباس بن علی (م۱۱۸۰ق)، تحقیق محمد مهدی خرسان، قم ، المکتبه الحیدریه، ۱۳۷۵ش.<br />
* نقد الرجال، تفرشی (م قرن ۱۱ ق)، قم، تحقیق و نشر موسسه آل البیت، ۱۴۱۸ق.<br />
* فرهنگ زیارت، فصلنامه، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۸ ش.<br />
* همسفر، ره توشه زائران، جمعی از نویسندگان، تهران، نشر مشعر ، 1394ش.<br />
*هشت بهشت ، ویژهنامه زائران دانشگاهی عتبات، کوشش محمد حسین پورامینی.<br />
* وقعه الطف، ابی مِخنَف لوط بن یحیی (م ۱۵۸ ق)، تحقیق محمد هادی یوسفی غروی، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۱۷ق.<br />
*وسائل الشیعه، حر عاملی (م۱۱۰۴ق)، قم، تحقیق و نشر مؤسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.{{پایان}}{{شهرهای مقدس شیعیان}}<br />
[[رده:شهرهای شیعی]]<br />
[[رده:شهرهای مذهبی عراق]]<br />
[[رده:اماکن زیارتی عراق]]<br />
[[رده:شهرهای تاریخی عراق]]<br />
[[رده:شهرهای مذهبی مسلمانان]]<br />
[[رده:مکانهای منتسب به امام حسین(ع)]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[ar:كربلاء]]<br />
[[en:Karbala]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1&diff=66131مسجد عسکر2025-12-13T08:49:42Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات پدیدههای طبیعی<br />
| عنوان = <br />
| تصویر = مسجد حمزه 5.png<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نوع = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| وبگاه = <br />
| مکان = در شمال [[مدینه]] و جنوب [[کوه احد]] و شرق [[مدفن شهدای احد]]<br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| مساحت = <br />
| ویژگیهای جغرافیایی = <br />
| قدمت = <br />
| بزرگداشته شده نزد = <br />
| یاد شده در = <br />
| ویژگی یاد شده در متون مذهبی = شهادت حضرت حمزه (ع) در این مکان<br />
| باورها = <br />
| اسطورهها = <br />
| احکام = <br />
| آیینها = <br />
| وقایع تاریخی = <br />
| توصیههای مذهبی = <br />
| گفتههای مشهور = <br />
| بناها = <br />
| طول جغرافیایی = 39.612534<br />
| عرض جغرافیایی = 24.504302<br />
| وضعیت کنونی = تخریب شده<br />
}}'''مسجد عَسکر''' از مساجد تاریخی [[مدینه]] بوده که در شرق [[مقبره شهدای احد|مدفن شهدای احد]] قرار داشت. وجه تسمیه آن به احتمال زیاد به دلیل نماز خواندن لشکر اسلام (عسکر) در آستانه [[جنگ احد]] در این مکان است. بر اساس گزارشها، [[حضرت حمزه]] در محدوده این مسجد به شهادت رسید و [[پیامبر(ص)]] نیز در آنجا نماز خوانده و برای شهدا دعا کردند. این مسجد در طول تاریخ دچار تخریب و بازسازیهای متعدد شد و نهایتاً در سال ۱۴۰۵ قمری (۱۹۸۵ میلادی) به طور کامل تخریب گردید و [[مسجد حمزة بن عبدالمطلب (مدینه)|مسجد حمزه]] با ساختمانی جدید در مکان آن احداث شد.<br />
<br />
== نام و مکان ==<br />
'''مسجد عَسکر''' در شرق [[مقبره شهدای احد|مدفن شهدای احد]] بوده و وجه تسمیهای برای نام عسکر بر آن نقل نشده است.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=207 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ج3، ص207و208.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1.pdf&page=536 المدینه بین الماضی و الحاضر، ص536.]</ref> به گمان برخی محققین، نام عسکر(به فارسی: لشکر) به علت نماز خواندن لشکر اسلام در آستانه [[جنگ احد]] در این محدوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=206 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ج3، ص206.]</ref> مسجد 409متر از کوه احد و 3.710متر با [[مسجد النبی]] فاصله داشته است.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص372.</ref><br />
<br />
== پیشینه ==<br />
<br />
==== شهادت حضرت حمزه ====<br />
براساس برخی گزارشها پس از ضربه خوردن [[حضرت حمزه]] در میانه [[جنگ احد]]، در محدوده این مسجد از اسب افتاد و شهید شد.<ref name=":0" /><br />
<br />
==== پیامبر(ص) در محدوده مسجد ====<br />
محققان معاصر بر پایه یک گزارش قدیمی، احتمال میدهند [[پیامبر اسلام|پیامبر اسلام(ص)]] در محدوده این مسجد به همراه لشکر اسلام در آستانه [[غزوه احد|جنگ احد]] نماز خوانده است.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص368؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=206 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ج3، ص206.]</ref> بنابر برخی نقلها بعد از جنگ احد، پیامبر(ص) در مکان این مسجد برای حضرت حمزه و شهدای احد دعا کرد و هشت سال بعد به جهت زنده نگهداشتن یاد آنها در این نقطه بر حمزه نماز خواند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص369و370؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=206 باخبار دارالمصطفی، ج3، ص206.]</ref><br />
== تاریخچه ==<br />
در قرن دهم قمری بیشتر ساختمان مسجد تخریب شده بود و در بقایای آن سنگهای حکاکی شده همشکل، قابل مشاهده بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=207 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ج3، ص207.]</ref> مسجد در دوران [[حکومت عثمانی]](حکومت تا 1327ق./1909م.) دارای بنای نیکویی توصیف شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1.pdf&page=536 المدینه بین الماضی و الحاضر، ص536.]</ref> در سال 1405قمری/1985میلادی مسجد عسکر را به صورت کامل تخریب کردند<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص376.</ref> و [[مسجد حمزة بن عبدالمطلب (مدینه)|مسجد حمزه]] را با ساختمانی جدید در مکان مسجد عسکر بنا کردند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص368.</ref><br />
== نگارخانه ==<br />
<gallery mode="packed" heights="150"><br />
پرونده:مسجد حمزه1.png|تصویر قدیمی مسجدحمزه پیش از سال 1344قمری که بخشی از مسجد عسکر در سمت راست آن مشخص است.<br />
پرونده:مسجد حمزه 5.png|تصویر مسجد عسکر که در سال 1385قمری مورد توسعه قرار گرفت.<br />
</gallery><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
<br />
* [[مسجدهای مدینه]]<br />
* [[مقبره شهدای احد]]<br />
* [[مسجد حمزة بن عبدالمطلب (مدینه)|مسجد حمزه بن عبدالمطلب(مدینه)]]<br />
* [[غزوه احد]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''، عبدالعزیز کعکی، مدینه، ناشر:مولف، ۲۰۱۱م.<br />
*'''وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۲۰۰۶م.<br />
*'''كشف الارتياب في أتباع محمد بن عبد الوهاب'''، سید محسن امین، قم، مکتبة الحرمین، بیتا<br />
*'''المدینة بین الماضی و الحاضر'''، السید ابراهیم العیاشی، مدینه، مکتبة العلمیه، 1972م.{{پایان}}{{اماکن مدینه}}<br />
[[رده:مسجدها]]<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[رده:مسجدهای تخریب شده مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[ar:مسجد العسکر]]<br />
[[en:Askar Mosque]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%81%D8%AE&diff=66130فخ2025-12-13T06:37:34Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div><br />
{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = فخ<br />
| تصویر = <br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = مکه <br />
| کاربری = میقات کودکان<br />
| بزرگداشت نزد = <br />
| وابسته به دین/مذهب = <br />
| باورها = <br />
| آیینها = <br />
| احکام = <br />
| زیارت کنندگان = <br />
| بازدیدکنندگان = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = محل شهادت شهدای فخ در سال 169 قمری<br />
| بازسازیها = <br />
| بازسازی کنندگان = <br />
| بخشهای از میان رفته = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| متولیان = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = <br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| ویژگیها = <br />
| گنبدها = <br />
| منارهها = <br />
| درها = <br />
| رواقها = <br />
| صحنها = <br />
| ایوانها = <br />
| گرداننده = <br />
| نهاد وابسته = <br />
| نهاد نگهدارنده = <br />
| مدیر = <br />
| روحانی = <br />
| نهادهای زیر مجموعه = <br />
| ثبت در = <br />
| شماره ثبت = <br />
| تاریخ ثبت = <br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی = 21.451497316068863<br />
| طول جغرافیایی = 39.80682772758126<br />
| توضیح نقشه = <br />
| فیلم = <br />
| توضیح فیلم = <br />
}}<br />
'''فَخّ''' منطقهای در شمال [[مکه]] و در نزدیکی [[مسجد تنعیم]] در فاصله چهار کیلومتری از [[مسجد الحرام]]. بنا بر نظر فقیهان [[شیعه]] این محل، مکان [[احرام]] کودکان است.<br />
<br />
[[مقبره شهدای فخ]] نیز در این محل قرار دارد. این مقبره محل دفن حسین بن علی (صاحب فخ) و عدهای از [[سادات حسنی]] است که در نبرد با عباسیان در سال ۱۶۹ هجری در فخ به [[شهادت]] رسیدند. به گزارش مورخان، قبور برخی از [[صحابه|صحابه پیامبر]] از جمله عبدالله بن عمر بن خطاب نیز در این منطقه قرار دارد که در [[سعودی|دوره سعودی]] تخریب شده است.<br />
<br />
براساس برخی روایات، [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] در این مکان [[نماز]] خوانده و خبر از شهادت یکی از فرزندانش داده است و در رثای ایشان گریسته است.<br />
<br />
==فضیلت و اهمیت==<br />
بر اساس روایتی، [[رسول خدا(ص)]] هنگامی که از مدینه به مکه میرفت، قبل از وارد شدن به مکه در فخ که شش میلی مکه بود [و اکنون جزء شهر مکه شده]، غسل کرد.<ref>الروض المعطار، ص۴۳۶.</ref> بنابر روایتی دیگر، پیامبر(ص) در این مکان به نماز ایستاد و در نماز گریست. پیامبر علت گریستنش را شهادت یکی از فرزندانش در این مکان عنوان کرد.<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۶۶ و ۳۶۷.</ref> همچنین [[امام صادق(ص)]] در گذر از این مکان، از شهادت یکی از اهلبیتش در این مکان خبر داد.<ref>مقاتل الطالبیین ، ص۳۶۷؛ منتهی الآمال، ج۱ ص۲۶۱.</ref> شیخ طوسی در کتاب رجال خود، صاحب فخ را از اصحاب امام صادق(ص) دانسته است.<ref>رجال الطوسی، ص۴۸۹.</ref> روایت شده [[امام کاظم(ع)]] از شهید فخ تجلیل کرده است.<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref><br />
<br />
== موقعیت جغرافیایی ==<br />
<br />
فَخّ یا وادی زاهر،<ref>شفاء الغرام، ج۱ ص۴۷۲.</ref> نام منطقهای در شمال مکه، نزدیک [[مسجد تنعیم]] است. این مکان در ۴ کیلومتری [[مسجد الحرام]] قرار دارد. امروزه از این مکان به نام «حَیُّ الشهداء» (کوی شهدا) یاد میشود.<br />
<br />
== مقبره شهدای فخ ==<br />
[[پرونده:فخ.jpg|بندانگشتی|تصویر بخشی از قبرستان فخ.]]<br />
{{اصلی|مقبره شهدای فخ}}<br />
در منطقه فخ، تپهای وجود دارد که در دامنه آن مقبرهای است که به مقبره شهدای فخ مشهور است.<ref name=":0" /> شهدای فخ، عدهای از [[سادات حسنی]] بودند که در نبرد با [[عباسیان]] در سال ۱۶۹ قمری در این مکان به شهادت رسیدند.<ref>تاریخ ابن خلدون، ح5، ص148.</ref> <br />
<br />
مطابق آخرین منابع معاصر، این مقبره نسبتا وسیع بوده ولی به خاطر راه، به سه بخش تقسیم شده، بخشی از آن با حدود دو متر ارتفاع از سطح خیابان قرار دارد و بخش اصلی از آن هم با یک چهار دیواری و دری همیشه بسته، محصور شده است. گفته می شود قبر حسین بن علی یا شهید فخ در این چهار دیواری قرار دارد.<ref name=":0">نگا: آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۹۹ و ۲۰۰.</ref> براساس برخی اخبار مربوط به سال 1391شمسی، قبرستان شهدای «فخ» تخریب و به یک زبالهدانی تبدیل شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/91090602351/%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D9%82%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C ایسنا، کد خبر: 91090602351]</ref><br />
<br />
== شهید فخ ==<br />
{{اصلی|شهید فخ}}<br />
حسین بن علی بن حسن مثلث بن حسن مثنّی فرزند [[امام حسن مجتبی(ع)]] مشهور به صاحب فخ،<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۶۴.</ref> رهبر قیامی علیه حکومت عباسیان بوده که از آن به واقعه فخ یا [[قیام فخ]] یاد می شود.<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۶۶–۳۶۷.</ref><br />
<br />
صاحب فخ در روز [[۸ ذیالحجه]] سال ۱۶۹ق ([[ترویه|یوم الترویه]]) در منطقه فخ در جنگ با سپاه هادی عباسی(حک: ۱۶۹ - ۱۷۰ ق)، با اکثر سپاهیانش از جمله حدود ۱۰۰ نفر از سادات حسنی به شهادت رسیدند.<ref>اعیان الشیعه،ج ۶ص ۹۷ ؛ فرهنگ اعلام جغرافیائی، ص۱۹۹.</ref> به گزارش حموی تاریخنویس قرن هفتم قمری، بدنهای شهدا پس از سه روز که روی زمین باقی ماند و طعمه درندگان قرار گرفت، در جایی که اکنون به عنوان «مقبره شهدای فخ» از آن یاد میشود، دفن شدند.<ref>معجم البلدان، ج۴ ص۲۳۸.</ref><br />
<br />
شهید فخ یا صاحبِ فخ، قیامش را از [[مدینه]] آغاز کرد.<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۷۲.</ref> وی پس از تسلط بر شهر؛ به علت نزدیکی [[ایام حج]]، با ۳۰۰ تن از یاران و نزدیکانش به سوی [[مکه]] حرکت کرد. اما پس از رسیدن به منطقه فخ، با سپاه عباسی که فرماندهی آن را عباس بن محمد یکی از نوادگان عبدالله بن عباس به عهده داشت روبرو شد و در این نبرد همه سپاه او شهید و تعداد اندکی اسیر شدند. برخی از خویشاوندانش نیز مانند دایی او [[ادریس بن عبدالله]] موفق به فرار شدند. ادریس به مغرب فرار کرد و [[سلسله ادریسیان]] را در آنجا پایهگذاری کرد.<ref>تاریخ تشیع، ج۱ ص۲۶۳.</ref> <br />
=== قبرهای دیگر ===<br />
گفته میشود عبدالله بن عمر بن خطاب<ref>الطبقات الکبری، ج۴ ص۱۴۲.</ref> و عدهای از [[صحابه پیامبر]] نیز در منطقه فخ مدفوناند.<ref>معجم البلدان، ج۴ ص۲۳۸.</ref> گزارشی از دفن عبدالله بن زبیر در فخ نیز وجود دارد.<ref>آثار اسلامی مکه ومدینه، ص۲۰۰.</ref><br />
<br />
== میقات کودکان==<br />
[[فقیه|فقیهان شیعه]] بر اساس روایات، فخ را محل [[میقات|میقات کودکان]] میدانند.<ref>المرتقی، ج2، ص28.</ref> در روایتی، [[امام صادق(ع)]] در پاسخ به این سؤال که در کجا میتوان لباسهای دوخته را از تن کودکان بیرون آورد؟ [و آنها را محرم ساخت؟]، فرمود: پدرم [[امام باقر(ع)]] در فخ لباسهای کودکان را میکَند [و آنها را [[احرام|محرِم]] میساخت].<ref>الکافی، ج۴ ص۳۰۳؛ من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۴۳۳.</ref> برخی از فقیهان معتقدند ولیِّ کودک میتواند کودک را در یکی از [[میقات|میقاتهای پنجگانه]] مُحرم کند بدین معنا که به نیابت از او نیت کند و [[تلبیه|لبیک گوید]] اما کندن لباس کودک و پوشاندن [[لباس احرام]] بر او را میتواند تا فخ به تاخیر اندازد.<ref>معالم الدین، ج۱ ص۲۳۰؛ المرتقی، ج۲ص ۲۸.</ref> بیشتر فقهای شیعه معتقدند اصل [[احرام]] کودکان میتواند از فخ به عنوان یک میقات برای آنها قرار گیرد.<ref>موسوعه احکام الاطفال و ادلتها، ج۵ ص۲۸۲.</ref>البته این در مورد غیر از [[حج تمتع]] است. <br />
<br />
برخی فقهای معاصر نیز مانند محمدتقی بهجت معتقدند؛ ولیِّ کودک، او را در یکی از میقاتهای معروف محرِم کند و میتواند، کندن لباس دوخته و پوشاندن لباس احرام بر کودک را تا فخ به تاخیر بیندازد.<ref>آراء المراجع فی الحج،ج ۱ ص۳۴.</ref> <br />
<br />
[[فقهای اهل سنت|فقهای اهلسنت]] در این مورد مخالف یا ساکتاند. اما برخی از آنها میگویند که مشکلی ندارد که احرام صبی (کودک) را تا حرم یا نزدیک حرم به تاخیر انداخت.<ref>الکافی فی فقه اهل المدینه، ج1، ص411.</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
== منابع==<br />
{{منابع}}<br />
* آثار اسلامی مکه و مدینه، جعفریان رسول، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۰ش.<br />
* آراء المراجع فی الحج علی ضوء فتاوی الامامِ الخمینی، افتخاری گلپایگانی علی، تهران، نشر مشعر، ۱۴۲۸ق.<br />
* اعیان الشیعه؛ امین عاملی سید محسن، تحقیق حسن امین، بیروت، دار التعارف، ۱۴۰۳ق.<br />
* بحارالانوار، علامه مجلسی محمد باقر، تهران، اسلامیه، بیتا. <br />
* تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ترجمه آیتی، تهران، مطالعات فرهنگی، 1363ش. <br />
* تاریخ تشیع، عدهای از محققین، زیر نظر دکتر سید احمدرضا خضری، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۸۸ش.<br />
* رجال الطوسی، طوسی محمد بن حسن، تحقیق جواد قیومی اصفهانی، قم موسسه نشر اسلامی ۱۴۲۷ق.<br />
* الروض المعطار فی خبر الاقطار، حمیری محمد بن عبدالمنعم (م ۹۰۰ ق)، تحقیق احسان عباس، بیروت، مکتبه لبنان ناشرون، ۱۹۸۴م.<br />
* شفاء الغرام باخبار البلد الحرام؛ فاسی محمد بن احمد، تحقیق علی محمد عمر، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، ۱۴۲۸ق.<br />
* الطبقات الکبری، ابن سعد، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۰ق.<br />
* فرهنگ اعلام جغرافیایی، شراب محمد محمد حسن، ترجمه حمیدرضا شیخی، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۳ش.<br />
* الکافی، کلینی محمد بن یعقوب (م ۳۲۹ ق)، تهران اسلامیه، ۱۳۶۲. <br />
* الکافی فی فقه اهل المدینه، ابن عبدالبر قرطبی یوسف بن عبدالله ( م۴۶۳ ق)، تحقیق محمد محمد احید، ریاض، مکتب الریاض الجدیثه، ۱۴۰۰ <br />
* المرتقی الی الفقه الاَرقی، روحانی محمد (م ۱۴۱۸ ق)، تهران دار الجلیّ (مؤسسه الجلیل للتحقیقات الثقافیه)، ۱۴۱۹. <br />
* معالم الدین فی فقه آل یاسین، انصاری محمد بن شجاع ( ابن قطان م ۸۳۲ق)، قم، مؤسسه الامام الصادق، ۱۴۲۴. <br />
* معجم البلدان، یاقوت حموی (م۶۲۶ق)، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵. <br />
* مقاتل الطالبیین، ابو الفرج اصفهانی علی بن الحسین(م۳۵۶ ق)، تحقیق احمد صقر، بیروت، مؤسسه الاعلمی، ۱۴۱۹. <br />
* منتهی الامال، محدث قمی (م ۱۳۵۹ ق)، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۷۹. <br />
* من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق (م ۳۸۶ ق)، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۰۴. <br />
* موسوعه احکام الاطفال و ادلتها، انصاری قدرت الله، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، ۱۴۲۹. <br />
{{پایان}}<br />
<br />
{{حج و عمره}}<br />
<br />
[[رده:میقاتهای حج]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مکه]]<br />
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:Fakh]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=61044مسجد سلمان فارسی2025-03-18T11:42:19Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div><br />
'''مسجد سلمان فارسی''' از مساجد تاریخی مدینه در جنوب [[مسجد فتح (مدینه)|مسجد فتح]] و در شمال غرب [[کوه سلع]] قرار دارد. پیامبر(ص) در [[جنگ احزاب]] در این مکان نماز خواند. نام مسجد را به تناسب نقش آفرینی سلمان فارسی در پیشنهاد کندن خندق برای دفاع در برابر سپاه قریش، به نام او نامگذاری کردهاند. مسجد دارای یک حیاط و شبستانی مستطیلی شکل است. {{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد سلمان فارسی<br />
| تصویر = سلمان.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = [[عربستان]] * [[مدینه]] * در کنار [[مسجد فتح]] و در حاشیه کوه سلع<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = نماز خواندن پیامبر(ص) در محدوده این مسجد<br />
| آیینها = <br />
| زمان پایهگذاری = قرن اول هجری<br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = موجود<br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| ویژگیها = <br />
| عرض جغرافیایی = 24.477443<br />
| طول جغرافیایی = 39.595562<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
== نام و مکان ==<br />
مسجد سلمان فارسی در جنوب [[مساجد خندق|مسجد فتح]] و در شمال غربی دامنه [[کوه سلع]] قرار دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=143 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص143.]</ref> گفته شده چون [[سلمان فارسی|سلمان فارسی،]] یکی از یاران [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]، در [[غزوه خندق]] بود و پیشنهاد ایجاد خندق اتز او بود نامش بر این مسجد گذاشته شد.<ref name=":0" /><br />
<br />
== نماز پیامبر(ص) ==<br />
مسجد سلمان یکی از [[مساجد خندق|مساجد فتح]] است. بنابر روایات پیامبر در مسجد فتح و مساجد اطرافش نماز خوانده است.<ref name=":4">الدرة الثمينة في تاريخ المدينة، ابن نجار، ص189.</ref> به گزارش ابن شبه پیامبر در روز [[جنگ احزاب]] در محدوده پایین کوه سلع نماز خواندند و سپس از کوه بالا رفتند و در بالای آن دعا کردند.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ابن شبه، ص59 و 58]</ref> پژوهشگران این مکان را همان مسجد سلمان دانسته اند. <ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=144 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص144.]</ref><br />
<br />
== تاریخچه بنا ==<br />
<br />
مسجد سلمان فارسی از مساجد قدیمی [[مدینه]] است. برخی محققان بر آنند که این مسجد احتمالا در استانداری [[عمربن عبدالعزیز]] بر مدینه (بین87تا101ق.) ساخته شده باشد.<ref name=":6">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A.pdf&page=188 المدينه المنوره تطورها العمراني، ص188.]</ref> نام بردن از مسجد سلمان در کتاب ابن شبه<ref name=":2" /> (که در 173 تا 262ق. میزیسته) نشان میدهد که این مسجد در قرن دوم هجری موجود بوده است. <br />
<br />
ابن براج (متوفی 481ق.) از این مسجد یاد کرده است.<ref>المهذب، ابن براج، ج1، ص283.</ref> مسجد در 577 هجری بازسازی شد.<ref name=":5">بهجة النفوس والأسرار فی تاريخ دار هجرة النبي المختار، مرجانی، ج۱، ص۵۷۰.</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A.pdf&page=189 المدينه المنوره تطورها العمرانی، ص189.]</ref> بعد از همین بازسازی است که [[ابن نجار]] ساختمان مسجد را در کنار نخلهای زیاد و ساخته شده از سنگ و گچ توصیف کرده است.<ref name=":4" />برخی منابع دعا و زیارت شیعه در قرن هفتم از این مسجد یاد کردهاند.<ref>المزار، محمد بن جعفر المشهدی، ص۱۰۲.</ref><ref>مصباح الزائر، السيد ابن طاووس، ص۶۴.</ref><br />
<br />
[[ابن جبیر]] (متوفی614ق.) در سفرنامه خود این مسجد را در راه [[کوه احد]] توصیف کرده است.<ref>رحلة ابن جبير، ص۱۵۶.</ref>همچنین در کتابهای نگاشته شده در قرن هشتم،<ref>رحلة ابن بطوطة، ج۱، ص۳۶۳ / بهجة النفوس والأسرار فی تاريخ دار هجرة النبي المختار، مرجانی، ج۱، ص۵۷۰.</ref> نهم،<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، سخاوی، ج۱، ص۴۰. / إثارة الترغيب والتشويق (ويليه زيارة بيت المقدس لابن تيمية)، خوارزمی، ج۲، ص۷۴.</ref> دهم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=189 وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص189.]</ref> و یازدهم<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص۱۳۵ / الرحلة العیاشیه، ج1، ص392.</ref> از این مسجد یاد کردهاند.<br />
<br />
== وضعیت امروز ==<br />
مسجد سلمان فارسی امروزه نیز محل زیارت و بازدید زائران است.<ref name=":3">آثار اسلامی مکه و مدینه، جعفریان، ص300.</ref> اين مسجد شبستانی مسقف در قسمت جنوبى (سمت قبله) صحن و حیاطی در بخش شمالی است. شبستان مسجد به شکل مستطیل و سقف آن دارای طاق قوسی شکل است.<ref name=":1" /> طول مسجد 8 و نیم متر و عرض آن هفت متر است.<ref name=":6" /><br />
<br />
== تصاویر قدیمی مسجد ==<br />
<gallery><br />
پرونده:غغب.jpg|alt=<br />
پرونده:1776097.jpg|alt=<br />
پرونده:سلمان2.jpg|alt=<br />
پرونده:Cdn4.premiumread.jpg|alt=<br />
پرونده:2024-09-03 06 39 50-الفتح، 7149 - حي - 3378، المدينة المنورة 42312، عربستان سعودی - Google Maps.png|alt=|بر اساس تصویر، برای مدتی درب ورودی مسجد مسدود بوده است.<br />
</gallery><br />
<br />
== تصاویر جدید ==<br />
<gallery><br />
پرونده:2024-09-03 07 11 04-Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:2024-09-03 07 06 12-Google Maps.png|محراب<br />
پرونده:2024-09-03 06 59 44-Google Maps.png|alt=|جهت جنوبی مسجد از بیرون، که در آن جایگاه محراب مشخص است.<br />
پرونده:2024-09-03 07 04 33-Google Maps.png|alt=|تصاویر مسجد پیش از نصب دربهای شیشهای<br />
پرونده:2024-09-03 07 05 48-Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:2024-09-03 07 00 12-Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:Thumbnail sm MfPou8NzLmWlkOg.webp|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''المهذب'''، القاضي ابن البراج. مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة، 1406.<br />
*'''مصباح الزائر'''، السيد ابن طاووس، مؤسسة آل البيت عليهم السلام لإحياء التراث - قم، 1417.<br />
*'''إثارة الترغيب والتشويق (ويليه زيارة بيت المقدس لابن تيمية)'''، محمد بن اسحاق الخوارزمي، مكتبة نزار مصطفي الباز - مكه مكرمه، 1418.<br />
*'''المزار'''، محمد بن جعفر المشهدی، نشر القيوم - قم - ايران، 1419.<br />
*'''رحلة ابن جبير(تذكرة بالأخبار عن اتفاقات الأسفار)'''، ابن جبير، الموسسة العربية للدراسات و النشر - دار السويدي - بيروت - ابوظبي، 2008.<br />
*'''رحلة ابن بطوطة (تحفة النظار في غرائب الأمصار وعجائب الأسفار )'''، ابن بطوطة، اكاديميه المملكه المغربيه - رياض، 1417.<br />
*'''التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة'''، شمس الدين السخاوی، دار الكتب العلمية - بيروت - لبنان، 1414ه-1993م.<br />
*'''الجواهر الثمينة في محاسن المدنية'''، محمد كبريت الحسيني المدني، دار الكتب العلمية - بيروت، الطبعة الاولی، 1417ه.<br />
*'''الرحلة العياشية۱۶۶۱-۱۶۶۳م'''، عبدالله بن محمد عیاشی، ابوظبی - امارات: دار السويدي للنشر و التوزيع، 2ج، 2006.<br />
*'''مساجد الاثریه'''، محمد الیاس عبدالغنی، مطابع الرشید بالمدینة المنورة، الطبعة الثانیة، 1419ه.<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱م.<br />
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''،رسول جعفریان، تهران ایران: نشر مشعر. ۱۳۹۰.<br />
*'''الدرة الثمينة في تاريخ المدينة'''، محمد بن محمود ابن نجار، قاهره - مصر: مکتبة الثقافة الدينية، بیتا.<br />
*'''المدينه المنوره تطورها العمراني'''، صالح لمعی مصطفی، بیروت، دارالنهضة العربیة، 1981.<br />
{{پایان}}{{اماکن مدینه}}<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:Salman Farsi Mosque]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%BA%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=61043مسجد غمامه2025-03-18T11:10:58Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد غَمامه<br />
| تصویر = مسجد غمامه.jpeg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = مناخه در غرب مسجدالنبی در شهر مدینه<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = <br />
| وابسته به دین/مذهب = <br />
| باورها = <br />
| آیینها = <br />
| احکام = <br />
| زیارت کنندگان = <br />
| بازدیدکنندگان = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| بازسازی کنندگان = <br />
| بخشهای از میان رفته = <br />
| ویژگیهای تاریخی = محل نماز عید پیامبر <br />
| متولیان = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = <br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| ویژگیها = <br />
| گنبدها = <br />
| منارهها = <br />
| درها = <br />
| رواقها = <br />
| صحنها = <br />
| ایوانها = <br />
| گرداننده = <br />
| نهاد وابسته = <br />
| نهاد نگهدارنده = <br />
| مدیر = <br />
| روحانی = <br />
| نهادهای زیر مجموعه = <br />
| ثبت در = <br />
| شماره ثبت = <br />
| تاریخ ثبت = <br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی = 24.465864450446933<br />
| طول جغرافیایی = 39.60695433493071<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
'''مسجد غَمامة''' یا مسجد مصلی مسجدی است در غرب [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] واقع در شهر [[مدینه]]. مسجد غمامه به همراه دو مسجد دیگر ([[مسجد امام علی (مناخه)|مسجد علی بن ابیطالب]] و [[مسجد ابوبکر(مناخه)|مسجد ابوبکر]]) که به آنها مسجدهای مصلی گفته میشود در فضای بازی ساخته شدهاند که به آن [[مناخه|مَناخة]] میگفتند و پیامبر در آنجا نماز عید قربان و فطر برپا میکرد. <br />
<br />
بنای امروزین مسجد غمامه همان است که در زمان سلطان عبدالمجید عثمانی (حکومت: 1255-1277ق) ساخته شد و از آن زمان تنها مرمت شده است. <br />
==مکان مسجد==<br />
مسجد غمامه یا مسجد مصلی در جنوب غرب [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] در زمینی قرار دارد که به آن میدان مصلی گفته میشود. این مکان [[مناخه|مَناخه]] نام داشت و صحرایی بود که بازار مدینه نیز در آنجا تشکیل میشد. پیامبر از این مکان که فضای بازی بود برای برپایی نماز عید (قربان و فطر) و نماز باران استفاده میکرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=122 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۱۲۲]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=223 مساجد الاثریه،ص ۲۲۳]</ref> <br />
<br />
{{بیشتر|مصلای پیامبر(ص)|۱=}}<br />
[[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]] در جاهای مختلفی از مناخه نماز عید بر پا کرده است. بعدها در برخی از این اماکن مسجدهایی ساخته شد که به آنها مسجدهای مصلی گفته میشود؛ مسجدهای دیگر یکی [[مسجد امام علی (مناخه)|مسجد علی بن ابیطالب(ع)]] و دیگری [[مسجد ابوبکر(مناخه)|مسجد ابوبکر]] است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=223 مساجد الاثریه،ص ۲۲۳]</ref><br />
<br />
==وجه تسمیه==<br />
غمامه به معنای ابر است. گفته شده یک بار که پیامبر در حال خواندن نماز باران (إِسْتِسْقاء) بود، ابری بر سر او سایه انداخت و سپس باران بارید.<ref>مدینه شناسی، ج1، ص 153</ref> <br />
<br />
مسجد غمامه را مسجد مصلی هم میخوانند به این دلیل که گفته شده اینجا مکانی است که پیامبر در سالهای پایانی عمرش در آنجا نماز عید برپا میکرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=117 وفاءالوفاء، ج3، ص 117]</ref><br />
==تاریخچه بنا==<br />
محل مسجد غمامه، آخرین مصلای پیامبر بود. یعنی آخرین جایی که پیامبر در آن نماز عید خواند و پس از درگذشت او نیز در همین مکان نماز عید و باران خوانده میشد. در زمان [[ابن زباله]] (درگذشت: 200ق) و [[ابن شبه]] (درگذشت: 262ق)، از تاریخ نگاران اهل [[مدینه]]، این مکان به عنوان مصلی شناخته میشده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=115 وفاء الوفاء، ج3، ص 115]</ref> <br />
<br />
گفته شده این مکان در نزدیکی خانه کثیر بن صَلْت، صحابی پیامبر، و در جنوب آن قرار داشته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=118 الوفاء الوفاء، ج3، ص 118]</ref>[[پرونده:مسجد غمامه پلان افقی.png|350px|thumb|left|پلان افقی مسجد مصلی]]<br />
=== سده نهم و پس از آن ===<br />
مسجد غمامه در گزارشهای تاریخ نگاران مدینه از قرن هشتم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:التعریف_بما_انست_الهجرة.pdf&page=146 التعریف بما انست الهجره، ص 146]</ref> یاد شده و به نظر سمهودی (درگذشت: 911ق) احتمالا اولین بار در زمان [[عمر بن عبدالعزیز]] ساخته شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=122 وفاء الوفاء، ج3، ص 122]</ref> سمهودی گزارش میکند که این مسجد در زمان او وجود داشت؛ هر چند دچار خرابی بود. همچنین بر در این مسجد نوشته شده که آن را به فرمان عز الدین، شیخ حرم مکه (درگذشت: 761ق)، بازسازی کرده اند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=123 وفاء الوفاء، ج3، ص 123]</ref> این مسجد را در سال 861ق امیر بردبک که معمار بود بازسازی کرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=146 وفاءالوفاء، ج3، ص 146]</ref><br />
<br />
گفته شده که عیاشی در سفرنامه خود در سال 1073 به این مسجد اشاره کرده است مسجدی که به گفته او مسجد مصلی العید خوانده میشده است.<ref>المساجد الاثریه، ص 235</ref><br />
<br />
=== بازسازی عصر عثمانی ===<br />
مسجد غمامه در عهد عبدالمجید اول عثمانی (حکومت: 1255-1277ق/ 1839-1861م) بازسازی شد و همان بنا تا کنون باقی مانده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:معالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=348 معالم المدینه بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد۱، ۳۴۸]</ref> در زمان سلطان عبدالحمید دوم (1293-1327ق/ 1876-1909م) اصلاحاتی در مسجد انجام شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=223 مساجد الاثریه، ص 232]</ref> در [[دوره سعودی]] نیز باز بر همان مبنا، ترمیم شد که کتیبه موجود تاریخ آن را سال 1411ق یعنی به عهد سلطنت ملک فهد نشان میدهد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=۲۳۴ مساجد الاثریه، ص 234] </ref><br />
== توصیف بنا ==<br />
طول مسجد غمامه 26 متر، عرض آن حدود ١٣ متر و مساحت کلّ آن ٣٣٨ متر بوده است. مسجد شش گنبد دایرهای دارد که بزرگترین آنها روی محراب قرار گرفته است. صالح لمعی مصطفی، در کتاب ''المدینه المنوره؛ تطورها العمرانی''، به توصیف و بررسی کامل معماری مسجد غمامه پرداخته است.<ref>نگاه کنید به: [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:المدينه_المنوره_تطورها_العمراني.pdf&page=138 المدینه المنوره، تطورها العمرانی، ص 138-145.]</ref><br />
<br />
== منبر مسجد مصلی ==<br />
در دوران اخیر منبری با نه پله در این مسجد قرار داشت کتیبهای از سوی سلطان سلیمان قانونی برآن حک شده بود. گفته شده که احتمالا این منبر، هدیه او به مسجدالنبی بوده است که از سال 998ق/1590م به مسجد مصلی منتقل شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:المدينه_المنوره_تطورها_العمراني.pdf&page=142 المدینه المنوره، تطورها العمرانی، ص142]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:معالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=366 معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء4، مجلد1، ص366]</ref> برخی نویسندگان از جمله عبدالعزیز کعکی در کتابش معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ که به سال 2011 میلادی چاپ شده است تصاویری از منبر را منتشر کرده است؛<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:معالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=364 معالم المدینه المنوره، جزء 4، مجلد 1، ص 364]</ref> اما این منبر در تصاویر جدیدتر مسجد غمامه دیده نمیشود.{{مدرک}}<br />
<br />
== گالری ==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد غمامه فضای داخلی1.jpg<br />
پرونده:مسجد غمامه محراب.jpg<br />
پرونده:مسجد غمامه فضای خارجی1.jpg<br />
پرونده:مسجد غمامه نمای خارجی3.jpg<br />
پرونده:مسجد غمامه پشت ساختمان.jpg<br />
پرونده:نقشه مسجدهای مصلا.png|تصویر فوق فاصله مسجدهای مصلی را تا یکی از گوشههای ساختمان فعلی مسجدالنبی نشان میدهد.<br />
</gallery><br />
==جستار وابسته==<br />
[[مصلای پیامبر(ص)]]<br />
==پانویس==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
* '''التعریف بما انست الهجره من معالم دارالهجره'''، محمد بن احمد مطری (م.741ق.)، تحقیق سلیمان رحیلی، ریاض، داره الملک عبدالعزیز، 1426ق؛<br />
* '''المدینة المنورة، تطورها العمرانی و تراثها المعماری'''، صالح لمعی مصطفی، بیروت، دارالنهضة العربیة، 1981م؛<br />
* '''المساجد الاثرية فى المدينة المنورة'''، محمد الياس عبدالغنى، مدينه، ١٩٩٨.<br />
* '''المساجد الاثریة فی المدینة المنورة'''، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، ناشر مولف، 2000م.<br />
* '''تاريخ المدينة المنورة'''، ابوزيد عمر بن شبه، قم، دارالفكر، ١٣۶٨ش.<br />
* '''معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ'''، الجزء الرابع، عبدالعزیز کعکی، بیروت، 2011<br />
* '''وفاء الوفا بأخبار دار المصطفى'''، نورالدين على السمهودى، بيروت، داراحياء التراث العربى، ١٩٩۵.<br />
* <br />
[[Category:مسجدهای مدینه]]<br />
[[Category:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
{{اماکن مدینه}}<br />
{{پایان}}<br />
{{منابع}}<br />
[[en:Masjid al-Ghamama]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%87)&diff=61042مسجد امام علی (مناخه)2025-03-18T10:03:01Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{اشتباه نشود|مسجد امام علی در تنعیم|مسجد امام علی در خندق}}<br />
{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد امام علی (از مسجدهای مصلی)<br />
| تصویر = مسجد امام علی.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = مناخه در غرب مسجدالنبی در شهر مدینه<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = <br />
| وابسته به دین/مذهب = <br />
| باورها = <br />
| آیینها = <br />
| احکام = <br />
| زیارت کنندگان = <br />
| بازدیدکنندگان = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| بازسازی کنندگان = <br />
| بخشهای از میان رفته = <br />
| ویژگیهای تاریخی = محل نماز عید پیامبر و امام علی<br />
| متولیان = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = <br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| ویژگیها = <br />
| گنبدها = <br />
| منارهها = <br />
| درها = <br />
| رواقها = <br />
| صحنها = <br />
| ایوانها = <br />
| گرداننده = <br />
| نهاد وابسته = <br />
| نهاد نگهدارنده = <br />
| مدیر = <br />
| روحانی = <br />
| نهادهای زیر مجموعه = <br />
| ثبت در = <br />
| شماره ثبت = <br />
| تاریخ ثبت = <br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی = 24.467055583164395<br />
| طول جغرافیایی = 39.606326617068355<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
<br />
'''مسجد امام علی (ع)''' یکی از مساجد تاریخی [[مدینه]] است که در محل [[مصلای پیامبر(ص)]]، ساخته شده است. مصلی، مکانی باز بود که پیامبر و مردم مدينه در آن نماز عید قربان و فطر را میخواندند. این مسجد در محله [[مناخه]]، در غرب [[مسجد النبی]] قرار دارد. بنابر گزارشهایی، امام علی(ع) در زمانی که [[عثمان بن عفان|عثمان]] در حصر مخالفانش بود، در این مکان [[نماز عید]] را برپا کرد. <br />
==موقعیت جغرافیایی==<br />
مسجد علی بن ابی طالب(ع) و [[مسجد غمامه|مسجد مصلی]] و [[مسجد ابوبکر(مدینه)|مسجد ابوبکر]]، سه مسجدی است که به عنوان مسجدهای مصلای پیامبر در محله مناخه شناخته میشوند. این مسجدها در نزدیکی هم، در غرب مسجدالنبی قرار دارند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=223 مساجد الاثریه، ص 223]</ref> مسجد امام علی در شمال مسجد مصلی و مسجد ابوبکر قرار گرفته و با مسجد مصلی 122، با مسجد ابوبکر 80 و با مسجدالنبی 290 متر فاصله دارد. <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=242 مساجد الاثریه، ص 242ِ]؛ معالم المدینه المنوره بین العماره والتاریخ، ج 1، ص486.</ref> <br />
<br />
به نوشته سمهودی (درگذشت: 911ق)، تاریخنگار مدینه، این مسجدها در جايى ساخته شدهاند که پیامبر در آنها، نماز عید برپا مىکرده است. اين اماکن در ابتدا مسجد نبوده؛ بلکه فضایى باز یا صحرا بوده و بعدها به مسجد تبدیل شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=122 وفاء الوفاء، ج3، ص 122]</ref><br />
<br />
== وجه تسمیه ==<br />
بنابر روایاتی، در زمانی که عثمان در خانهاش در محاصره مخالفان بود، [[امام علی(ع)]] در مکان این مسجد، نماز عید خواند. بنابر نظر برخی از تاریخنگاران مدینه، همین گزارش، علت نامگذاری اين مسجد بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=121 وفاء الوفاء، ج3، ص 121]</ref> آنان تاکید کردهاند که امام علی(ع) و خلفا، تنها در نمازگاههای پیامبر(ص) نماز عيد میخواندند؛ بنابراين مسجد علی بن ابیطالب نیز یکی از مصلاهای پیامبر بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالتعریف_بما_انست_الهجرة.pdf&page=147 التعریف بما انست الهجرة، ص 147]</ref><br />
<br />
==تاریخ بنای مسجد==<br />
بنابر دیدگاه سمهودی، این مسجد نخستین بار در زمان عمر بن عبدالعزیز (حک:87-93ق.) ساخته شد؛ اما بعدها از میان رفت و مکان آن، محل دفن برخی حاجیانی شد که در [[ایام الحج|موسم حج]] وفات میکردند. در سال 881ق زینالدین ضیغم منصوری، امیر مدینه، آن را بازسازی کرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=123 وفاء الوفاء، ج3، ص 123]</ref><br />
<br />
علی بن موسی در 1303ق/ 1885م از اين مسجد، به عنوان مسجدى که یک مناره دارد، یاد کرده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوصف_المدینه_المنوره.pdf&page=1 وصف المدینه المنوره، ص 17]</ref> ابراهیم رفعت پاشا نیز در سفرش در سال 1318ق به اين مسجد، اشاره کرده است.<ref>[https://wikihaj.com/images/9/9e/مرآة_الحرمین_ابراهیم_رفعت_پاشا_ج1.pdf مراة الحرمین، ج1، ص 422]</ref><br />
<br />
===بازسازی مسجد در سده سیزدهم قمری===<br />
در کتیبهای که بنابر گزارشی تا سالهای ابتدای قرن بیستم میلادی بر دیوار مسجد بود، اشعاری درج شده بود که نشان میداد این مسجد در تاریخ 1269ق/1852م (دوران حکومت سلطان عبدالمجید اول عثمانی) بازسازی شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالمدینه_المنوره_تطورها_العمرانی.pdf&page=158 المدینه المنوره، ص 158]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:معالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=489 معالم المدینه المنوره، جزء4، مجلد1، ص 489]<br />
</ref> این بنا تا پیش از بازسازی آن در۱۴۱۱ق/ 1991م، به این شکل بود: <br />
<br />
[[پرونده:نمای مسجد امام علی پیش از بازسازی 1991.png|وسط|بیقاب|593x593px|جایگزین=نمایی از بنای سال 1269 قمری]]<br />
<br />
===بازسازی سال 1991 میلادی===<br />
مسجد امام علی در مناخه در سال 1411ق (1991م) به دلیل فرسودگی، پس از تخریب کامل، به همان شکل و معمارى قبلىاش، بازسازی شده<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=243 مساجد الاثریه، ص 243]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:معالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=490 معالم المدینه المنوره، جزء4، مجلد1، ص 490]</ref> و محل نماز زنان و سرویس بهداشتی به آن اضافه شد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:معالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=490 معالم المدینه المنوره، جزء4، مجلد1، ص 490]</ref> در سال 1429ق/2009م نیز تعمیراتی در اين مسجد انجام شد.<ref name=":0" /><br />
[[پرونده:نمای مسجد علی بن ابیطالب بعد از بازسازی 1991.tif|وسط|بیقاب|500px|نمای مسجد علی بن ابیطالب بعد از بازسازی ۱۹۹۱م.]]<br />
<br />
==ویژگیهای ساختمان مسجد==<br />
شکل بنای مسجد امام علی(ع) مستطیل است. در سمت شمال، یک صحن روباز و در سمت جنوبی، رواقی (بخش سقفدار) با هفت گنبد قرار دارد که بزرگترین آنها گنبد محراب است. این رواق 30 متر طول و 6 متر عرض داشته و درهای آن به صحن مسجد باز میشود. این مسجد یک گلدسته نیز دارد که در گوشه جنوب شرقی آن قرار گرفته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمعالم_المدینه_المنوره_بین_العمارة_و_التاریخ_جزء4_المجلد1.pdf&page=490 معالم المدینه المنوره بین العماره والتاریخ جلد1 ص490]</ref><br />
<br />
== نگارخانه ==<br />
<gallery mode="packed" heights="200px"><br />
پرونده:مسجد امام علی (ع).jpg<br />
پرونده:مسجد امام علی (ع)2.jpg<br />
پرونده:کتیبه مسجد امام علی.webp<br />
پرونده:مسجد امام علی در ورودی.webp<br />
</gallery>تصویر زیر، فاصله مسجدهای مصلی را تا یکی از گوشههای ساختمان فعلی مسجدالنبی نشان میدهد.<br />
[[پرونده:نقشه_مسجدهای_مصلا.png|جایگزین=مسجدهای مصلا در مناخه|وسط|بیقاب|593x593پیکسل]]<br />
==جستار وابسته==<br />
* [[مصلای پیامبر(ص)]]<br />
* <br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''،عبدالعزیز کعکی،بیروت، دار مکتبه الهلال، 2007. <br />
* '''وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله سمهودی، تصحیح قاسم السامرائی، لندن، الفرقان، 2001م<br />
*'''التعريف بما آنست الهجرة،''' جمال الدین محمد بن احمد المطری، تصحیح سلیمان الرحیلی، ریاض، اداره الملک عبد العزیز، 1426ه ق.<br />
*'''مساجد الاثریه فی المدینه النبویه'''، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، ناشر: مولف.<br />
* '''وصف المدینه المنوره'''<br />
* '''المدینه المنوره تطورها العمرانی و تراثها المعماری'''، صالح لمعی مصطفی، بیروت، دار النهضة العربیة، 1981<br />
* '''مراة الحرمین'''، ابراهیم رفعت پاشا،<br />
<br />
{{پایان}}{{اماکن مدینه}}<br />
{{مساجد}}<br />
<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای مذهبی مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای منسوب به امام علی در مدینه]]<br />
[[fa:Imam Ali Mosque (Manakha)]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%86%D9%88%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60926مسجد بنوحرام2025-03-02T11:45:00Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد بنی حرام<br />
| تصویر = مسجد_صغیر_بنی_حرام_1.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = مسجد بنی حرام الصغیر - مسجد العماری<br />
| مکان = [[عربستان]] * [[مدینه]] * در غرب [[کوه سلع]]<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = <br />
| آیینها = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| ویژگیهای تاریخی = نماز خواندن پیامبر(ص) در محدوده این مسجد<br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = موجود<br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = دیوارهای جانبی - محراب - مأذنه<br />
| ویژگیها = <br />
| عرض جغرافیایی = 24.473119<br />
| طول جغرافیایی = 39.597253<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}'''مسجد بنی حَرام'''، از مساجد قدیمی [[شهر مدینه]] است که پیشینه آن به عصر نبوی بازمیگردد. مسجد در غرب [[کوه سلع]] و در قسمت راست جادهای است که به سمت [[مساجد فتح]] میرود. این مسجد یک گنبد و یک مناره در ضلع شمال غربی دارد. طول آن 16 متر و عرضش 13 متر است. <br />
<br />
این مسجد، که تا قبل از سال ١٣٨٨ قمری به علت مجهول بودن مکان دقیق آن، به شکل ویرانه درآمده بود، با تلاش یکی از محققان شهر مدینه، شناسایی و بازسازی شده و پس از آن دو بار دیگر بازسازی شده است.<br />
<br />
== نام مسجد ==<br />
'''مسجد بنی حَرام''' به خاطر واقع شدن در میان خانههای قبلیه بنیحرام، به این اسم نامگذاری شده است. این قبیله از زیر مجموعههای [[اوس|قبیله اصلی خزرج]] میباشند.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=44 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص44.]</ref> مسجد امروزه به مسجد العماری نیز معروف است.<ref name=":2">معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص224.</ref><br />
<br />
==موقعیت جغرافیایی==<br />
مسجد بنیحرام که برخی آن را جزو [[مساجد خندق|مساجد هفتگانه خندق]] شمردهاند<ref name=":2" />، در سمت غرب [[کوه سلع]]، دست راست کسی است که از خیابان سیح به سمت [[مساجد فتح]] میرود.<ref name=":0" /> مسجد بنی حرام ۱.۶۸ کیلومتر با [[مسجد النبی]] فاصله دارد.<ref name=":4">[https://iqna.ir/fa/news/4183824/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%86%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87 خبرگزاری ایکنا]، کد خبر: ۴۱۸۳۸۲۴</ref><br />
== ساخت مسجد ==<br />
بنابر روایاتی در صدر اسلام شماری از طایفه بنیحرام و [[بنیسلمه]] از محل سکونت خود نزد [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] شکایت کردند. حضرت آنان را به سکونت در بخش غربی [[کوه سلع]] راهنمایی کرد و آنان نیز چنین کردند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=78 تاریخ المدینه المنوره، ابن شبّه، ص78.]</ref> پس از انتقال به این بخش، قبیله بنیحرام این مسجد را ساختند، مسجدی که بعدها [[عمر بن عبدالعزیز]] آن را بازسازی کرد.<ref name=":3">معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص232-234</ref><ref name=":0" /> بنابرگزارشهایی پیامبر(ص) در این مسجد نماز خوانده است.<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=214][https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=191 وفاء الوفا، ج۳، ص191]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=146 اخبار المدینه، ابن زباله، ص146.]</ref> اما برخی نقل مکان این قبیله و در نتیجه ساخت مسجد را در زمان خلافت [[عمر بن خطاب]] میدانند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=191 وفاء الوفا، ج۳، ص191]</ref><br />
== تاریخچه بنا ==<br />
این مسجد در سده نهم ویران شده بود و به گزارش علی بن عبدالله سمهودی، تاریخنگار مدینه، جز پایههای مسجد و برخی ستونهایش چیزی باقی نمانده بود،<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=191 وفاء الوفا، ج۳، ص191]</ref> هر چند شمسالدین سخاوی (م.906ق.)، تاریخنگار مدینه، در همین سده از بازسازی این مسجد خبر داده است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/10094/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%AD%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%B7%D9%8A%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%81%D8%A9?pageNumber=39&viewType=pdf التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج۱، ص39]</ref> ابو سالم عیاشی در سفرنامهاش از سفرش به سال 1073 قمری از این مسجد یاد کرده اما آن را مسجدی ویران توصیف میکند.<ref>سفرنامه عیاشی</ref><br />
<br />
به گفته ابراهیم عیاشی (م.1388ق.) با راهنمایی او یکی از نیکوکاران مدینه این مسجد را که تا آن زمان ویران بود بازسازی کرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=48 المساجد الاثریه، ص48.]</ref> در سال 1400 ق./1979م. نیز بار دیگر توسط دولت سعودی بازسازی شد.<ref>معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص235-239.</ref> در سال 1410ق/1990م وزارت حج و اوقاف سعودی بعد از تخریب بنای قدیمی، این مسجد را به طور کامل بازسازی کرد. در این بازسازی مسجد دارای گلدسته شد و یک گنبد داشت<ref name=":3" /> که بر اساس تصاویر موجود گنبد را گاهی به رنگ سبز در آورده بودند.<ref>[https://www.google.com/maps/place/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF+%D8%A8%D9%86%DB%8C+%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85%E2%80%AD/@24.4732044,39.5972429,3a,75y,90t/data=!3m8!1e2!3m6!1sAF1QipMDMYF4oEhu3qJXrVQHSeZItsteVOfFO1SzGLGy!2e10!3e12!6shttps:%2F%2Flh5.googleusercontent.com%2Fp%2FAF1QipMDMYF4oEhu3qJXrVQHSeZItsteVOfFO1SzGLGy%3Dw203-h152-k-no!7i4032!8i3024!4m12!1m2!2m1!1z2YXYs9is2K8g2YLYqNmE2KrbjNmG!3m8!1s0x15bdbf1c5a0ffe81:0x924f98d4755089c8!8m2!3d24.4732044!4d39.5972429!10e5!14m1!1BCgIgAQ!16s%2Fg%2F12mb3c8px?hl=fa&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MDkxMS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D گوگل مپ، تصاویر اختصاصی مسجد بنی حرام]</ref><br />
== بنای امروزی مسجد ==<br />
مسجد بنوحرام در سال 2024 میلادی بار دیگر بازسازی شده و این بار دیوارهای مسجد نمایی از سنگ دارد.<ref>وبسایت «[https://experiencemedina.com/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D9%86%D9%8A-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85/ اکتشف المدینه]»، خبر با عنوان: [https://experiencemedina.com/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D9%86%D9%8A-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85/ مسجد بني حرام - Bani Haram Mosque]</ref><ref name=":4" />مسجد دارای یک گنبد و یک مناره در ضلع شمال غربی است. طول مسجد 16 متر و عرضش 13 متر و در ضلع شمال شرقی دارای امکاناتی برای وضو نمازگزاران است.<ref name=":0" /> مساحت کل آن ۲۳۶.۴۲ متر مربع است. ظرفیت این مسجد ۱۷۲ نمازگزار است.<ref name=":4" /><br />
<br />
== تصاویر بعد از بازسازی سال 1400ه/1979م ==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد قدیمی بنی حرام صغیر 1.png|تصویر از بیرون مسجد<br />
پرونده:مسجد قدیمی بنی حرام صغیر 2.png|محدوده مصلی مسحذ<br />
پرونده:مسجد قدیمی بنی حرام صغیر 3.png|محراب<br />
پرونده:مسجد قدیمی بنی حرام صغیر 4.png|حیات و ماذنه مسجد<br />
پرونده:مسجد قدیمی بنی حرام صغیر 5.png|ماذنه کوتاه و گنبدی شکل مسجد<br />
</gallery><br />
<br />
== تصاویر بازسازی سال 1410ه/1990م و بعد از آن ==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد بنوحرام بعد ار بازسازی.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر1.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر2.png|درب ورودی مسجد<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر3.png|مصلی مسجد<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر4.png|محدوده جنوبی داخل مسجد<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر5.png|محراب مسجد<br />
</gallery><br />
<br />
== تصاویر پیش از شروع پروژه سال 2024 میلادی(دو دهه بین دو بازسازی) ==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد بنی حرام8.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام1.webp|alt=<br />
پرونده:2024-09-18 21 50 58-مسجد بنی حرام - Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام5.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام2.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام3.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر02 (2).jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام صغیر02 (1).jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 5.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 6.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام4.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام7.png|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== تصاویر مربوط به سال 2024 میلادی ==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 1.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 2.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 3.png|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 7.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد بنی حرام جدید 8.png|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''اخبار المدینه'''، محمدبن حسن ابن زباله(متوفی199ه)، المملکه العربیه السعودیه، مرکز بحوث و دراسات المدینة المنورة، الطبعة الاولی، 1424ه.<br />
*'''التحفه اللطیفه فی تاریخ المدینه المشرفه'''، محمد بن عبدالرحمان سخاوی، درالکتب العلمیه، 1993<br />
*'''المساجد الاثریة فی المدینة المنورة'''، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، 1998.<br />
*'''المعالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''، عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی، جزء الرابع، بیروت، 2011<br />
*'''تاریخ المدینة المنورة'''، ابوزید عمر بن شبه، قم، دارالفکر، ١٣6٨ش. <br />
*'''خبرگزاری ایکنا'''، نسخه فارسی.<br />
*'''گوگل مپ'''، نقشه جهان نما.<br />
*'''وبسایت اکتشف المدینه'''.<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱م.<br />
{{پایان}}{{اماکن مدینه}}{{مساجد}}<br />
<br />
[[رده:مکانهای منتسب به پیامبر اسلام(ص)]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای مذهبی مدینه]]<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:The Mosque of Bani Haram]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D9%81%D8%B3%D8%AD&diff=60654مسجد فسح2025-02-03T07:59:26Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div><br />
{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد فسح<br />
| تصویر = مسجد فسح.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = [[عربستان]] * [[مدینه]] * در بخش جنوبی [[کوه احد]]<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = <br />
| آیینها = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = نمازخواندن [[رسول خدا(ص)]] در محدوده این مسجد در میانه [[غزوه احد]]<br />
| بازسازیها = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = موجود<br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| ویژگیها = از مساجد موجود در محدوده [[جنگ احد]] و [[کوه احد]]<br />
| عرض جغرافیایی = 24.509986<br />
| طول جغرافیایی = 39.612863<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}'''مسجد فَسح''' از مساجد قدیمی [[مدینه]] است. این مسجد در جنوب [[کوه احد]] و متصل به کوه است و از جهت دیگر در شمال [[مقبرة شهدای احد|مقبره شهدای احد]] و جنوب [[غار احد]] قرار دارد که مردم تصور میکنند [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] در آن وارد شده است. نماز خواندن [[رسول خدا(ص)]] در روز [[جنگ احد]] در منابع قدیمی مختلف انعکاس داده شده و محققان معاصر، مکان اقامه نماز را مطابق با محدوده این مسجد میدانند. این مسجد در برخی منابع با عنوان «مسجد اُحُد» معرفی شده است. ساختمان این مسجد در سدههای اخیر نیمه مخروبه بوده است.<br />
== نام مسجد ==<br />
'''مسجد فَسح''' که با نام «فسیح» هم شناخته میشود، در برخی منابع به دلیل نزدیکی به کوه احد با عنوان «مسجد اُحُد» معرفی شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=151 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص151.]</ref> همچنین نام «مسجد الشِعب» نیز برای آن به کار رفته است.<ref>معالم المدینة المنورة بین المعمارة و التاریخ، کعکی، جلد2، ص355.</ref><br />
<br />
[[علی بن عبدالله سمهودی]]، تاریخنگار سده نهم قمری، گزارش میکند که به باور عموم نام فسح به علت نزول آیه فسح (آیه 11 سوره مجادله){{یادداشت|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ<br />
ای اهل ایمان، هرگاه شما را گفتند که در مجالس خود جای را (بر یکدیگر) فراخ دارید، جای باز کنید (و برای نشستن مکان بالاتر و نزدیکتر به پیغمبر تنازع و تزاحم مکنید) تا خدا بر توسعه (مکان و مقام و منزلت) شما بیفزاید.}} در این مکان بر [[رسول خدا(ص)]] بر این مسجد نهاده شده اما او دلیلی در تایید آن نیافته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=204 وفاء الوفاء، سمهودی، ج3، ص204.]</ref><br />
<br />
== مکان مسجد ==<br />
مسجد فسح در جنوب کوه احد و متصل به کوه است.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%A8%D9%85%D8%A7_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%A9.pdf&page=126 التعریف بما انست الهجرة، مطری، ص126.]</ref> این مسجد در شمال [[قبرستان شهدای احد|مقبره شهدای احد]] و در شمال [[مسجد حمزة بن عبدالمطلب (مدینه)|مسجد جامع سیدالشهدا]] و در جنوب [[غار احد]] قرار دارد؛ همان غاری که مردم تصور میکنند [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] در آن وارد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=154 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص154.]</ref><br />
<br />
== نماز پیامبر(ص) ==<br />
پیشینه تاریخی مسجد فسح به سالهای نخستین صدر اسلام بازمیگردد. نماز خواندن [[حضرت محمد (ص)|رسول خدا(ص)]] در روز [[جنگ احد]] در منابع کهن گزارش شده است.<ref>السيرة النبوية، ابن هشام، ج3، ص604.</ref> بنابر گزارشی در تاریخ مدینه [[ابن شبه]] مکان نماز پیامبر مسجد کوچکی در منطقه احد و در سمت راست [[«شعب الجرار»|«شعب الجِرار»]] چسبیده به کوه بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=57 تاریخ مدینه ابن شبه، ص57.]</ref> برخی پژوهشگران معاصر مکان اقامه نماز را مطابق با محدوده این مسجد میدانند.<ref>معالم المدینة المنورة بین المعمارة و التاریخ، کعکی، جلد2، ص362.</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=155 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص155.]</ref> <br />
<br />
== تاریخچه بنای مسجد ==<br />
به گزارش [[محمد بن احمد مطری]] (متوفی 741ق) بنای مسجد کوچکی که در پایین کوه احد بوده در روزگار وی تخریب شده بود.<ref name=":0" /> گزارشی نزدیک به سخن مطری در منابع دیگری از جمله در قرن نهم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=204 وفاء الوفاء، سمهودی، ج3، ص204.]؛ مغانم المطابه، فیروزآبادی، ج2، ص289.</ref> و دهم<ref>درر الفرائد، انصاری، ج3، ص1630.</ref> نیز تکرار شده است. <br />
<br />
طبق گزارشی از سده یازدهم قمری، مسجد با عرض حدود هجده ذراع موجود بوده است<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%81%DB%8C_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1.pdf&page=163 عمدة الاخبار، عباسی، ص163.]</ref> در میانه سده چهاردهم قمری این مسجد بنایی با دیوارهای مرتفع اما بدون سقف داشته که در زمان حکومت عثمانی ساخته شده بود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=192 تاریخ معالم المدینه قدیما و حدیثا، ص ۱۹۳]</ref> بنابر گزارشی تازهتر از سال 1418 قمری دیوارهای این مسجد در آن زمان تخریب شده بود و تنها دیوار جنوبی که محراب هم در آن قرار داشت، سالمتر از باقی دیوارها و یک و نیم متر ارتفاع داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=158 مساجد الاثریه، ص 185]</ref> <br />
<br />
بر اساس تصاویر موجود از مسجد فسح، بنای فعلی آن به شکل مستطیلی با دیوارهای کوتاه سنگی بازسازی شده است. ارتفاع دیوارها یکسان نیست و محرابی در سمت دیوار قبله قرار دارد. همچنین سازهای به شکل سایهبان بر روی مسجد ساخته شده و داخل مسجد فرش شده است.<ref>تصاویر مستند کاربران مجازی [https://www.google.com/maps/place/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B3%D8%AD%E2%80%AD/@24.5099944,39.6128596,3a,75y,90t/data=!3m8!1e2!3m6!1sAF1QipMByh_DDWYLOtNEm2uPJxtDdlLnIrsQY7KELBE-!2e10!3e12!6shttps:%2F%2Flh5.googleusercontent.com%2Fp%2FAF1QipMByh_DDWYLOtNEm2uPJxtDdlLnIrsQY7KELBE-%3Dw203-h203-k-no!7i3024!8i3024!4m9!3m8!1s0x15bdbe7f9ec02dfb:0xe73388ab22cc24d3!8m2!3d24.5099944!4d39.6128596!10e5!14m1!1BCgIgARICGAI!16s%2Fg%2F12mb3_5ts?hl=fa&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDExNS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D گوگل مپ] و وبسایت [https://welcomesaudi.com/activity/masjid-al-fasah-madinah welcome saudi]</ref><br />
<br />
== تصاویر مسجد ==<br />
<br />
=== تصاویر وضعیت فعلی مسجد ===<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد فسح6.png|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح7.png|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح8.png|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح 9.png|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
=== تصاویر قدیمیتر مسجد ===<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد فسح1.png|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح2.png|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح3.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح4.jpg|alt=<br />
پرونده:مسجد فسح5.jpg|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
<br />
* [[کوه احد]]<br />
* [[غزوه احد]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''تاریخ المدینة المنورة'''، ابوزید عمر بن شبه، قم، دارالفکر، ١٣6٨ش. <br />
*'''مساجد الاثریه'''، محمد الیاس عبدالغنی، مطابع الرشید بالمدینة المنورة، الطبعة الثانیة، 1419ق.<br />
*'''السيرة النبوية'''، ابن هشام الحميري، مكتبة محمد علي صبيح وأولاده - بمصر، 1383 - 1963م.<br />
*'''التعریف بما أنست الهجره من معالم دارالهجره'''، جمالالدین محمدبن احمد مطری،دراسه و التحقیق،أ.د.سلیمان الرحیلی، الریاض،1426ق.<br />
*'''معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''، عبدالعزیز کعکی، مدینه، ناشر:مولف، ۲۰۱۱م.<br />
*'''وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله سمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی،۲۰۰۱م.<br />
*'''المغانم المطابة فی معالم طابة'''، محمد بن یعقوب فیروزآبادی، ریاض، دارالیمامه، 1389ق.<br />
*'''الدرر الفرائد المنظمة فی اخبار الحاج و طریق مکة المعظمة'''، عبدالقادر بن محمد انصاری، ریاض، دارالیمامه، 1429ق.<br />
*'''عمده الاخبار فی مدینه المختار'''، احمد العباسی، تحقیق محمد الطیب الانصاری، بیجا، ناشر: اسعد طرابزونی، بیتا.{{پایان}}{{مساجد}}{{اماکن مدینه}}<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای منتسب به پیامبر اسلام(ص)]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[En: The Mosque of Fash]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A9&diff=60653مسجد العصبة2025-02-02T02:18:35Z<p>Pourghorbani: /* منابع */</p>
<hr />
<div>[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد العصبة<br />
| تصویر = عصبه.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = «مسجد التوبة» و «مسجد النور»<br />
| مکان = [[عربستان]] * [[مدینه]] * در غرب [[مسجد قبا]]<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = نماز خواندن پیامبر(ص) در محدوده این مسجد<br />
| آیینها = <br />
| زمان پایهگذاری = قرن اول هجری<br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = نیمه مخروبه، دیوارها موجود<br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| ویژگیها = <br />
| عرض جغرافیایی = ۲۴٫۴۳۰۸۷۶<br />
| طول جغرافیایی = ۳۹٫۶۰۵۶۰۸<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
'''مسجد العُصْبَة''' مسجدی قدیمی در [[مدینه]] است که با نام مسجد التوبة نیز شناخته میشود. مکان آن غرب [[مسجد قبا]] در منطقهای مملو از مزارع و چاههای آب است. بنای مسجد عبارت است از مربعی بدون سقف با طول و عرض نزدیک به یازده متر و با دیوارهایی سنگی به ارتفاع یک متر. نقل شده است که [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] در محدوده این مسجد نماز خوانده است.<br />
== نماز پیامبر(ص) ==<br />
در منابع کهن تاریخی آمده است که [[حضرت محمد (ص)]] در مسجد التوبه در عُصْبَة و در نزدیکی [[چاه هُجَیم]] نماز خوانده است<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالتعریف_بما_انست_الهجرة.pdf&page=217 التعریف بما انست الهجرة، مطری، ص217.]</ref><br />
== مکان و نام مسجد ==<br />
مسجد العُصْبَة به علت قرار گرفتن در قریه عصبة به این نام شهرت دارد. عصبة منطقهای در غرب [[مسجد قبا]] <ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=123 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص123.]</ref> و مملو از مزارع و چاههای آب بود<ref name=":2" /> و به عنوان قلعه و حصار العصبه نیز شناخته میشد.<ref>المغانم المطابة فی معالم طابة، فیروزآبادی، ص265.</ref> این مکانی است که گروهی از مهاجران مکه که به قبا رسیدند پیش از رسیدن پیامبر(ص) در آنجا اقامت کردند.<ref name=":1" /><br />
<br />
در منابع جغرافی مدینه، نامی از مسجد العصبة نیست؛ اما از مسجد التوبة در عصبة در نزدیکی [[چاه هُجَیم|چاه هجیم]] یاد کردهاند.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> [[علی بن عبدالله سمهودی]]، تاریخنگار مدینه در قرن هشتم قمری، به ندانستن وجه نام مسجد التوبه تصریح کرده است.<ref name=":3">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=248 وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص248.]</ref> این منطقه محل زندگی بنی جَحْجَبا بوده و از این رو برخی این مسجد را نیز مسجد بنی جحجبا نامیدهاند.<ref>معالم المدینه المنوره بین الماضی و الحاضر، جزء۴، مجلد۳، ص228</ref><br />
<br />
برخی پژوهشگران تاریخ مدینه، این مسجد را با مسجد النور (که یکی از مساجد نزدیک به قبا بوده) یکی دانستهاند.<ref name=":4">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_معالم_المدینه_المنوره_قدیما_و_حدیثا.pdf&page=209 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص209]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالمدینه_بین_الماضی_و_الحاضر.pdf&page=302 المدینه بین الماضی و الحاضر، ص302]</ref> در حالی که در منابع کهن این مساجد یکی دانسته نشدهاند.<ref name=":0" /><br />
<br />
گزارشهایی که از سده پانزدهم قمری/ بیستم میلادی در دست است مکان این مسجد را در بُسْتان (باغ) ابراهیم الترکی، که آن را بستان العصبه میخواندند، دانستهاند.<ref name=":4" /> <br />
<br />
== تاریخ بنا ==<br />
درباره زمان ساخت مسجد اطلاع دقیقی در دست نیست. برخی حدس میزنند که این مسجد جزو مسجدهای ساخته شده در زمان حکومت [[عمر بن عبدالعزیز]] بر مدینه بوده باشد.<ref>معالم المدینه المنوره بین الماضی و الحاضر، جزء۴، مجلد۳، ص228</ref> اثری از این مسجد در سدههای هشتم و نهم وجود نداشته چنان که [[محمد بن احمد مطری|محمد بن احمد مَطَری]](درگذشت ۷۴۱ق.) و [[علی بن عبدالله سمهودی|سَمهودی]](درگذشت ۹۱۱ق.) در بخش مسجدهایی که شناخته شده نیستند از آن یاد کردهاند.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> محمد کبریت مدنی (۱۰۱۲–۱۰۷۰ق) نیز در سده یازدهم تصریح میکند که اثری از این مسجد نیست.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالجواهر_الثمیة_فی_محاسن_المدینة.pdf&page=157 الجواهر الثمینه فی محاسن المدینه، ص ۱۵۷]</ref> احمد عباسی (درگذشت قرن یازده قمری) از وجود آثار مسجد در نزدیکی [[چاه هُجَیم|چاه هجیم]] سخن گفته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:عمده_الاخبار_فی_مدینه_المختار.pdf&page=180 عمدة الاخبار، ص175]</ref><br />
<br />
=== بنای امروزی ===<br />
امروزه بنای مسجد عبارت است از مربعی بدون سقف با طول و عرض نزدیک به ۱۱ متر و با دیوارهایی سنگی به ارتفاع یک متر که آثار سفیدکاری در آن دیده میشود.<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=124 مساجد الاثریه، عبدالغنی، ص124.]؛ معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد ثالث، ص 229-230</ref> <br />
<br />
== تصاویر قدیمی مسجد ==<br />
<gallery><br />
پرونده:یقغ.jpg|alt=<br />
پرونده:2024-08-28 09 53 42-7126 طريق الملك عبدالله الفرعي، العصبة المدينة المنورة 42318 2363 طريق الملك عبد.png|alt=<br />
پرونده:عصبهه.jpg|alt=<br />
پرونده:2024-08-28 09 58 21-7126 طريق الملك عبدالله الفرعي، العصبة المدينة المنورة 42318 2363 طريق الملك عبد.png|alt=<br />
پرونده:2024-08-28 09 59 35-7126 طريق الملك عبدالله الفرعي، العصبة المدينة المنورة 42318 2363 طريق الملك عبد.png|alt=<br />
پرونده:2024-08-28 09 59 48-7126 طريق الملك عبدالله الفرعي، العصبة المدينة المنورة 42318 2363 طريق الملك عبد.png|alt=<br />
پرونده:2024-08-29 08 10 12-معالم المدینه المنوره ۴-۳.pdf - Profile 1 - Microsoft Edge.png|وجود محدوده مسقف در ۱۴۱۳هجری/۱۹۹۳م<br />
</gallery><br />
<br />
== تصاویر وضعیت جدید مسجد ==<br />
<gallery><br />
پرونده:2024-08-29 07 52 39-Google Maps.png|alt=|نوسازی دیوارهای مسجد<br />
پرونده:مسجد العصبة الهُجَيم.jpg|alt=|تغییر محیط اطراف مسجد<br />
پرونده:2024-08-29 07 48 17-Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:2024-08-29 07 50 36-Google Maps.png|alt=|بازسازی ورودی مسجد<br />
پرونده:2024-08-29 07 50 54-Google Maps.png|alt=|ایجاد دیواره پیرامونی دور محدوده مسجد<br />
پرونده:2024-08-29 07 49 17-Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:2024-08-29 07 16 07-Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:2024-08-29 07 52 09-Google Maps.png|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* '''الجواهر الثمینه فی معالم المدینه'''، محمد کبریت الحسینی المدنی، دارالکتب العلمیه، ۱۹۹۷م.<br />
* '''عمدة الاخبار فی مدینة المختار'''، احمد بن عبدالحمید العباسی، تحقیق محمد طیب انصاری، ناشر اسعد طرابزونی، قاهره، بیتا.<br />
*'''المغانم المطابة في معالم طابة'''، فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، و جاسر، حمد. ریاض - عربستان: دار الیمامة للبحث و الترجمة و النشر، ۱۳۸۹–۱۹۶۹.<br />
*'''مساجد الاثریه'''، محمد الیاس عبدالغنی، مطابع الرشید بالمدینة المنورة، الطبعة الثانیة، ۱۴۱۹ ق.<br />
*'''التعریف بما انست الهجرة من معالم دارالهجرة'''، جمالالدین محمدبناحمد المطری، تحقیق سلیمان الرحیلی، الریاض، دارة الملک عبدالعزیز، ۱۴۲۶ق..<br />
*'''المدینه بین الماضی و الحاضر'''، ابراهیم بن علی العیاشی، ۱۹۷۲ق.<br />
*'''المعالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''، عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی، جزء الرابع، بیروت، ۲۰۱۱<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱م.<br />
<br />
{{پایان}}{{اماکن مدینه}}{{مساجد}}<br />
[[ar: مسجد العصبة]]<br />
[[En: The Mosque of al-Usba]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&diff=60652مسجد عتبان بن مالک2025-02-01T11:58:43Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد عتبان بن مالک<br />
| تصویر = Itban-bin-malik-3-1024x768.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = <br />
| مکان = [[عربستان]] * [[مدینه]] * در نزدیکی [[مسجد جمعه]]<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = نماز خواندن پیامبر(ص) در محدوده این مسجد<br />
| آیینها = <br />
| زمان پایهگذاری = قرن اول هجری<br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = مفقود<br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| ویژگیها = <br />
| عرض جغرافیایی = 24.446091<br />
| طول جغرافیایی = 39.615041<br />
| توضیح نقشه = <br />
}} <br />
'''مسجد عَتبان بن مالک''' در [[مدینه]]، در موقعیت شمالی [[مسجد جمعه|مسجد الجمعه]] و در محیط باز روبروی آن قرار دارد. عتبان بن مالک از [[انصار]] و اصحاب [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] و از سپاهیان اسلام در [[غزوه بدر]] بود. حضرت محمد(ص) در گوشهای از خانه او نماز خوانده بودند و به همین دلیل، عتبان آن بخش را به عنوان محل نمازش قرار داده بود.<br />
<br />
در عملیات توسعه و عمران سال 2015 (1393ش.)، دیوارهای مسجد عتبان تخریب شد و بقایای زیرین این بنا در قالب مکانی تاریخی و گردشگری، باقی ماند.<br />
<br />
== عتبان بن مالک ==<br />
'''عَتبان بن مالک''' از [[انصار|انصار پیامبر(ص)]] در قبیله بنیسالم از [[قبیله خزرج]] بود. وی صحابی{{یادداشت|اصحاب و یاران حاضر در زمان رسول خدا(ص)}} رسول الله (ص) و از شرکت کنندگان در [[غزوه بدر]] بود. او در سال 50 هجری از دنیا رفت.<ref>اُسد الغابه، ابن اثیر، ج3، صص359و360</ref><br />
<br />
=== نماز پیامبر در خانه عتبان ===<br />
عتبان به علت ناتوانی در خواندن نماز جماعت، از [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] خواست تا در گوشهای از خانه او نماز بخواند تا او آنجا را مصلای خویش قرار دهد و ایشان نیز پذیرفت.<ref>اُسد الغابه، ابن اثیر، ج3، ص360؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_مدینه_ابن_شبه.pdf&page=71 تاریخ المدینة المنورة، ابن شبه، ص71.]</ref><br />
== بنای مسجد ==<br />
مسجد عتبان بن مالک در شمال [[مسجد جمعه]] و در محیطِ بازِ روبروی آن قرار دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=120 مساجد الاثریه، الیاس عبدالغنی، ص120]</ref> از حدود قرن هشتم هجری، مکان این مسجد را در قلعه مزدلف دانستهاند.<ref name=":1" /> مزدلف در عصر سمهودی (درگذشت: 911ق) قلعهای خراب شده در شمال مسجد جمعه بوده است<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=249 وفاء الوفاء، سمهودی، ج3، ص249.]</ref> و عباسی، تاریخنگار قرن ده قمری، نیز همین اطلاعات را تأیید میکند.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:عمده_الاخبار_فی_مدینه_المختار.pdf&page=182 عمده الاخبار فی مدینه المختار، عباسی، 182.]</ref> عیاشی نیز در سفرنامهاش (1073ق/1662م) مسجد را در قلعه خرابهای در شمال مسجد جمعه به شکل یک مسجد کوچک غیر مسقف یافته است.<ref name=":3">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالرحله_العياشيه،_ج_1.pdf&page=390 الرحله العیاشیه، ج1، ص390.]</ref><br />
<br />
=== بازسازی بنا ===<br />
[[محمد بن احمد مطری|محمد بن احمد مَطَری]] (درگذشت: 741ق)، تاریخنگار مدینه در قرن هشتم قمری، وضعیت این بنا را با دیوارهایی توصیف میکند که ارتفاعشان از نصف قد انسان تجاوز نمیکرده است.<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالتعریف_بما_انست_الهجرة.pdf&page=134 التعریف بما انست الهجرة، مطری، ص134.]</ref> به گفته [[سمهودی]] (درگذشت: 911ق) بنایی که مطری به آن اشاره کرده در زمان او از میان رفته بود و گروهی غیر عرب آن را در شکل و بنایی جدید بازسازی و احیا کرده بودند. سقف بنای جدید پس از خرابی توسط محمد بن قاوان تعمیر شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=169 وفاء الوفاء، سمهودی، ج3، ص169.]</ref> وی متولد 820 و متوفی 889 قمری، از عالمان حدیث و تاریخ است که در قاهره میزیست و بارها به حج رفت.<ref>الضوء اللامع لأهل القرن التاسع، السخاوی، ج7، ص54</ref><br />
<br />
احمد عباسی محقق و تاریخشناس مدینه، مدعی است که در سال 1036 این مسجد را، که در آن زمان ناشناس بوده، بافته و و به بازسازی جزئی آن پرداخته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:عمده_الاخبار_فی_مدینه_المختار.pdf&page=183 عمده الاخبار فی مدینه المختار، عباسی، 183.]</ref> عیاشی نیز در سفرنامهاش (1073ه/1662م) مسجد را به شکل یک مسجد کوچک غیر مسقف یافته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالرحله_العياشيه،_ج_1.pdf&page=390 الرحله العیاشیه، ج1، ص390.]</ref><br />
== وضعیت فعلی مسجد ==<br />
به گزارش الیاس عبدالغنی، پژوهشگر جغرافیای مدینه، مسجد عتبان در سال 1417ق./1375ش. یک زمین خالی بود که یک چهاردیواری سفید رنگ آن را احاطه کرده بود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=120 مساجد الاثریه، ص 120]</ref> <br />
<br />
بنابر گزارش های دیگر در 1393 شمسی ( 2015م./1435ق.)، دولت سعودی در عملیات توسعه و عمران، اقدام به تخریب دیوارهای مسجد عتبان نمود؛<ref>سایت خبری العالم، [https://fa.alalam.ir/news/1682500/خشم-مردم-عربستان-از-تخریب-مسجد-تاریخی-در-مدینه-منوره نسخه فارسی] و [https://www.alalam.ir/news/1682430/غضب-بالسعودية-اثر-ازالة-مسجد-اثري-في-المدينة-المنورة نسخه عربی همین خبر]،</ref> اما بقایای زیرین این بنا را در قالب مکانی تاریخی و گردشگری باقی گذاشته است.<ref>سایت [https://makkah-almadinah.com/almadinah-attractions/itban-bin-malik/ مزارات مکة و المدینة]</ref><br />
<br />
== تصاویر قدیمی از مسجد و محراب آن ==<br />
<gallery><br />
پرونده:عتبان 3.jpg|تصویر هوایی در کنار مسجد جمعه<br />
پرونده:1403-05-28 18 03 13-Google Maps.png|تصویر از دور مسجد در کنار خیابان عبدالمجید<br />
پرونده:عتبان6.png|alt=<br />
پرونده:عتبان4.jpg|alt=<br />
پرونده:عتبان5.jpg|تنها تصویر موجود از فضای داخلی مسجد و محراب آن<br />
پرونده:عتبان بن مالک.jpg|alt=<br />
پرونده:عتبان.jpg|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== تصاویر پس از پروژه عمرانی سعودی در 2015 میلادی ==<br />
<br />
=== تصاویر اولیه پس از تخریب ===<br />
<gallery><br />
پرونده:1403-05-28 17 44 47-Mosque of Atban Bin Malik - Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:Alalam 635611550987617648 25f 4x3.jpg|alt=<br />
پرونده:عتبان2.jpg|تصویر هوایی بنای باقی مانده از مسجد عتبان در شمال مسجد جمعه<br />
</gallery><br />
<br />
=== تصاویر وضعیت فعلی مسجد ===<br />
<gallery><br />
پرونده:Itban-bin-malik-2-1024x768.jpg|alt=<br />
پرونده:1403-05-28 17 45 25-Mosque of Atban Bin Malik - Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:Itban-bin-malik-1-1024x768.jpg|alt=<br />
پرونده:1403-05-28 17 45 35-Mosque of Atban Bin Malik - Google Maps.png|alt=<br />
پرونده:Itban-bin-malik-3-1024x768.jpg|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''أسد الغابة فی معرفة الصحابة'''، ابن اثیر، علی بن محمد الجزری، دار الکتاب العربی - بیروت - لبنان.<br />
*'''مساجد الاثریه'''، محمد الیاس عبدالغنی، مطابع الرشید بالمدینة المنورة، الطبعة الثانیة، 1419ه.<br />
*'''التعریف بما انست الهجرة من معالم دارالهجرة'''، جمالالدین محمدبناحمد المطری، تحقیق سلیمان الرحیلی، الریاض، دارة الملک عبدالعزیز، 1426ه.<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱م.<br />
*'''الضوء اللامع لأهل القرن التاسع'''، شمس الدین السخاوی، دار الجیل - بیروت، 1412ه.<br />
*'''عمده الاخبار فی مدینه المختار'''، احمد العباسی، تحقیق محمد الطیب الانصاری، ناشر: اسعد طرابزونی، بیتا.<br />
*'''تاریخ مدینه منوره'''، عمر بن شبه نمیری، بی تا، بی جا.<br />
*'''الرحله العیّاشیة'''، عیاشی، عبدالله بن محمد، 2006م، تحقیق: سعید الفاضلی و سلیمان القرشی، ابوظبی، دار السویدی، چاپ اول.<br />
*'''سایت خبری العالم'''<br />
*'''سایت مزارات مکة و المدینة'''{{پایان}}{{اماکن مدینه}}<br />
<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[En:The Mosque of Utban b. Malik]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D9%84%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86&diff=60651بلد الامین2025-02-01T02:49:56Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''بَلَدُ الْأَمین (سرزمین ایمن)''' از نامهای قرآنی [[مکه]] است که خداوند در [[سوره تین]] به آن قسم یاد کرده است. بنابر آیاتی از [[قرآن]] حضرت ابراهیم(ع) از خدا خواست مکه را شهری امن قرار دهد. برخی روایات امنیت مکه را نتیجه دعای آن حضرت و برخی دیگر آن را از ابتدای آفرینش دانستهاند. <br />
<br />
مفسران در بیان معنای امنیت حرم اختلاف نظر دارند، عدهای آن را امنیت تکوینی به معنای دور ماندن از بلایای طبیعی و در امان ماندن از قتل و دشمنی میدانند و عدهای دیگر نیز [[امنیت حرم]] را تشریعی، به معنای قداست و [[حرمت مکه]] با وضع بعضی از احکام مخصوص [[حرم]] مثل ممنوعیت آزار حاجیان و حیوانات و بریدن درختان و غیره میدانند که منجر به امنیت گیاهان و حیوانات و انسانها میشود. برخی روایات [[شیعه]] نیز تعبیر بلد الامین را به [[پیامبر(ص)]] و [[اهلبیت(ع)]] تأویل کردهاند که [[ایمان]] به آنها موجب ایمنی از گمراهی میشود. <br />
<br />
==واژهشناسی==<br />
<br />
در بیشتر منابع تفسیری و تاریخی مسلمانان تعبیر بلدالامین از نامها و ویژگیهای شهر مکه دانسته شده است.<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص281؛ مجمع البیان، ج1، ص387؛ العقد الثمین، ج1، ص35.</ref> بلد الامین ترکیبی از دو واژه «بلد» و «امین» است. بلد بر شهر و سرزمین اطلاق میشود.<ref>التحقیق، ج1، ص328، «بلد». </ref> «امین» از ریشه «امن» ضد «خوف» و به معنای آرامش<ref>العین، ج8، ص388؛ مفردات، ج1، ص90؛ التحقیق، ج1، ص150، «امن. </ref> و یا آمِن یعنی دارای امنیت<ref>التبیان، ج10، ص376؛ تحصیل المرام، ص562؛ التحریر و التنویر، ج1، ص695.</ref> و «بلد الامین» به معنای شهر دارای امنیت و آرامش و فاقد ترس و وحشت است.<ref>التحقیق، ج1، ص150-151.</ref> <br />
<br />
==بلد الامین در قرآن==<br />
نخستین آگاهی ما از کاربرد تعبیر «بلد الامین» به آیه 3 [[سوره تین]] برمیگردد که در سالهای آغازین بعثت نازل شده است:<ref>نک: مجمع البیان، ج10، ص612-613؛ درآمدی بر تاریخگذاری قرآن، ص303-307.</ref> {{آیه|وَهذَا البَلَدِ الامینِ<br />
}}در این آیه خداوند به بلدالامین قسم خورده است که برخی آن را اشاره به شرافت ویژه مکه و ظهور اسلام در آن دانستهاند.<ref>البحر المحیط، ج10، ص503؛ التحریر و التنویر، ج30، ص373.</ref><br />
=== دعای ابراهیم ===<br />
در آیات دیگری از قرآن آمده است که [[ابراهیم(ع)]] از خدا خواست مکه را شهری امن قرار دهد. در دو آیه با اندکی تفاوت در تعبیر به دعای ابراهیم اشاره شده است. برخی روایتها [[امنیت مکه]] را نتیجه این دعا دانسته<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج1، ص229؛ تفسیر ابن کثیر، ج1، ص297-299؛ الدر المنثور، ج1، ص121.</ref> و برخی دیگر، امنیت آن را از آغاز آفرینش آسمانها و زمین شمردهاند:<ref>صحیح البخاری، ج5، ص98؛ الکافی، ج4، ص225-226؛ التفسیر الکبیر، ج4، ص49.</ref><br />
<br />
* {{آیه|وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنَامَ}} (سوره ابراهیم، آیه ۳۵)<ref>ترجمه: و [ياد كن] آنگاه كه ابراهيم گفت:پروردگارا، اين سرزمين [مكّه] را حرَمى اَمن قرار ده و من و فرزندانم را از پرستيدن بت ها دور بدار</ref><br />
[[پرونده:آیه ۱۲۶ سوره بقره.png|بندانگشتی|250px|در آیه ۱۲۶ سوره بقره، حضرت ابراهیم(ع) از خدا خواست که مکه را شهری امن قرار دهد.]]<br />
* {{آیه|وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ}} (سوره بقره، آیه ۱۲۶).<ref>ترجمه: [يادكن] آنگاه كه ابراهيم گفت:پروردگارا، اينجا را ديارى امن قرار ده و از اهل آن هر كس كه به خدا و روز قيامت ايمان آورد را از همۀ ثمرات و محصولات روزى عطا فرما، خدا فرمود:[چنين خواهد شد ولى] هر كس هم كفر بورزد اندكى بهره مندش مىكنم سپس [در آخرت] او را به سوى عذاب آتش مىكشانم و بد سرانجامى است</ref><br />
=== مفاهیم نزدیک در قرآن===<br />
آیات دیگری نیز به مفاهیمی نزدیک به مفهوم بلد امین اشاره دارد. آیاتی که در آن اشاره به حرم امن شده است که به گفته مفسران همان شهر مکه و اطراف آن است:<ref>المیزان، ج16، ص150</ref> <br />
<br />
* {{آیه|...وَ لَمْ نُمَکِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبَى إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ کُلِ شَيْءٍ رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا وَ لٰکِنَ أَکْثَرَهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ}} (سوره قصص، آیه ۵۷)<ref>ترجمه: مشركان به پيامبر] گفتند:اگر همراه تو از راهت پيروى كنيم ، [توسط مش- ركان ديگر ] از سرزمينمان ربوده خواهيم شد.و [در جواب از جانب خدا گفته مىشود ] آيا ما آنها (مشركان) را در حرم امنى (مكّه) جاى نداديم كه محصولات هر چيزى، در حالى كه رزقى از جانب ماست، به آنجا گردآورى مىشود؟ ولى بيشتر آنان نمىدانند</ref><br />
<br />
* {{آیه|اَوَلَمْ یَرَوْا اَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَ یُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِم}} (سوره عنکبوت، آیه ۶۷)<ref>ترجمه: آيا نديده اند كه ما حرَمَ اَمَنى (مكّهّ) را [براى آنها] قرار داديم و حال آنكه مردمِ [ديگر جاها به خاطر ناامنى] از اطراف آنها ربوده مىشوند، با اين حال آيا به باطل ايمان مىآورند و نسبت به نعمت هاى خدا ناسپاسى مىكنند؟</ref><br />
<br />
==== ایمن بودن وارد شونده به مکه ====<br />
در آیه دیگری از قرآن بعد از اشاره به مفهوم [[بیتالله|بیت]]، آن کس که به [[مکه]] وارد شود ایمن دانسته شده است<ref>المیزان، ج3، ص 351</ref>: <br />
<br />
{{آیه|فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ<br />
}} (آل عمران، آیه ۹۷).<ref> ترجمه: در آن نشانه هايى روشن، [از جمله] مقام ابراهيم است، و هر كس داخل آن شود، در اَمَان خواهد بود.حج گزاردنِ براى خدا در آن خانه بر عهده مردم است.[البتّهّ] در صورتى كه كسى بتواند به سوى آن راهى بيابد(توان لازم براى حج را داشته باشد) و كسى كه از آن روى برتابد، پس [بايد بداند كه] بى گمان، خدا از جهانيان بى نياز است</ref><br />
<br />
==مصداق امنیت ==<br />
<br />
مفسران درباره اینکه معنا و مصداق امنیت در مفهوم قرآنی سرزمین امن چیست اختلاف نظر دارند. دستهای آن را تکوینی و گروهی تشریعی میدانند: <br />
<br />
=== امنیت تکوینی ===<br />
درباره معنای امنیت تکوینی سه وجه بیان شده است: <br />
<br />
* دور ماندن از زمینلرزه و ویرانی<br />
* دوری از قحطی<br />
* در امان بودن از قتل و دشمنی.<ref>مجمع البیان، ج1، ص388؛ زاد المسیر، ج1، ص111؛ التفسیر الکبیر، ج4، ص49.</ref> <br />
<br />
برخی هواداران نظریه امنیت تکوینی در توجیه وقوع بیماریها و بلایای طبیعی در طول تاریخ در [[مکه]]، گناهان مردم را سبب ناامنیهای یاد شده دانستهاند.<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص268؛ اتحاف الوری، ج2، ص569-570؛ نک: صهبای حج، ص155.</ref> برخی محققان نیز برآنند که امنیت تکوینی مکه امری مطلق و نقضناپذیر نیست بلکه نسبی است.<ref>نگاه کنید به: تسنیم، ج6، ص597-598.</ref><br />
<br />
===امنیت تشریعی===<br />
<br />
گروهی دیگر از مفسران، [[امنیت حرم]] را تشریعی میدانند به این معنا که حفظ قداست و [[حرمت مکه]] به وضع احکام و مقرراتی انجامید که آن سرزمین را به منطقهای امن تبدیل کرد. بر اساس احکام اسلامی برخی کارها مانند بریدن درختان، تعرّض به حیوانات؛<ref>الکافی، ج4، ص226؛ المجموع، ج7، ص441؛ جواهر الکلام، ج18، ص414-415.</ref> جز جانوران موذی،<ref>اخبار مکه، ازرقی، ص720-724.</ref> آزار [[حاجی|حجگزاران]]<ref>سوره مائده، آیه ۲.</ref> و اجرای حد یا قصاص برای مجرمان پناهنده به آن تا هنگام بیرون آمدن از [[مسجد الحرام]]، ممنوع شده است.<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج3، ص360؛ المحلی، ج7، ص262؛ التفسیر الکبیر، ج32، ص212.</ref> <br />
<br />
=== تأویل امنیت مکه به ایمنی از عذاب ===<br />
برخی [[امنیت مکه]] برای کسانی که بدان وارد میشوند: {{قلم رنگ|سبز|﴿وَمَن دَخَلَهُ کانَ آمِناً﴾}}<ref>[[سوره آلعمران]]، آیه 97</ref> را به ایمنی یافتن آنها از آتش دوزخ و ورود به بهشت تأویل کردهاند.<ref>فضائل مکه، ص23-24؛ نک: الدر المنثور، ج2، ص55.</ref> برخی روایتها کسانی را که در [[مکه]] بمیرند، ایمن از عذاب آخرت دانستهاند.<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج3، ص68-69؛ الدر المنثور، ج1، ص133.</ref><br />
<br />
=== تأویل بلد الامین به پیامبر و اهلبیت ===<br />
گاه در روایتهای شیعی «بلد الامین» به [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]]<ref>البرهان، ج5، ص693؛ کنز الدقائق، ج14، ص341؛ بیان السعاده، ج4، ص264.</ref> و [[اهل بیت(ع)]]<ref>تفسیر قمی، ج2، ص430؛ بحار الانوار، ج24، ص105-108.</ref> تأویل شده است که ایمان به آنها سبب ایمنی از گمراهی دنیا و کیفر آخرت میشود.<ref>بحار الانوار، ج24، ص107.</ref>در برخی روایتها نیز ورود به مکه همراه با معرفت به اهل بیت(ع) سبب امنیت در دنیا و آخرت دانسته شده است.<ref>الکافی، ج4، ص545.</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
<br />
{{منابع}}<br />
<br />
{{دانشنامه<br />
<br />
| آدرس = http://phz.hajj.ir/422/7891<br />
<br />
| عنوان = بلد الامین<br />
<br />
| نویسنده = مهدی ملکمحمدی. حسین خانی<br />
<br />
}}<br />
<br />
* '''اتحاف الوری''': عمر بن محمد بن فهد (درگذشت 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعةام القری، 1408ق.<br />
<br />
* '''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش ابن دهیش، مکتبة الاسدی، 1424ق.<br />
<br />
* '''اخبار مکه''': الفاکهی (درگذشت 279ق.)، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1414ق.<br />
<br />
* '''بحار الانوار''': المجلسی (درگذشت 1110ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق.<br />
<br />
* '''البحر المحیط''': ابوحیان الاندلسی (درگذشت 754ق.)، بیروت، دار الفکر، 1412ق.<br />
<br />
* '''البرهان فی تفسیر القرآن''': البحرانی (درگذشت 1107ق.)، قم، البعثه، 1415ق.<br />
<br />
* '''بیان السعاده''': الجنابذی (درگذشت 1327ق.)، ترجمه: رضاخانی و ریاضی، تهران، پیام نور، 1372ش.<br />
<br />
* '''التبیان''': الطوسی (درگذشت 460ق.)، به کوشش العاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br />
<br />
* '''التحریر و التنویر''': ابنعاشور (درگذشت 1393ق.)، مؤسسة التاریخ.<br />
<br />
* '''تحصیل المرام''': محمد بن احمد الصباغ (درگذشت 1321ق.)، به کوشش ابن دهیش، 1424ق.<br />
<br />
* '''التحقیق''': المصطفوی، تهران، وزارت ارشاد، 1374ش.<br />
<br />
* '''تسنیم''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1378ش.<br />
<br />
* '''تفسیر ابن ابیحاتم (تفسیر القرآن العظیم)''': ابن ابیحاتم (درگذشت 327ق.)، به کوشش اسعد محمد، بیروت، المکتبة العصریه، 1419ق.<br />
<br />
* '''تفسیر ابن کثیر (تفسیر القرآن العظیم)''': ابن کثیر (درگذشت 774ق.)، به کوشش شمس الدین، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق.<br />
<br />
* '''التفسیر الکبیر''': الفخر الرازی (درگذشت 606ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1415ق.<br />
<br />
* '''جامع البیان''': الطبری (درگذشت 310ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1412ق.<br />
<br />
* '''جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت 1266ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br />
<br />
* '''الدر المنثور''': السیوطی (درگذشت 911ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1365ق.<br />
<br />
* '''درآمدی بر تاریخگذاری قرآن''': جعفر نکونام، تهران، هستینما، 1380ش.<br />
<br />
* '''زاد المسیر''': ابن جوزی (درگذشت 597ق.)، به کوشش عبدالرزاق، بیروت، دار الکتاب العربی، 1422ق.<br />
<br />
* '''صحیح البخاری''': البخاری (درگذشت 256ق.)، بیروت، دار الفکر، 1401ق.<br />
<br />
* '''صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش.<br />
<br />
* '''العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق.<br />
<br />
* '''العین''': خلیل (درگذشت 175ق.)، به کوشش المخزومی و السامرائی، دار الهجره، 1409ق.<br />
<br />
* '''فضائل المکه''': الحسن البصری (درگذشت 110ق.)، به کوشش العانی، کویت، مکتبة الفلاح، 1400ق.<br />
<br />
* '''الکافی''': الکلینی (درگذشت 329ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1375ش.<br />
<br />
* '''کنز الدقائق''': المشهدی (درگذشت 1125ق.)، به کوشش درگاهی، تهران، وزارت ارشاد، 1411ق.<br />
<br />
* '''مجمع البیان''': الطبرسی (درگذشت 548ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1406ق.<br />
<br />
* '''المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت 676ق.)، دار الفکر.<br />
<br />
* '''المحلی بالآثار''': ابن حزم الاندلسی (درگذشت 456ق.)، به کوشش احمد شاکر، بیروت، دار الفکر.<br />
<br />
* '''مفردات''': الراغب (درگذشت 425ق.)، به کوشش صفوان داودی، دمشق، دار القلم، 1412ق.<br />
<br />
* '''المیزان فی تفسیر القرآن''': محمدحسین الطباطبائی (درگذشت 1402ق.)، بیروت، اعلمی، 1393ق.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
<br />
{{نامهای مکه}}<br />
<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[رده:اصطلاحات قرآنی]]<br />
[[رده:نامهای مکه]]<br />
[[رده:واژگان قرآنی]]<br />
[[رده:واژه شناسی]]<br />
[[en:Balad al-Amin]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1(%D8%B9)&diff=60492مزار اسماعیل بن جعفر(ع)2025-01-25T11:48:41Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''مزار اسماعیل بن جعفر(ع)'''، محل دفن [[اسماعیل بن جعفر(ع)|اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام صادق(ع)|امام جعفر صادق(ع)]] است که پیش از پدر درگذشت. پیکرش را در [[مدینه]] و در [[بقیع|قبرستان بقیع]] دفن کردند. این مقبره سدهها دارای بنا و گنبد، و محل زیارت زائران بود. گفته شده مکان این مقبره در زمینی ساخته شده که پیشتر خانه [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد(ع)]] بود و در صحن آن چاهی قرار داشت که مردم برای شفای بیماران از آن مینوشیدند. <br />
<br />
این زیارتگاه در سال 1344 قمری با غلبه وهابیان بر [[مکه]] و [[مدینه]] از میان رفت. پس از این تاریخ نیز یک چهاردیواری این قبر را پوشانده بود تا اینکه برای ساخت خیابانِ کنارِ قبرستان، آن را به طور کامل تخریب کردند. بنابر گزارشهایی پیکر اسماعیل را از آنجا به بخش دیگری از بقیع نزدیک [[قبر ام البنین|قبر اُم البنین]] یا نزدیک [[شهیدان حره|شهیدان حرّه]] یا در ۱۰ متری [[قبر حلیمه سعدیه]] منتقل کردند. <br />
<br />
==اسماعیل بن جعفر==<br />
{{اصلی|اسماعیل بن جعفر}}اسماعیل بن جعفر فرزند نخست [[امام صادق(ع)|امام جعفر بن محمد صادق]](ص)، امام ششم [[شیعه|شیعیان]]، بود که در زمان حیات پدرش درگذشت. تاریخ وفاتش را حدود سال 138 ذکر کردهاند.<ref>«[https://miqat.hajj.ir/article_207892.html بقعه اسماعیل بن جعفر در بقیع و بستر تاریخی آن تا قرن حاضر]»، ص 52</ref> برخی از شیعیان در زمان حیات امام صادق(ص) بر آن بودند که اسماعیل جانشین آن امام خواهد بود. گروهی مرگ اسماعیل را انکار کردند و گروه دیگر به امامت فرزند اسماعیل، محمد، باور یافتند و هر دو این گروهها اسماعیلیه نامیده شدند.<ref>الارشاد، ج2، ص 209-210</ref><br />
<br />
== مکان دفن ==<br />
بنابر گزارش منابع تاریخی، اسماعیل بن جعفر در [[عریض|عُرَیْض]] (روستایی در نزدیکی [[مدینه]]) درگذشت، اما پیکرش را به مدینه آوردند و در [[قبرستان بقیع]] دفن کردند.<ref>الارشاد، ج2، ص 209؛ سر السلسلة العلویه، ص۳۴؛ المجدی، ص۱۰۰.</ref> قبر اسماعیل در جایی قرار داشت که با کشیده شدن دیوار مدینه از بقیه قبرهای بقیع جدا شد به شکلی که بارگاه اسماعیل داخل دیوارهای مدینه (چسبیده به دیوار شهر) قرار گرفت در حالی که بقیه قبرستان بقیع در خارج از دیوار مدینه قرار داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B5.pdf&page=117 وفاء الوفا، ج5، ص 117]</ref> <br />
<br />
== تاریخچه گنبد ==<br />
قبر [[اسماعیل بن جعفر]] در دورههایی از تاریخ گنبدی داشته است. گفتهاند که گنبد و بارگاه قبر او در زمان [[فاطمیان|حکومت فاطمیان مصر]] (302-564ق) ساخته شد. توصیفی از این بارگاه در قرن هشتم هجری حاکی از آن است که در آن زمان قبر اسماعیل مزاری با گنبدی بزرگ و سفید در غرب [[گنبد عباس بن عبدالمطلب]] و چسبیده به دیوار مدینه بوده است. بنابر همین گزارش این مقبره در زمینی قرار گرفته بود که پیشتر [[خانه امام زینالعابدین(ع)]] بود و در آن زمان مسجدی متروک و چاه آبی در کنار مزار قرار داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%A8%D9%85%D8%A7_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%A9.pdf&page=121 التعریف بما انست الهجره، ص 121]</ref><br />
<br />
سَمهودی، تاریخنگار مدینه در نیمه دوم قرن نهم، از دو سنگ نبشته در آرامگاه اسماعیل خبر میدهد. این سنگنوشتهها حاکی از این بود که این بنا به دست حسین بن ابوالهیجاء (فرستاده حکومت فاطمی) در سال 546 قمری ساخته شده و همین فرد باغی که در غرب آن قرار داشت را نیز به مزار اسماعیل [[وقف]] کرده بود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=306 وفاء الوفاء، ج۳، ص۳۰۶.]</ref><br />
<br />
سفرنامههای بعدی نیز از بارگاه اسماعیل بن جعفر خبر دادهاند.<ref>نک: «[https://miqat.hajj.ir/article_207892.html بقعه اسماعیل بن جعفر در بقیع و بستر تاریخی آن تا قرن حاضر]»، ص56-59</ref> عیاشی، سفرنامهنویسی اهل شام در سده یازدهم گزارش میکند که [[شیعه|شیعیان]] که تعداد زیادی از آنان در کاروان [[عراق]] حضور داشتند، به زیارت قبر اسماعیل اهتمام داشتند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%84%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D8%A7%D8%B4%D9%8A%D9%87%D8%8C_%D8%AC_1.pdf&page=381 الرحله العیاشیه، ص 381]</ref> در گزارشی از ابتدای سده سیزدهم هجری نیز از چاه آبی که در داخل حیاط زیارتگاه و منسوب به [[امام زینالعابدین(ع)]] بوده و از آن برای شفای بیماران آب میبردند یاد شده است.<ref>حالات الحرمین، در پنجاه سفرنامه حج قاجاری، ص 256</ref> <br />
[[پرونده:مقبره اسماعیل بن جعفر2.jpg|600px|thumb|وسط|عکس هوایی [[مدینه]]. مقبره [[اسماعیل بن جعفر(ع)|اسماعیل بن جعفر]]، چسبیده به دیوار شهر، با کادر مشکی در سمت راست تصویر مشخص شده است]]<br />
<br />
== تخریب گنبد ==<br />
با قدرتگیری [[وهابیت|وهابیان]] در [[شبه جزیره عربستان|شبه جزیره]] و [[مدینه]]، آرامگاه اسماعیل مانند دیگر مرقدها و بارگاهها در سال 1344 قمری ویران شد و بنا بر برخی گزارشهای بعدی چهاردیواری سادهای دور قبر ساخته شد.<ref>سفرنامه مکه حاج سید محمد فاطمی، در چهارده سفرنامه حج قاجاری دیگر، ص996</ref> گفته شده که مرقد او با دیوارهایی بدون در و پنجره و به ابعاد سه در سه متر و ارتفاع دو و نیم متر احاطه شده و در بیرون از [[بقیع|قبرستان بقیع]] به فاصله ۱۵ متری دیوار آن، در جهت غرب و روبهروی قبرهای ائمه(ع) قرار داشت.<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، ص۲۸۹–۲۹۰.</ref> <br />
<br />
=== مکان فعلی قبر اسماعیل بن جعفر ===<br />
در سال ۱۳۹۴ قمری (۱۳۵۵ شمسی) هنگام ساخت خیابان غربی بقیع، محوطه پیرامون قبر اسماعیل تخریب شده و چنین شایع شد که جنازه او سالم بوده است.<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، ص۲۹۰.</ref> برخی گزارش کردهاند که پیکر [[اسماعیل بن جعفر(ع)|اسماعیل بن جعفر]] با هماهنگی برخی از بزرگان اسماعیلیه<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۴۸.</ref> به داخل [[بقیع|قبرستان بقیع]] منتقل و نشانهگذاری شد.<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، ص۲۹۰؛ آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۴۸.</ref> محل دفن او به دلیل وصفهای متفاوت و از میان رفتن نشانهها، دقیقاً مشخص نیست؛ اما محل آن را درحوالی قبر [[ام البنین|اُم البنین]] یا نزدیک [[قبر شهدای حره|شهیدان حرّه]] یا در ۱۰ متری قبر [[حلیمه سعدیه]] در انتهای بقیع دانستهاند.<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، ص۲۹۱.</ref><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
<br />
* [[اسماعیل بن جعفر(ع)]]<br />
<br />
==گالری==<br />
<gallery><br />
پرونده:موقیعت قبور بقیع.jpg| مکان تقریبی قبر اسماعیل بن جعفر در بقیع (علامت شماره 8)<br />
پرونده:نقشه بقیع.jpg| نقشه موقعیت قبر اسماعیل بن جعفر در بقیع<br />
</gallery><br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/9075<br />
| عنوان = اسماعیل بن جعفر<br />
| نویسنده = <br />
}}<br />
<br />
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1382<br />
*'''الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد'''، شیخ مفید، تحقیق و تصحیح مؤسسة آل البیت، قم، کنگره شیخ مفید. (1413ق)<br />
*'''التعریف بما انست الهجرة'''، تحقیق: سلمان الرحیلی، جمال الدین محمد بن احمد مطری، دارالملک عبدالعزیز.(1426ق)، <br />
*«بقعه اسماعیل بن جعفر در بقیع و بستر تاریخی آن تا قرن حاضر»، حافظ نجفی، میقات حج، شماره 124، ص 49-74<br />
*'''بهشت بقیع'''، احمد خامه یار، تهران، اندیشه میراث، 1401ش.<br />
*'''تاریخ حرم ائمه بقیع و آثار دیگر در مدینه منوره'''، محمدصادق نجمی، نشر مشعر، تهران، (1386ش).<br />
*'''الرحله العیاشیه'''، عبدالله بن محمد العیاشی، تحقیق سعید الفاضلی و سلیمن القرشی، ابوظبی، دار السویدی للنشر و التوزیع، 2006<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، على بن عبدالله سمهودی، تصحیح قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان، (2006م)،<br />
{{پایان}}<br />
[[رده:قبرستان بقیع]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[En:The grave of Ismail b. Jafar (a) ]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)&diff=60416امام حسن عسکری(ع)2025-01-14T12:47:24Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>[[پرونده:آستان امامین عسکریین.jpg|بندانگشتی|250px|[[آستان مقدس امامین عسکریین(ع)|آستان امامین عسکریین]] در [[سامراء]]]]<br />
امام حسن عسکری(ع) امام یازدهم [[شیعیان]] و پدر [[حضرت مهدی(ع)]] است. آن حضرت در سال ۲۳۲ق در [[مدینه]] به دنیا آمد. در کودکی به همراه پدرش و به اجبار خلیفه عباسی به [[سامراء]] در [[عراق|کشور عراق]] امروزی سفر کرد و تا زمان شهادت(۲۶۰ هجری) را در آنجا تحت نظارت حکومت عباسی زندگی میکرد. وی در کنار پدرش [[امام هادی(ع)]] در [[سامراء]] به خاک سپرده شد که به [[آستان مقدس امامین عسکریین(ع)|آستان امامین عسکریین]] (دو امام عسکری) معروف است. <br />
<br />
درباره حجگزاری امام حسن عسکری(ع) گزارشی در دست نیست. از امام عسکری روایاتی درباره [[حج]] و فلسفه [[تلبیه|لبیک]] و عبارات آن روایت شده است. علاوه بر کتاب تفسیر منسوب به آن حضرت، دعاهایی نیز از او در منابع آمده است. <br />
<br />
==زندگی==<br />
حسن بن علی بن محمد(ع) مشهور به امام حسن عسکری(ع) یازدهمین امام از ائمه دوازده گانه [[شیعه]] است. پدرش [[امام هادی(ع)]] و مادرش کنیزی از اهل نوبه بود.<ref>اثباب الوصیة، ص244.</ref> قول مشهور تولد او را در هشتم ربیع الاخر سال ۲۳۲ هجری در [[مدینه]] دانستهاند.<ref>دلائل الامامه، ص423؛ مناقب آل ابی طالب، ج3، ص523. </ref> آن حضرت در پی دستگیری پدرش از سوی متوکل عباسی در سال ۲۳۶ هجری و در سن چهار سالگی یا در سال 233ق<ref>المقالات و الفرق، ص100.</ref> به سامرا سفر کرد و تا پایان عمر در آنجا اقامت داشت.<ref>اثبات الوصیه، ص243-244.</ref><br />
<br />
او بدین جهت به عسکری ملقب شد که از سوی متوکل خلیفه عباسی (حکومت: ۲۳۲–۲۴۷ق) در منطقه نظامی شهر [[سامراء|سامرا]] اسکان داده شد.<ref>وفیات الاعیان، ج2، ص94؛ موسوعه الامام العسکری، ج1، ص38.</ref> همچنین به «ابن الرضا» نیز معروف بود؛ چنان که پدرش امام هادی(ع) و جدش [[امام جواد|امام جواد(ع)]] نیز به دلیل انتساب به [[امام رضا(ع)]] این لقب را داشتند.<ref>کمال الدین، ص41؛ مناقب آل ابی طالب، ج3، ص523. </ref> در منابع برای امام حسن عسکری لقبهای دیگری با عنوان: خالص، خاص، سراج، صامت، زکی و تقی<ref>دلائل الامامة، ص423-424؛ مناقب آل ابی طالب، ج3، ص523.</ref> نیز ذکر شده است.<br />
<br />
نرجس خاتون همسر امام حسن عسکری(ع)، و تنها فرزند آنها [[حضرت مهدی|حضرت مهدی(عج)]] است؛<ref>التتمه فی تواریخ الائمه، ص143؛ راحه الارواح، ص267.</ref> اما برخی مورخان فرزندان دیگری نیز برای ایشان ذکر کردهاند.<ref>ر.ک. تاریخ الائمه، ص22. </ref> <br />
<br />
=== شهادت ===<br />
{{اصلی|آستان مقدس امامین عسکریین(ع)}}امام حسن عسکری(ع) در ۲۸ سالگی در هشتم ربیعالاول ۲۶۰ هجری به دستور معتمد عباسی مسموم شده و به شهادت رسید. وی در کنار پدرش امام هادی(ع) در [[سامراء]] به خاک سپرده شد<ref>الغیبه، ص219؛ الارشاد، ص323؛ اعلام الوری، ص131. </ref> که به آستان امامین عسکریین (دو امام عسکری) معروف است.<br />
<br />
پیکر امام حسن عسکری(ع) در کنار پدرش [[امام هادی(ع)]] در [[سامراء]] مدفون شده است. این زیارتگاه به آستان امامین عسکریین (دو امام عسکری) معروف است.<ref>مآثر الکبرا، ج۱، ص۳۱۵.</ref><br />
==دوره امامت==<br />
امام حسن عسکری(ع) بیست و سه سال همراه پدرش امام هادی بود و پس از شهادت پدر و با وصیت او<ref>الارشاد، ص313-315؛ اعلام الوری با علام الهدی، ص131-133 133؛ مناقب آل ابی طالب، ج3، ص523-524. </ref> جانشین پدر شده و امامت شیعیان را در ۲۲ سالگی بر عهده گرفت. مدت امامت او را شش سال (از ۲۵۴ تا ۲۶۰ق) ذکر کردهاند.<ref>الغیبه، ص۱۲۰-۱۲۲.</ref><br />
<br />
امامت حسن عسکری همزمان با سه خلیفه عباسی به نامهای مُعْتَز (حکومت: ۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (حکومت: ۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (حکومت: 256 – 279ق)<ref>دلائل الامامة، ص423؛ اعلام الوری، ص349؛ مناقب آل ابی طالب، ج3، ص523.</ref> بود. معتز ضمن زندانی کردن امام عسکری(ع) قصد کشتن آن حضرت را داشت؛ اما به دست ترکان کشته شد.<ref>الغیبه، ص208. </ref> در زمان مهتدی<ref>الغیبه، ص205.</ref> و معتمد عباسی<ref>الغیبه، ص219؛ الارشاد، ص323؛ اعلام الوری، ص131.</ref> هم آزار و زندانی کردن امام عسکری ادامه داشت.<br />
<br />
با وجود کنترل حکومت عباسی بر رفت و آمد افراد به خانه امام عسکری(ع)، عدهای از شیعیان به عنوان راوی، وکیل و صحابی امام عسکری با ایشان ارتباط داشتند؛ از جمله [[ابراهیم بن مهزیار]]، [[عبد العظیم حسنی|عبدالعظیم حسنی]]، [[عثمان بن سعید العمری]]، [[فضل بن شاذان نیشابوری]].<ref>رجال الطوسی، ص397-400. </ref><br />
<br />
==== کتابهای منسوب به امام عسکری ====<br />
از جمله فعالیتهای فرهنگی امام، کتابهایی است که به ایشان نسبت داده شده است؛ از جمله: کتاب المنقبه، مسائل ابی محمد الحسن العسکری، توقیع الامام العسکری، تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری.<ref>کشف الغمه، ص208-210. </ref> علاوه بر موارد ذکر شده دعاهایی نیز از امام عسکری(ع) در منابع ذکر شده است.<ref>کشف الغمه، ص211. </ref><br />
==امام حسن عسکری(ع) و حج==<br />
درباره حجگزاری امام حسن عسکری(ع) گزارشی در دست نیست و بنابر قول مشهور تنها امامی است که به دلیل تحت نظر قرار داشتن در [[سامراء|سامرا]]، به حج نرفت. با این حال در برخی منابع اشاره شده که از آن حضرت در [[مکه]] روایتی نقل شده است.<ref>الانبیا و الائمه، ص466.</ref> گزارشی از بلاذری نیز حاکی از حضور امام در مکه است.<ref>کشف الغمه، ج3، ص198.</ref><br />
===فرستادن فرزند به مکه===<br />
گفته شده امام اندکی پیش از رحلت، مادرش<ref>اثبات الوصیه، ص255.</ref> و پسرش [[مهدی(عج)]] را به حج فرستاد. آنان با حفاظت احمد بن محمد بن مطهر، یار نزدیک امام یازدهم به مکه رفتند. بنظر میرسد آنان پس از برگزاری [[مناسک حج]] به [[مدینه]] عزیمت کرده و آن را محل اختفای امام دوازدهم قرار دادهاند.<ref>تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم(عج)، ص124.</ref><br />
<br />
=== روایات امام درباره حج ===<br />
برخی روایات نقل شده از ایشان حاوی بخشی از [[احکام حج|احکام]] و [[اسرار حج]] هستند؛ از جمله روایتی از محمد بن مطهر درباره [[حج بذلی]].<ref>مسند الامام العسکری، ص252. </ref> همچنین از امام عسکری(ع) حدیثی درباره فلسفه [[تلبیه|لبیک]] و عبارات آن روایت شده است.<ref>من لا یحضره الفقیه، ج2، ص327- 328؛ علل الشرائع، ص417.</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس = <br />
| عنوان = حسن بن علی العسکری در جلد هفتم دانشنامه<br />
| نویسنده = <br />
}}<br />
<br />
* اثبات الوصیه للامام علی بن ابی طالب: ابوالحسن المسعودی (م.۳۴۶ق.)، قم، انصاریان، ۱۴۲۳ق.<br />
* اعلام الوری باعلام الهدی: الشیخ الطبرسی (م. ۵۴۸ق.)، قم، آل البیتلاحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.<br />
* اعیان الشیعه: سید محسن الامین (م.۱۳۷۱ق.)، تحقیق حسن الامین، بیروت، دار التعارف.<br />
* الارشاد: المفید (م.۴۱۳ق.)، بیروت، دار المفید، ۱۴۱۴ق.<br />
* الخرائج و الجرائح: قطب الدین الراوندی(م. ۵۷۳ق)، تحقیق سید محمدباقر الابطحی، قم، موسسه الامام الهادی، ۱۴۰۹ق.<br />
* بحار الانوار: المجلسی (م.۱۱۱۱ق.)، تحقیق سید حسن الموسوی الخرسان، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.<br />
* تاریخ الائمه(المجموعه): الکاتب البغدادی(م. ۳۲۲ق)، قم، مکتبه المرعشی النجفی، ۱۴۰۶ق.<br />
* تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم(عج): جاسم حسین، مترجم سید محمد تقی آیت اللهی، تهران، امیرکبیر،۱۳۸۵ش.<br />
* التتمه فی تواریخ الائمه: تاج الدین بن علی بن احمد الحسینی العاملی(م. قرن ۱۱ق)، قم، موسسه البعثه، ۱۴۱۲ق.<br />
* تذکره الخواص من الامه فی ذکر خصائص الائمه: سبط ابن الجوزی(۶۵۴)،قم، الشریف الرضی، ۱۴۱۸ق<br />
* حج الانبیاء والائمه(علیهم السلام): مرکز تحقیقات حج، تهران، مشعر،۱۴۱۶ق.<br />
* دلائل الامامه: الطبری الشیعی (م.قرن ۴)، قم، بعثت، ۱۴۱۳ق.<br />
* راحه الارواح: ابوسعید شیعی سبزواری، تحقیق محمد سپهری، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۷۸ش.<br />
* رجال الطوسی(الابواب): شیخ الطوسی(م. ۴۶۰ق)،تحقیق جواد القیومی الاصفهانی، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br />
* رجال الکشّی (اختیار معرفة الرجال): الشیخ الطوسی (م.۴۶۰ق.)، تصحیح میرداماد و رجائی، قم، آل البیت، ۱۴۰۴ق.<br />
* علل الشرایع: الصدوق (م.۳۸۱ق.)، تحقیق سید محمد صادق بحرالعلوم، نجف الاشرف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۶ق.<br />
* الغیبه: النعمانی (م.۳۸۰ق.)، به کوشش فارس حسون، قم، انوار الهدی، ۱۴۲۲ق.<br />
* الکافی: الکلینی(م. ۳۲۹ق)، تصحیح علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.<br />
* کشف الغمه فی معرفه الائمه: علی بن ابی الفتح الاربلی(م. ۶۹۳ق)، بیروت، دارالاضواء، بی تا.<br />
* کمال الدین و تمام النعمه: الشیخ الصدوق (م.۳۸۱ق.)، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، النشر اسلامی، ۱۴۰۵ق.<br />
* مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، ذبیحالله محلاتی، قم، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۴ش/ ۱۴۲۶ق.<br />
* مسند الإمام العسکري أبي محمد الحسن بن علي عليهما السلام: عزیزالله عطاردی قوچانی، بیروت، دار الصفوة، 1413ق/ 1993م.<br />
* المقالات و الفرق: سعدبن عبدالله اشعری قمی (م. ۳۰۱ق)، قم، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۰ش.<br />
* من لایحضره الفقیه:شیخ الصدوق(م. ۳۸۱ق)، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، النشر الاسلامی.<br />
* مناقب آل ابی طالب: ابن شهر آشوب (م. ۵۸۸ق)، تحقیق گروهی از اساتید نجف، نجف الاشرف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۷۶ق.<br />
* موسوعه الامام العسکری: موسسه ولی العصر، تحقیق السید محمد الحسینی القزوینی و گروهی از علما، قم، موسسه ولی عصر، ۱۴۲۶ق.<br />
* وفیات الاعیان و انباء الزمان: ابن خلکان(م. ۶۸۱ق)، تحقیق احسان عباس، لبنان، دارالثقافه، بی تا.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
[[رده:امامان شیعه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:Imam Hasan al-Askari (a)]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=58332ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-08-07T08:13:07Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ناودان کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستونهای کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد البیعه (مکه)]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ملتزم]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مستجار]](انگلیسی{{شد}})</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1&diff=58331مستجار2024-08-07T08:05:16Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{کعبه عمودی}}<br />
'''مُستَجار''' بخشی از ضلع غربی دیوار [[کعبه]] به طول تقریبا ۲ متر است که بین [[رکن یمانی]] و درِ دوم کعبه که در زمان [[حجاج بن یوسف]] ثقفی مسدود شد، قرار دارد. این قسمت در پشت کعبه و درست روبروی درِ فعلی کعبه است. <br />
<br />
معنای واژه مستجار، پناهگاه است. این مکان محل پذیرش [[توبه]] دانسته شده و به راز و نیاز و خواندن [[دعا]] در آن توصیه شده است. <br />
==مستجار و ملتزم== <br />
دو مکان در دیوار کعبه به عنوان مکان پذیرش [[دعا]] و [[توبه]] معرفی شده و روایاتی درباره آن نقل شده است: مستجار و [[ملتزم]]. <br />
<br />
در تعریف این دو معمولا گفته میشود، مستجار پشت کعبه در ضلع غربی و فاصله [[رکن یمانی]] تا در مسدود شده کعبه را شامل میشود و ملتزم در ضلع شرقی و فاصله [[حجر الاسود]] تا در فعلی کعبه است.<ref>مکه در بستر تاریخ، ص 99 ، 101</ref> اما روایات مرتبط به ملتزم و مستجار به هم آمیخته شده و گاه مستجار و ملتزم دو نام برای یک مکان دانسته شده است. گاهی گفته میشود که شیعیان ملتزم و مستجار را یکی میدانند اما اهل سنت این دو را غیر از هم میدانند و ملتزم را فاصله بین حجر الاسود و در کعبه به شمار میآورند.<ref> تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 71 </ref> <br />
<br />
برخی علمای شیعه از مجموع روایات اهل بیت که درباره اعمال ملتزم و مستجار روایت شده، نتیجه گرفتهاند که این دو، نامهایی برای یک مکان است که همان مستجار است.<ref>مراة العقول، ج۹، ص 106</ref><br />
<br />
در منابع اهل سنت نیز روایات و گزارشهای متعددی وجود دارد که ملتزم را پشت کعبه (همان مکان مستجار) دانستهاند.<ref>فهرستی از این روایات را بنگرید در: [https://miqat.hajj.ir/article_37701_e377d85304a047d404207c95bbbec5ad.pdf «پژوهشی درباره ملتزم»]، ص۸۴.</ref> <br />
<br />
با وجود همه اینها، در بیشتر منابع جغرافیای مکه، ملتزم و مستجار از هم تفکیک شده است.<ref>شفاء الغرام، ج۱، ص ۱۹۶؛</ref><ref>تحصیل المرام، ج۱ ، ۲۰۰ ، ۲۰۳؛</ref><ref>منائح الکرم، ج۱، ص ۳۰۷</ref><ref>الجامع اللطیف، ص ۴۷</ref> <br />
<br />
[[پرونده:مستجار و ملتزم۳.jpg|وسط|بیقاب|400px|جایگزین=]]<br />
<br />
== مستجار و شکاف کعبه ==<br />
{{بیشتر|مولد علی(ع)}}<br />
برخی مستجار را همان بخش از دیوار کعبه دانسته اند که شکافته شد تا [[فاطمه بنت اسد]]، مادر [[امام علی(ع)]]، برای تولد فرزندش وارد کعبه شود.<ref>هدایة الحجاج، ص ۱۷۸</ref><ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۹۷</ref><br />
<br />
==دعای مستجار==<br />
در آداب [[طواف]] آمده است که: مستحب است حاجی در شوط آخر [[طواف]] خود صورت و دستهایش را بر دیوار بگذارد و شکم و روی خود را به دیوار [[کعبه]] بچسباند و بگوید:<br />
<br />
{{نقل قول دوقلو<br />
|تیتر= دعای مستجار<br />
| أللَّهُمَّ الْبَيْتُ بَيْتُكَ وَالْعَبْدُ عَبْدُكَ وَهذا مَكانُ الْعائِذِ بِكَ مِنَ النَّار. {{فارسی|سپس به گناهان خود اعتراف و طلب بخشش کند و سپس بگوید:}}<br />
|<br />
| أللَّهُمَّ مِنْ قِبَلِكَ الرَّوْحُ وَالْفَرَجُ وَالْعافِيَةُ. أللَّهُمَّ إنَّ عَمَلِي ضَعيْفٌ فَضاعِفْهُ لِي وَاغْفِرْ لي مَا اطَّلَعْتَ عَلَيْهِ مِنِّي وَخَفِيَ عَلى خَلْقِكَ أسْتَجِيرُ بِاللَّهِ مِنَ النَّار.<br />
|<br />
| (سپس آنچه خواهد دعا کند و [[رکن یمانی]] را [[استلام]] کرده و به نزد [[حجر الاسود]] آمده و طواف خود را تمام کند و بگوید:) أللَّهُمَّ قَنِّعْنِي بِما رَزَقْتَني وَبارِكْ لِي فِيما آتَيْتَني<ref>مناسك حج مطابق با فتاواى امام خمينى با حواشى مراجع تقليد و استفتائات جديد( ۱۳۹۳)، ص۴۳۶.</ref><br />
}}<br />
<br />
==جستار وابسته==<br />
[[ملتزم]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس<br />
}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، مشعر، ۱۳۸۹<br />
* '''[https://miqat.hajj.ir/article_37701_e377d85304a047d404207c95bbbec5ad.pdf «پژوهشی درباره ملتزم»]'''، محمدرضا نعمتی، مجله میقات حج، شماره ۴۳، فروردین ۱۳۸۲ش.<br />
* '''الجامع اللطیف'''، محمد بن ظهیره، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، ۱۴۲۳ق<br />
* '''تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره'''، اصغر قائدان، مشعر، ۱۴۰۰<br />
* '''تحصيل المرام في أخبار البيت الحرام'''، محمد بن احمد مالکی، مکه، مکتبة الاسدی، ۱۴۲۴ق.<br />
* '''شفاء الغرام باخبار البلد الحرام'''، تقی الدین محمد فاسی، تحقیق لجنة من کبار العلماء و الادباء، بیروت، دار الکتب العلمیه، بیتا. <br />
* '''مکه در بستر تاریخ'''، نعمت الله صفری فروشانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۸۶<br />
* '''منائح الکرم'''، علی بن تاج الدین سنجاری، مکه، جامعه ام القری، ۱۴۱۹ق.<br />
* '''مناسك حج مطابق با فتاواى امام خمينى با حواشى مراجع تقليد و استفتائات جديد( 1393)'''، روح الله خمینی (ره)، مشعر، ۱۴۰۹<br />
* '''هدایة الحجاج'''، سفرنامه مکه، محمد رضا طباطبایی تبریزی(درگشت ۱۳۲۰ق.)، به کوشش رسول جعفریان، قم، نشر مورخ، ۱۳۸۶<br />
<br />
{{پایان}}<br />
{{کعبه}}<br />
<br />
[[رده:بناهای کعبه]]<br />
[[رده:مکانهای دعا در مکه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:Al Mustajar]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=58321ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-08-03T12:44:57Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ناودان کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستونهای کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد البیعه (مکه)]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ملتزم]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مستجار]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%AA%D8%B2%D9%85&diff=58320ملتزم2024-08-03T12:41:47Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{کعبه عمودی}}<br />
'''ملتزم''' بخشی از دیوار شرقی [[کعبه]] که بین [[در کعبه|درِ کعبه]] و [[حجر الاسود]] قرار گرفته است. بنابر روایاتی، این مکان محل اعتراف به گناهان و استجابت [[دعا]] است و [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اکرم(ص)]] صورت و دستهای خود را در این قسمت دیوار قرار داده و دعا کرد.<br />
<br />
بنابر روایات، [[حضرت آدم(ع)]]، هنگام [[طواف|طواف کعبه]]، در ملتزم به گناهان خویش اعتراف کرد و از آن پس این مکان از سوی خداوند محل اجابت دعا قرار گرفت.<br />
<br />
==مکان اعتراف به گناهان==<br />
بخشی از دیوار شرقی [[کعبه]] را ملتزم مینامند. این بخش بین [[حجر الاسود]] و [[در کعبه|درِ کعبه]] قرار دارد.<ref>العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین،ج۱، ص۲۴۲؛ مکه در بستر تاریخ، ص۹۹.</ref><br />
<br />
از [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] به نقل از ابن عباس نقل شده که ملتزم مکان استجابت [[دعا]] است.<ref>شفاءالغرام باخبار البلد الحرام، ج۱، ص ۱۹۶</ref> در [[روایت|روایات]] آمده است که [[حضرت آدم(ع)]] نیز در هنگام [[طواف|طواف کعبه]] در این مکان به گناهان خویش اعتراف کرد و از آن پس این مکان از سوی خداوند محل اجابت دعا قرار گرفته است.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۳، ص۳۴۶.</ref><br />
<br />
روایتهایی نقل شده که پیامبر در این مکان صورت و سینهاش را به دیوار کعبه میگذاردند.<ref>اخبار مکه فی قدیم الدهر و حدیثه، ج۱، ص۱۶۲.</ref> [[امام علی]] نیز سفارش کرده، در ملتزم به گناهان خود اعتراف کنید.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۳، ص۳۴۶.</ref><br />
<br />
==واژهشناسی==<br />
درباره نام ملتزم، برخی گفتهاند چون حاجیان در هنگام [[دعا]] به این قسمت میچسبند و ملتزم این قسمت میشوند، آن را چنین نامیدند.<ref>موسوعه العتبات المقدسة، ج۲، ص۲۳۶.</ref> برخی نیز گفتهاند که در زمان جاهلیت برای قسم خوردن و پیمان بستن به کنار این بخش از دیوار کعبه میآمدند و به سوگندی که میبستند ملتزم و پایبند بودند.<ref>المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۶، ص۴۳۷-۴۳۸.</ref><br />
==ملتزم و مستجار==<br />
{{بیشتر|مستجار}}<br />
در دیوار کعبه جای دیگری وجود دارد که به آن [[مستجار]] میگویند و در آنجا هم توصیه به دعا کردن شده است. مستجار پشت کعبه در ضلع غربی و فاصله رکن یمانی تا در مسدود شده کعبه را شامل میشود.<br />
<br />
از آنجا که گاهی در منابع و روایات مستجار و ملتزم نامهای یک مکان دانسته شده است،<ref>شفاء الغرام باخبار البد الحرام، ج۱، ص۱۹۶.</ref> یا ملتزم نیز در دیوار پشت کعبه جانمایی شده است<ref>فهرستی از این روایات را بنگرید در: [https://miqat.hajj.ir/article_37701_e377d85304a047d404207c95bbbec5ad.pdf «پژوهشی درباره ملتزم»]، ص۸۴.</ref> برخی بر آنند که ملتزم نیز همان مستجار است و در [[رکن یمانی]] قرار دارد.<ref>اخبار مکة و ما جاء فیها من الآثار، أزرقی، ج1، ص44.</ref><br />
[[پرونده:مستجار و ملتزم۳.jpg|وسط|بیقاب|400px|جایگزین=]]<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
* [[مستجار]]<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
* '''اخبار مکة فی قدیم الدهر و حدیثه'''، محمد بن اسحاق فاکهی، تحقیق عبدالملک ابن دهیش، مکه، مکتبه الاسدی، ۱۴۲۴ق.<br />
* '''اخبار مکة و ما جاء فیها من الآثار'''، محمد بن عبدالله ازرقی، محقق: ملحس، رشدی صالح، بیروت، دار الاندلس، ۱۴۱۶ق.<br />
* '''[https://miqat.hajj.ir/article_37701_e377d85304a047d404207c95bbbec5ad.pdf «پژوهشی درباره ملتزم»]'''، محمدرضا نعمتی، مجله میقات حج، شماره ۴۳، فروردین ۱۳۸۲ش.<br />
* '''شفاء الغرام باخبار البلد الحرام'''، تقی الدین محمد فاسی، تحقیق لجنة من کبار العلماء و الادباء، بیروت، دار الکتب العلمیه، بیتا.<br />
* '''العقد الثمین فی تاریخ البلد الأمین'''، محمد بن احمد فاسی، محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۹ق.<br />
* '''المفصل فی تاریخ العرب قبل الإسلام'''، جواد علی، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۳۹۱ق/ ۱۹۷۶م.<br />
* '''مکه در بستر تاریخ'''، نعمت الله صفری فروشانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۸۶ش.<br />
* '''موسوعة العتبات المقدسة'''، جعفر خلیلی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۷ق/ ۱۹۸۷م.<br />
* '''وسائل الشیعة'''، محمد بن حسن شیخ حر عاملی، به تحقیق محمدرضا حسینی جلالی، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.<br />
{{پایان}}<br />
{{کعبه}}<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:Al-Multazam]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=58296ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-07-31T11:48:47Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ناودان کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستونهای کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد البیعه (مکه)]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ملتزم]]<br />
* [[مستجار]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%D9%85%DA%A9%D9%87)&diff=58295مسجد البیعه (مکه)2024-07-31T11:47:50Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنای تاریخی<br />
| عنوان = مسجد البیعه<br />
| تصویر = مسجد البیعه.jpg|File.png|270px|thumb|left<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| بنیانگذار = <br />
| تأسیس = ۱۴۴قمری<br />
| کاربری = <br />
| مکان = مکه<br />
| نامهای دیگر = <br />
| وقایع مرتبط = محل بیعت مردم یثرب با پیامبر، محل بیعت عقبه<br />
| ظرفیت = <br />
| مساحت = ۵۰۰متر<br />
| وضعیت = موجود<br />
| امکانات = <br />
| شماره ثبت = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| بازسازی = عبدالحمید عثمانی، ملک فهد سعودی<br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی = ۲۱٫۴۲۴۸۷<br />
| طول جغرافیایی = ۳۹٫۸۶۷۴۰<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
<br />
'''مسجد البیعة''' (مسجد بیعت) از مسجدهای کهن شهر [[مکه]] است که تاریخ بنای آن به قرن دوم هجری بازمیگردد. این مسجد نزدیک [[جمره عقبه]] و بیرون حد شرعی [[منا]] قرار گرفته است. این مسجد، محلی است که مردم [[یثرب]] با [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] بیعت کردند. <br />
<br />
طبق کتیبهای که بر دیوار غربی مسجد البیعه نصب شده، این مسجد در سال ۱۴۴ قمری به دستور [[منصور عباسی]] ساخته شد و بعدها چند بار بازسازی شد. <br />
<br />
==علت نامگذاری==<br />
<br />
زمانی که مردم [[مدینه|یثرب]] با [[اسلام]] آشنا شدند، در [[ایام حج]]، و در [[جمره عقبه]]، برای نخستینبار با [[رسول خدا(ص)]] بیعت کردند و پس از آن بود که اسلام در [[مدینه]] گسترش یافت. در محل این رویداد که [[بیعت عقبه اول]] نام دارد، مسجدی ساختهشد که به نام «مسجد البیعه» شهرت یافت.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص169.</ref><br />
<br />
در منابع از مساجد دیگری نیز با نام مسجد البیعه یاد شده است:<br />
* [[مسجد الغنم]]، مسجدی در [[مکه]] که محل بیعت مردم مکه با پیامبر(ص) بود.<ref>اخبار مکه (ازرقی)، ج2، ص201 و 271؛ تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص106.</ref><br />
* [[مسجد الجن]]، مسجدی در مکه که محل بیعت جنیان با پیامبر است.<ref>اخبار مکه (ازرقی)، ج2، ص201؛ تاریخ مکة المشرفه، ص181.</ref><br />
<br />
== مکان ==<br />
مسجد البیعه در [[مکه]] و نزدیک جمره عقبه [بیرون از محدودۀ شرعی [[منا|مِنا]] از طرف مکه]، در دامنه جنوبی [[ثبیر|کوه ثُبَیر]] است. این منطقه معروف به [[شعب الانصار|شِعْبُ الانصار]] و شعب البیعه<ref>اخبار مکه (ازرقی)، ج1، ص303؛ المعجم الاثری، ص177؛ اشهر المساجد، ص168.</ref> بوده و سمت چپ کسی است که از مکه به سوی مِنا در حرکت است. فاصله مسجد البیعه تا [[جمرات|جمره عقبه]] بیش از سیصد متر است.<ref>تاریخ مکة المشرفه، ص181؛ اتحاف الوری، ج2، ص180.</ref> <br />
<br />
امروزه با توسعه منا، اطراف مسجد البیعه که پیشتر درون شعب و محصور بین کوه بود خالی شده است. در حال حاضر مسجد در انتهای راه خروجی طبقه دوم جمرات به طرف مکه قرار گرفته و اطراف مسجد را نرده آهنی کشیدهاند.<ref>اشهر المساجد، ص169-171؛ آثار اسلامی مکه و مدینه، ص169.</ref><br />
<br />
مساحت مسجد البیعه ۵۰۰ متر است. مسجد به شکل مستطیل و طول مسجد ۲۷/۹۰ متر و عرض آن ۱۷ متر است. این مسجد از سنگ و آجر ساخته شده و سقف ندارد.<ref>دراسة تاریخیة لمساجد المشاعر المقدسة، ص232.</ref><br />
<br />
==تاریخچه بنای مسجد==<br />
بنابر کتیبهای که از سال ۱۴۴ قمری برجای مانده و بر دیوار غربی مسجد نصب شده، ساخت این مسجد بهدستور [[منصور عباسی|ابوجعفر منصور عباسی]] (حکومت: ۱۳۶-۱۵۸ق) انجام گرفتهاست.<ref>الاثار الاسلامیة فی مکة المکرمه، ص٢١٧-۲۱۸.</ref> همچنین کتیبهای از سال ۶۲۹ قمری نیز بر دیوار جنوبی مسجد نصب شده است و از بازسازی مسجد در زمان [[مستنصر عباسی]] (حکومت: ۶۲۳-۶۴۰ق) خبر میدهد.<ref>التاریخ القویم، ج۶، ص٢٨.</ref><br />
<br />
در منابع دیگر نیز در سدههای گوناگون از مسجد البیعه یاد شده است؛ از جمله [[ابن جبیر]] در سفرش به [[مکه]] در ۵۷۸ قمری از آن یاد کرده است.<ref>التذکره بالاخبار، ص123.</ref> [[ابن تیمیه]] (وفات ۷۲۸ق) به وجود مسجد اشاره کرده<ref>اقتضاء صراط المستقیم، ص426.</ref> و فاسی (درگذشت: ۸۳۲ق)، تاریخنگار مکه، این مسجد را توصیف کرده است. به گفته او مسجد دارای دو رواق بوده که بر هر یک سه گنبد بر چهار طاق قوسی قرار گرفته بود. پشت این رواقها نیز میدانگاهی وجود داشت.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص348.</ref><br />
<br />
این مسجد در دورههایی از تاریخ نیز تخریب شده بود؛ از جمله گزارشی از قرن یازدهم از تخریب مسجد حکایت میکند؛<ref>جواهر التاریخ المکی (چاپ شده در مقالات تاریخی، دفتر شانزدهم)، ص٢۶٣.</ref> اما در عصر حکومت عثمانی این مسجد در سلطنت عبدالحمید دوم (۱۸۷۶-۱۹۰۹م) بازسازی شد.<ref>افادة الانام، ج٢، ص۴٩.</ref> گزارشی از تعمیر بخشهایی از مسجد در زمان ملک فهد سعودی در دست است.<ref>دراسة تاریخیة لمساجد المشاعر المقدسة، ص۲۳۲.</ref><br />
<br />
==گالری==<br />
<gallery><br />
پرونده:پلان مسجد بیعه.jpg|نقشه مسجد بیعت<br />
پرونده:مسجد بیعت2.webp|<br />
پرونده:مسجد بیعت1.webp|<br />
پرونده:مسجد بیعت6.webp<br />
پرونده:مسجد بیعت کتیبه.webp|کتیبه مسجد بیعت<br />
پرونده:مسجد البیعه 6.jpg|کتیبه مسجد بیعت<br />
پرونده:مسجد البیعه 7.jpg|محراب مسجد بیعت<br />
<br />
</gallery><br />
<br />
==جستارهای وابسته==<br />
* [[بیعت عقبه اول|'''بیعت عقبه اول''']]<br />
* '''[[بیعت عقبه دوم]]'''<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* '''الاثار الاسلامیة فی مکة المکرمه''': الحارثی، ۱۴۳۰ق.<br />
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، جعفریان رسول، تهران، مشعر، ۱۳۹۰ش.<br />
* '''اتحاف الوری باخبار ام القری'''، عمربن فهد (درگذشت: ۸۸۵ق)، تحقیق فهیم محمد شلتوت، مکه، جامعة ام القری، ۱۴۰۳ق.<br />
* '''اخبار مکه فی قدیم الدهر و حدیثه'''، فاکهی محمد بن اسحاق (درگذشت: ۲۷۵ق)، تحقیق عبدالملک بن عبدالله بن دهیش، بیروت، دار خضر، ۱۴۱۴ق.<br />
* '''اخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار'''، ازرقی محمد بن عبدالله (درگذشت: ۲۵۰ق)، تحقیق رشدی الصالح ملحس، بیروت، دارالاندلس، بیتا.<br />
* '''اشهر المساجد فی الاسلام'''، بکر سید عبد المجید، بیجا، دار القبله، ۱۴۰۴ق.<br />
* '''اِفادة الانام بذکر اخبار بلد الله الحرام'''، الغازی المکی عبداله بن محمد (درگذشت: ۱۳۶۵ق)، تحقیق عبدالملک بن عبدالله بن دهیش، مکه، مکتبة الاسدی، ۱۴۳۰ق.<br />
*'''اقتضاء الصراط المستقیم لمخالفة اصحاب الجحیم'''، ابن تیمیّه (درگذشت: ۷۲۸ق)، بیجا، دار عالم الکتب، ۱۴۱۹ق. <br />
* '''التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم''': محمد طاهر کردی، مکتبة النهضة الحدیثة، ۱۴۱۲ق.<br />
* '''تاریخ مکة المشرّفه و المسجد الحرام و المدینة الشریفه و القبر الشریف'''، ابن ضیاء حنفی محمد بن احمد (درگذشت: ۸۵۴ق)، تحقیق علاء ابراهیم الازهری و ... بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br />
*'''تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه'''، قائدان اصغر، تهران، شعر، ۱۳۸۶ش.<br />
* '''التذکره بالاخبار عن اتفاقات الاسفار'''، محمد ابن جبیر، بیروت، المؤسسة العربیة للدراسات و النشر، ۲۰۰۸م.<br />
*'''دراسة تاریخیة لمساجد المشاعر المقدسة: مسجد الخیف -مسجد البیعة بمنی'''، ناصر عبدالله البرکاتی؛ محمد نیسان سلیمان مناع، دار المدنی للطباعة والنشر والتوزیع، الطبعة الأولی، ۱۴۰۸ق/ ۱۹۸۸م.<br />
*'''شفاء الغِرام باخبار البلد الحرام'''، فاسی محمد بن احمد بن علی (درگذشت: ۸۳۲ق)، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۲۲ق.<br />
*'''الکافی''': ثقةالاسلام کلینی، تصحیح: علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه.<br />
* '''المعجم الاثری لمنطقة مکة المکرمه'''، حارثی ناصر بن علی، طائف، فهرسة مکتبة الملک فهد الوطنیه، ۱۴۲۳ق.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
{{مساجد}}<br />
<br />
[[Category:مسجدهای مکه]]<br />
[[Category:مکانهای تاریخی مکه]]<br />
<br />
[[رده:مسجدهای مکه]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مکه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:Masjid al-Bay'ah (Mecca)]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%B9%D8%A8%D9%87&diff=58294ستونهای کعبه2024-07-30T12:23:33Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>[[پرونده:درون کعبه۱.jpg|بندانگشتی|ستونهای کعبه.]] <br />
'''ستونهای کعبه''' به ستونهای [[درون کعبه]] اشاره دارد که برای بار نخست در سال ۳۵ عام الفیل بهدست [[قریش]] نصب شدند و [[عبدالله بن زبیر]] در [[بازسازی کعبه (ابن زبیر)|بازسازی کعبه]] در سال ۶۴ق، تعداد آنها را به سه ستون کاهش داد و تا امروز تعداد و محل قرار گرفتن آنها به همان صورت باقی مانده است. <br />
<br />
رنگ ستونها، قهوهای مایل به سیاه است و میلهای میان ستونها وجود دارد که برخی از [[آویزههای کعبه]] به آن آویخته میشود. <br />
<br />
== پیشینه ==<br />
{{کعبه عمودی}}<br />
اولین ستونهای [[کعبه]] به وسیله [[قریش]] در سال ۳۵ عام الفیل زده شد که شامل شش ستون در دو ردیف سهستونه، از شمال به جنوب (عرض کعبه) میشد.<ref>مرآة الحرمین الشریفین وجزيرة العرب، ج۲، ص۸۱۹؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%DA%A9%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE.pdf&page=106 مکه در بستر تاریخ، ص۱۰۶].</ref> پیش از آن، از زمان [[حضرت ابراهیم(ع)]] کعبه بدون سقف بود و نیازی به ستون نداشت. <ref>مرآة الحرمین الشریفین وجزيرة العرب، ج۱، ص۳۳۲؛ اخبار مکة، ازرقی، ج۱، ص۶۶.</ref><br />
<br />
در جریان جنگ بین لشکریان یزید و ابن زبیر، کعبه به آتش کشیده شده و تخریب گردید. [[عبدالله بن زبیر]] در سال ۶۴ق کعبه را دوباره بنا کرد. وی برای آن سه ستون چوبی قرار داد که تا امروز تعداد و محل قرار گرفتن آنها به همان صورت باقی مانده است.<ref>الرحلة الحجازیة، ص۱۰۶؛ مرآة الحرمین الشریفین، ج۱، ص۲۶۴.</ref><br />
<br />
== محل نماز خواندن پیامبر(ص) ==<br />
در برخی روایات تاریخی آمده که [[پیامبر(ص)]] پس از فتح مکه داخل کعبه شد و نماز خواند و محل نماز خواندن وی طوری بود که دو ستون در سمت راست، یک ستون در سمت چپ و سه ستون در پشت سر او قرار میگرفت.<ref>مرآة الحرمین الشریفین وجزيرة العرب، ج۲، ص۸۱۹.</ref><br />
<br />
امروزه هنگام ورود به کعبه روبهروی [[در کعبه]]، محرابی است که به عنوان محل نماز گزاردن پیامبر(ص) معرفی میشود.<ref>الرحلة الحجازیة، ص۱۰۶.</ref><br />
<br />
== اندازه و ویژگیها ==<br />
سهستونی که در بازسازی عبدالله بن زبیر درون کعبه ساخته شد(۶۴ق)، اگرچه تعداد و محل آن به همان صورت باقی ماند؛ اما ستونها در بازسازیهای بعدیِ درون کعبه، تعویض شد. امروزه ستونهای کعبه منبّتکاری و زینت داده شده است.<ref>الرحلة الحجازیة، ص۱۰۶؛ مرآة الحرمین الشریفین، ج۱، ص۲۶۴.</ref> این سه ستون در یک ردیف از شمال به جنوب (عرض کعبه) قرار گرفته است و فاصله هر یک با دیگری چهار قدم است. اولین ستون در فاصله سه قدمی ضلع یمانی-شرقی و سومین ستون در مقابل ضلع عراقی-شامی قرار دارد.<ref>رحلة ابن جبیر، ص۵۴؛ رحلة ابن بطوطة، ج۱، ص۳۷۲.</ref><br />
<br />
رنگ ستونها، قهوهای مایل به سیاه است. قطر هر ستون ۴۴ سانتیمتر و محیط هر کدام تقریبا ۱۵۰ سانتیمتر است. این ستونها چوبی، مربعشکل و کندهکاری شده است.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص۱۲۱.</ref> همچنین میلهای میان ستون های سهگانه وجود دارد که برخی از [[آویزههای کعبه|هدیههای کعبه]] به آن آویخته میشود. در بالای هر یک از ستونها تیرکی وجود دارد که دو سر آن در دیوارهای شمالی و جنوبی کعبه جای داده شده است.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص۱۲۱.</ref><br />
<br />
ستونهای سه گانه تنها تا زیر سقف زیرین امتداد مییابد و به زیر سقف بالایی نمیرسد. در فاصله میان سقفهای زیرین و بالایی، ستونهای چوبی باریکتر و بیشتری برای نگهداری سقف بالایی گذاشته شده و پایه برخی از این ستونها با واسطه بر روی ستونهای سهگانه قرار گرفته است. در پایین هر یک از ستونهای سهگانه که عمده وزن سقف را تحمل میکنند، طوقی برای تقویت قرار داده شده است.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص۱۲۱.</ref><br />
<br />
== نگارخانه ==<br />
<gallery mode="packed" heights="150px"><br />
درون کعبه۲.jpg|ستونهای سهگانه چوبی درون کعبه.<br />
ستون قدیمی کعبه.jpg|بخشی از یکی از ستونهای کعبه که تاریخ آن به [[بازسازی کعبه (ابن زبیر)|بازسازی ابنزبیر]] در سال ۶۵ق. برمیگردد.<ref>«[https://www.kuna.net.kw/ViewPics.aspx?id=1477678 جزء تالف من احد الاعمدة الخشبیة للکعبة المشرفة التی یرجع تاریخها لعام 65 هجری]»، وکالة الانباء الکویتیة (کونا).</ref><br />
ستون قدیمی کعبه۲.jpg|یکی از ستونهای قدیمی درون کعبه مربوط به بازسازی ابن زبیر، که در دهه ۱۹۹۰م. تعویض شد.<ref>«[https://madainproject.com/exhibition_of_the_two_holy_mosques_architecture Exhibition of the Two Holy Mosques' Architecture]»، Madain Project.</ref><br />
قندیلهای درون کعبه.jpg|میلههایی که به ستونها متصل شدهاند و [[آویزههای کعبه|قندیلهایی]] به آن آویزان شدهاند. <br />
درون کعبه۳.jpg|موقعیت ستونهای کعبه با دیگر اجزا و متعلقات [[کعبه]].<br />
</gallery><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
* [[درون کعبه]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = کتاب<br />
| منبع = مکه در بستر تاریخ،<br />
| پس از لینک = نعمتالله صفری فروشانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۸۶ش<br />
| لینک = https://wikihaj.com/view/پرونده:مکه_در_بستر_تاریخ.pdf<br />
}}<br />
* '''اخبار مکة و ما جاء فیها من الآثار'''، ازرقی، محمد بن عبدالله، محقق: ملحس، رشدی صالح، بیروت، دار الاندلس، 1416ق.<br />
* «[https://www.kuna.net.kw/ViewPics.aspx?id=1477678 '''جزء تالف من احد الاعمدة الخشبیة للکعبة المشرفة التی یرجع تاریخها لعام 65 هجری''']»، وکالة الانباء الکویتیة (کونا)، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آگوست ۲۰۱۷م، تاریخ بازدید: ۲۹ فروردین ۱۴۰۱ش.<br />
* '''رحلة ابن جبیر'''، محمد بن احمد ابن جبیر، بیروت، دار و مکتبة الهلال، بیتا.<br />
* '''رحلة ابن بطوطة'''، محمد بن عبد الله ابن بطوطه، به تحقیق: عبد الهادی تازی، رباط، أکادیمیة المملکة المغربیة، 1417ق/ 1997م.<br />
* '''الرحلة الحجازیة'''، محمد لبیب بتنونی، قاهره، ناشر:مولف، ۱۳۲۹ق.<br />
* '''مکه در بستر تاریخ'''، نعمتالله صفریفروشانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۶ش.<br />
* '''مکه و مدینه: تصویری از توسعه و نوسازی'''، عبیدالله محمدامین کردی، با ترجمه حسین صابری، تهران، نشر مشعر، 1380ش.<br />
* '''موسوعة مرآة الحرمین الشریفین وجزیرة العرب'''، ایوب صبری پاشا، قاهره، دار الآفاق العربية، 1424ق/ 2004م.<br />
* «[https://madainproject.com/exhibition_of_the_two_holy_mosques_architecture Exhibition of the Two Holy Mosques' Architecture]»، Madain Project، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۳ش.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
<br />
==مقالههای مرتبط==<br />
{{کعبه}}<br />
[[رده:کعبه]]<br />
[[en:The Columns of the Ka'ba]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=58293ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-07-30T12:14:54Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ناودان کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستونهای کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد البیعه (مکه)]]<br />
* [[ملتزم]]<br />
* [[مستجار]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=58168ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-07-23T10:53:09Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ناودان کعبه]](انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستونهای کعبه]]<br />
* [[مسجد البیعه (مکه)]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B9%D8%A8%D9%87&diff=58167ناودان کعبه2024-07-23T10:42:13Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی<br />
| عنوان =<br />
| تصویر =ناودان کعبه۲.jpeg<br />
| اندازه تصویر =<br />
| توضیح تصویر =<br />
| بنیانگذار =[[قریش]]<br />
| تأسیس =<br />
| کاربری = هدایت آبهای پشت بام کعبه به پایین<br />
| مکان = ضلع شمالی [[کعبه]]، در سمت [[حجر اسماعیل]]<br />
| نامهای دیگر = میزاب الذهب، میزاب الرحمة<br />
| وقایع مرتبط =<br />
| تخریب =<br />
| ظرفیت =<br />
| وضعیت =<br />
| مساحت =<br />
| امکانات =<br />
| شماره ثبت =<br />
| معمار =<br />
| سبک =<br />
| بازسازی = سالهای ۶۴، ۵۳۹، ۷۸۱، ۹۵۹، ۹۶۲، ۱۰۲۱ و ۱۲۷۳ق.<br />
| وبگاه =<br />
}}<br />
'''ناودان کعبه''' (به عربی: ميزاب الكعبة) مجرایی در دیوار شمالی کعبه برای خروج آب باران از سقف آن است. ناودان کعبه در سمت [[حجر اسماعیل]] قرار دارد. این ناودان را نخستین بار [[قریش]] در بنای کعبه ساخت. این ناودان در حکومتهای مختلف بازسازی شده است.<br />
<br />
همچنین در احادیث [[معصومان]]، ناودان کعبه مکانی مبارک و محل عبادت انبیا و [[اهل بیت]] معرفی شده است. در ادبیات فارسی نیز شاعرانی مانند لاری و خاقانی در مورد این ناودان اشعاری سرودهاند.<br />
<br />
== موقعیت ==<br />
{{بیشتر|کعبه}}<br />
[[پرونده:ناودان کعبه۳.jpeg|بندانگشتی|موقعیت ناودان کعبه در ضلع شرقی آن، که آب بارانِ پشت بام [[کعبه]] را به [[حجر اسماعیل]] میریزد.]]<br />
ناودان کعبه در سمت [[حجر اسماعیل]] (در ضلع شمالی)، بر پشت بام [[کعبه]] نصب شده و آب باران را به حجر میریزد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%82%DB%8C_%D8%B1%D8%B4%D8%AF%DB%8C_%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%AC1.pdf&page=291 اخبار مکه، ج۱، ص۲۹۱.]</ref><br />
<br />
== واژه ==<br />
میزاب در زبان عربی به معنای ناودان است و بعضی بر این نظر هستند که میزاب دارای ریشهٔ فارسی مرزآب است.<ref>''تاج العروس، ج۱، ص۳۰۲.''</ref> این ناودان با نامهای میزاب الذهب (ناودان طلا)<ref>راهنمای حرمین شریفین، ج1، ص178.</ref> و میزاب الرحمة (ناودان رحمت)<ref>الرحلة الحجازیة، ص105، موسوعة العتبات المقدسة، ج۲، ص236.</ref> مشهور میباشد.<br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
{{بیشتر|بازسازی کعبه}}<br />
ناودان کعبه در طول تاریخ بارها تعویض شده است. کعبهای که [[حضرت ابراهیم|حضرت ابراهیم (ع)]] ساخت، سقف نداشت<ref>وسائل الشیعة، ج۱۳، ص۲۱۱ و ۲۱۴.</ref>؛ بنابراین به ناودان نیازی نداشت. بعداً [[قصی بن کلاب]] برای [[کعبه]]، سقفی از چوب ساخت ولی ناودانی برای سقف در نظر نگرفت. [[قریش]] که نخستین سقف محکم را برای کعبه ساختند محلی نیز برای ریزش آب باران ساختند که آبها را به [[حجر اسماعیل]] میریخت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%82%DB%8C_%D8%B1%D8%B4%D8%AF%DB%8C_%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%AC1.pdf&page=164 اخبار مکه، ج1، ص۱۶۴.]</ref>{{کعبه عمودی}}<br />
<br />
به گزارش [[محمد طاهر کردی]] در [[التاریخ القویم لمکة و بیتالله الکریم|تاریخ القویم]]<ref>تاریخ القویم، ج۴ ص ۱۶۷–۱۶۹</ref> تاریخ بازسازیهای ناودان کعبه به شرح زیر است:<br />
* [[عبدالله ابن زبیر ابن عوام|ابن زبیر]] در سال ۶۴ق که کعبه را دوباره ساخت، برای آن ناودانی گذاشت.<br />
{{بیشتر|بازسازی کعبه (ابن زبیر)}}<br />
* [[حجاج بن یوسف]] ناودانی از مس برای سقف کعبه ساخت.<br />
* [[ولید بن عبدالملک]] صفحهای از طلا روی این ناودان کشید.<br />
* بازسازی میزاب در سال ۵۳۹ به دست [[رامشت]]، که سازنده [[رباط رامشت]] در مکه است.<br />
* تعویض ناودان به فرمان خلیفه [[مقتفی بالله]] در سال ۵۴۱<br />
* بنابر گزارشی، [[رمیثه]] یکی از شرفای [[مکه]] در فاصله سالهای ۷۰۱ تا ۷۴۶ سالهایی بر مکه حاکم بود، نیز ناودانی برای [[کعبه]] ساخت.<br />
* [[ناصر لدین الله]] نیز در سال ۷۸۱ ناودانی برای کعبه ساخت که گفته شده با چوب و تزیین شده با نقره بوده است.<br />
* در سال ۹۵۹ق سلطان [[سلیمان قانونی]]، ناودانی از نقره بر کعبه نصب کرد.<br />
* در سال ۹۶۲ ناودانی از طلا جایگزین آن شد<br />
* در سال ۱۰۲۱ق سلطان احمد آن را با زر و لاجورد رنگین نمود.<br />
* در سال ۱۲۷۳ق سلطان عبدالمجید ناودانی از طلای خالص ساخت. این ناودان که حدود ۵۰ رطل طلا در آن به کار رفته است تا زمان حیات محمد طاهر کردی بر کعبه قرار داشته است.<ref>تاریخ القویم، مجلد ۴، ص ۱۷۱</ref><br />
<br />
== در روایات ==<br />
در روایات، زیر ناودان کعبه به عنوان محل ایستادن و اذن [[حضرت جبرئیل|جبرئیل]] برای رسیدن به خدمت [[پیامبر اکرم]] و نیز محل عبادات [[اهلبیت|اهل بیت]]<ref>مستدرک الوسائل، ج 9، ص 427.</ref> اشاره شده است.<ref>الکافی، ج 4، ص 557.</ref> همچنین سفارشهایی درباره خواندن [[دعا]] و نماز زیر ناودان کعبه آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج 3، ص 422؛ بحار الانوار، ج 99، ص 230.</ref><br />
=== سبب شفای بیمار ===<br />
در برخی روایات آبی که از ناودان میریزد شفابخش توصیف شده است.<ref>الکافی، ج 6، ص 387؛ بحار الانوار، ج 47، ص 122.</ref><br />
<br />
== در ادب فارسی ==<br />
ناودان کعبه از مفاهیمی است که در ادبیات فارسی، شاعران در مورد آن اشعاری سرودهاند مثل محیی لاری<ref>محیی لاری، فتوح الحرمین، ص۴۵-۴۶.</ref> و خاقانی.<ref>خاقانی، دیوان، ص۵۱۶.</ref><br />
<br />
{{شعر<br />
|تراز=<!--وسط، راست، چپ--><br />
|خط اول=<small>خاقانی</small><br />
|ای تشنهٔ ابر رحمت تو|چون من لب ناودان کعبه…<br />
|جوید به تبرک آب دستت|چون حاج ز ناودان کعبه<ref>خاقانی، دیوان، ج۱، ص۵۱۶.</ref><br />
}}<br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
* [[کعبه]]<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* '''اخبار مکة و ما جاء فیها من الآثار'''، ابوالولید محمد بن عبدالله بن احمد (ازرقی)، بیروت، دارالاندلس، ۱۴۱۶ ه. ق.<br />
* '''التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم'''، محمد طاهر کردی، مکه، مکتبة النهضة الحدیثة، ١۴١٢ ق.<br />
* '''الرحلة الحجازیة'''، محمد لبیب البتنونی، قاهره، مطبعة الجمالیة، ۱۳۲۹ق.<br />
* '''الکافی'''، ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی، چهارم، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ه. ق.<br />
* '''بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار'''، محمد باقر مجلسی، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.<br />
* '''تاج العروس من جواهر القاموس'''، سید محمد مرتضی واسطی زبیدی، محقق و مصحح: علی شیری، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.<br />
* '''حج در آئینه شعر فارسی'''، محمد شجاعی، تهران، مشعر، چاپ دوم، 1388ش.<br />
* '''دیوان خاقانی (جلد اول): چامهها و ترکیببندها'''، بدیل بن علی خاقانی به تصحیح: میرجلال الدین کزازی، تهران، نشر مرکز، ۱۳۷۵ش.<br />
* '''راهنمای حرمین شریفین'''، ابراهیم غفاری، راهنمای حرمین شریفین، بیجا، اسوه، ۱۳۷۰ش.<br />
* '''فتوح الحرمین'''، محییالدین لاری، به تصحیح: علی محدث، تهران، انتشارات اطلاعات، ۱۳۶۶ش.<br />
* '''مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل'''، میرزا حسین نوری، قم، مؤسسه آلالبیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ق.<br />
* '''موسوعة العتبات المقدسة'''، جعفر خلیلی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1407ق/ 1987م.<br />
* '''وسائل الشیعة'''، محمد بن حسن حر عاملی، قم، مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
<br />
{{کعبه}}<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en:The Gutter of the Ka'ba]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57794ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-15T11:49:39Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]](انگلیسی{{شد}})</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%DA%A9%D9%87)&diff=57793مسجد بلال بن رباح (مکه)2024-06-15T11:42:43Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد بلال<br />
| تصویر = مسجد بلال-1-.jpg|File.png|270px|thumb|left<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر = مسجد حضرت ابراهیم/ مسجد ابراهیم ابوقبیسی<br />
| مکان = مکه<br />
| کاربری = <br />
| بزرگداشت نزد = <br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = <br />
| آیینها = <br />
| احکام = <br />
| زیارت کنندگان = <br />
| بازدیدکنندگان = <br />
| زمان پایهگذاری = <br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = <br />
| بازسازیها = <br />
| بازسازی کنندگان = ملک ظاهر مملوکی/ مردی هندی در قرن 13 هجری<br />
| بخشهای از میان رفته = <br />
| ویژگیهای تاریخی = <br />
| متولیان = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = تخریب شده<br />
| گنجایش = <br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| ویژگیها = <br />
| گنبدها = <br />
| منارهها = <br />
| درها = <br />
| رواقها = <br />
| صحنها = <br />
| ایوانها = <br />
| گرداننده = <br />
| نهاد وابسته = <br />
| نهاد نگهدارنده = <br />
| مدیر = <br />
| روحانی = <br />
| نهادهای زیر مجموعه = <br />
| ثبت در = <br />
| شماره ثبت = <br />
| تاریخ ثبت = <br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی = 21.429949951348185 <br />
| طول جغرافیایی = 39.822059900000006<br />
}}<br />
'''مسجد بلال بن رَباح''' منسوب به [[بلال]] و بر فراز [[کوه ابوقبیس]] در [[مکه]] بوده که در طرحهای جدید توسعه و بنای کاخهای [[دولت سعودی]] بر فراز کوه ابوقبیس تخریب گردیده است.<br />
<br />
از این مسجد در منابع قدیمتر در قرون دوم و سوم یاد شده و نام آن را مسجد ابراهیم گفتهاند. در این منابع دو قول مشهور درباره نام ابراهیم ذکر شده شده یکی [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم پیامبر]] و دیگری ابراهیم ابوقبیسی. منابع معاصر شهرت آن به نام بلال را گزارش کردهاند. عدهای علت این نامگذاری را [[اذان]] گفتن بلال در این محل دانستهاند. برخی منابع نیز این مسجد بالای کوه ابوقبیس را جایگاه [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] بههنگام [[شقالقمر]] دانستهاند.<br />
<br />
==مکان مسجد==<br />
<br />
مسجد بلال بر فراز [[کوه ابوقبیس]] قرار داشت و مساحتی حدود یکصد متر مربع داشت.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ج1، ص 151.</ref>این مسجد تا قرن چهاردهم هجری وجود داشته<ref>التاریخ القویم، ج5، ص 84</ref> اما در طرحهای جدید توسعه و بنای کاخهایی که برای میهمانان [[دولت سعودی]] بر فراز کوه ابوقبیس ساخته شده تخریب شده و اکنون اثری از آن برجای نمانده و تنها تصویر آن باقی است.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ج1، ص 151.</ref><br />
<br />
==مسجد ابراهیم یا مسجد بلال؟==<br />
نام قدیم مسجد بلال، مسجد ابراهیم بود و منابع کهن با این نام از آن یاد کردهاند. به نوشته ازرقی(درگذشت: 250ق) و فاکهی (درگذشت: 272ق)، دو تاریخنگار مکه در قرن سوم قمری، بنابر گزارشی که نزد مردم مکه رواج داشت، [[حضرت ابراهیم(ع)|حضرت ابراهیم]] مردم را از بالای این کوه به حجگزاری فراخواند؛<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%82%DB%8C_%D8%B1%D8%B4%D8%AF%DB%8C_%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%AC2.pdf&page=203 اخبار مکه ازرقی، ج2، ص 201]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D9%81%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C_%D8%AC4.pdf&page=17 اخبار مکه فاکهی، ج4، ص17-16]</ref> اما برخی از مکیان نیز نام این مسجد را منسوب به شخصی به نام ابراهیم قبیسی میدانستند نه حضرت ابراهیم.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%82%DB%8C_%D8%B1%D8%B4%D8%AF%DB%8C_%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%AC2.pdf&page=203 اخبار مکه ازرقی، ج2، ص 201]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D9%81%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C_%D8%AC4.pdf&page=17 اخبار مکه فاکهی، ج4، ص17-16]</ref> <br />
<br />
منابعی مانند [[ابن جبیر]]<ref>رحله ابن جبیر، ص76</ref> و [[ابن بطوطه]]<ref>رحله ابن بطوطه، ج1، ص 383</ref> نیز بدون ذکر نام فقط وجود مسجد در فراز کوه ابوقبیس را گزارش کردهاند؛ اما در منابع معاصر از این مسجد با نام مسجد بلال یاد شده است.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص125؛ رحله ابن بطوطه، ج1، پاورقی، ص383؛ الرحلات المغربیه و الاندلسیه، ص456؛ «حجنامه2» علی نقی منزوی، مجله کاوه، شماره 47 و 48، بهار و تابستان 1352، ص62.</ref> همچنین برخی گفتهاند بلال پس از [[فتح مکه]]، بر کوه ابوقبیس اذان گفت و بعدها کسی به یاد و نام بلال مسجدی بر بالای این کوه ساخت.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص125.</ref><br />
<br />
==نماز پیامبر و شقالقمر==<br />
برخی گزارشها از نماز پیامبر بالای کوه ابوقبیس خبر دادهاند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D9%87_%D9%81%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C_%D8%AC4.pdf&page=16 اخبار مکه فاکهی، ج4، ص 16]</ref> ابن جبیر و ابن بطوطه در سفرنامههای خود، این مسجد را جایگاه پیامبر(ص) در هنگام [[شق القمر]] دانستهاند.<ref>رحله ابن جبیر، ص76؛ رحله ابن بطوطه، ج1، ص383</ref><br />
<br />
==گزارش ابن بطوطه از چراغانی مسجد بلال==<br />
ابن بطوطه در سفرنامه اش در سال 725 قمری، به رسم و رسوم مکیان در شب بیست و هفتم ماه رمضان و شب اول ماه شوال اشاره میکند. او میگوید مکیان در این شبها در [[مسجدالحرام]] و اطراف آن و نیز در مسجد [[کوه ابوقبیس]] مشعل و چراغ روشن میکنند.<ref>رحله ابن بطوطه، ج1، ص 404</ref><br />
<br />
==تاریخچه بنا==<br />
[[اخبار مکه (ازرقی)|تاریخ ازرقی]] قدیمیترین منبعی است که در قرن سوم هجری به این مسجد اشاره کردهاست.<ref>اخبار مکه،ازرقی، ج2، ص 202</ref> بر این اساس برخی از تاریخنگاران زمان احتمالی ساخت مسجد را قرن نخست هجری دانستهاند.<ref>تاریخ القویم، ج5، ص 83</ref> <br />
<br />
همچنین ابن بطوطه در قرن هشتم از بازسازی مسجد به دستور ملک ظاهر مملوکی خبر داده است.<ref>رحله ابن بطوطه، ج1، ص 383</ref> از تجدید بنای این مسجد در قرن 13 هجری توسط یک مرد هندی هم خبر دادهاند.<ref>تحصیل المرام، ج1، ص 502</ref><br />
<br />
=== گزارش سفرنامههای ایرانیان ===<br />
برخی [[شیعه|شیعیان]] ایرانی که پیش از تخریب مسجد بلال به [[مکه]] رفتهاند، گزارشهایی از آن نقل کردهاند.<ref>پنجاه سفرنامه حج قاجاری، ص۷۶۶.</ref> میرزا داود حسینی که در سال ۱۳۲۲ قمری به [[حج]] رفته، تصریح کرده است که بالای کوه ابوقبیس، جایی که پیامبر مردم را به توحید فراخواند، [[محراب]] و [[گلدسته|مأذنهای]] ساختهاند.<ref>پنجاه سفرنامه حج قاجاری، ج۷، ص۵۴۵.</ref> حاج ایازخان قشقایی در سفر حج سال ۱۳۴۱ق/۱۳۰۱ش، از وجود بقعهای با دو [[گلدسته]] بر این کوه خبر داده، اما نام آن را نیاورده است.<ref>پنجاه سفرنامه حج قاجاری، ج۸، ص۴۱۹</ref><br />
<br />
=== آخرینگزارشها از مسجد بلال ===<br />
گزارشی از مسجد بلال در کتاب [[التاریخ القویم لمکة و بیتالله الکریم|تاریخ القویم]] نیز آمده است. گزارش این کتاب که نخستین بار در سال 1385 قمری/ 1966میلادی منتشر شده است نشان میدهد که این مسجد تا آن زمان وجود داشته و اطراف آن را نیز خانههای متعدد فراگرفته بود.<ref>التاریخ القویم، ج5، ص 84.</ref> مسجد بلال اکنون تخریب شده است.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ج1، ص 151.</ref><br />
<br />
==گالری==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد بلال.jpg|مسجد بلال در مکه<br />
پرونده:مسجد بلال1.jpg|مسجد بلال در مکه<br />
پرونده:مسجد بلال2.jpg|مسجد بلال در مکه<br />
پرونده:مسجد بلال3.jpg|مسجد بلال در مکه<br />
<br />
</gallery><br />
<br />
==جستارهای وابسته==<br />
*[[کوه ابوقبیس|'''کوه ابوقبیس''']]<br />
*'''[[بلال بن رباح]]'''<br />
==پانویس==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
<br />
{{منابع}}<br />
<br />
*'''اخبار مکه فی قدیم الدهر و حدیثه'''، محمدبن اسحاق فاکهی، ابوعبدالله محمد بن اسحاق الفاکهی، تصحیح عبدالملک بن دهیش، مکه: مکتبه الاسدی، 1424ق.<br />
<br />
*'''اخبار مکه و ما جا فیها من الاثار'''، محمد بن عبدالله، مصحح:رشدی صالح ملحس، بیروت:دارالاندلس، 1416ق<br />
<br />
*'''التاریخ القویم لمکه و بیت الله الکریم'''، محمدطاهر، کردی، بیروت:دارالخضر، چاپ اول، 1420ق<br />
<br />
*'''الرحله ابن بطوطه'''، محمدبن عبدالله ابن بطوطه، مصحح:عبدالهادی تازی، ریاض:اکادیمیه المملکه المغربیه، 1417ق<br />
<br />
*'''الرحله ابن جبیر'''، محمدبن احمد، بیروت: دار و مکتبه الهلال، چاپ اول<br />
<br />
*'''الرحلات المغربیه و الاندلسیه'''، عواطف محمد یوسف نواب، ریاض:مکتبه الملک فهد الوطنیه، 1417<br />
<br />
*'''تحصیل المرام فی اخبار البیت الحرام'''، محمدبن احمد مالکی مکی، مصحح: عبدالملک ابن دهیش، مکه:مکتبه الاسدی، 1424ق.<br />
<br />
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران:مشعر، 1381<br />
<br />
*'''پنجاه سفرنامه حج قاجاری'''، رسول جعفریان، تهران: نشر علم، ۱۳۸۹ش.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
{{مساجد}}<br />
<br />
[[رده:مسجدهای مکه]]<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مکه]]<br />
[[en:Bilal b. Rabah Mosque]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57756ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-11T10:50:00Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مسجد بلال بن رباح]][[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] -(انگلیسی{{شد}})</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%AC&diff=57755مسجد راتج2024-06-11T10:47:34Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد الراتج<br />
| تصویر = مسجد_راتج.png<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = تصویر ماهوارهای از محدودهای که مسجد در آن قرار داشته است.<br />
| نامهای دیگر =حصن الراتج<br />
| مکان = مدینه<br />
| کاربری = مسجد<br />
| کاربری فعلی = مکان تاریخی<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = حضور پیامبر(ص) و نماز خواندن ایشان در این مکان<br />
| زیارت کنندگان = بلال حبشی<br />
| بازدیدکنندگان = <br />
| زمان پایهگذاری = عصر نبوی<br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = غزوه خندق<br />
| بازسازیها = آخرین بازسازی سال ۱۹۹۲ میلادی<br />
| بازسازی کنندگان = شهرداری مدینه<br />
| بخشهای از میان رفته = <br />
| ویژگیهای تاریخی = نمازخواندن پیامبر در این مسجد<br />
| متولیان = <br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = تخریب شده<br />
| تاریخ ثبت = <br />
| وبگاه = <br />
| عرض جغرافیایی =۲۴٫۴۸۱۸۰۲۸<br />
| طول جغرافیایی = ۳۹٫۶۰۴۰۷۰۷<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
'''مسجد راتِج''' یکی از مساجد منتسب به [[بنو عبدالاشهل|قبیله بنی عبدالأَشهل]] در شمال [[مدینه]] است و در حال حاضر وجود خارجی ندارد و فقط محدوده آن یا مخروبه هایی از آن باقی مانده است. <br />
<br />
راتج نام قلعهای متعلق به قبیله بنی عبدالاشهل بوده و به تبع شهرت آن، نام آن منطقه را نیز [[راتج]] نهادند و مسجد راتج نیز در کنار این قلعه قرار داشت. مسجد راتج از جمله مساجدی است که پیامبر(ص) در محدوده آن نماز خوانده و همچنین بلال حبشی در آن اذان گفته است.<br />
== موقعیت مکانی ==<br />
مسجد راتج در منطقه قدیمی [[راتج]] قرار داشته و آن را حصن راتج نیز مینامیدند که امروزه در مدینه چنین نام و منطقهای وجود ندارد.<ref>[[المعالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ]]- ج4، بخش2، ص179.</ref> نام کنونی منطقه مورد نظر مصانع میباشد.<ref>المدینة بین الماضی و الحاضر، 358</ref> که تماما در زمینها و محدوده قبیله بنی عبدالاشهل قرار دارد.<ref>المدینة بین الماضی و الحاضر، 359</ref><br />
<br />
مکانی که مسجد راتج در آن قرار داشته امروزه در خیابان [[عثمان بن عفان]]، که نزد مردم مدینه به طریق العیون معروف است، قرار دارد.<ref>المعالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ- ج4، بخش2، ص179.</ref><br />
مسجد راتج در شمال شرقی کوه ذَباب قرار داشته است. امروزه مسجدالرایه بر این کوه قرار دارد. <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=225 وفاء الوفاء،ج3،ص225]</ref><br />
<br />
== نامها ==<br />
نام مسجد [[راتج]] از خاندان بنی راتج که از قبیله بنی عبدالاشهل اند گرفته شده است.<ref>المعالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ- ج4، بخش2، ص178.</ref> راتج نام قلعهای متعلق به قبیله بنی عبدالاشهل بود<ref>الروض المعطار فى خبر الأقطار، حميرى، محمد بن عبدالمنعم، ص266.</ref> و به تبع شهرت آن، نام آن منطقه را نیز راتج نهادند<ref>تاريخ معالم المدينة المنورة قديما و حديثا،احمد یاسین احمد خیاری، ص: 36</ref> و مسجد راتج نیز در کنار این قلعه قرار داشت.<ref>موسوعة مرآة الحرمين الشريفين و جزيرة العرب، صبرى پاشا، ايوب، ج4، ص706.</ref>و با گذشت زمان گروه های دیگری در حوالی قلعه راتج مستقر شدند.<ref>تاريخ معالم المدينة المنورة قديما و حديثا،احمد یاسین احمد خیاری، ص: 44و51</ref><br />
== تاریخچه بنا == <br />
تاریخ بنا و تخریب مسجد مشخص نیست. مسجد راتج در قرن هشتم و نهم وجود نداشته است. سمهودی از این مسجد در بخش مساجدی که مکان دقیقشان مشخص نیست سخن گفته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=224 وفاء الوفا، ج۳، 224]</ref> <br />
<br />
ابراهیم بن علی عیاشی در المدینة بین الماضی و الحاضر (چاپ: ۱۳۹۲ق)، محدوده مسجد را که کنار [[چاه جاسوم]] قرار داشته، در جنوب جایی میداند که ساختمان وسیع مرکز ارتباطات عثمانی در آن ساخته شده بود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1.pdf&page=365 المدینة بین الماضی و الحاضر، 359]</ref> این ساختمان تاکنون باقی مانده<ref>المعالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، ج4، بخش2، ص181.</ref> و در تصاویر هوایی نیز دیده میشود. به گفته [[کعکی]]، جغرافینگار معاصر مدینه، در سال ۱۹۹۲ میلادی [[شهرداری مدینه]] در این منطقه عملیات بازسازی اجرا کرد.<ref>المعالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ- ج4، بخش2، ص183.</ref><br />
== رویدادهای تاریخی مرتبط==<br />
=== نماز نبی ===<br />
بر اساس برخی نقلها [[پیامبر(ص)]] در این مسجد نماز خوانده<ref>المعالم الأثیرة فی السنة و السیرة، ص262.</ref> و از چاهی در آنجا به نام [[چاه جاسوم|جاسوم]] نوشیدهاند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=69 تاریخ المدینة المنورة،ص69]</ref> همچنین [[بلال بن رباح|بلال حبشی]] در این مسجد اذان گفته است.<ref>وفاء الوفاء-السید السمهودی،ج3،ص861</ref><br />
=== حفر خندق ===<br />
به پیشنهاد پیامبر، محدوده حفر [[غزوه احزاب|خندق]] و تقسیمات آن به شکلی بود که برای مقابله با هجوم مشرکان، از ناحیه مذاد شروع، به ذباب و سپس در نزدیکی مسجد راتج پایان مییافت.<ref>مدینهشناسی، نجفی، محمد باقر،ج2، ص364.</ref> گزارش شده [[بنو عبدالاشهل|بنو عبد الأشهل]] از منطقه راتج تا مجاورت خانههای خود را کنده بودند. <ref>مغازی واقدی، ج2،ص337.</ref><br />
<br />
=== شخصیتهای مرتبط تاریخی ===<br />
از جمله اشخاص اهل قلعه راتج، ایاس بن اوس است که در زمان [[غزوه بدر|جنگ بدر]] از جمله افرادی بوده که پیشنهاد جنگ در بیرون مدینه را به رسول گرامی اسلام(ص) عرضه داشته است.<ref>مغازی واقدی، ج1، بخش2،ص211.</ref><br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
*'''معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''، عبدالعزیز کعکی، مدینه، ناشر:مولف، ۲۰۱۱.<br />
*'''المدینة بین الماضی و الحاضر'''، السید ابراهیم العیاشی، مدینه، مکتبة العلمیه، 1972.<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱.<br />
*'''الروض المعطار فی خبر الأقطار'''، حمیری، محمد بن عبدالمنعم، بیروت-لبنان: مکتبة لبنان، 1984.<br />
*'''تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا'''، خیاری، احمد یاسین احمد. ۱۴۱۹. ۱ج. ریاض عربستان: المملکة العربیة السعودیة. الأمانة العامة للإحتفال بمرور مائة عام علی تأسیس المملکة.<br />
*'''موسوعة مرآة الحرمین الشریفین و جزیرة العرب'''، پاشا، ایوب، 5ج، قاهره-مصر: دارالآفاق العربیة.<br />
*'''المعالم الأثیرة فی السنة و السیرة'''، شُرّاب، محمد محمد حسن، دمشق، دارالقلم، الطبعة الاولی، 1991.<br />
*'''تاریخ مدینه منوره'''، ابن شبه نمیری، عمر بن شبه، و صابری، حسین. ۱۳۸۰. ۱ ج. تهران - ایران: نشر مشعر.<br />
*'''مدینهشناسی'''، نجفی، محمد باقر، 2ج، تهران-ایران، خرمایستان، 1367.<br />
*'''المغازی'''، واقدی، محمدبن عمر، و جونز، مارزدن. ۱۴۰۹–۱۹۸۹. المغازي. ۳ ج. بیروت - لبنان: مؤسسة الأعلمي للمطبوعات.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
{{مساجد}}<br />
<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[en:Ratij Mosque]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57724ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-10T11:44:15Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد راتج]] -[[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87_(%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87)&diff=57723مسجد الرایه (مدینه)2024-06-10T11:18:56Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{اشتباه نشود|مسجد الرایه (مکه)}}<br />
{{جعبه اطلاعات بنا<br />
| عنوان = مسجد ذباب<br />
| تصویر = مسجد ذباب فعلی.jpeg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| پیوند تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نامهای دیگر =مسجد قرین * مسجد الرایه<br />
| مکان = [[عربستان]] * [[مدینه]] * در نزدیکی [[کوه سلع]] بر فراز جبل ذباب<br />
| کاربری = مسجد<br />
| بزرگداشت نزد = مسلمانان<br />
| وابسته به دین/مذهب = اسلام<br />
| باورها = نماز خواندن پیامبر(ص) در محدوده این مسجد<br />
| آیینها = اقامه نماز جماعت<br />
| زمان پایهگذاری = عصر نبوی<br />
| بنیانگذار = <br />
| رویدادها = تخریب خانههای اطراف مسجد در اواخر 2023میلادی<br />
| بازسازیها = آخرین بازسازی سال 2022 میلادی<br />
| ویژگیهای تاریخی = محل اسکان پیامبر(ص) پیش از شروع غزوه خندق<br />
| مساحت = <br />
| طول = <br />
| عرض = <br />
| ارتفاع = <br />
| وضعیت بنا = موجود<br />
| گنجایش = 100 نفر<br />
| امکانات = <br />
| بخشهای بنا = محراب و مصلی<br />
| ویژگیها = مکان خیمه [[پیامبر اسلام(ص)]] و خواندن نماز در هنگام کندن خندق در جریان [[جنگ احزاب]] <br />
| عرض جغرافیایی = 24.480274<br />
| طول جغرافیایی = 39.603538<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
'''مسجد الرایَة''' (مسجد پرچم)، که به نامهای مسجد ذُباب و مسجد قرین هم نامیده میشود؛ مسجدی است در شمال [[مدینه|شهر مدینه]] و بر فراز [[کوه الرایه|کوه ذباب]].<br />
<br />
در جریان [[جنگ احزاب]]، بر بالای کوه ذباب خیمهای برای [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] برپا شده بود و ایشان در آنجا نماز میخواند و بعدها مسلمانان برای بزرگداشت این مکان، مسجد الرایه را ساختند.<br />
<br />
==موقعیت مکانی==<br />
مسجد ذباب، در شمال غرب [[مسجد النبی|مسجد نبوی]]<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=79 مساجد الاثریه، ص80]</ref> و بر فراز کوه کوچک ذباب، در سمت راست خیابان عثمان بن عفان واقع شده است.<ref name=":2">معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد۲، ص 160و164</ref> این کوه در شرق [[کوه سلع|کوه سَلْع]] و در نزدیکی [[ثنیة الوداع]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالرحله_العیاشیه،_ج_1.pdf&page=396 الرحله عیاشی، ج1، ص396]</ref><br />
===وضعیت فعلی===<br />
ورودی مسجد الرایه از طرف قبله و جنوب میباشد.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص168</ref>مسجد ظاهری ساده داشته و مأذنه و آیات برجسته یا نقوشی در داخل و خارج خود ندارد.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء۴، مجلد۲، ص172</ref> <br />
<br />
در اواخر سال 2022 میلادی مسجد بازسازی شده ظاهر آن از حالت سفید رنگ به حالت سنگی سبک قدیمی بازگشته است و در اواخر سال 2023 خانههای اطراف مسجد تخریب شده است.<ref>[https://www.spa.gov.sa/N2064796 وبسایت «وکالة الانباء السعودیه»]</ref><br />
<br />
== پیشینه ==<br />
در جریان [[جنگ احزاب]] (سال پنجم هجرت) و هنگام کندن خندق به دور مدینه، برای رفع خستگی و نظارت بر کارهای حفاری خندق در این مکان خیمهای برای پیامبر(ص) برپا شده بود و پیامبر(ص) در آنجا نماز میخواند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=201 وفاء الوفا، ج۳، ص 201]</ref><br />
<br />
==نامها==<br />
گویا سببِ نامگذاری این مسجد به مسجد الرایة (مسجد پرچم)، آن است که پرچم [[موالی]] در [[واقعه حره]] (63هجری) در این مکان برافراشته بود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=204 وفاء الوفا، ج3، ص204]</ref> همچنین ممکن است این نام به علت قرار گرفتن پرچم اسلام بر روی این کوه در [[غزوه خندق]] باشد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالدر_الثمین_فی_معالم_دار_الرسول_الامین.pdf&page=171 الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین، ص71]</ref><br />
<br />
همچنین گفتهاند ذُباب نام مردی بود که [[مروان بن حکم]] او را بر بالای این مسجد به دار آویخت..<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=62 تاریخ مدینه ابن شبه، ص62]</ref>نام دیگر آن، «مسجد قرین»<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=80 مساجد الاثریة، ص80]</ref> است.<br />
<br />
== تاریخچه بنا ==<br />
بنابر شواهدی مسجد الرایه نخستین بار زمان امارت [[عمر بن عبدالعزیز]] بر [[مدینه]] ساخته شده است.<ref>نک: [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=201 وفاء الوفا، ج۳، ۲۰۲]</ref> ساختمان مسجد در دورهای پیش از قرن 9 هجری مخروبه شده بود و در حدود 845 توسط امیر جانبک النیروزی تجدید بنا شد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aآثار_مدینه_المنوره.pdf&page=129 آثار المدینة المنورة، ص129]</ref> <br />
<br />
همچنین برخی تاریخنگاران عربستانی، این مسجد را در زمانهای مختلف دیده و توصیف کردهاند.<br />
[[عبدالقدوس انصاری]] (درگذشت: 1403ق)، این مسجد را در پایان سده چهاردهم قمری دیده و طول و عرض بنا 4 متر و ارتفاع آن 6 متر دانسته و معتقد است که بنای سنگی مسجد شبیه بنای آن در قرن نهم بوده است.<ref name=":0" /> شَنقیطی (درگذشت: ۱۳۹۳ق) نیز این مسجد را در سال 1405 بنایی با سنگهای سبک قدیمی توصیف کرده است. به گفته او مسجد فقط دارای اتاق اصلی و حیاطی بدون درب بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:الدر_الثمین_فی_معالم_دار_الرسول_الامین.pdf&page=172 الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین، ص172]</ref><br />
<br />
[[الیاس عبدالغنی]] در مساجد الاثریه، داخل و خارج بنا را در 1418ق گچکاری شده و دارای مصلی مسقفی که فضای مسجد را بزرگتر کرده است، توصیف نموده که نمازهای پنج گانه هم در آن دایر است.<ref name=":1" /><br />
<br />
[[عبدالعزیز کعکی|کعکی]] پژوهشگر معاصر مدینه در کتابش که در سال ۲۰۱۱ منتشر شده اطلاع میدهد که مسجد همچنان به همان شکلی است که انصاری توصیف کرده است. با این حال کعکی از بازسازی مسجد در دوران [[آل سعود]] خبر داده است.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد۲، ص 166</ref><br />
<br />
== نگارخانه ==<br />
<br />
==== تصاویر مسجد، در سال 2021 (زمان به وجود آمدن این ظاهر سفیدرنگ مسجد، مشخص نمیباشد). ====<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد ذباب پیش از بازسازی1.jpeg|محیط بیرونی مسجد با دیوارهای سفید و رنگ بندی سفید<br />
پرونده:مسجد ذباب پیش از بازسازی2.jpeg|تصویر محیط داخلی مسجد + محدوده محراب<br />
پرونده:مسجد ذباب پیش از بازسازی5.png|بخش عمومی مصلای مسجد که به بخش اصلی ملحق شده<br />
پرونده:مسجد ذباب پیش از بازسازی3.jpeg|نمای خارجی مسجد به پیوست خانههای اطراف و معبر عمومی<br />
پرونده:مسجد ذباب پیش از بازسازی4.png|محدوده اصلی و قدیمی مسجد با طول و عرض حدودا 4متر+ نمایی از سقف<br />
</gallery><br />
<br />
==== تصاویر مسجد، پس از بازسازی سال 2022 ====<br />
<gallery><br />
پرونده:ذباب بعد بازسازی1.png|ورودی مسجد<br />
پرونده:ذباب بعد بازسازی2.png|بازگشت ظاهر دیوارها و طاقهای مسجد به چهره پیشین و کهن خود<br />
پرونده:ذباب بعد بازسازی3.png|فضای عمومی مسجد<br />
پرونده:ذباب بعد بازسازی4.png|حضور نمازگزاران در مسجد<br />
پرونده:ذباب بعد بازسازی5.png|نمایی از محراب و بخش اصلی قدیمی مسجد<br />
</gallery><br />
<br />
==== تصاویر سال 2024، پس از تخریب خانههای اطراف مسجد ====<br />
<gallery><br />
پرونده:2024.png|alt=|تصاویر از دور محدوده مسجد هنگام عملیات شهردرای مدینه <br />
پرونده:2024-1.png|alt=|دیوار پشتی مسجد در میانه عملیات شهرداری<br />
پرونده:2024-3.png|alt=|نمای مسجد پس از تخریب خانههای اطراف<br />
پرونده:2024-2.png|alt=|نمای دور مسجد پس از عملیات بهسازی که فقط ساختمان مسجد باقی مانده است<br />
پرونده:2024-4.png|alt=|تصویر کنونی مسجد پس از تسطیح زمینهای اطراف<br />
</gallery><br />
<br />
==== تصاویر قدیمی ساختمان مسجد ====<br />
<gallery><br />
پرونده:1403-02-20 17 30 11-المعالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ الجزء الرابع المجلد الثانی.pdf - P.png|alt=<br />
پرونده:1403-02-20 18 33 04-المعالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ الجزء الرابع المجلد الثانی.pdf - P.png|alt=<br />
پرونده:1403-02-23 17 03 47-پرونده مساجد الاثریه.pdf - ویکی حج.png|alt=<br />
پرونده:1403-02-20 18 32 46-المعالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ الجزء الرابع المجلد الثانی.pdf - P.png|alt=<br />
پرونده:1403-02-31 17 10 49-تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا - صفحه 184.png|alt=<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
*'''الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین'''، غالی محمدامین الشنقیطی، جده، دارالقبلة، ١٩٩٢.<br />
*'''المجموعة المصورة لاشهر المعالم المدینة المنورة'''، عبدالعزیز الکعکی، مدینه، ١٩٩٩ م.<br />
*'''معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''، عبدالعزیز کعکی، مدینه، ناشر:مولف، ۲۰۱۱م.<br />
*'''آثار المدینة المنورة'''، عبدالقدوس الانصاری، المکتبة السلفیة بالمدینة المنورة، الطبعة الثالثة، 1393هجری.<br />
*'''مساجد الاثریه'''، محمد الیاس عبدالغنی1418ه، مطابع الرشید بالمدینة المنورة، الطبعة الثانیة، 1419ه.<br />
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله السمهودی، تحقیق قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱م.<br />
*'''تاریخ مدینه منوره'''، عمر بن شبه نمیری، .<br />
*'''الرحلة العیاشیة'''، ابوسالم عبدالله بن محمد عیاشی، دارالسویدی للنشر و التوزیع، طبعة الاولی، 2006.<br />
*'''تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا'''، خیاری، احمد یاسین احمد. ۱۴۱۹. ۱ج. ریاض عربستان: المملکة العربیة السعودیة. الأمانة العامة للإحتفال بمرور مائة عام علی تأسیس المملکة.<br />
*'''وبسایت «وکالة الانباء السعودیه»'''{{پایان}}<br />
{{مساجد}}<br />
<br />
[[Category:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[Category:مکانهای منتسب به پیامبر اسلام(ص)]]<br />
[[Category:مسجدهای مرتبط با جنگ احزاب]]<br />
[[Category:مسجدهای مدینه]]<br />
<br />
[[رده:مکانهای تاریخی مدینه]]<br />
[[رده:مکانهای منتسب به پیامبر اسلام(ص)]]<br />
[[رده:مسجدهای مرتبط با جنگ احزاب]]<br />
<br />
[[رده:مسجدهای مدینه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
<br />
[[ar:مسجد الراية (المدينة)]]<br />
[[en:Al-Rayah Mosque (Medina)]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57712ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-09T12:00:37Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - [[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[مسجد راتج]] -[[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C_%DA%A9%D8%B9%D8%A8%D9%87&diff=57710پلکان داخلی کعبه2024-06-09T11:49:11Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{اشتباه نشود|پلکان خارجی کعبه}}<br />
{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی<br />
| عنوان = پلکان داخلی کعبه<br />
| تصویر = نمایی از در ورودی جدید پلکان داخلی کعبه.jpg<br />
| اندازه تصویر = 300px<br />
| توضیح تصویر = نمایی از در ورودی جدید پلکان داخلی کعبه<br />
| بنيانگذار = قریش<br />
| تأسیس = پنج سال پیش از بعثت<br />
| کاربری = ورود به بام کعبه<br />
| مکان = [[مکه|شهر مکه]] در [[عربستان]]<br />
| نامهای دیگر = پلکان درون کعبه • نردبان داخلی کعبه<br />
| وقایع مرتبط = <br />
| ظرفیت = <br />
| مساحت = <br />
| وضعیت = <br />
| امکانات = <br />
| شماره ثبت = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| بازسازی = در دورههای مختلف عثمانی و سعودی<br />
| وبگاه = <br />
| تخریب = <br />
| عرض جغرافیایی =<br />
| طول جغرافیایی = <br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
<br />
'''پلکان داخلی کعبه'''، پلکانی ثابت در داخل [[کعبه]]، در قسمت [[رکن شامی]] است که برای صعود بر بام کعبه از آن استفاده میشود. نخستین بار این پلکان، در بازسازی کعبه پنج سال پیش از [[بعثت]]، به دست [[قریش]] از چوب ساخته شد.<br />
<br />
این پلکان چندبار در دورههای مختلف تاریخی بازسازی، تعمیر و تعویض شد. آخرین پلکان داخلی کعبه در دوره [[ملک فهد سعودی]] ساخته شد. ورودی این پلکان، دَری قفل شده همراه با نقش طلا و نقره است.<br />
<br />
==مکان و تاریخچه==<br />
پلکان داخلی کعبه، پس از ورود به کعبه در سمت راست، یعنی [[رکن شامی]]، قرار دارد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص294؛ الاعلاق النفیسه، ص33.</ref> <br />
<br />
نخستین بار در بازسازی کعبه به دست [[قریش]]، پنج سال پیش از [[بعثت]]، پلکانی چوبی برای رفتن به پشت بام کعبه ساخته شد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص165؛ شفاء الغرام، ج1، ص147.</ref> <br />
<br />
پلکان داخلی کعبه در طول تاریخ چندین بار تعمیر، بازسازی و تعویض شده است. فهرست این تغییرات در جدول زیر قابل مشاهده است:<br />
{| class="wikitable" width="50%" align="center" style="border:1px solid #ddd; margin:auto auto; padding:1em; font-size:75%; background:#E3FFE3;"<br />
!colspan="2" align="right" style="background-color: #baffba; font-size: 120%"|'''گاهشمار وقایع مرتبط با پلکان داخلی کعبه'''<br />
|-<br />
|align="center"|پنج سال پیش از بعثت<br />
<br />
|ساخت پله داخلی توسط قریش<ref>اخبار مکه، ج1، ص165؛ شفاء الغرام، ج1، ص147.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۶۴ق<br />
<br />
|ساخت پلکان داخلی چوبی توسط عبدالله بن زبیر<ref>اخبار مکه، ج1، ص209-210؛ مرآة الحرمین، ج1، ص273.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۷۴ق<br />
<br />
|ساخت پلکان جدید توسط حجاج بن یوسف ثقفی<ref>اخبار مکه، ج1، ص211.</ref><br />
<br />
|-<br />
|align="center"|قرن سوم قمری<br />
<br />
|بازسازی پلهها توسط متوکل عباسی<ref>اخبار مکه، ج1، ص294؛ الاعلاق النفیسه، ص33.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۵۴۲ق<br />
<br />
|تعمیر پلکان داخلی کعبه<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص274.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۸۱۴ق<br />
<br />
|تعمیر پلهها<ref>شفاء الغرام، ج1، ص138.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۱۰۳۲ق<br />
<br />
|تخریب پلکان داخلی کعبه توسط سیل مکه<ref>اخبار مکه، ج1، ص356-366؛ العقد الثمین، ج1، ص74-82.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۱۰۴۰ق<br />
<br />
|ساخت ۲۹ پله چوبی دایرهشکل در دیواری سنگی توسط سلطان مراد چهارم<ref>مفرحة الانام، ص69-70.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۱۱۰۹ق<br />
<br />
|بازسازی پلکان داخلی با سنگ مرمر و چوب ساج در دوره سلطان مصطفی دوم عثمانی<ref>منائح الکرم، ج5، ص239؛ موسوعة مرآة الحرمین، ج2، ص653.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۱۳۷۵ق<br />
<br />
|ساخت پلکان با روکش نقره و نقش و نگار عربی طلایی در دوره ملک سعود<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|سال ۱۳۷۷ق<br />
<br />
| ساخت پله چوبی با روکش ویژه برای جلوگیری از ورود آب<ref>التاریخ القویم، ج3، ص395.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|دوره خالد بن عبدالعزیز سعودی<br />
<br />
|ساخت پلکانی از جنس آلومینیوم<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175، 177.</ref><br />
|-<br />
|align="center"|دوره ملک فهد<br />
<br />
|ساخت پلکان داخلی کعبه از شیشه در سال 1417 قمری <ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175، 177.</ref><br />
|}<br />
=== پلکان داخلی امروزی ===<br />
در دوره [[ملک فهد]] (1982-2005م.)، ضمن تعمیر کعبه، پلکان داخلی نیز برای افزایش نور درون کعبه از شیشه ساخته شد. این تعمیرات در سال 1417 قمری پایان یافت.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175، 177.</ref> همچنین ورودی این پلکان، دَرِ قفل شده همراه با نقش طلا و نقره است.<ref>[https://gph.gov.sa/index.php/ar/about-the-two-holy-mosques-ar/grand-mosque-ar/2020-05-28-09-37-55/95-2020-05-28-09-32-8#:~:text=%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%83%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%8A%20%D8%B9%D9%84%D9%89%20%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86,%D9%85%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%A8%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D8%A7%20%D9%88%D9%85%D9%86%D9%82%D9%88%D8%B4%D8%A9%20%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%87%D8%A8%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D8%A9%20. «الكعبة المشرفة»]، سایت الحرمین.</ref><br />
<br />
== گالری ==<br />
<gallery><br />
پرونده:درون کعبه۳.jpg|بندانگشتی|نمایی سهبعدی از پلکان داخلی کعبه<br />
پرونده:پلکان درون کعبه.jpg|بندانگشتی|در پلکان داخلی قدیمی کعبه<br />
پرونده:درون کعبه۲.jpg|بندانگشتی|نمایی دیگر از درون کعبه و ورودی پلکان داخلی<br />
<br />
<br />
</gallery><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
* [[ستونهای کعبه]]<br />
* [[آویزههای کعبه]]<br />
* [[پلکان خارجی کعبه]]<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7558<br />
| عنوان = پلکان کعبه<br />
| نویسنده = ابوالفضل ربانی<br />
}}<br />
*'''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق.<br />
*'''الاعلاق النفیسه''': ابن رسته، بیروت، دار صادر، 1892م.<br />
*'''پلکان کعبه''': ابوالفضل ربانی، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ۱۳۹۲ش.<br />
*'''التاریخ القویم''': محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق.<br />
*'''شفاء الغرام''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق.<br />
* '''العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین''': محمد الفاسی، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق.<br />
*'''فی رحاب البیت العتیق''': محیی الدین احمد امام،اندلس، دار قرطبه، بیتا.<br />
* '''[https://gph.gov.sa/index.php/ar/about-the-two-holy-mosques-ar/grand-mosque-ar/2020-05-28-09-37-55/95-2020-05-28-09-32-8#:~:text=%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%83%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%8A%20%D8%B9%D9%84%D9%89%20%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86,%D9%85%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%A8%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D8%A7%20%D9%88%D9%85%D9%86%D9%82%D9%88%D8%B4%D8%A9%20%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%87%D8%A8%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D8%A9%20. «الكعبة المشرفة»]''': سایت الحرمین، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.<br />
*'''مرآة الحرمین''': ابراهیم رفعت پاشا، قم، المطبعة العلمیه، 1344ق.<br />
*'''مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام''': زین العابدین بن نورالدین حسینی، به کوشش عمار عبودی نصار، تهران، مشعر، 1428ق.<br />
*'''منائح الکرم''': علی بن تاج الدین السنجاری، به کوشش المصری، مکه، جامعةام القری، 1419ق.<br />
*'''موسوعة مرآة الحرمین الشریفین''': ایوب صبری پاشا، قاهره، دار الآفاق العربیه، 1424ق.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
{{کعبه}}<br />
<br />
[[ar:درج الكعبة الداخلي]]<br />
[[en:Internal staircase of Ka'ba]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%DA%A9%D8%B9%D8%A8%D9%87&diff=57708پلکان خارجی کعبه2024-06-09T10:45:17Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی<br />
| عنوان = پلکان خارجی کعبه<br />
| تصویر = پلکان خروجی کعبه.jpg<br />
| اندازه تصویر = 300px<br />
| توضیح تصویر = پلکان خارجی کعبه<br />
| بنيانگذار = قریش<br />
| تأسیس = <br />
| کاربری = ورود به کعبه<br />
| مکان = [[مکه|شهر مکه]] در [[عربستان]]<br />
| نامهای دیگر = نردبان خارجی کعبه • پلکان ورودی کعبه<br />
| وقایع مرتبط = قرائت خطبه مشهور پیامبر اسلام در فتح مکه در سال ۱۰ق بر بالای پلکان خارجی کعبه • نقل حدیثی از سوی ابوذر در فضیلت اهلبیت(ع) بر بالای پلکان خارجی کعبه<br />
| ظرفیت = <br />
| مساحت = <br />
| وضعیت = فعال<br />
| امکانات = <br />
| شماره ثبت = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| بازسازی = در دوره های مختلف • دوره عثمانی • دوره سعودی<br />
| وبگاه = <br />
| تخریب = <br />
| عرض جغرافیایی = 21.422520 <br />
| طول جغرافیایی = 39.826220<br />
| توضیح نقشه = <br />
}}<br />
{| class="wikitable" width="30%" align="left" style="border:1px solid #ddd; margin:1em 1em 1em 0; padding:1em; font-size:75%; background:#E3FFE3; clear: both"<br />
!colspan="2" align="center" style="background-color: #baffba; font-size: 120%"|'''گاهشمار وقایع مرتبط با پلکان خارجی کعبه'''<br />
|-<br />
|align="left"|پنج سال پیش از بعثت<br />
<br />
|ساخت پله توسط قریش.<ref>اخبار مکه، ج1، ص159-163.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۰ هجری قمری<br />
<br />
|قرائت خطبه مشهور توسط پیامبر بر بالای پلکان خارجی در فتح مکه.<ref>دلائل النبوه، ج5، ص85؛ تاریخ الاسلام، ج2، ص556.</ref><br />
<br />
|-<br />
|align="left"|قرن ۶ هجری قمری<br />
<br />
|ساخت منبری بزرگ با نُه پله، پایههای چوبین و چهار چرخ.<ref>رحلة ابن جبیر، ص62-63.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۷۶۶ق<br />
<br />
|ساخت پلکان به دستور سلطان مملوکی مصر.<ref>اتحاف الوری، ج3، ص304؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص80.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۸۱۴ق<br />
<br />
|تعمیر پلکان قبلی<ref>شفاء الغرام، ج1، ص138؛ اتحاف الوری، ج3، ص488.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۸۱۸ق<br />
<br />
|ساخت نردبان جدید توسط مؤید چرکسی<ref>اتحاف الوری، ج3، ص529.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۰۴۰ق<br />
<br />
|ساخت پلکان جدید در دوره عثمانی با ۷ پله <ref>مفرحة الانام، ص69.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۰۹۷ق<br />
<br />
|ساخت پله توسط شیخ حرم<ref>منائح الکرم، ج5، ص19.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۱۱۶ق<br />
<br />
|ساخت و ارسال پلکان جدید توسط حسین حمیدان هندی، حاکم محلی هند به جده.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=141 التاریخ القویم، ج4، ص]141.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۲۴۰ق<br />
<br />
|ساخت پلکان توسط محمد منورخان هندی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=141 التاریخ القویم، ج4، ص141-143].</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۳۰۰ق<br />
<br />
|ساخت پله توسط کلبعلیخان، نائب السلطنه رامپور هند.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص142-143.</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۳۷۵ق<br />
<br />
|ساخت پلکان خارجی به دستور ملک سعود بن عبدالعزیز با ۱۱ پله<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=141 التاریخ القویم، ج4، ص142-143].</ref><br />
|-<br />
|align="left"|سال ۱۳۷۶ق<br />
<br />
|رونمایی از پلکان جدید.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=142 التاریخ القویم، ج4، ص142-143.]</ref><br />
|}<br />
<br />
'''پلکان خارجی کعبه''' یا '''نردبان خارجی کعبه'''، از سالهای دور، برای ورود به درون [[کعبه]] استفاده میشد. در [[فتح مکه]]، [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] بر نردبان خارجی کعبه ایستاد و خطبه مشهورش را قرائت فرمود. همچنین ابوذر غفاری، صحابی مشهور، با صعود از پلکان خارجی کعبه و تکیه بر [[باب الکعبه]]، حدیثی در فضیلتهای [[اهلبیت|اهلبیت(ع)]] نقل کرده است.<br />
<br />
قبل از بازسازی کعبه توسط قریش، دَرِ ورودی کعبه، همسطح زمین بود؛ ولی در بازسازی کعبه، پنج سال پیش از [[بعثت]]، نخستینبار دَرِ کعبه به بالاتر از سطح زمین منتقل و نردبانی جهت ورود ساخته شد و در طول تاریخ بارها بازسازی و تعویض شد. آخرین پلکان خارجی کعبه در سال ۲۰۰۰ میلادی افتتاح شد. <br />
<br />
== موقعیت و تاریخچه==<br />
به گزارش [[ازرقی]]، قبل از بازسازی کعبه، دَرِ ورودی کعبه، همسطح زمین بود؛ ولی در بازسازی کعبه، پنج سال پیش از [[بعثت]]، دَرِ کعبه به بالاتر از سطح زمین منتقل و نردبانی جهت ورود به آن ساخته شد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص159-163.</ref> از آن پس، واردشوندگان به کعبه، کفشهای خود را میکندند و زیر نردبان ورودی قرار میدادند.<ref>اخبار مکه، ج1، ص174.</ref> <br />
<br />
=== فضیلت مکان ===<br />
در [[فتح مکه]] (10ق) [[پیامبر(ص)]] بر پلکان کعبه ایستاد و خطبه مشهورش را قرائت فرمود.<ref>دلائل النبوه، ج5، ص85؛ تاریخ الاسلام، ج2، ص556.</ref> نیز در گزارشی، از صعود [[ابوذر]]، صحابی مشهور پیامبر(ص)، بر نردبان کعبه و تکیه بر [[باب الکعبه]] و نقل حدیثی در فضیلتهای [[اهلبیت(ع)]] یاد شده است.<ref>الامالی، ص482.</ref><br />
<br />
== بازسازی و معماری ==<br />
پلکان یا نردبان خارجی بارها تعمیر، بازسازی و تعویض شد. ازرقی، مورخ و سیرهنویس قرن سوم هجری، پلکان خارجی کعبه را از چوب ساج و به طول ۸/۵ ذرع (کمی بیش از 4 متر) و پهنای ۳/۵ ذرع (نزدیک به 2 متر) و دارای 13 پله توصیف کرده است.<ref>اخبار مکه، ج1، ص310؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=141 التاریخ القویم، ج4، ص140].</ref> در قرن ۵ قمری، پهنای نردبان به اندازه ۱۰ نفر بود.<ref>سفرنامه ناصر خسرو، ص130، 135-136.</ref><br />
<br />
پلکان کعبه در قرن ۶ قمری، نُه پله، با پایههایی چوبین توصیف شده که از چهار چرخ برای جابهجایی آسان استفاده میکرد.<ref>رحلة ابن جبیر، ص62-63.</ref> در سال 766 به دستور سلطان مملوکی مصر، [[شعبان بن حسین]]،<ref>اتحاف الوری، ج3، ص304؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص80.</ref> نردبان جدیدی برای کعبه ساخته شد.<ref>رحلة ابن بطوطه، ج1، ص372.</ref> در سال 814ق برخی از قسمتهای چوبی این پلکان تعمیر شد.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص138؛ اتحاف الوری، ج3، ص488.</ref><br />
<br />
سیفالدین شیخ محمودی، مشهور به [[مؤید چرکسی]] در 818ق، نردبانی برای کعبه فرستاد.<ref>اتحاف الوری، ج3، ص529.</ref> گزارش دیگری مبنی بر ارسال نردبانی برای کعبه در 817ق به دست سیفالدین شیخو سلطان مصر نیز موجود است.<ref>منائح الکرم، ج2، ص417.</ref> <br />
<br />
در گزارش سال 1040 در دوران عثمانی، پلکان با طول تقریبی چهار متر، دارای هفت پله از چوب صنوبر بود که ورقهای مسی و آهنی داشت و بر چهار چرخ مسی سوار بود.<ref>مفرحة الانام، ص69.</ref> <br />
<br />
در سال 1097ق [[احمد پاشا]]، حکمران عثمانی [[جده]] و [[شیخ حرم]]، پلکان جدیدی که همراه نرده بود، در 16 [[رمضان]] همان سال برای کعبه، بهرهبرداری کرد.<ref>منائح الکرم، ج5، ص19.</ref><br />
<br />
=== پلکان اهدایی حاکمان هند ===<br />
<br />
گزارش شده که در سالهای 1116، 1240 و 1300 پلکانهای جدید توسط حاکمان مسلمان محلی در هندوستان برای کعبه ساخته و ارسال شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=141 التاریخ القویم، ج4، ص141-143.]</ref> <br />
<br />
== دوران سعودی ==<br />
در سال ۱۳۷۶ق، به دستور [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] از نردبان ۱۱ پلهای جدید چوبی با روکشهای نقرهای مزین به نقشونگار عربی طلایی رنگ که در مصر ساخته شده بود، رونمایی شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=142 التاریخ القویم، ج4، ص142-143.]</ref> <br />
<br />
کُردی، مورخ قرن چهاردهم قمری، به دو نوع پلکان خارجی در دوران خود اشاره کرده است. نردبان کوچک یک نفره و نردبان متحرک و عریض چند نفره که از نوع دوم، دو عدد کنار [[چاه زمزم]] نگهداری<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۴.pdf&page=140 التاریخ القویم، ج4، ص140].</ref> و از آن در مواردی چون شستوشوی کعبه، نصب [[پرده کعبه|پرده]]، تعمیرات و مراسم مربوط به گسترشهای [[حرم]] استفاده میشد.<ref>التاریخ القویم، ج2، ص441.</ref> <br />
<br />
=== پلکان خارجی امروزی ===<br />
در سال ۲۰۰۰ میلادی در [[مراسم شستن کعبه]]، با همراهی تعدادی از هیئتهای اسلامی حاضر در [[حج]]، پلکان خارجی جدیدی از چوب ساج با طول ۵۶۵ سانتیمتر، ارتفاع ۴۸۰ سانتیمتر، عرض ۱۸۸ سانتیمتر و وزن ۶.۵ هزار کیلوگرم افتتاح شد. این پلکان برقی با ۲۴ باطری کار میکند و بهطور خودکار کنترل میشود.<ref>[https://www.almowaten.net/2022/08/مواصفات-سلم-الكعبة-المشرفة/ «مواصفات سلم الكعبة المشرفة»]، سایت المواطن.</ref><br />
<br />
== گالری ==<br />
<gallery><br />
پرونده:پلکان قدیمی کعبه.jpg|بندانگشتی|تصویری از پلکان قدیمی کعبه<br />
پرونده:نمایی دیگر از پلکان خارجی کعبه.jpg|بندانگشتی|نمایی دیگر از پلکان خارجی کعبه<br />
پرونده:نمایی از پلکان جدید کعبه.jpg|بندانگشتی|تصویری از پلکان جدید کعبه<br />
پرونده:نمایی از انتقال پلکان ورودی.jpg|بندانگشتی|تصویری از انتقال پلکان ورودی<br />
پرونده:مشخصات پلکان جدید.jpg|بندانگشتی|مشخصات پلکان جدید<br />
پرونده:تعمیر نردبان خارجی کعبه.jpg|بندانگشتی|تعمیر نردبان خارجی کعبه<br />
پرونده:انتقال پلکان ورودی کعبه.jpg|بندانگشتی|انتقال پلکان ورودی کعبه<br />
پرونده:امکانات پلکان جدید.jpg|بندانگشتی|امکانات پلکان جدید<br />
</gallery><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
* [[پرده کعبه]]<br />
* [[در کعبه]]<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
{{دانشنامه<br />
| آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7558<br />
| عنوان = پلکان کعبه<br />
| نویسنده = ابوالفضل ربانی<br />
}}<br />
*'''اتحاف الوری''': عمر بن محمد بن فهد (درگذشت 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعةام القری، 1408ق.<br />
*'''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق.<br />
*'''الامالی''': الطوسی (درگذشت 460ق.)، قم، دار الثقافه، 1414ق.<br />
*'''پلکان کعبه''': ابوالفضل ربانی، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ۱۳۹۲ش.<br />
*'''تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر''': الذهبی (درگذشت 748ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دار الکتاب العربی، 1410ق.<br />
*'''تاریخ عمارة المسجدالحرام''': فوزیه حسین مطر، مکه، جامعةام القری، 1406ق.<br />
*'''التاریخ القویم''': محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق.<br />
*'''دلائل النبوه''': البیهقی (درگذشت 458ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1405ق.<br />
*'''رحلة ابن بطوطه''': ابن بطوطه (درگذشت 779ق.)، به کوشش التازی، الرباط، المملکة المغربیه، 1417ق.<br />
*'''رحلة ابن جبیر''': محمد بن احمد (درگذشت 614ق.)، بیروت، دار مکتبة الهلال، 1986م.<br />
*'''سفرنامه ناصر خسرو''': ناصر خسرو (درگذشت 481ق.)، تهران، زوّار، 1381ش.<br />
*'''شفاء الغرام''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق.<br />
*'''مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام''': زین العابدین بن نورالدین حسینی، به کوشش عمار عبودی نصار، تهران، مشعر، 1428ق.<br />
*'''منائح الکرم''': علی بن تاج الدین السنجاری (درگذشت 1125ق.)، به کوشش المصری، مکه، جامعةام القری، 1419ق.<br />
* '''[https://www.almowaten.net/2022/08/مواصفات-سلم-الكعبة-المشرفة/ «مواصفات سلم الكعبة المشرفة»]'''، سایت المواطن، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.<br />
{{پایان}}<br />
<br />
{{کعبه}}<br />
<br />
[[رده:کعبه]]<br />
[[رده:هنر اسلامی]]<br />
<br />
[[ar:درج الكعبة الخارجي]]<br />
[[en:External staircase of Ka'ba]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57698ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-08T11:36:18Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - [[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[مسجد راتج]] -</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B1%DA%A9%D9%86_%D8%AD%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%AF&diff=57697رکن حجرالاسود2024-06-08T11:35:17Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{کعبه عمودی}}<br />
'''رکن حجر الاسود'''، گوشه جنوب شرقی بنای کعبه است. ساختمان [[بیتالله|کعبه]] چهارگوش است و هر گوشه را رکن و مجموع چهار گوشه را [[ارکان کعبه]] مینامند. رکن حجرالاسود که در جنوب شرقی کعبه واقع شده، نقطه شروع [[طواف]] است و در ارتفاع یک و نیم متری آن، [[حجر الاسود|حجرالاسود]] قرار دارد، از این رو به رکن حجرالاسود یا [[رکن الاسود]] مشهور گردیده است. <br />
<br />
==موقعیت مکانی==<br />
<br />
رکن حجرالاسود در جنوب شرقی کعبه واقع شده و نقطه شروع [[طواف]] است.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_ازرقی_رشدی_صالح_ج1.pdf&page=65 اخبار مکه، الازرقی ج1، ص65]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=236 التاریخ القویم، ج3، ص236؛] رحلة ابن جبیر، ص 53</ref><br />
<br />
در ارتفاع یک و نیم متری آن، [[حجر الاسود|حجرالاسود]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=236 التاریخ القویم، ج3، ص236]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ابراهیم_رفعت_پاشا_ج1.pdf&page=264 مرآه الحرمین، ج1، ص264]</ref> شهرت رکن حجرالاسود بیشتر از دیگر [[ارکان کعبه]] است. این رکن نزدیکترین رکن به درب ورودی [[بیتالله|کعبه]] است و روبروی [[زمزم|چاه زمزم]] قرار دارد و در مقابل رکن حجر الاسود، کوه معروف [[کوه ابوقبیس|ابوقُبیس]] واقع شده است.<ref>احسن التقاسیم، ص72</ref><br />
<br />
فاصله رکن حجر اسود تا [[رکن عراقی]]، ۱۱٫۶۸ متر و تا رکن یمانی بیش از ۱۰متر است.<ref>اثارة الترغیب، ج1، ص227؛ الاعلاق النفیسه، ص30</ref>رکن حجر الاسود سمت قبله مناطق جنوبی [[حجاز]] و کشورهای استرالیا، هند و چین است که در محاذات این رکن واقعاند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ابراهیم_رفعت_پاشا_ج1.pdf&page=264 مرآه الحرمین، ج1، ص264]</ref><br />
<br />
== نامهای دیگر ==<br />
برخی، از رکن حجر الاسود با نام [[رکن شرقی]] یاد کردهاند.<ref>رحله ابن جبیر، ص53</ref> گاه به هر دو رکن حجرالاسود و [[رکن یمانی]]، به سبب واقع بودن در سمت اهل [[یمن]]، رکن یمانی گفته شده است.<ref>صبح الاعشی، ج4، ص258</ref>واژه رکن (به تنهایی) به وفور به [[حجر الاسود|حجرالاسود]]، اطلاق میگردد و در بسیاری از کاربردها، منظور از رکن همان [[حجر الاسود]] است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_فاکهی_ج1.pdf&page=134 اخبار مکه، الفاکهی، ج1، ص134]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=236 التاریخ القویم، ج3، ص236]؛ نک: آثار البلاد و اخبار العباد، ص118</ref><br />
==استلام ==<br />
استلام، لمس و دست کشیدن بر چیزی است. <br />
{{بیشتر|استلام}}<br />
[[پیامبر(ص)|پیامبر اکرم(ص)]] رکن حجر الاسود را به همراه [[رکن یمانی]] مورد توجه قرار داد و اصحاب خود را به رعایت احترام آن و انجام آداب و اعمال خاص آن توصیه کرد و [[استلام]] آن را سبب بخشش گناهان میدانست.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_فاکهی_ج1.pdf&page=127 اخبار مکه، الفاکهی، ج1، ص127]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_ازرقی_رشدی_صالح_ج1.pdf&page=331 اخبار مکه، الازرقی، ج1، ص331]؛ اثارة الترغیب، ج1، ص258</ref> <br />
<br />
در برخی منابع [[اهل سنت]]، استلام رکن حجر الاسود مستحب دانسته شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=255 التاریخ القویم، ج3، ص 255]</ref> نیز شماری از فقیهان [[شیعه]] بااستناد به روایات، [[استلام]] رکن حجر الاسود و دیگر ارکان را مستحب شمردهاند.<ref>الاستبصار، ج2، ص216؛ مصباح المتهجد، ص681؛ السرائر، ج1، ص572</ref><br />
<br />
==دعاهای پیامبر==<br />
به گزارش منابع، [[پیامبر(ص)]] میان رکن حجر و [[رکن یمانی]] دعاهایی را زمزمه و یا توصیه میکرد: الّلهم ربّنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الآخرة حسنة و قنا عذاب النار و یا الّلهم إنّی أعوذ بک من الکفر و الفقر<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_فاکهی_ج1.pdf&page=145 اخبار مکه، الفاکهی، ج1، ص145]</ref> از جمله این ادعیه است.<br />
<br />
همچنین دعاها و ذکرهای متعددی از پیامبر(ص) و صحابه حین استلام رکن وارد شده است: <br />
<br />
* بسم الله و الله اکبر<ref name=":1" /><br />
* بسم اللّه و اللّه اکبر علی ما هدانا اللّه، لا اله الا اللّه وحده لا شریک له، آمنت بالله و کفرت بالطاغوت<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_ازرقی_رشدی_صالح_ج1.pdf&page=339 اخبار مکه، الازرقی، ج1، ص339]</ref> <br />
* باسم اللّه و اللّه أکبر إیمانا باللّه و تصدیقا لإجابة محمد صلی اللّه علیه و سلم.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=257 التاریخ القویم، ج3، ص257]</ref><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
<br />
* [[ارکان کعبه]]<br />
* [[استلام]]<br />
==نگارخانه==<br />
<gallery><br />
پرونده:رکن حجرالاسود.jpeg|رکن حجرالاسود<br />
</gallery><br />
<br />
==پانویس==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== فهرست منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
<br />
* '''آثار البلاد و اخبار العباد'''، زکریا بن محمد القزوینی، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۸م.<br />
<br />
* '''اثارة الترغیب و التشویق الی المساجد الثلاثة و البیت العتیق'''، محمد بن اسحاق الخوارزمی، تحقیق محمدحسین الذهبی، مکه المکرمه، مکتبه نزار مصطفی الباز، ۱۴۱۸ق.<br />
<br />
* '''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''، محمد بن احمد المقدسی البشاری، قاهره، مکتبه مدبولی، ۱۴۱۱ق. <br />
<br />
* '''[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_فاکهی_ج1.pdf&page=۱ اخبار مکة فی قدیم الدهر و حدیثه''']، محمد بن اسحق الفاکهی، تحقیق عبدالملک بن عبدالله بن دهیش، مکه، مکتبة الاسدی، ۱۴۲۴ق.<br />
<br />
* '''[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_مکه_ازرقی_رشدی_صالح_ج1.pdf&page=۱ اخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار''']، محمد بن عبدالله الازرقی، تحقیق رشدی الصالح ملحس، بیروت، دار الاندلس، ۱۴۱۶ق.<br />
<br />
* '''الاستبصار فیما اختلف من الاخبار'''، محمد بن حسن الطوسی (شیخ طوسی)، تحقیق سید حسن موسوی الخرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.<br />
<br />
* '''الاعلاق النفیسه'''، احمد بن عمر ابن رسته، بیروت، دار صادر، ۱۸۹۲م. <br />
<br />
* '''[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=۱ التاریخ القویم لمکه و بیت الله الکریم'''،] محمد طاهر الکردی المکی، تحقیق عبد الملک ابن دهیش، بیروت، دار الخضر، ۱۴۲۰ق.<br />
<br />
* '''تاریخ مکه'''، احمد السباعی، مکه المکرمه، مکتبة احیاء التراث، ۱۴۲۰ق. <br />
<br />
* '''رحلة ابن جبیر'''، محمد بن احمد ابن جبیر، بیروت، دار مکتبة الهلال، ۱۹۸۶م.<br />
<br />
* '''السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی'''، محمد بن احمد ابن ادریس، قم، انتشارات الاسلامی، ۱۴۱۰ق.<br />
<br />
* '''صبح الاعشی فی صناعة الانشاء'''، احمد بن علی القلقشندی، تحقیق یوسف علی طویل، دمشق، دار الفکر، ۱۹۸۷م.<br />
<br />
* '''الکافی'''، محمد بن یعقوب الکلینی، تحقیق علیاکبر غفاری، تهران، دار الکتب اسلامیه، ۱۳۶۳ش. <br />
<br />
* '''مرآة الحرمین'''، ابراهیم رفعت باشا، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، بیتا. <br />
<br />
* '''مصباح المتهجد و سلاح المتعبد'''، محمد بن حسن الطوسی (شیخ طوسی)، تصحیح اسماعیل انصاری زنجانی، اعداد علی اصغر مروارید، بیروت، فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق.<br />
<br />
{{پایان}}<br />
<br />
==مقالههای مرتبط==<br />
{{کعبه}}<br />
[[رده:کعبه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[en: Rukn al-Hajar al-Aswad]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57679ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-05T11:57:12Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه[[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[مسجد راتج]] -</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B9%D8%A8%D9%87&diff=57678ارکان کعبه2024-06-05T11:52:32Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>'''ارکان کعبه'''، گوشههای چهارگانه این بنا است که هر یک در برابر یکی از جهات چهارگانه یعنی شرق، غرب، شمال و جنوب قرار گرفته است. به هر یک از گوشهها، رکن گفته میشود که عبارتند از: رکن حجرالاسود (شرقی)، رکن شامی (غربی)، رکن عراقی (شمالی) و رکن یمانی (جنوبی).<br />
<br />
==نمای کلی==<br />
کعبه، بنایی چهارگوش است و چهار زاویه دارد که هر یک را رکن و مجموع آنها را ارکان کعبه میخوانند. <br />
<br />
هر یک از این رکنها نامهای دیگری هم دارد. برای نمونه هر رکن را به نام سرزمینی که در جهت آن قرار گرفته می خوانند: رکن عراقی، شامی، یمانی.<br />
<br />
ارکان کعبه در جانمایی برخی از آداب و مناسک حج کاربرد دارد. از جمله [[رکن حجرالاسود]] خط ابتدا و انتهای [[طواف]] است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ابراهیم_رفعت_پاشا_ج1.pdf&page=264 مرآه الحرمین، ج2، ص 264]</ref> [[پرونده:ارکان کعبه.jpg|وسط|بیقاب|500px|جایگزین=]]<br />
==رکن حجرالاسود==<br />
{{اصلی|رکن حجرالاسود}}<br />
رکن شرقی به نام [[رکن حجرالاسود]] مشهور است و رکن آغاز [[طواف]] است. این رکن در جنوب شرقی [[کعبه]] واقع است.<ref>اخبار مکه، الازرقی ج1، ص65؛ التاریخ القویم، ج3، ص236؛ رحلة ابن جبیر، ص 53</ref> این رکن نزدیکترین رکن به [[باب الکعبه|درِ ورودی کعبه]] است و روبروی [[زمزم|چاه زمزم]] قرار دارد. در مقابل رکن حجرالاسود، کوه معروف [[کوه ابوقبیس|ابوقُبیس]] واقع است.<ref>احسن التقاسیم، ص72</ref>[[ملتزم]] بخشی از دیوار کعبه در نزدیکی این رکن است.<br />
==رکن عراقی==<br />
{{اصلی|رکن عراقی}}<br />
رکن عراقی دومین رکن از [[ارکان کعبه]] در مسیر [[طواف]]،<ref>. مراصد الاطلاع ج2، ص629؛ المسالک و الممالک، ص16.</ref> بعد از [[رکن حجرالاسود]] و قبل از [[رکن شامی]] و در سمت [[باب العمره]] است.<ref>. بهجة النفوس ج2، ص763؛ ؛ التاریخ القویم ج3، ص248؛رحله ابن بطوطه ج1، ص374.</ref><br />
این رکن به سبب واقع شدن در سمت [[عراق]] و [[قبله]] اهل عراق بودن، به رکن عراقی شهرت یافته است<ref>. المصباح المتهجد، ص27؛ فلاح السائل 129؛المعالم الاثیره ص129.</ref>.<br />
==رکن شامی==<br />
{{اصلی|رکن شامی}}<br />
رکن شامی سومین رکن از [[ارکان کعبه]] در مسیر [[طواف]] است.<ref>. صبح الاعشی ج4، ص258؛ سفرنامه فرهاد میرزا، ص257 ؛ التاریخ القویم، ج3، ص247 -248.</ref> این رکن بعد از [[رکن عراقی]] و قبل از [[رکن یمانی]] در سمت [[باب الزیاده]] قرار دارد<ref>. اثارة الترغیب ج1، ص289 _ 290؛ بهجة النفوس ج2، ص763؛ رحله ابن بطوطه ج1، ص374.</ref>.<br />
==رکن یمانی==<br />
{{اصلی|رکن یمانی}}<br />
رکن یمانی بر اساس مسیر طواف، پیش از [[حجر الاسود]]، به عنوان آخرین و چهارمین رکن [[بیتالله|کعبه]] شناخته میشود.<ref>معجم البلدان، ج4، ص 465، رحله ابن بطوطه، ج1، ص 374، سفرنامه فرهادمیرزا، ص 375</ref>رکن در جنوب [[بیتالله|کعبه]] واقع شده و از این رو به رکن جنوبی هم شهرت دارد.<ref>سفرنامه ناصرخسرو، ص 129، ترحال فی الجزیره العربیه، ص 176، موسوعه العتیبات المقدسه، ج2، ص 333</ref><br />
در [[روایات]]، از فرشتهای نزد رکن یمانی یاد شده که کار او، آمین گفتن به دعای مؤمنان است. نیز این فرشته، صلوات مؤمنان بر [[پیامبر(ص)|پیامبر]] را، به آن حضرت میرساند.<ref>الکافی، ج4، ص408</ref>[[مستجار]]، قسمتی از دیوار کعبه در نزدیکی این رکن است.<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
{{برگرفتگی<br />
| پیش از لینک = مقاله<br />
| منبع = <br />
| لینک = <br />
| توضیحات منبع = <br />
}}<br />
* '''اثارة الترغیب و التشویق الی المساجد الثلاثة و البیت العتیق'''، محمد بن اسحاق الخوارزمی، تحقیق محمدحسین الذهبی، مکه المکرمه، مکتبه نزار مصطفی الباز، ۱۴۱۸ق.<br />
* '''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''، محمد بن احمد المقدسی البشاری ، قاهره، مکتبه مدبولی، ۱۴۱۱ق.<br />
اخبار مکه، الازرقی ج۱، ص۶۵؛<br />
* '''بهجة النفوس و الاسرار فی تاریخ دارهجره النبی المختار'''، عبدالله بن عبدالملک المرجانی (م.۷۷۰ق.)، تحقیق محمد عبدالوهاب فضل، بیروت، دار الغرب الاسلامی، ۲۰۰۲م.<br />
* '''التاریخ القویم لمکه و بیت الله الکریم'''، محمد طاهر الکردی المکی، تحقیق عبد الملک ابن دهیش، بیروت، دار الخضر، ۱۴۲۰ق.<br />
* '''ترحال فی الجزیرة العربیة (یتضمن تاریخ مناطق الحجاز المقدسة عند المسلمین)'''، جان لوئیس بورکهارت، ترجمه صبری محمد حسن، قاهره، المرکز القومی للترجمه، ۲۰۰۷م.<br />
* '''رحلة ابن جبیر'''، محمد بن احمد ابن جبیر، بیروت، دار مکتبة الهلال، ۱۹۸۶م.<br />
* '''رحلة ابن بطوطه (تحفة النظار فی غرائب الامصار و عجائب الاسفار)'''، محمد بن عبدالله اللواتی الطنجی، تحقیق عبدالهادی تازی، ریاض، اکادیمیه المملکه المغربیه، ۱۴۱۷ق. <br />
* '''سفرنامه فرهاد میرزا (هدایة السبیل و کفایة الدلیل)'''، فرهاد میرزا معتمد الدوله، تصحیح غلام رضا طباطبایی، تهران، علمی، ۱۳۶۶ش. <br />
* '''سفرنامه ناصرخسرو'''، ناصر خسرو، تصحیح محمد دبیر سیاقی، تهران، زوار، ۱۳۸۱ش.<br />
* '''صبح الاعشی فی صناعة الانشاء'''، احمد بن علی القلقشندی ، تحقیق محمد حسین شمس الدین، بیروت، دارالکتب العلمیه، بی تا.<br />
* '''فلاح السائل ونجاح المسائل فی عَمَلِ الْیوم و اللَّیل'''، علی بن موسی بن طاووس (سید بن طاووس) (م.۶۶۴ق.)، قم، انتشارات الاسلامی.<br />
* '''مرآة الحرمین'''، ابراهیم رفعت پاشا، قاهره، دارالکتب العلمیه، ۱۹۲۵م.<br />
* '''الکافی'''، محمد بن یعقوب الکلینی ، تحقیق علیاکبر غفاری، تهران، دار الکتب اسلامیه، ۱۳۶۳ش. <br />
* '''مراصد الاطلاع علی اسماء الامکنه و البقاع'''، صفیالدین عبدالمومن بن عبدالحق (م.۷۳۹ق.)، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، ۱۴۱۲ق. <br />
* '''المسالک و الممالک'''، ابراهیم بن محمد الفارسی الاصطخری(الکرخی) (م.۳۴۶ق)، تحقیق احمد بن سهل ابوزید، بیروت، دار صادر، ۱۹۲۷م.<br />
* '''مصباح المتهجد و سلاح المتعبد'''، محمد بن حسن الطوسی (شیخ طوسی) ، تصحیح اسماعیل انصاری زنجانی، اعداد علی اصغر مروارید، بیروت، فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق.<br />
* '''المعالم الأثیرة فی السنة و السیرة'''، محمد محمد حسن شراب، بیروت، دار القلم، ۱۴۱۱ق.<br />
* '''معجم البلدان'''، یاقوت بن عبدالله الحموی (م.۶۲۶.ق.)، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵م.<br />
* '''موسوعه العتبات المقدسه'''، جعفر خلیلی، بیروت، الاعلمی، ۱۴۰۷ق.<br />
{{پایان}}<br />
==مقالههای مرتبط==<br />
{{کعبه}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کعبه]]<br />
[[رده:مقالههای تکمیلشده]]<br />
[[ar:أركان الكعبة]]<br />
[[en:The pillars of the Ka'ba]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57660ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-04T15:51:56Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه [[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه<br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه<br />
* [[مسجد راتج]] -</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86_%D8%AD%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87&diff=57659ستون حنانه2024-06-04T15:25:34Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی<br />
| عنوان = ستون حنانه<br />
| تصویر = <br />
| اندازه تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| بنیانگذار = <br />
| تأسیس = <br />
| کاربری = تکیهگاه پیامبر اسلام در هنگام سخنرانی در مسجد<br />
| مکان = [[مسجدالنبی]]<br />
| نامهای دیگر = الجذع، استن حنانه<br />
| وقایع مرتبط = گریه تنه درختِ تگیهگاه پیامبر<br />
| تخریب = <br />
| ظرفیت = <br />
| وضعیت = از میان رفته<br />
| مساحت = <br />
| امکانات = <br />
| شماره ثبت = <br />
| معمار = <br />
| سبک = <br />
| بازسازی = <br />
| وبگاه = <br />
}}<br />
'''ستون حَنّانه''' (ستون گریه کننده)'''،''' تنه درخت نخلی (در عربی: الجِذْع) بوده که در زمان حیات [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] در [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] قرار داشت و آن حضرت در هنگام سخنرانی برای نمازگزاران به آن تکیه میکرد. <br />
<br />
روایت شده که پس از ساخته شدن منبر برای رسول الله، صدایی شبیه گریه و ناله از تنه نخل بلند شد. به همین دلیل، به آن ستون حنانه گفتهاند. بنابر برخی گزارشها مردم فکر میکردند ستون حنانه یکی از [[ستونهای مسجدالنبی]] است؛ اما این موضوع توسط برخی تاریخنگاران رد شده است. <br />
<br />
گفته شده آن تنه درخت را در مسجدالنبی جایی کنار [[منبر رسولالله]] و [[ستون مخلقه|ستون مخلّقه]] دفن کردند. <br />
<br />
==پیشینه تاریخی==<br />
[[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] تا پیش از ساخته شدن منبر، بر تنه درخت خرمایی تکیه میداد و سخن میگفت. پس از ساخته شدن منبر در سال ششم یا هفتم<ref>بحار الانوار، ج21، ص47.</ref> و یا هشتم هجرت<ref>اثاره الترغیب، ج2، ص 383</ref> نخستین بار که برای سخنرانی و موعظه از منبر استفاده کرد، از آن تنه درخت، نالهای همچون ناله ماده شتری که آن را از بچه خود جدا کرده باشند یا همانند صدای گاو<ref>دلائل النبوه، ج2، ص563-564؛ عیون الاثر، ج1، ص278؛ السیرة الحلبیه، ج2، ص366.</ref> به گوش رسید. در این هنگام، حضرت محمد از منبر فرود آمد و تنه درخت را دربرگرفت یا بر آن دست نهاد تا نالهاش خاموش شد.<ref>شرف النبی، ص430؛ الخرائج و الجرائح، ج1، ص165-166.</ref> به نوشته منتهی الآمال، این موضوع از معجزات رسول خدا(ص) بوده و بنابر روایتی، پیامبر فرمود اگر من آن تنه درخت را دربر نمىگرفتم تا قیامت ناله مىکرد.<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۸۴.</ref> <br />
<br />
=== نام ===<br />
این تنه درخت را حنّانه نامیدهاند. حنانه از ریشه حَنَّ به معنای صدای طربانگیز یا غمگینانه است.<ref>معجم مقاییس اللغه، ج2، ص24، «حنّ».</ref> همچنین در منابع حدیثی و جغرافیایی عربی آن را با عنوان الجِذع که به معنای تنه درخت است میشناسند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=106 برای نمونه: وفاء الوفا، ج2، ص106]</ref><br />
<br />
=== سرنوشت تنه درخت ===<br />
بیشتر گزارشها حاکی از آن است که این تنه درخت در همان زمان پیامبر در مسجد و نزدیک منبر او دفن شد.<ref>نک:تحقیق النصرة، ص ۲۳۷</ref> برخی گفتهاند آن را زیر منبر و برخی گفتهاند پایین منبر سمت چپ و برخی دیگر گفتهاند در شرق منبر دفن کردند.<ref>تحقیق النصره بتلخیص معالم دارالهجره، ص 237</ref> بنابر روایتی پیامبر با تنه درخت صحبت کرد و از او پرسید که آیا میخواهد در بهشت جاودان درخت پر ثمری باشد که اولیاء الله از میوه آن بخورند یا میخواهد او را به باغی که در آن بوده بازگردانند؟ او بهشت و حیات جاودانه را انتخاب کرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=108 وفاء الوفا، ح۲، ص ۱۰۸]</ref> <br />
<br />
بنابر گزارشهایی مکان قرار گرفتن چوب حنانه در نزدیکی [[ستون مخلقه]] بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=114 وفاء الوفا، ج۲، ص ۱۱۴]</ref><br />
<br />
=== باورهای عمومی ===<br />
گزارشهایی که از برخی دورههای تاریخی در دست است حاکی از آن است که مردم فکر میکردند یکی از [[ستونهای مسجدالنبی]] همان ستون حنانه است. [[ابن جبیر]] (که میان سالهای ۵۷۸ـ۵۸۸ق. به [[مدینه]] سفر کرده) گزارش میکند که مردم قطعه چوبی را که از زیر پوشش ستون نمایان بود به قصد [[تبرک]] لمس میکردند و میبوسیدند.<ref>رحلة ابن جبیر، ص149-150.</ref>[[ابن بطوطه]] نیز همین گزارش را در سفرنامهاش نقل کرده است<ref>رحلة ابن جبیر، ص149-150؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص153.</ref> و [[مطری|مَطَری]]، تاریخنگار قرن هشتم قمری، نیز گزارش مشابهی نقل کرده است و بر نادرستی این باور تأکید میکند.<ref>التعریف بما انست الهجره، ص 93</ref> مَراغی در تحقیق النصرة اشاره میکند که به دستور قاضی مدینه در ۷۵۵ق این قسمت از چوب را پوشاندند.<ref>تحقیقه النصره، ص۲۴۱</ref><br />
==فضایل ستون حنانه==<br />
<br />
بنابر برخی احادیث شیعی، نماز گزاردن در کنار حنانه<ref>مستدرک الوسائل، ج3، ص426؛ جامع احادیث الشیعه، ج4، ص515.</ref> توصیه شده است. گفته شده منظور از حنانه در این روایات احتمالا مکان آن در مسجدالنبی است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=8090 دانشنامه جهان اسلام، مدخل حنانه]</ref> <br />
<br />
== در ادبیات عرفانی ==<br />
ماجرای گریه تنه درخت در فراغ پیامبر اسلام، در ادبیات عرفانی مسلمانان مورد توجه قرار گرفته است.<ref>نک: «تحلیلی از هفت روایت استن حنانه»</ref> از [[حسن بصری]] روایت شده وقتی حدیث الجذع را نقل میکرد میگریست و میگفت که تکه چوبی از شوق [[حضرت محمد (ص)|رسولالله]] گریه میکند، ای بندگان خدا چنین اشتیاقی در شما باید بیشتر باشد.<ref>وفاء الوفا، ج۲، ص 108</ref> <br />
<br />
[[جلال الدین محمد بلخی]]، عارف و شاعر فارسی سرا (درگذشت: ۶۷۲ق)، درباره ستون حنانه سروده است:<ref>مثنوی معنوی مولوی، دفتر اول</ref><br />
{{شعر|استن حنانه از هجر رسول|ناله میزد همچو ارباب عقول|گفت پیغامبر چه خواهی ای ستون|گفت جانم از فراقت گشت خون|گفت خواهی که ترا نخلی کنند؟|شرقی و غربی ز تو میوه چنند|یا در آن عالم، حقت سروی کند؟|تا تر و تازه بمانی تا ابد|گفت آن خواهم که دایم شد بقاش|بشنو ای غافل کم از چوبی مباش|آن ستون را دفن کرد اندر زمین|تا چو مردم حشر گردد یوم دین}}<br />
<br />
==جستارهای وابسته==<br />
* [[مسجدالنبی]]<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]]<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}* '''اثاره الترغیب و التشویق'''، محمد بن اسحاق خوارزمی، تحقیق مصطفی محمدحسین ذهبی، مکه، مکتبه نزار مصطفی الباز، ۱۴۱۸ق.<br />
*'''بحار الانوار'''، المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی،۱۴۰۳ق؛ <br />
*'''تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره'''، اصغر قائدان، مشعر، ۱۳۷۲ش؛ <br />
* '''تحقیق النصره بتلخیص معالم دارالهجره'''، زین الدین المراغی، تحقیق ابویعقوب نشأت کمال، فیوم، دار الفلاح، ۲۰۰۹م. <br />
*'''جامع احادیث الشیعه'''، اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعه العلمیه، ۱۳۹۹ق؛ <br />
* '''الخرائج والجرائح'''، سعید بن عبدالله (القطب الراوندی)، قم، مؤسسة الامام المهدی(ع)، ۱۴۰۹ه. ق. <br />
*'''الدره الثمینه فی اخبار المدینه'''، محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدین، مرکز بحوث و دراسات المدینه، ۱۴۲۷ق؛ <br />
*'''دلائل النبوه'''، البیهقی (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق؛ <br />
*'''رحله ابن بطوطه'''، ابن بطوطه (م.۷۷۹ق.)، ترجمه: محمد علی موحد، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۷۶ش؛ <br />
*'''رحله ابن جبیر'''، محمد بن احمد (م.۶۱۴ق.)، بیروت، دار مکتبه الهلال، ۱۹۸۶م؛ <br />
*'''السیره الحلبیه'''، الحلبی (م.۱۰۴۴ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۰ق؛ <br />
*'''شرف النبی'''، ابوسعید واعظ خرگوشی، به کوشش روشن، تهران، بابک، ۱۳۶۱ش؛ <br />
*'''عیون الاثر'''، ابن سید الناس (م.۷۳۴ق.)، بیروت، دار القلم، ۱۴۱۴ق؛ <br />
*'''الغدیر'''، الامینی (م.۱۳۹۲ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۳۸۷ق؛ <br />
*'''مستدرک الوسائل'''، النوری (م.۱۳۲۰ق.)، بیروت، آل البیت:، ۱۴۰۸ق؛ <br />
*'''المعالم الاثیره'''، محمد محمد حسن شراب، تهران، مشعر، ۱۳۸۳ش؛ <br />
*'''معجم المقاییس اللغه'''، ابن فارس (م.۳۹۵ق.)، به کوشش عبدالسلام، قم، دفتر تبلیغات، ۱۴۰۴ق؛ <br />
*'''منتهی الآمال'''، شیخ عباس قمی، به تحقیق: ناصر باقر بیدهندی، قم، انتشارات دلیل، ۱۳۷۹ش.<br />
*'''وفاء الوفاء'''، السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش قاسم السامرائی، لندن، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، ۲۰۰۱ق.<br />
[[رده:ستونهای مسجدالنبی]]<br />
<br />
[[ar:أسطوانة الحنانة]]<br />
[[en:Hannana pillar]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%DB%8C&diff=57625ستونهای مسجدالنبی2024-06-04T07:39:36Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>[[مسجد النبی|مسجدالنبی]]، تعداد زيادى ستون دارد که برخی از آنها، مانند [[ستون توبه]]، [[ستون تهجد|تهجد]]، [[ستون حرس|حَرس]]، [[ستون حنانه|حَنّانه]]، [[ستون مخلقه|مُخَلّقه]]، در بنای اولیه مسجد در عصر [[حضرت محمد (ص)|رسولالله]](ص) نیز وجود داشته و به همين دليل، مورد توجه مسلمانان است. هر چند مسجدالنبى چندين بار بازسازى شده اما جای این ستونها در [[بازسازی مسجدالنبی|بازسازیهای مسجدالنبی]] تغییر نکرده است. این ستونها آخرين بار، در دوره عبدالمجید اول، سلطان [[عثمانی (حکومت)|عثمانی]]، بازسازی و با تغییر رنگ، از ديگر ستونهای مسجد، متمایز شد.<br />
==تاریخچه ستونها==<br />
در ابتدا، شش ستون از تنه درخت خرما، سقف [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] را که از شاخ و برگ نخل ساخته شده بود، نگه میداشت.<ref>حرمین شریفین، ص۱۲۹.</ref><ref>وفاء الوفاء، ج۱، ص۲۶۷؛ موسوعه مکه المکرمه، ج۱، ص۲۴۶.</ref> در بازسازی سال دوم، ستونها افزایش یافت و به دو یا سه ردیف و در هر ردیف شش ستون رسید.<ref>موسوعه مکه المکرمه، ج۲، ص۳۴۶</ref> در بازسازی سال هفتم نیز مسجد گسترش یافت و بر شمار ستونها افزوده شد و ستونهای هر ردیف از شش، به نُه عدد رسید.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=54 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 54]</ref> در گسترشهای بعد نیز، ستونهای مسجد افزايش يافت. در توسعههای اخیر، ستونهای اين مسجد به ۲۱۰۴ ستون رسیده است.<ref>موسوعه مکه المکرمه، ج۲، ص۳۵۳.</ref><br />
=== بازسازی ستونها ===<br />
در [[بازسازی مسجدالنبی|توسعههای مسجد]]، اصل بر آن بود که با تغییر جنس ستون، مکان آن تغییر نکند.<ref>التعریف بتاریخ و معالم المسجد النبوی الشریف، ص 169؛ حرمین شریفین، ص۱۳۱.</ref> از زمان ملک ظاهر، سلطان مملوکی مصر، با ساخت [[ضریح رسول الله|ضریح پیامبر]] برخی از ستونها در فضای داخل ضریح یا در میان دیواره مشبک ضریح قرار گرفتند.<ref>نک: وفاء الوفاء، ج۱، ص۲۶۸.</ref> آخرین بار این ستونها در دوره سلطان عبدالمجید اول عثمانی بازسازی شد و از آن وقت تا به امروز، به همراه سایر اجزای بخش جنوبی مسجد، تغییر نکرده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=68 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 68]</ref> <br />
==ستونهای بافضيلت و متبرک مسجدالنبى ==<br />
چند ستون قدیمی که در شمارشان اختلاف است، به سبب رویداد یا خاطرهای از دوران پيامبر(ص)، نزد مسلمانان، جايگاه متمايزى از ديگر ستونها دارند و نماز خواندن در کنار هر یک از این ستونها را پر فضیلت میشمارند.<br />
<br />
===ستون امام علی (حَرَس)===<br />
{{اصلی|ستون حرس}}<br />
این ستون که آن را ستون حرس یا محرس نیز میخوانند، امروزه در دیوار [[ضریح رسول الله|ضریح پیامبر]] قرار گرفته است. این ستون در برابر درِ خانه [[عایشه]] قرار داشت.نامگذاری آن به حرس، از آنروست که [[امام علی(ع)]] در کنار این ستون مینشست و شبها از پیامبر(ص) نگاهبانی میکرد. همچنین گزارش شده که امام علی(ع) نمازهایش را در این مکان میخواند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=185 وفاءالوفا، ج2، ص 185]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=72 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 72]؛ التعریف بتاریخ و معالم المسجد النبوی الشریف، ص 182</ref> <br />
<br />
=== ستون توبه ===<br />
{{اصلی|ستون توبه}}<br />
چهارمین ستون از [[منبر پیامبر|منبر]] و دومین ستون از [[قبر پیامبر|قبر]]، سومین ستون از قبله است. این ستون مربوط به ماجرای توبه [[ابولبابه انصاری|ابولبابه]] در ماجرای [[جنگ بنیقریظه|نبرد بنیقریظه]] است و از این رو ستون توبه یا ستون ابولبابه نام گرفته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=179 وفاءالوفا، ج2، ص 179]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=70 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 70]</ref> <br />
بنا بر روايتی، پيامبر بيشترين [[نمازنافله|نمازهاى نافله]] خود را كنار اين ستون بجا میآورد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=180 وفاء الوفاء، ج2، ص180]</ref> مستحب است زائر از چهارشنبه تا جمعه در مدينه روزه بگيرد و روز چهارشنبه نمازش را کنار ستون توبه بهجا آورد .<ref>السرائر، ج1، ص652.</ref> همچنين نماز<ref>المزار، ص65.</ref>، عبادت و دعا<ref>من لا يحضره الفقيه، ج2، ص572.</ref> و تبرک کنار اين ستون، مستحب است.<ref>الغدير، ج5، ص124.</ref><br />
<br />
===ستون وفود===<br />
{{اصلی|ستون وفود}}<br />
این ستون، پشت ستون حرس، از سمت شمال، قرار داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=72 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 72]</ref> <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=185 وفاءالوفا، ج2، ص 185]</ref>و محلی بود که رسول خدا(ص) در آنجا با نمایندگان قبایل دیدار میکرد. <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=185 وفاءالوفا، ج2، ص 185]</ref><br />
<br />
===ستون سریر===<br />
{{اصلی|ستون سریر}}<br />
ستون سریر در دیواره ضریح قرار دارد و در شرق [[ستون توبه]] قرارگرفته و به پنجره مشرف بر [[روضةالنبی|روضه شریفه]] متصل است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=71 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 71]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=184 وفاءالوفا، ج2، ص 184]</ref>این ستون محلی بود که رسول خدا(ص) ایام [[اعتکاف]] را در آنجا بسر میبرد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=184 وفاءالوفا، ج2، ص 184]</ref> <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=71 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 71]</ref> بنابر برخى روايات، تبرک به اين ستون، مستحب است.<ref>الغدير، ج۵، ص۱۲۴.</ref><br />
<br />
===ستون قرعه (عایشه، مهاجرین)===<br />
{{اصلی|ستون قرعه}}<br />
ستون قرعه، سومین ستون از منبر و سومین ستون از قبر و نیز سومین ستون از قبله است<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=176 وفاءالوفا، ج2، ص 176]</ref> <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=69 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 69]</ref> و در وسط [[روضةالنبی|روضه شریفه]] قرار گرفته است.<ref>التعریف بتاریخ و معالم المسجد النبوی الشریف، ص 173</ref> روایتی از پیامبر به واسطه عایشه نقل شده که نشانه فضیلت مکان این ستون است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=176 وفاءالوفا، ج2، ص 176]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=70 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 70]</ref> این ستون را همچنین به دلیل اجتماع مهاجران در کنار آن، ستون «مهاجرین» نامیدند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=176 وفاءالوفا، ج2، ص 176]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=70 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 70]</ref><br />
بنابر رواياتی، دعا نزد اين ستون مستجاب میشود.<ref>الدره الثمينه، ص۲۹؛ التعريف بما آنست الهجره، ص۹۱.</ref> گفته شده برخی صحابه کنار آن نماز میگزاردند.<ref>الغدير، ج۵، ص۱۲۴.</ref> برخی از خلفا و نيز [[عبدالله بن زبیر|ابنزبير]] و فرزندش عامر نيز کنار آن نماز گزاردهاند.<ref>اخبار المدينه، ص۱۰۱.</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=176 وفاءالوفا، ج2، ص 176]</ref><br />
<br />
===ستون مُربّعه القبر (مقام جبرئیل)===<br />
{{اصلی|ستون مربعة القبر}}<br />
این ستون در جایی که دیوار غربی به سمت شمال منحرف میشود در صف ستون وفود<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=72 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 72]</ref> و حرس قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=186 وفاءالوفا، ج2، ص186]</ref>از این جهت به آن مربعه القبر گفته شده که داخل دیواری که اطراف [[قبر پیامبر|قبر نبوی]] کشیده شده، قرار دارد و به همین خاطر امکان زیارت آن وجود ندارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمارة_و_توسعة_المسجد_النبوی_الشریف_عبر_التاریخ.pdf&page=72 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 72]</ref>این مکان را محل نزول جبرئیل به پیامبر دانستهاند و به آن ستون مقام جبرئیل هم میگویند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=186 وفاءالوفا، ج2، ص 186]</ref>به نماز گزاردن در این مکان توصیه شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=187 . وفاء الوفاء، ج2، ص187.]</ref><ref>. الغدير، ج5، ص124.</ref><br />
<br />
===ستون تهجد===<br />
{{اصلی|ستون تهجد}}<br />
ستون تهجد پشت [[خانه فاطمه(س)|خانه فاطمه زهرا(س)]] قرار دارد<ref>التعریف بتاریخ و معالم المسجد النبوی الشریف، ص 198</ref> و جایی بود که پیامبر در آنجا شبزندهداری میکرد و نماز شب میخواند. <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=188 وفاءالوفا، ج2، ص 188]</ref><br />
درباره فضیلت برپايى نماز کنار این ستون، از جمله حديثى از [[محمد بن حنفیه]]، روایتهایی وارد شده است. <ref>الدره الثمینه، ص۲۵۷</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%B9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE.pdf&page=73 عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص 73]</ref><br />
<br />
===ستون حنانه===<br />
{{اصلی|ستون حنانه}}<br />
ستونى که جايگاه سخنرانىهاى پيامبر(ص) در مسجدالنبى بود. <ref>دلائل النبوه، ج2، ص563-564؛ عيون الاثر، ج1، ص278؛ السيرة الحلبيه، ج2، ص366.</ref> اين ستون از ستونهای روضه مطهر و پس از ستون توبه، دومين ستون به طرف روضه و ميان منبر و محراب است. <ref>المعالم الاثيره، ص44.</ref> نماز گزاردن در کنار آن<ref>مستدرک الوسائل، ج3، ص426؛ جامع احاديث الشيعه، ج4، ص515.</ref> و تبرک بدان سفارش شده است.<ref>الغدير، ج5، ص124.</ref><br />
<br />
===ستون مُخَلَّقه===<br />
{{اصلی|ستون مُخَلَّقه}}<br />
خلوق به معنای عطر و مخلقه به معنای معطر است. این ستون مکانی بوده که عود بر آن میگذاشتند تا فضای مسجد را معطر کند.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 229</ref> این ستون را عَلم رسولالله نیز نامیدهاند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=174 وفاءالوفا، ج2، ص 174]</ref> یکی از مکانهای استجابت دعا، کنار ستون مخلقه دانسته شده است.<ref>سبل الهدی، ج۳، ص۳۲۲.</ref> بر پایه گزارشی برخی صحابه میکوشیدند به پیروی از پیامبر(ص)، نمازشان را کنار این ستون بهجا آورند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=174 وفاءالوفا، ج2، ص 174]</ref><br />
<br />
بنابر روایات شیعه، [[امام رضا(ع)]] در سفر [[عمره]] نزد [[قبر پیامبر]] آمد و کنار ستون مخلقه شش یا هشت رکعت [[نماز]] گزارد.<ref>وسائل الشیعه، ج۵، ص۱۶۱؛ ج۱۴، ص۳۵۹.</ref> تبرک جستن به این ستون مستحب شمرده شده است.<ref>الغدیر، ج۵، ص۱۲۴.</ref><br />
<br />
==نقشه ستونهای مسجدالنبی==<br />
[[پرونده:نقشه حجره و ستون های مسجدالنبی.jpg|وسط|بیقاب|700x700px|جایگزین=]]<br />
<br />
==گالری تصاویر==<br />
<gallery><br />
پرونده:ستون حرس و ستون وفود.webp|ستون حرس و ستون وفود<br />
پرونده:ستون ابولبابه و ستون سریر.webp|ستون توبه و ستون سریر<br />
پرونده:ستون عایشه2.webp|ستون قرعه یا عایشه<br />
پرونده:ستون جبرئیل کنار قبر پیامبر.jpg|ستون جبرئیل<br />
پرونده:ستون تهجد.jpg|ستون تهجد<br />
پرونده:ستون مخلقه.jpg|ستون مخلقه<br />
<br />
</gallery><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{منابع}}<br />
<br />
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1381.<br />
<br />
*'''اخبار المدينه'''، ابن زباله (م.۱۹۹ق.)، به کوشش صلاح عبدالعزيز، مرکز بحوث و دراسات المدينه، ۱۴۲۴ق؛ <br />
<br />
*'''التعریف بتاریخ و معالم المسجد النبوی الشریف'''، سید ضیاء بن محمد بن مقبول عطار، جده، کنوزالمعرفه، 2011م. <br />
<br />
*'''التعريف بما آنست الهجره من معالم دار الهجره'''، محمد المطري (م.۷۴۱ق.)، به کوشش محمد عبدالمحسن، مدينه، دار الهجره، ۱۴۲۶ق؛ <br />
<br />
*'''جامع احاديث الشيعه'''، اسماعيل معزي ملايري، قم، المطبعه العلميه، ۱۳۹۹ق؛ <br />
<br />
*'''حرمین شریفین'''، حسین قرهچانلو، تهران، امیر کبیر، ۱۳۶۲ش؛ <br />
<br />
*'''الدره الثمينه في اخبار المدينه'''، محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، به کوشش صلاح الدين، مرکز بحوث و دراسات المدينه، ۱۴۲۷ق؛ <br />
<br />
*'''دلائل النبوه'''، البيهقى (م.۴۵۸ق.)، به کوشش عبدالمعطي، بيروت، دار الكتب العلميه، ۱۴۰۵ق؛ <br />
<br />
*'''السيره الحلبيه'''، الحلبي (م.۱۰۴۴ق.)، بيروت، دار المعرفه، ۱۴۰۰ق؛ <br />
<br />
*'''سبل الهدی و الرشاد'''، محمد بن یوسف الصالحی (م.۹۴۲ق.)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۴ق؛ <br />
<br />
* '''عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ'''، ناجی محمد حسن عبدالقادر الانصاری، نادی المدینه المنوره الادبی، ۱۹۹۶م.<br />
<br />
*'''عماره و توسعه المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ'''، محمد حسن نادی، المدینه المنوره، ۱۴۱۶ق؛<br />
<br />
*'''عيون الاثر'''، ابن سيد الناس (م.۷۳۴ق.)، بيروت، دار القلم، ۱۴۱۴ق؛ <br />
<br />
*'''الغدير'''، الاميني (م.۱۳۹۲ق.)، بيروت، دار الکتاب العربي، ۱۳۸۷ق؛ <br />
<br />
*'''المعالم الاثيره'''، محمد محمد حسن شراب، تهران، مشعر، ۱۳۸۳ش؛ <br />
<br />
*'''مستدرک الوسائل'''، النوري (م.۱۳۲۰ق.)، بيروت، آل البيت:، ۱۴۰۸ق؛ <br />
<br />
*'''موسوعه مکه المکرمه و المدینه المنوره'''، احمد زکی یمانی، مصر، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۸ق؛<br />
<br />
*'''وسائل الشیعه'''، الحر العاملی (م.۱۱۰۴ق.)، قم، آل البیت:، ۱۴۱۴ق<br />
<br />
*'''وفاء الوفاء'''، السمهودی (م.۹۱۱ق.)، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۲۰۰۶م.<br />
<br />
<br />
[[رده:ستونهای مسجدالنبی]]<br />
<br />
[[ar:أساطين المسجد النبوي]]<br />
[[en: The Pillars of Masjid al-Nabi]]</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57624ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-06-04T07:38:38Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - ((قبلا در عربی ترجمه شده)) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده) - ((قبلا به عربی هم ترجمه شده))<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}}) <br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه - (عربی{{شد}}) - [[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه<br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه<br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه - (عربی{{شد}}) - <br />
* [[پلکان داخلی کعبه]] - 500 کلمه<br />
* [[مسجد الرایه (مدینه)]] - 596 کلمه<br />
* [[مسجد راتج]] -</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%AD%D8%AC:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87&diff=57439ویکی حج:مقالات آماده ترجمه2024-05-19T10:55:11Z<p>Pourghorbani: /* مقالات سال ۱۴۰۳ */</p>
<hr />
<div><br />
{| class="wikitable"<br />
|+ مقالات آماده ترجمه<br />
|-<br />
! فهرست مقالاتی که در فارسی ویرایش شده و آماده ترجمه است.<br />
|-<br />
| لطفا هر مقالهای را که انتخاب میکنید امضا کنید: [[کاربر:Kamran|Kamran]] ([[بحث کاربر:Kamran|بحث]]) ۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲ (+0330)<br />
|-<br />
| به طور معمول هر مقاله دو امضا خواهد داشت: مترجم عربی، مترجم انگلیسی<br />
|-<br />
| حتما ترجمه و بارگذاری هر مقاله که تمام شد در مقابلش الگوی {{شد}} بگذارید.<br />
|}<br />
<br />
==مقالات سال ۱۴۰۳==<br />
* [[مولد النبی(ص)|مولد النبی]] - 1510 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت محمد (ص)]] - 1485 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت ابراهیم(ع)]] - 1284 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[کوه ابوقبیس]] - 720 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ابوبکر بن ابیقحافه]] - 820 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[حضرت الیاس(ع)|حضرت الیاس]] - ۴۹۲ کلمه - (عربی{{شد}}) -(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[آبار علی]] (این مقاله در هر دو زبان قبلا ترجمه شده اما با توجه به تغییر کامل مقاله مجددا ترجمه و جایگزین قبلی شود)- (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد شجره (مدینه)]] - 1033 کلمه - [[کاربر:Abu shahab|Abu shahab]] ([[بحث کاربر:Abu shahab|بحث]]) ۱۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۸ (+0330)(انگلیسی{{شد}})<br />
* [[مسجد الاجابه (مدینه)]] - ۴۷۶ کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[شاذروان]] - 1047 کلمه - (عربی{{شد}}) - (انگلیسی{{شد}})<br />
* [[ستون توبه]] - 515 کلمه - (فقط عربی. قبلا به انگلیسی ترجمه شده)<br />
* [[ستونهای مسجدالنبی]] - 1209 کلمه[[کاربر:Pourghorbani|Pourghorbani]] ([[بحث کاربر:Pourghorbani|بحث]])<br />
* [[ستون حنانه]] - 754 کلمه<br />
* [[ارکان کعبه]] - 468 کلمه<br />
* [[رکن حجرالاسود]] - 519 کلمه<br />
* [[پلکان خارجی کعبه]] - 682 کلمه</div>Pourghorbanihttps://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D8%B0%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=57436شاذروان2024-05-19T10:43:47Z<p>Pourghorbani: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی<br />
| عنوان =<br />
| تصویر =شاذروان.jpeg<br />
| اندازه تصویر =<br />
| توضیح تصویر =<br />
| بنیانگذار = [[عبدالله بن زبیر]] یا [[قبیله خزاعه|خزاعیان]]<br />
| تأسیس =<br />
| کاربری = تعیین محل پِیهای [[کعبه]] در دوران [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم(ع)]]، محافظت کعبه از سیل<br />
| مکان = [[مکه]]، [[مسجد الحرام]]<br />
| نامهای دیگر =تأزیر<br />
| وقایع مرتبط =<br />
| تخریب =<br />
| ظرفیت =<br />
| وضعیت =<br />
| مساحت =<br />
| امکانات =<br />
| شماره ثبت =<br />
| معمار =<br />
| سبک =<br />
| بازسازی =اواخر قرن سوم قمری، دهه اول از سال ۶۷۰ق، ۱۰۹۸ق، ۱۴۱۷ق، ۱۳۹۴ش<br />
| وبگاه = <br />
}}<br />
'''شاذَرْوان''' برآمدگی شیبدار کوتاهی است که در قسمت پایین دیوار [[کعبه]]، به جز ضلع [[حجر اسماعیل|حِجْر اسماعیل]] و پایین [[باب الکعبه|درِ کعبه]]، وجود دارد. شاذروان را بخشی از کعبهٔ ساخته شده بهدست [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم(ع)]] دانستهاند، که [[قریش]] هنگام [[بازسازی کعبه|تجدید بنای کعبه]]، از آن کاست. فقیهان [[شیعه]] و برخی فقیهان [[اهلسنت]]، [[طواف]] روی آن را باطل شمردهاند؛ با این استدلال که طواف باید پیرامون کعبه باشد نه [[درون کعبه]]. <br />
<br />
علی اکبر دهخدا، اصل واژه شاذروان را فارسی میداند و به معنای پرده بزرگی است که جلوی درِ خانه و ایوان ملوک و سلاطین میکشند.<br />
<br />
شاذروان بارها در طول تاریخ بازسازی یا تعویض شد. پوشیده شدن با گچ و مرمر در اواخر قرن سوم قمری و تبدیل آن به سطحی شیبدار در دهه اول از سال ۶۷۰قمری، از تغییرات مهم آن است. امروزه شاذروان با سنگهای مرمر سفید پوشیده شده و ۵۷ حلقه از جنس طلا برای نگه داشتن [[پرده کعبه]] در آن تعبیه شده است. همچنین هشت قطعه سنگ مرمر گرانبها روی شاذروان، سمت راست درِ کعبه قرار دارد که مربوط به سنگهای مطاف در سال ۶۳۱ قمری است.<br />
<br />
== معرفی اجمالی ==<br />
شاذروان، برآمدگی شیبدار کوتاهی است که در قسمت پایین دیوار [[کعبه]]، به جز ضلع [[حجر اسماعیل|حِجْر اسماعیل]] و پایین [[باب الکعبه|درِ کعبه]]، وجود دارد. <br />
<br />
دهخدا اصل واژه شاذروان را فارسی میداند و به معنای پرده بزرگی است که جلوی درِ خانه و ایوان ملوک و سلاطین میکشند.<ref>لغتنامه دهخدا، ذیل واژه شاذروان.</ref> برخی معتقدند به آن شاذروان گفتهاند، چون [[پرده کعبه]] به حلقههایی که در آن قرار دارد متصل میشود (چادربان).<ref>موسوعه [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ج۱-۲.pdf&page=67 مرآت الحرمین، ص۶۷.]</ref> به شاذروان «تأزیر» نیز گفته شده؛ چراکه برای کعبه مانند اِزار است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:تاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=288 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج3، ص 288]</ref><br />
<br />
در پایین ضلع [[حجر اسماعیل]]، شاذروان قرار ندارد و همچنین در پایین [[باب الکعبه|درِ کعبه]]، شاذروان قرار داده نشده و به جای آن، پلهای صاف به طول ۳۴۵ سانتیمتر ساخته شده است.<ref name=":0" /><br />
== پیشینه ==<br />
شاذروان را بخشی از کعبهٔ ساخته شده بهدست [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم(ع)]] دانستهاند، که [[قریش]] هنگام [[بازسازی کعبه|تجدید بنای کعبه]]، از آن کاست.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مرآة_الحرمین_ابراهیم_رفعت_پاشا_ج1.pdf&page=263 مرآة الحرمین، ج1، ص 263]</ref> قریشیان مساحت کعبه را از چهار طرف کاهش دادند؛<ref name=":11">«مفرحة الانام فی تأسیس بیتاللّه الحرام»، ص۲۴.</ref> البته ضلع [[حجر اسماعیل]] را بیش از دیگر ضلعها کاهش دادند. پیش از آن، این ضلع از کعبه، تا نیمی از حجر اسماعیل ادامه داشت.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:تاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=289 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج3، ص 289.]</ref> به همین دلیل، ضلع حجر اسماعیل شاذروان ندارد؛<ref name=":0" /> <br />
<br />
شاذروان با کیفیت کنونی آن، ساخته [[عبدالله بن زبیر]] در سال ۶۴ق. دانسته شده است.<ref name=":2" /> گفتهاند عبدالله بن زبیر، برای حفظ دیوار کعبه از نفوذ آب و نیز جلوگیری از تماس بدن [[طواف|طوافکنندگان]] با پرده کعبه، شاذروان را ایجاد کرد، تا به هنگام شلوغی، بدن آنان آسیب نبیند و پرده نیز از بین نرود.<ref>معرفی اماکن مکه مکرمه، ۱۳۹۱ش، ص۴۷.</ref>نظرات دیگری درباره نخستین زمان ساخت شاذروان وجود دارد.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=295 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج3، ص۲۹۵.]</ref> <br />
== بازسازیها ==<br />
<br />
شاذروان بارها در طول تاریخ بازسازی یا تعویض شد. برخی از مهمترین تغییرات به شرح زیر است: <br />
<br />
شاذروان در اواخر قرن سوم قمری، با گچ و مرمر پوشانده شد<ref name=":2" /> و در دهه اول از سال ۶۷۰ قمری، به صورت شیبدار درآمد.<ref name=":3">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:تاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=295 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج3، ص295]</ref> شاذروان پیش از آن، بهصورت پله بود که گاهی مردم از روی آن [[طواف]] میکردند.<ref name=":3" /> سنگهای شاذروان در سال ۱۰۹۸ قمری. به دستور احمد پاشا، با سنگ چخماق جایگزین شد.<ref name=":3" /> در سال ۱۴۱۷ قمری در دوره ملک فهد، پنجمین پادشاه [[عربستان|عربستان سعودی]] نیز، سنگهای مرمر شاذروان تعویض شد.<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:تاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=296 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج۳، ص۲۹۶.]</ref><br />
<br />
از تعمیر بخشهایی از شاذروان یا تغییرات دیگر در آن در سالهای 542،636، 661، 670، 838، 846 و 1040 نیز در منابع گزارشهایی وجود دارد.<ref name=":3" />[[پرونده:ضلع حجر اسماعیل از کعبه۲.jpg|300px|thumb|left|]] <br />
<br />
== هشت قطعه مرمر ==<br />
[[پرونده:هشت قطعه مرمر روی شاذروان.jpeg|300px|thumb|left|]]<br />
روی شاذروان سمت راست درِ کعبه، هشت قطعه سنگ مرمر کنار هم قرار دارد که رنگ آنها زرد متمایل به قرمزِ مات است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=17 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج۳، ص۱۷.]</ref> برخی گفتهاند: «به نظر میرسد هنگام تجدید ساختمان مطاف، در سال ۶٣١ هجری، این سنگها در این محل قرار داده شده باشند.»<ref name=":4">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=17 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج۳، ص۱۷.]</ref> <br />
<br />
این قطعه سنگها از گرانبهاترین آثار اسلامی در [[مسجدالحرام]] شمرده شده است.<ref name=":4" /> هریک از هشت قطعه، مستطیلشکل بوده و بزرگترین آنها به طول ٣٣ و به عرض ٢١ سانتیمتر است. همگی آنها به صورت مربعی با ضلع ٧۴ سانتیمتر، کنار هم قرار گرفتهاند.<ref name=":4" /><br />
<br />
== حلقههای شاذروان ==<br />
[[پرونده:ضلع حجر اسماعیل از کعبه.jpg|300px|thumb|left|]]<br />
حلقههایی در شاذروان تعبیه شده که [[پرده کعبه]] به وسیله آنها در جای خود ثابت شده تا حرکت باد آن را جابهجا نکند.<ref name=":8">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:تاریخ_القویم_ج۳.pdf&page=297 التاریخ القویم لمکة و بیت الله الکریم، ج3، ص297]</ref> این حلقهها از جنس مس زرد<ref name=":8" /> و پس از آن، از نقره بود و در سال ۱۳۹۶ش با حلقههای طلا جایگزین شد.<ref>«[https://www.yjc.news/fa/news/6100071 نصب حلقههای طلا روی شاذروان کعبه]»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان.</ref> تعداد حلقهها در گذشته ۴۸ عدد بود،<ref name=":8" /> که به ۵۷ عدد افزایش یافت.<ref>[https://www.alwatan.com.sa/article/286823 «شاذروان کعبه و دیوار حطیم در ظاهری جدید»]، وبگاه الوطن.</ref><br />
<br />
== احکام ==<br />
به فتوای فقیهان [[شیعه]]، طواف روی شاذروان صحیح نیست<ref>جامع الفتاوی، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶؛ همچنین نگاه کنید به جواهر، ج۱۹، ص۲۹۹، به نقل ازفرهنگ اعلام جغرافیایی-تاریخی در حدیث و سیره نبوی، ۱۳۸۳ش، ص۲۰۵.</ref> و اگر کسی به دلیل زیادی جمعیت یا غیرآن روی شاذروان طواف کند، باید آن مقدار که طواف کرده را دوباره انجام دهد.<ref>جامع الفتاوی، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.</ref> دلیل باطل بودنِ طواف روی شاذروان، این دانسته شده که شاذروان بخشی از کعبه است و طواف باید پیرامون کعبه باشد، نه [[درون کعبه|درونِ کعبه]].<ref name=":9">معرفی اماکن مکه مکرمه، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> <br />
<br />
به نظر مراجع تقلید شیعه، دست به دیوار کعبه گذاشتن، در سه ضلعی که شاذروان قرار دارد جایز است و به طواف ضرری نمیزند؛ اگرچه احتیاط مستحب ترک آن است.<ref>جامع الفتاوی، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.</ref><br />
<br />
مذاهب فقهی [[اهلسنت]] درباره حکم طواف روی شاذروان اختلافنظر دارند. [[مذهب شافعی|شافعی]] و [[مذهب مالکی|مالکی]] طواف روی شاذروان را باطل دانستهاند. [[مذهب حنفیه]] نیز، شاذروان را جزو کعبه ندانسته است. در مقابل، [[مذهب حنبلیه|حنبلیها]] طواف روی آن را باطلکننده طواف نمیدانند.<ref>شفاء الغرام باخبار البلد الحرام، ج2، ص 188</ref><br />
<br />
== نگارخانه ==<br />
<gallery mode="packed" heights="150px"><br />
اجزا و متعلقات کعبه.jpg|جایگاه شاذروان بین دیگر اجزا و متعلقات کعبه.<br />
ضلع حجر اسماعیل از کعبه۲.jpg|ضلع [[حجر اسماعیل]]، که شاذروان ندارد و به جای آن سکویی قرار داده شده است.<br />
ضلع حجر اسماعیل از کعبه.jpg|سکوی ضلع حجر اسماعیل و حلقههای طلایی که در سال ۱۳۹۶ش جایگزین حلقههای نقره شد.<br />
کعبه، شاذروان و در کعبه.jpeg|زیر [[باب الکعبه|درِ کعبه]] شاذروان ندارد و به جای آن پلهای ساخته شده است.<br />
هشت قطعه مرمر روی شاذروان.jpeg|هشت قطعه مرمر که روی شاذروان کنار درِ کعبه قرار دارد.<br />
حلقههای شاذروان کعبه.jpg|بستن [[پرده کعبه]] به حلقههای تعبیه شده در شاذروان.<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
* «[https://www.makkahnews.sa/4902104.html '''الانتهاء من أعمال استبدال رخام الشاذروان الکعبة المشرفة وجدار الحطیم''']»، صحیفة مکة الالکترونیة، تاریخ درج مطلب: ۹ ژانویه ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۱۰ فروردین ۱۴۰۱ش.<br />
* '''تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره'''، قائدان، اصغر، تهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.<br />
* '''جامع الفتاوی، موسوی شاهرودی'''، مرتضی، تهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.<br />
* [https://www.alwatan.com.sa/article/286823 '''«شاذروان کعبه و دیوار حطیم در ظاهری جدید»''']، وبگاه الوطن، تاریخ درج مطلب: ٢٥ ربیع الاول ١٤٣٧ق/ ۱۶ دی ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ش.<br />
* '''شفاء الغرام باخبار البلد الحرام'''، فاسی، محمد بن احمد، تحقیق علی عمر، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه،2008م.<br />
* '''فرهنگ اعلام جغرافیایی-تاریخی در حدیث و سیره نبوی'''، شراب، محمد محمدحسن،ترجمه حمیدرضا شیخی، تحقیق محمدرضا نعمتی، تهران، مشعر، ۱۳۸۳ش.<br />
* '''کعبه و مسجدالحرام در گذر تاریخ: گزیده التاریخ القویم لمکة و بیتالله الکریم'''، کردی، محمدطاهر، ترجمه هادی انصاری، تهران، مشعر، ۱۳۸۷ش.<br />
* '''موسوعه مرآة الحرمین'''، ایوب صبری پاشا، ایوب، قاهره، دار الافاق العربیه، ۱۴۲۴ق.<br />
* '''مرآة الحرمین او الرحلات الحجازیة و الحج و مشاعرة الدینیه'''، رفعت پاشا، ابراهیم، مصر، دارالکتب المصریه، ١٣۴۴ق.<br />
* '''معرفی اماکن مکه مکرمه'''، حمو، محمود محمد، ترجمه مرتضی حسینی فاضلی، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br />
* «[https://www.yjc.news/fa/news/6100071 '''نصب حلقههای طلا روی شاذروان کعبه''']»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ خرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۱۰ فروردین ۱۴۰۱ش.<br />
{{پایان}}<br />
[[رده:کعبه]]<br />
[[ar:الشاذروان]]<br />
[[en:Shadharwan]]</div>Pourghorbani