https://wikihaj.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Sbahrami 2026-08-10T08:49:50Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60650 2025-01-31T13:38:18Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>[[پرونده:زیارت رهبر انقلاب از قبر مطهر امام رضا(ع).jpg|350x350px|thumb|زیارت آیت‌الله خامنه‌ای از قبر مطهر امام رضا(ع)]]<br /> '''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز [[ثواب]] قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> زیارت در همه ادیان وجود داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; در سیره عملی اهل‌بیت(ع) به زیارت پیامبر(ص) از قبور [[قبور شهدای احد|شهدای احد]] و قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]]&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt; و زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]] می‌توان اشاره کرد.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt;<br /> == فلسفه زیارت ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60649 2025-01-31T13:37:40Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>[[پرونده:زیارت رهبر انقلاب از قبر مطهر امام رضا(ع).jpg|400x400px|thumb|زیارت آیت‌الله خامنه‌ای از قبر مطهر امام رضا(ع)]]<br /> '''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز [[ثواب]] قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> زیارت در همه ادیان وجود داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; در سیره عملی اهل‌بیت(ع) به زیارت پیامبر(ص) از قبور [[قبور شهدای احد|شهدای احد]] و قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]]&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt; و زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]] می‌توان اشاره کرد.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt;<br /> == فلسفه زیارت ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60648 2025-01-31T13:36:08Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>[[پرونده:زیارت رهبر انقلاب از قبر مطهر امام رضا(ع).jpg|250x250px|thumb|زیارت آیت‌الله خامنه‌ای از قبر مطهر امام رضا(ع)]]<br /> '''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز [[ثواب]] قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> زیارت در همه ادیان وجود داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; در سیره عملی اهل‌بیت(ع) به زیارت پیامبر(ص) از قبور [[قبور شهدای احد|شهدای احد]] و قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]]&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt; و زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]] می‌توان اشاره کرد.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt;<br /> == فلسفه زیارت ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B2_%D9%82%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B1%D8%B6%D8%A7(%D8%B9).jpg&diff=60647 2025-01-31T13:33:03Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div></div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60646 2025-01-31T13:23:28Z

<p>Sbahrami: /* تاریخچه */</p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز [[ثواب]] قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> زیارت در همه ادیان وجود داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; در سیره عملی اهل‌بیت(ع) به زیارت پیامبر(ص) از قبور [[قبور شهدای احد|شهدای احد]] و قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]]&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt; و زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]] می‌توان اشاره کرد.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt;<br /> == فلسفه زیارت ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60645 2025-01-31T13:20:58Z

<p>Sbahrami: /* تاریخچه */</p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز [[ثواب]] قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> زیارت در همه ادیان وجود داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام باز می‌گردد.<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) به زیارت پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]]&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt; و زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60644 2025-01-31T13:17:58Z

<p>Sbahrami: /* مفهوم و جایگاه */</p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز [[ثواب]] قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%AA&diff=60643 2025-01-31T13:16:46Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''اهل‌بیت(ع)''' در ادبیات شیعی، به [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]]، [[حضرت فاطمه(س)]] و [[دوازده امام(ع)]] اطلاق می‌گردد. به باور شیعه اهل‌بیت پیامبر(ع) دارای خصوصیاتی از جمله: [[عصمت]]، [[علم]] و [[امامت]] هستند. در قرآن و روایات اسلامی بر لزوم معرفت اهل‌بیت و ابراز محبت به ایشان تأکید فراوان شده است. <br /> <br /> زندگی اهل‌بیت(ع) با [[حرمین]] (شهرهای [[مکه]] و [[مدینه]]) ارتباط داشت. بیشتر آنان در شهر مدینه سکونت داشتند. تعدادی از ایشان در مدینه درگذشتند و در [[قبرستان بقیع]] به خاک سپرده شدند. اهل‌بیت از جایگاه علمی و مذهبی و سیاسی، بخصوص در مدینه، برخوردار بودند. گزارش‌های متعدد درباره [[حج اهل بیت|حج‌گزاری اهل‌بیت]] وجود دارد و سخنانی از ایشان درباره [[مناسک حج]] باقی مانده که منبع استنباط بخشی از احکام فقهی درباب حج است. <br /> <br /> مکان‌ها و بناهای متعددی در حرمین شریفین، با اهل‌بیت(ع) ارتباط داشته‌اند؛ برای نمونه [[مقبره اهل‌بیت در بقیع]]، خانه‌های آنان، مسجدهای مرتبط به ایشان و صدقات ایشان. این مکان‌ها مورد احترام و توجه مسلمانان بوده است و یادگارهایی از برخی از آن‌ها امروز نیز باقی مانده است. <br /> ==واژه‌شناسی==<br /> ترکیب «اهل‌بیت» به معنای ساکنان خانه&lt;ref&gt;العین، ج4، ص89؛ معجم مقاییس اللغه، ج1، ص150؛ لسان العرب، ج11، ص29، «اهل.&lt;/ref&gt; است. اهل به گروهی اطلاق می‌شود که از لحاظ نسب یا [[دین]] به یک فرد بازگردند.&lt;ref&gt;التحقیق، ج1، ص177-178؛ نک: الصحاح، ج4، ص1627، «اول.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === در قرآن ===<br /> واژه اهل‌بیت در دو [[آیه]]، یک‌ بار به صورت «اهل البیت» بر اهل خانه [[ابراهیم(ع)]]&lt;ref&gt;تفسیر بغوی، ج2، ص393؛ الکشاف، ج2، ص281؛ التحریر و التنویر، ج11، ص298.&lt;/ref&gt; و همسرش&lt;ref&gt;التحقیق، ج1، ص170، «اهل.&lt;/ref&gt; اطلاق شده (سوره هود، آیه 73) و بار دیگر در اشاره خواهر [[موسی(ع)]] به خانواده خود هنگام گفت‌وگو با فرعونیان (سوره قصص، آیه 12) به کار رفته است. افزون بر این، در پاره‌ای آیات، تعبیر «اهلَِک» به خانواده یا پیروان برخی پیامبران ([[سوره هود]]، آیه40 و 46؛ [[سوره مؤمنون]]، آیه27؛ [[سوره عنکبوت]]، آیه33)&lt;ref&gt;نک: جامع البیان، ج12، ص26؛ تفسیر بیضاوی، ج4، ص86؛ التفسیر الکبیر، ج18، ص357.&lt;/ref&gt; و اهل خانه یا پیروان پیامبر در دوره مکی (سوره طه، آیه132)&lt;ref&gt;نک: مجمع البیان، ج7، ص59؛ تفسیر قرطبی، ج11، ص263؛ المیزان، ج14، ص239.&lt;/ref&gt; اشاره می‌کند.<br /> <br /> === واژگان هم‌معنا ===<br /> از اهل‌بیت به ویژه در معنای خاندان معصوم پیامبر(ص) گاه با تعابیری دیگر مانند «آل البیت»،&lt;ref&gt;نک: اوائل المقالات، ص216؛ المیزان، ج7، ص111؛ احقاق الحق، ج9، ص291؛ ج12، ص181.&lt;/ref&gt; «آل محمد»،&lt;ref&gt;نک: عیون اخبار الرضا، ج1، ص60؛ التبیان، ج2، ص441؛ صحیح مسلم، نووی، ج6، ص72.&lt;/ref&gt; «آل الله»،&lt;ref&gt;نک: المناقب، ابن شهر آشوب، ج1، ص282؛ ج3، ص211؛ روح المعانی، ج3، ص189.&lt;/ref&gt; «ذَوِی القُربَی» و «عترت»&lt;ref&gt;نک: مطالب السؤول، ص22-28؛ مجمع البحرین، ج3، ص395، «عتر.&lt;/ref&gt; نیز یاد می‌شود.<br /> <br /> ==مصداق‌ اهل‌بیت==<br /> شیعیان&lt;ref&gt;المناقب، کوفی، ج1، ص132؛ الشافی، ج3، ص136؛ مجمع البیان، ج8، ص559-560.&lt;/ref&gt; و برخی اهل سنت&lt;ref&gt;نک: جامع البیان، ج22، ص5-7؛ زاد المسیر، ج3، ص462؛ فتح القدیر، ج4، ص278-279.&lt;/ref&gt; به پشتوانه روایت‌های فراوان از منابع شیعه&lt;ref&gt;الکافی، ج1، ص287؛ البرهان، ج4، ص443؛ نک: المیزان، ج16، ص311.&lt;/ref&gt; و اهل سنت،&lt;ref&gt;مسند احمد، ج3، ص285؛ جامع البیان، ج22، ص5-8؛ المستدرک، ج2، ص416؛ ج3، ص133، 146-148.&lt;/ref&gt; مصداق‌های اهل‌بیت را تنها پیامبر(ص)، علی(ع)، فاطمه(س) و حسنین(ع) دانسته و همسران پیامبر را از شمول آن بیرون شمرده‌اند. پیامبر(ص) افراد یاد شده را گردآورد و عبارت {{قلم رنگ|سبز|اِنَّما یُرِیدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً}} را تلاوت فرمود. در برابر، بیشتر اهل سنت برآنند که اهل‌بیت پیامبر(ص) دست کم شامل همسران آن حضرت نیز می‌شود.&lt;ref&gt;تفسیر بیضاوی، ج4، ص231؛ تفسیر قرطبی، ج14، ص183؛ تفسیر ابن کثیر، ج6، ص364-370.&lt;/ref&gt; از برخی صحابه نقل شده که مصداق‌های آیه را فقط همسران پیامبر می‌دانند.&lt;ref&gt;تفسیر ابن ابی حاتم، ج9، ص3132؛ الدر المنثور، ج5، ص198؛ روح المعانی، ج11، ص194.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شیعیان دوازده امامی بر پایه احادیثی، اهل‌بیت را افزون بر پیامبر(ص) و حضرت فاطمه شامل [[دوازده امام]] می‌دانند.&lt;ref&gt;الکافی، ج1، ص525-534؛ کمال الدین، ج1، ص274؛ فرائد السمطین، ج1، ص315-316.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==فضیلت‌های اهل‌بیت==<br /> <br /> ===در قرآن===<br /> <br /> در منابع روایی و تفسیری برخی از آیات قرآن، درباره اهل‌بیت دانسته شده‌اند.&lt;ref&gt;برای نمونه نک: الکافی، ج1، ص143، 144، 186، 191، 205، 207، 210، 212، 217-218، 539؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج1، ص372؛ ج2، ص288، 311؛ ج3، ص171، 314، 443.&lt;/ref&gt; از جمله می‌توان به [[آیه مباهله]] (61 سوره آل عمران)،&lt;ref&gt;جامع البیان، ج3، ص211؛ تفسیر بغوی، ج1، ص450-451؛ روح المعانی، ج2، ص180-182؛ التبیان، ج2، ص484؛ مجمع البیان، ج2، ص763-764؛ الصافی، ج1، ص343-344.&lt;/ref&gt; [[آیات اطعام]] (آیه 5 تا 22 سوره انسان)،&lt;ref&gt;تفسیر ثعلبی، ج10، ص98-102؛ الکشاف، ج4، ص670؛ روح المعانی، ج15، ص173-174؛ تفسیر فرات الکوفی، ص520-529؛ التبیان، ج10، ص211؛ مجمع البیان، ج10، ص616.&lt;/ref&gt; واژه قربی در آیه 23 سوره شوری&lt;ref&gt;الکشاف، ج4، ص219-220؛ تفسیر بیضاوی، ج5، ص80؛ نک: روح المعانی، ج13، ص31-33.؛ مجمع البیان، ج9، ص43؛ روض الجنان، ج17، ص122-123؛ الصافی، ج4، ص373-374.&lt;/ref&gt; و واژه [[اولوا الامر]] در آیه 59 سوره نساء&lt;ref&gt;التبیان، ج3، ص236؛ مجمع البیان، ج3، ص101.&lt;/ref&gt; اشاره کرد. <br /> <br /> ===در کلام پیامبر===<br /> <br /> [[حدیث ثقلین]]، در هر دو ‌گزارش شیعی&lt;ref&gt;نک: الکافی، ج1، ص294؛ ج2، ص415؛ الامالی، ص616؛ کمال الدین، ص234-240.&lt;/ref&gt; و سنی&lt;ref&gt;نک: مسند احمد، ج3، ص14، 17، 26، 59؛ سنن الدارمی، ج2، ص433؛ المستدرک، ج3، ص148.&lt;/ref&gt; آن، اهل‌بیت را میراث پیامبر(ص) و در ردیف قرآن می‌شمارد. در [[حدیث امان]]، پیامبر(ص) اهل‌بیتش را امان امت [[اسلام]]&lt;ref&gt;مجمع الزوائد، ج9، ص174؛ نظم درر السمطین، ص234.&lt;/ref&gt; می‌شمرد. در [[حدیث سفینه]]، آنان همچون کشتی [[نوح]] خوانده شده‌اند که سوار شدگان برآن نجات می‌یابند و دیگران در دریای گمراهی غرق خواهند شد.&lt;ref&gt;دعائم الاسلام، ج1، ص80؛ کمال الدین، ص239؛ المستدرک، ج3، ص151.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==ویژگی‌های اهل‌بیت==<br /> <br /> شیعیان که اهل‌بیت را بر‌ترین انسان‌ها می‌دانند،&lt;ref&gt;الشافی، ج2، ص7؛ ج3، ص173؛ کشف المراد، ص495.&lt;/ref&gt; بر این ویژگی‌ها برای ایشان تاکید می‌کنند:<br /> <br /> ===عصمت===<br /> <br /> امامیه اهل‌بیت را معصوم از [[گناه]]، اشتباه و عیب می‌شمارند.&lt;ref&gt;نک: فرق الشیعه، ص19؛ نهج الحق، ص164.&lt;/ref&gt; مهم‌ترین پشتوانه نقلی شیعه برای اثبات عصمت از گناه، [[آیه تطهیر]] (سوره احزاب، آیه 33) است.&lt;ref&gt;نک: الشافی، ج3، ص133-137؛ تقریب المعارف، ص336-337؛ العمده، ص45-46.&lt;/ref&gt; استدلال عقلی متکلمان شیعی برای عصمت آن است که عامه مردم در بیان و اجرای شریعت خطاپذیراند، در نتیجه لازم است امامی که خود معصوم از خطاست دیگران را از خطا باز دارد.&lt;ref&gt;النکت الاعتقادیه، ص40؛ رسائل المرتضی، ج1، ص395-398؛ کشف المراد، ص492-494.&lt;/ref&gt; <br /> ===علم===<br /> <br /> متکلمان شیعه درباره دانش اهل‌بیت دو دیدگاه بیان کرده‌اند: گروهی امامان را عالِم به همه احکام و معارف کلی می‌دانند؛ اما دانش به امور جزئی را ضروری نمی‌دانند.&lt;ref&gt;الکافی، ج1، ص256-257؛ نک: اوائل المقالات، ص46، 67؛ رسائل المرتضی، ج1، ص394-395؛ ج3، ص130-131.&lt;/ref&gt; در برابر، دسته‌ای دانش امام را شامل همه احکام و امور کلی و جزئی می‌دانند.&lt;ref&gt;الکافی، ج1، ص260-262؛ نک: علم الامام، ص18 به بعد.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===امامت===<br /> <br /> امامت در تعریف مسلمانان به معنای ریاست عام در امور دین و دنیا است.&lt;ref&gt;الشافی، ج1، ص5؛ النکت الاعتقادیه، ص39-40؛ النجاة فی القیامه، ص41، 66.&lt;/ref&gt; شیعیان تنها اهل‌بیت را به سبب دانش و عصمت، شایسته این مقام و مرجع دینی (بعد از پیامبر) می‌دانند.&lt;ref&gt;الشافی، ج3، ص163؛ منهاج الکرامه، ص37؛ مرجعیة اهل البیت، ص32.&lt;/ref&gt; متکلمان امامیه به ضرورت وجود جانشینی برای پیامبر در همه زمان‌ها برای حفظ شریعت باور دارند.&lt;ref&gt;الشافی، ج1، ص179-180؛ تقریب المعارف، ص171؛ قواعد المرام، ص175-177.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==تکریم اهل‌بیت==<br /> <br /> آیه 23 [[سوره شوری]] بر پایه روایات&lt;ref&gt;الکافی، ج8، ص93؛ دعائم الاسلام، ج1، ص68؛ عیون اخبار الرضا، ج2، ص211-213.&lt;/ref&gt; و به گفته مفسران&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج9، ص43؛ الکشاف، ج4، ص219-220.&lt;/ref&gt; بر وجوب مَوَدت (محبت) اهل‌بیت دلالت می‌کند. روایات، مودت اهل‌بیت را پایه اسلام&lt;ref&gt;الکافی، ج2، ص46؛ الامالی، ص341؛ کنز العمال، ج11، ص539.&lt;/ref&gt; و از مواردی دانسته‌اند که پذیرش اعمال به آن وابسته شده است.&lt;ref&gt;شواهد التنزیل، ج1، ص554.&lt;/ref&gt; بنابر برخی روایات در روز قیامت از مودت اهل‌بیت سؤال می‌شود&lt;ref&gt;عیون اخبار الرضا، ج2، ص67، 110-111.&lt;/ref&gt; و بهره‌مندی از [[شفاعت]] و ورود به بهشت بدان مشروط شده است.&lt;ref&gt;مجمع الزوائد، ج9، ص172.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حج‌گزاری اهل‌بیت ==<br /> {{اصلی|حج اهل بیت}}<br /> افزون بر روایاتی که درباره تعداد حج پیامبر نقل شده است،&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص245، 251-252؛ من لا یحضره الفقیه، ج2، ص237-238؛ علل الشرایع، ج2، ص450؛ الکافی، ج4، ص244؛ وسائل الشیعه، ج8، ص88.&lt;/ref&gt; گزارش‌هایی از حج‌های متعدد [[امام حسن مجتبی]]&lt;ref&gt;المستدرک، ج3، ص169؛ سیر اعلام النبلاء، ج3، ص260؛ الوافی بالوفیات، ج12، ص68.&lt;/ref&gt; و [[امام حسین (ع)|امام حسین]]&lt;ref&gt;اسد الغابه، ج2، ص20؛ تهذیب الکمال، ج6، ص406؛ سیر اعلام النبلاء، ج3، ص287.&lt;/ref&gt; و [[امام سجاد]]&lt;ref&gt;المحاسن، ج2، ص635؛ الخصال، ص517-518.&lt;/ref&gt; نیز موجود است. از حضور دیگر امامان شیعه نیز در حج گزارش‌های متعدد وجود دارد.&lt;ref&gt;نک: حج الانبیاء و الائمه، ص341-571.&lt;/ref&gt; تنها درباره [[امام حسن عسکری(ع)]] چنین گزارشی در دست نیست.&lt;ref&gt;نک: حج الانبیاء و الائمه، ص466-467.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == اهل‌ بیت و حرمین ==<br /> {{اصلی|اهل‌بیت و حرمین}}<br /> === زندگی در حرمین ===<br /> از میان اهل‌بیت، [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]، [[امام علی(ع)]] و [[حضرت فاطمه(س)]] در [[مکه]] و بقیه جز [[امام مهدی(ع)]] در [[مدینه]] یا پیرامون آن زاده شدند و افزون بر پیامبر(ص) و فاطمه(س) که در مدینه مدفون هستند، چهار تن از امامان؛ [[امام مجتبی(ع)]]، [[امام سجاد(ع)]]، [[امام باقر(ع)]] و [[امام صادق(ع)]] نیز در [[قبرستان بقیع]] مدینه دفن شده‌اند.&lt;ref&gt;نک: الارشاد؛ تاج الموالید؛ التاریخ الامین، ص300-304.&lt;/ref&gt; اهل‌بیت جز [[امام عسکری(ع)]] و [[امام مهدی(ع)]] بیشتر دوران زندگی خویش را در مدینه گذرانده‌اند.<br /> <br /> === نقش علمی ـ‌ فرهنگی در ایام حج ===<br /> رؤسای مذاهب و دانشوران دیگر مناطق اسلامی مانند [[خراسان]] که به حج می‌آمدند،&lt;ref&gt;اعیان الشیعه، ج1، ص98-103، 652؛ سیره پیشوایان، ص353-355.&lt;/ref&gt; از دانش امامان به ویژه برای فرا‌گیری [[مناسک حج]] بهره می‌گرفتند.&lt;ref&gt;اعیان الشیعه، ج1، ص98-103، 652؛ سیره پیشوایان، ص353-354.&lt;/ref&gt;و بسیاری از فقهای مدینه از شاگردان اهل‌بیت بودند.&lt;ref&gt;نک: شرح الاخبار، ج3، ص291؛ المدینة فی العصر الاموی، ص373؛ الامام الصادق و المذاهب الاربعه، ج1، ص69؛ نک: الصواعق المحرقه، ص201؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج3، ص372؛ اعیان الشیعه، ج1، ص98-103.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> افزون بر این، پاره‌ای روایت‌ها به تاثیر‌ معنوی اهل‌بیت بر حج و حج‌گزاران اشاره کرده‌اند که از آن جمله می‌توان [[دعا]] در موسم حج برای بارش باران و استجابت آن،&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج2، ص47-48؛ بحار الانوار، ج46، ص50.&lt;/ref&gt; مهربانی و خوش‌رفتاری با مخالفان خویش،&lt;ref&gt;رجال کشی، ج2، ص769.&lt;/ref&gt; پند دادن به برخی افراد&lt;ref&gt;الاحتجاج، ج2، ص43.&lt;/ref&gt; و ایجاد تحول باطنی در آنان&lt;ref&gt;دلائل الامامه، ص317-319؛ مدینة المعاجز، ج6، ص194.&lt;/ref&gt; را برشمرد.<br /> <br /> === آثار اهل‌بیت در حرمین ===<br /> {{اصلی|آثار اهل‌بیت در حرمین}}<br /> در [[مکه]] و بخصوص در [[مدینه]] اماکن و آثار و یادگارهایی از اهل‌بیت باقی مانده بود. برخی از این یادگارها امروزه نیز موجود است ولی بخش عمده‌ای از آ‌ن‌ها در سده‌های اخیر از میان رفته است.مسجدهای متعددی در مکه و مدینه در نمازگاه‌های پیامبر(ص) ساخته شده است. همچنین [[اماکن منسوب به امام علی در حجاز]] و مکه و مدینه متعدد است. <br /> <br /> === آثار اهل بیت در مکه ===<br /> برخی از مکان‌های مرتبط به اهل بیت در مکه به شرح زیر است:‌<br /> <br /> * [[مولد النبی(ص)|زادگاه پیامبر(ص)]] <br /> * [[مسجدهای مکه]] که محل نماز پیامبر بوده است<br /> * زادگاه [[مولد فاطمه(س)|حضرت فاطمه(س)]] <br /> * [[قبة الوحی]]<br /> * [[باب علی (مسجدالحرام)|باب علی]] (یکی از درهای [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]]) <br /> * [[مسجد امام علی (تنعیم)|مسجد امام علی در تنعیم]]<br /> * [[زادگاه امام صادق|زادگاه امام صادق(ع)]] <br /> <br /> [[پرونده:قبور ائمه بقیع قبل از تخریب.jpg|بندانگشتی|قبور ائمه بقیع قبل از تخریب]]<br /> ===آثار اهل‌بیت در مدینه===<br /> <br /> آثار اهل‌بیت در مدینه شامل این‌ دسته از امکان است: <br /> <br /> * قبر چهار امام در [[بقیع]]<br /> * [[حجره رسول‌الله|خانه پیامبر(ص)]] و مدفن او در [[مسجدالنبی]]<br /> * [[خانه امام علی (مدینه)|خانه امام علی(ع)]] و حضرت فاطمه در مسجدالنبی<br /> * [[بیت‌الاحزان]] یا مسجد فاطمه(س)<br /> * [[خانه امام سجاد|خانه امام سجاد(ع)]] و [[خانه امام صادق]](ع) و [[خانه امام رضا(ع)]]<br /> * مسجدهایی که جایگاه نماز پیامبر(ص) در مدینه بوده است<br /> * مسجدهایی در مدینه که با برخی از اهل‌بیت مرتبط‌اند مانند [[مسجد مباهله]]، [[مسجد فضیخ]]، [[مسجد غدیر خم]]، [[مسجد امام علی]]، و برخی از اماکن داخل مسجدالنبی از جمله [[خانه فاطمه(س)|خانه فاطمه]] و [[محراب فاطمه]]، [[ستون حرس]] از جمله این اماکن است.<br /> <br /> * [[صدقات اهل بیت|صدقات اهل‌بیت]] در مدینه از قبیل چشمه و چاه آب و باغ که از برخی از امامان بخصوص [[صدقات امام علی|امام علی(ع)]] به عنوان صدقه بخشیده شده بود.&lt;ref&gt;تاریخ المدینه، ج1، ص221-224؛ معجم ما استعجم، ج1، ص262؛ نک: الکافی، ج7، ص49.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> ==منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = https://hzrc.ac.ir/post/8106/%d8%a7%d9%87%d9%84-%d8%a8%d9%8a%d8%aa-%d8%b9<br /> | عنوان = اهل بیت<br /> | نویسنده = مهدی ملک محمدی<br /> }}<br /> <br /> *'''الاحتجاج''': ابومنصور الطبرسی (م. 520ق.)، به کوشش سید محمد باقر، دار النعمان، 1386ق<br /> <br /> *'''احقاق الحق''': نورالله‌ الحسینی الشوشتری (م. 1019ق.)، تعلیقات شهاب الدین نجفی، قم، مکتبة النجفی، 1406ق<br /> <br /> *'''الارشاد''': المفید (م. 413ق.)، بیروت، دار المفید، 1414ق<br /> <br /> *'''اسد الغابه''': ابن اثیر (م. 630ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی<br /> <br /> *'''اعیان الشیعه''': سید محسن الامین (م. 1371ق.)، به کوشش حسن الامین، بیروت، دار التعارف<br /> <br /> *'''امالی''': السید المرتضی (م. 436ق.)، به کوشش حلبی، قم، مکتبة النجفی، 1403ق<br /> <br /> *'''الامالی''': الصدوق (م. 381ق.)، قم، البعثه، 1417ق<br /> <br /> *'''اوائل المقالات''': المفید (م. 413ق.)، به کوشش الانصاری، بیروت، دار المفید، 1414ق<br /> <br /> *'''بحار الانوار''': المجلسی (م. 1110ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق<br /> <br /> *'''البرهان فی تفسیر القرآن''': البحرانی (م. 1107ق.)، قم، البعثه، 1415ق<br /> <br /> <br /> *'''تاج الموالید''': الطبرسی (م. 548ق.)، قم، مکتبة النجفی، 1406ق<br /> <br /> *'''التاریخ الامین''': عبدالعزیز المدنی، مدینه، مطبعة الامین، 1418ق<br /> <br /> *'''تاریخ المدینة المنوره''': ابن شبّه (م. 262ق.)، به کوشش شلتوت، قم، دار الفکر، 1410ق<br /> <br /> *'''تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک)''': الطبری (م. 310ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، اعلمی، 1403ق<br /> <br /> *'''التبیان''': الطوسی (م. 460ق.)، به کوشش العاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی<br /> <br /> *'''التحریر و التنویر''': ابن‌عاشور (م. 1393ق.)، مؤسسة التاریخ<br /> <br /> *'''التحقیق''': المصطفوی، تهران، وزارت ارشاد، 1374ش<br /> <br /> *'''تفسیر ابن کثیر (تفسیر القرآن العظیم)''': ابن کثیر (م. 774ق.)، به کوشش شمس الدین، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق<br /> <br /> *'''التفسیر الکبیر''': الفخر الرازی (م. 606ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1415ق<br /> <br /> *'''تفسیر بغوی (معالم التنزیل)''': البغوی (م. 510ق.)، به کوشش خالد عبدالرحمن، بیروت، دار المعرفه<br /> <br /> *'''تفسیر بیضاوی (انوار التنزیل)''': البیضاوی (م. 685ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1418ق<br /> <br /> *'''تفسیر ثعلبی (الکشف و البیان)''': الثعلبی (م. 427ق.)، به کوشش ابن عاشور، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1422ق<br /> <br /> *'''تفسیر فرات الکوفی''': الفرات الکوفی (م. 307ق.)، به کوشش محمد کاظم، تهران، وزارت ارشاد، 1374ش<br /> <br /> *'''تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)''': القرطبی (م. 671ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1405ق<br /> <br /> *'''تفسیر مقاتل بن سلیمان''': مقاتل بن سلیمان (م. 150ق.)، به کوشش احمد فرید، دار الکتب العلمیه، 1424ق<br /> <br /> *'''تقریب المعارف''': ابوصالح الحلبی (م. 555ق.)، به کوشش الحسون، محقق، 1417ق<br /> <br /> *'''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م. 460ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1365ش<br /> <br /> *'''تهذیب التهذیب''': ابن حجر العسقلانی (م. 852ق.)، بیروت، دار الفکر، 1404ق<br /> <br /> *'''تهذیب الکمال''': المزی (م. 742ق.)، به کوشش بشار عواد، بیروت، الرساله، 1415ق<br /> <br /> *'''جامع‌البیان''': الطبری (م. 310ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1412ق<br /> <br /> *'''حج الانبیاء و الائمه''': معاونیة التعلیم و البحوث الاسلامیة فی الحج، تهران، مشعر، 1416ق<br /> <br /> *'''الخصال''': الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1416ق<br /> <br /> *'''الدر المنثور''': السیوطی (م. 911ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1365ق<br /> <br /> *'''دعائم الاسلام''': النعمان المغربی (م. 363ق.)، به کوشش فیضی، قاهره، دار المعارف، 1383ق<br /> <br /> *'''دلائل الامامه''': الطبری الشیعی (م. قرن 4)، قم، عثت، 1413ق<br /> <br /> *'''رسائل المرتضی''': السید المرتضی (م. 436ق.)، به کوشش حسینی و رجایی، قم، دار القرآن، 1405ق<br /> <br /> *'''روح المعانی''': الآلوسی (م. 1270ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی<br /> <br /> *'''روض الجنان''': ابوالفتوح رازی (م. 554ق.)، به کوشش یاحقی و ناصح، مشهد، آستان قدس رضوی، 1375ش<br /> <br /> *'''زاد المسیر''': ابن جوزی (م. 597ق.)، به کوشش عبدالرزاق، بیروت، دار الکتاب العربی، 1422ق<br /> <br /> *'''سنن الدارمی''': الدارمی (م. 255ق.)، احیاء السنة النبویه<br /> <br /> *'''السنن الکبری''': البیهقی (م. 458ق.)، بیروت، دار الفکر<br /> <br /> *'''سیر اعلام النبلاء''': الذهبی (م. 748ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، 1413ق<br /> <br /> *'''السیرة النبویه''': ابن هشام (م. 213/218ق.)، به کوشش محمد محیی الدین، مصر، مکتبة محمد علی صبیح، 1383ق<br /> <br /> *'''السیرة النبویه''': ابن‌کثیر (م. 774ق.)، به کوشش مصطفی عبدالواحد، بیروت، دار المعرفه، 1396ق<br /> <br /> *'''سیره پیشوایان''': مهدی پیشوایی، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، 1379ش<br /> <br /> *'''الشافی فی الامامه''': السید المرتضی (م. 436ق.)، به کوشش حسینی، تهران، مؤسسة الصادق(ع)، 1410ق<br /> <br /> *'''شرح الاخبار فی فضائل الائمة الاطهار''': النعمان المغربی (م. 363ق.)، به کوشش جلالی، قم، نشر اسلامی، 1414ق<br /> <br /> <br /> *'''شواهد التنزیل''': الحاکم الحسکانی (م. 506ق.)، به کوشش محمودی، تهران، وزارت ارشاد، 1411ق<br /> <br /> *'''الصافی''': الفیض الکاشانی (م. 1091ق.)، بیروت، اعلمی، 1402ق<br /> <br /> *'''الصحاح''': الجوهری (م. 393ق.)، به کوشش العطار، بیروت، دار العلم للملایین، 1407ق<br /> <br /> *'''صحیح البخاری''': البخاری (م. 256ق.)، بیروت، دار الفکر، 1401ق<br /> <br /> *'''صحیح مسلم بشرح النووی''': النووی (م. 676ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407ق<br /> <br /> *'''صحیح مسلم''': مسلم (م. 261ق.)، بیروت، دار الفکر<br /> <br /> *'''الصواعق المحرقه''': احمد بن حجر الهیتمی (م. 974ق.)، به کوشش عبدالرحمن و کامل محمد، لبنان، الرساله، 1417ق<br /> <br /> *'''عقائد الامامیه''': المظفر (م. 1381ق.)، قم، انصاریان<br /> <br /> *'''العقد الفرید''': احمد بن عبد ربه (م. 328ق.)، به کوشش مفید قمیحه، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1404ق<br /> <br /> *'''علم الامام''': محمد حسین المظفر، بیروت، دار الزهراء، 1402ق<br /> <br /> *'''العین''': خلیل (م. 175ق.)، به کوشش مخزومی و السامرائی، دار الهجره، 1409ق<br /> <br /> *'''عیون اخبار الرضا(ع)''': الصدوق (م. 381ق.)، بیروت، اعلمی، 1404ق<br /> <br /> *'''فتح القدیر''': الشوکانی (م. 1250ق.)، بیروت، دار المعرفه<br /> <br /> *'''فرائد السمطین''': ابراهیم جوینی خراسانی الحموینی (م. 730ق.)، بیروت، نشر محمودی، 1398ق<br /> <br /> *'''فرق الشیعه''': النوبختی (م. 310ق.)، بیروت، دار الاضواء، 1404ق<br /> <br /> *'''قواعد المرام''': ابن میثم البحرانی (م. 699ق.)، به کوشش حسینی، قم، مکتبة النجفی، 1406ق<br /> <br /> *'''الکافی''': الکلینی (م. 329ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1375ش<br /> <br /> *'''الکشاف''': الزمخشری (م. 538ق.)، قم، بلاغت، 1415ق<br /> <br /> *'''کشف الارتیاب''': سید محسن الامین (م. 1371ق.)، به کوشش امین، مکتبة الحریس، 1382ق<br /> <br /> *'''کشف المراد''': العلامة الحلی (م. 726ق.)، به کوشش حسن‌زاده آملی، قم، نشر اسلامی، 1419ق<br /> <br /> *'''کمال الدین''': الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1405ق<br /> <br /> *'''کنز العمال''': المتقی الهندی (م. 975ق.)، به کوشش السقاء، بیروت، الرساله، 1413ق<br /> <br /> *'''لسان العرب''': ابن منظور (م. 711ق.)، قم، ادب الحوزه، 1405ق<br /> <br /> *'''مجمع البحرین''': الطریحی (م. 1085ق.)، به کوشش الحسینی، تهران، فرهنگ اسلامی، 1408ق<br /> <br /> *'''مجمع البیان''': الطبرسی (م. 548ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1406ق<br /> <br /> *'''مجمع الزوائد''': الهیثمی (م. 807ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، 1402ق<br /> <br /> *'''المحاسن''': ابن خالد البرقی (م. 274ق.)، به کوشش حسینی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1326ش<br /> <br /> *'''المختصر النافع''': المحقق الحلی (م. 676ق.)، تهران، البعثه، 1410ق<br /> <br /> *'''مدینة المعاجز''': سید‌هاشم البحرانی (م. 1107ق.)، به کوشش مولایی، قم، المعارف الاسلامیه، 1413ق<br /> <br /> *'''المدینة فی العصر الاموی''': محمد حسن شراب، دمشق، علوم القرآن، 1404ق<br /> <br /> *'''مستدرک سفینة البحار''': علی نمازی شاهرودی (م. 1405ق.)، به کوشش نمازی، قم، نشر اسلامی، 1419ق<br /> <br /> *'''المستدرک علی الصحیحین''': الحاکم النیشابوری (م. 405ق.)، به کوشش مرعشلی، بیروت، دار المعرفه، 1406ق<br /> <br /> *'''مسند احمد''': احمد بن حنبل (م. 241ق.)، بیروت، دار صادر<br /> <br /> *'''مطالب السؤول''': محمد بن طلحة الشافعی (م. 652ق.)، به کوشش العطیه، نجف، دار الکتب التجاریه<br /> <br /> *'''معجم مقاییس اللغه''': ابن فارس (م. 395ق.)، به کوشش عبدالسلام، قم، دفتر تبلیغات، 1404ق<br /> <br /> *'''المقالات و الفرق''': سعد بن عبدالله‌ الاشعری (م. 310ق.)، تهران، علمی فرهنگی، 1361ش<br /> <br /> *'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق<br /> <br /> *'''منهاج الکرامه''': علامه حلی (م. 726ق.)، به کوشش عبدالرحیم مبارک، مشهد، تاسوعا، 1379ش<br /> <br /> *'''المیزان''': الطباطبائی (م. 1402ق.)، بیروت، اعلمی، 1393ق<br /> <br /> *'''النجاة فی القیامه''': ابن میثم البحرانی (م. 679ق.)، قم، مجمع الفکر الاسلامی، 1417ق<br /> <br /> *'''نظم درر السمطین''': الزرندی (م. 750ق.)، مکتبة الامام امیرالمؤمنین(ع)، 1377ق<br /> <br /> *'''النکت الاعتقادیه''': المفید (م. 413ق.)، بیروت، دار المفید، 1414ق<br /> <br /> *'''النور المبین''': محمد جمال الدین سرور، قاهره، دار الفکر العربی<br /> <br /> <br /> *'''نهج الحق و کشف الصدق''': العلامة الحلی (م. 726ق.)، به کوشش الحسنی الارموی، قم، دار الهجره، 1407ق<br /> <br /> *'''الوافی بالوفیات''': الصفدی (م. 764ق.)، به کوشش الارنؤوط و ترکی مصطفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1420ق<br /> <br /> *'''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م. 1104ق.)، به کوشش ربانی شیرازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق<br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{الگو:اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:اهل‌بیت(ع)]]<br /> [[رده:زیارتگاه‌های مدینه]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60642 2025-01-31T13:16:08Z

<p>Sbahrami: /* مفهوم و جایگاه */</p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]] از راه دور نیز ثواب قرار داده شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60641 2025-01-31T13:15:05Z

<p>Sbahrami: /* مفهوم و جایگاه */</p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آنها می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از امامان(ع)، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات شیعه، برای زیارت حرم [[حرم امامان(ع)|امامان شیعه(ع)]]، حتی از راه دور، ثواب زیادی معرفی شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> برخی، بر اساس روایتی از پیامبر که عیادت بنی‌هاشم و زیارت آنها را مستحب دانسته،&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج٢، ص٧٩.&lt;/ref&gt; زیارت امامزادگان را نیز مستحب دانسته‌اند. در روایتی دیگر از پیامبر(ص)، زیارت فرزندان و نوادگان [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)|حسین(ع)]]، مانند زیارت آن دو دانسته شده است.&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج١٠، صص١٨٢ و ١٨٣.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60640 2025-01-31T13:13:51Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == مفهوم و جایگاه ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آن می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی دیگر از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از [[امامان(ع)]]، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt; در روایات شیعه، برای زیارت [[حرم امامان(ع)]]، حتی از راه دور، ثواب زیادی معرفی شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> برخی، بر اساس روایتی از پیامبر که عیادت بنی‌هاشم و زیارت آنها را مستحب دانسته،&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج٢، ص٧٩.&lt;/ref&gt; زیارت امامزادگان را نیز مستحب دانسته‌اند. در روایتی دیگر از پیامبر(ص)، زیارت فرزندان و نوادگان [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)|حسین(ع)]]، مانند زیارت آن دو دانسته شده است.&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج١٠، صص١٨٢ و ١٨٣.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DA%A9&diff=60639 2025-01-31T13:07:29Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''تَبَرُّک''': درخواست [[خیر]] و برکت از [[خداوند]]، از طریق یک موجود مبارک است.<br /> <br /> در اصطلاح دینی تیمن و برکت خواستن به واسطه موجودی که در پیشگاه [[خداوند]] از مقام والایی برخوردار است. تبرک با [[توسل]] شباهت مفهومی و مصداقی دارند.<br /> <br /> تبرک یا با لمس و تماس موجود متبرک، یا از طریق اشیائی که به موجودات متبرک شباهت دارند، تحقق پیدا می‌کند و گاهی هم صاحب برکت خودش به شخص برکت می‌بخشد بدون اینکه شخص آن را درخواست کرده باشد.<br /> <br /> برکت علاوه بر [[اسلام]] در [[ادیان]] گذشته و در [[عهد عتیق]] درباره [[حضرت یعقوب]] و [[یوسف]]، [[حضرت موسی]] و [[حضرت عیسی(ع)]] آمده است.<br /> <br /> دیدگاه رایج میان مسلمانان بر این است که تبرک یک کار نیک و مقبولی است. اما به باور [[وهابیان]]، تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در کتاب و سنت دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است.<br /> اما در جواب وهابیان باید گفت که در عبادت نیت [[پرستش]] وجود دارد اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع مقدس بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> در [[قرآن کریم]]، سنت پیامبر(ص)، سیره اهل‌بیت(ع) و نیز در سیره صحابه و [[تابعین]] تبرک فراوان گزارش شده است.<br /> در مورد تبرک به [[پیامبر(ص)]] از تبرک به مو، ناخن و وسایل پیامبر و نیز تبرک به اماکن منسوب به پیامبر می‌توان سخن گفت. با توجه به ادله و شواهد گوناگون، اختصاص این امر به پیامبر(ص) درست نیست؛ چنانچه در رفتار مسلمانان تبرک به غیر پیامبر فراوان وجود دارد. حتی بنابر روایات خود حضرت به عرق پیشانی [[حضرت علی(ع)]] تبرک جسته است.<br /> به طور خلاصه باید گفت تبرک یک امر مجاز بوده و اختصاص به پیامبر(ص) یا امور مربوط به ایشان ندارد.<br /> <br /> <br /> ==واژه‌شناسی==<br /> <br /> «تبرک» مصدر باب تفعّل از ریشه «ب ـ ر ـ ک» به معنای خیر کثیر و فزونی،&lt;ref&gt;لسان العرب، ج10، ص395-396، «برک. &lt;/ref&gt; سینه شتر،&lt;ref&gt;مفردات، ص44، «برک.&lt;/ref&gt; سعادت&lt;ref&gt;نک: قاموس قرآن، ج1، ص189.&lt;/ref&gt; و ثبات&lt;ref&gt;معجم مقاییس اللغه، ج1، ص227؛ الصحاح، ص1574، «برک. &lt;/ref&gt; است.<br /> <br /> برخی معنای فراگیر برکت را فایده پایدار می‌دانند و باور دارند که این معنا با معانی دیگر آن سازگار است.&lt;ref&gt;قاموس قرآن، ج1، ص190.&lt;/ref&gt; برخی نیز اصل آن را «پایداری» دانسته، بر این باورند که دیگر معانی با آن نزدیک هستند.&lt;ref&gt;معجم مقاییس اللغه، ج1، ص227.&lt;/ref&gt; بعضی نیز اصل آن را فضل، خیر و افزونیِ مادی و معنوی می‌دانند.&lt;ref&gt;التحقیق، ج1، ص259، «برک. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> آورده‌اند که این واژه در اصل، سامی و به معنای نزدیکی و قرابت است و از واژه‌های راه‌یافته در [[زبان عربی]] است.&lt;ref&gt;واژه‌های دخیل، ص135-136.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==معنای اصطلاحی==<br /> <br /> برکت در اصطلاح متون دینی، عبارت است از پدید آمدن خیر الهی در امور&lt;ref&gt;مفردات، ص44؛ المیزان، ج7، ص280-281.&lt;/ref&gt; و فراوانی خیر و بسیار شدن آن&lt;ref&gt;تفسیر قرطبی، ج4، ص139.&lt;/ref&gt; که شامل امور خیر دنیوی و اخروی از جمله پاداش اعمال، امنیت و مایه دوری انسان از دنیا است.&lt;ref&gt;نک: احکام القرآن، ابن عربی، ج1، ص102.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تبرک همچنین عبارت است از تیمن&lt;ref&gt;لسان العرب، ج10، ص396؛ النهایه، ج5، ص302، «یمن. &lt;/ref&gt; و مبارک شمردن چیزی&lt;ref&gt;لغت‌نامه، ج1، ص6367.&lt;/ref&gt; و در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نک: تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==رابطه تبرک و توسل==<br /> <br /> هم در [[توسل]] و هم در تبرک، [[انسان]] در پی دریافت خیری به واسطه یک موجود دیگر است. از این رو، این دو شباهت مفهومی و مصداقی فراوان با هم دارند؛ به ویژه آن جا که شخص در صدد دستیابی به خیر معنوی است. برخی باور دارند که حقیقت تبرک، توسل است؛ پس تفاوتی میان این دو نیست.<br /> <br /> اما با فرض تفاوت این دو، توسل عبارت است از واسطه قرار دادن بزرگان دین در پیشگاه خداوند برای رسیدن به خواسته‌ای. تبرک نیز یعنی طلب خیر و برکت مادی و معنوی که خداوند در انسان‌ها یا اشیا قرار داده است.&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==شیوه‌های انتقال برکت==<br /> <br /> تبرک به سه‌گونه تحقق می‌یابد:&lt;ref&gt;دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج14، «تبرک».&lt;/ref&gt; گاه با تماس و لمس موجود مبارک صورت می‌پذیرد؛ همچون: لمس نمودن پیامبر&lt;ref&gt;الاصابه، ج1، ص53.&lt;/ref&gt; یا اجزای جدا شده از بدن ایشان&lt;ref&gt;صحیح مسلم، ج7، ص81-82.&lt;/ref&gt; و یا اشیایی که با بدن وی تماس داشته است،&lt;ref&gt;صحیح مسلم، ج7، ص79-80.&lt;/ref&gt; [[استلام]] [[حجرالاسود]] و ارکان کعبه&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج1، ص336.&lt;/ref&gt; به دست زائران کعبه در [[مناسک حج]] و [[عمره]]، لمس ضریح یا صندوق قبر [[امامان معصوم]] و اولیای الهی، لمس جای پای پیامبر(ص) در سنگی در بخش جنوبی [[مسجدالحرام]].&lt;ref&gt;سفرنامه ناصر خسرو، ص128.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> گاه در موارد مشابهت با موجودات و اشیای دارای برکت، آن شباهت افزون بر این‌که خود مایه برکت است، قدرت برکت‌دهی نیز دارد؛ همچون: طلب برکت از تصاویر [[مکه]] و [[مدینه]] که مسلمانان در خانه‌های خویش دارند یا تابوت‌واره‌های همانند قبر و تابوت [[امام حسین(ع)]] در مراسم تعزیه.&lt;ref&gt;نخل‌گردانی، ص23-32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تبرک گاهی بر خواست و التفات شخصی استوار است. در این حالت، خداوند یا کسی که قدرت برکت‌بخشی دارد، آگاهانه کسی یا چیزی را متبرک می‌کند. ممکن است این کار تنها با بیان اراده یا با دست نهادن بر کسی یا چیزی و یا با دعای خیر و طلب برکت برای کسی یا چیزی صورت گیرد. در این حال، انتقال برکت به صورت ابتدایی و بدون درخواست شخص خواهان برکت است؛ همچون موردی که خداوند به یعقوب برکت داد&lt;ref&gt;کتاب مقدس، سفر پیدایش، 32: 30؛کتاب مقدس، سفر پیدایش، 28: 1-4.&lt;/ref&gt; و نیز اسحاق(ع) به پسرش یعقوب برکت بخشید&lt;ref&gt;کتاب مقدس، سفر پیدایش، 27: 8-40.&lt;/ref&gt; و یعقوب(ع) با دعای خیر به پسرانش برکت بخشید و آن‌ها را مبارک ساخت&lt;ref&gt;کتاب مقدس، سفر پیدایش، 48: 20.&lt;/ref&gt; و یا رسول خدا(ص) دختر و دامادش را متبرک نمود.&lt;ref&gt;ازالة الخفاء، ج2، ص254.&lt;/ref&gt; وجه مشترک در این سه نوع، وجود التفات و اراده‌ای از سوی خداوند یا شخصی مقدس است که مایه برکت می‌شود.<br /> <br /> ==پیشینه برکت در متون دینی==<br /> <br /> پیشینه برکت جستن در متون دینی آمده است. در [[عهد عتیق]]، درباره احوال حضرت یعقوب و [[یوسف]]، از تبرّک سخن رفته است.&lt;ref&gt;کتاب مقدس، سفر پیدایش، 48: 20.&lt;/ref&gt; در «ده فرمان» [[حضرت موسی]] آمده که روز هفتم و سبَّت (شنبه) را مبارک قرار داده است.&lt;ref&gt;کتاب مقدس، سفر خروج، 20: 8-11.&lt;/ref&gt; در انجیل مرقس نیز بیان شده که [[حضرت مسیح(ع)]] با کشیدن دست بر سر کودکان، به آنان برکت می‌داد.&lt;ref&gt;کتاب مقدس، مرقس، 10: 13-16.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در میان [[بنی‌اسرائیل]] رسم بوده که برای تبرک جستن، با روغن زیتون متبرک، خود را روغن‌مالی می‌کردند. آورده‌اند که وجه تسمیه حضرت عیسی به مسیح، همین است که با روغن زیتون متبرک، مسح شده است.&lt;ref&gt;المیزان، ج3، ص194.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==مشروعیت تبرک==<br /> <br /> بر پایه دیدگاه رایج میان مسلمانان، زیارت قبور بزرگان و تبرک به آثار منسوب به ایشان، کاری پسندیده بوده است. برکت و مغفرت الهی به واسطه انبیا و اولیا نازل می‌گردد.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی. &lt;/ref&gt; در این فرایند، واسطه‌هایی از سوی خداوند قرار داده شده‌اند که ریشه آن، برکت خداوند است&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص261-262، «عدل الهی. &lt;/ref&gt; و امور مقدس که مسلمانان از آن‌ها برکت می‌طلبند، شانی مستقل از خداوند ندارند. از این رو، تبرک جستن از آن‌ها با [[شرک]] ملازم نیست.<br /> <br /> بر خلاف این دیدگاه، به باور [[وهابیان]]، تبرک نوعی عبادت است؛ اما عبادت امری توقیفی است. پس تبرک جستن تنها در مواردی مانند نام خدا، قرآن، پیامبر در زمان زندگانی ایشان، و آثار مربوط به هنگام حیات پیامبر که دلیلی بر جواز آن‌ها در [[قرآن]] یا [[سنت پیامبر]] و [[صحابه]] یافت می‌شود، جایز است&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص329، 343، 401.&lt;/ref&gt; و در موارد دیگر که نصی بر جواز آن در قرآن و سنت در دست نیست و پیشینه‌ای میان سلف صالح وجود ندارد، تبرک غیر مشروع&lt;ref&gt;العبودیه، ص72؛ التبرک، جدیع، ص329-332.&lt;/ref&gt; و [[بدعت]]&lt;ref&gt;اقتضاء الصراط المستقیم، ج2، ص193؛ التبرک، جدیع، ص426-427؛ تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص336-337.&lt;/ref&gt; است و هر بدعتی نیز ضلالت و گمراهی به شمار می‌رود.&lt;ref&gt;صحیح مسلم، ج3، ص11.&lt;/ref&gt; از این رو، استلام دو رکن پیرامون حجرالاسود، دیوارهای کعبه، [[مقام ابراهیم]]، صخره بیت‌المقدس، و قبرهای پیامبران و صالحان بدعت و نادرست است.&lt;ref&gt;زیارة القبور، ج1، ص31؛ مجموع فتاوی ابن تیمیه، ج27، ص79؛ نک: التبرک، جدیع، ص426-428؛ التبرک، جدیع، ص449-453؛ التبرک، جدیع، ص458-460.&lt;/ref&gt; از این رو، برخی از صحابه، لمس حجرالاسود را تنها به عنوان پیروی از رفتار پیامبر(ص) مفید می‌دانستند.&lt;ref&gt;مسند احمد، ج2، ص3.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===رد دیدگاه وهابیت===<br /> <br /> یکم. عبادت کاری است که به نیت [[پرستش]] خداوند انجام پذیرد؛ اما کسی که در صدد تبرک‌جویی از آثار بزرگان دین برمی‌آید، هرگز این افراد را دارای مقام الوهیت نمی‌داند و در تبرک‌جویی هرگز قصد عبادت ندارد. بنا بر این، کار او مصداق عبادت نیست&lt;ref&gt;تهذیب الاصول، ج1، ص147.&lt;/ref&gt; تا با توحید در [[الوهیت]] و عبودیت منافات داشته باشد یا غلوآمیز قلمداد گردد. شاهد این سخن، نهی نکردن پیامبر از مواردی است که در محضر ایشان به دست صحابه انجام می‌گرفته،&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص244.&lt;/ref&gt; حال آن‌که ایشان از برخی الفاظ غلوآمیز منع می‌نمودند.&lt;ref&gt;التوحید، ص106-108.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> دوم. با وجود ادله و شواهد گوناگون بر جواز این کار، نمی‌توان آن را بدعت‌آمیز شمرد. از این گذشته، هر‌گونه بدعتی ناپسند و حرام نیست؛ بلکه [[بدعت]] ناپسند و حرام، امری جدید است که در دین درونی شود و دلیلی بر مشروعیت آن نباشد و با سنت سازگار نگردد.&lt;ref&gt;جامع العلوم و الحکم، ج2، ص127.&lt;/ref&gt; تبرک را که دارای ادله و شواهد گوناگون از [[سنت]] و سیره مسلمانان است، نمی‌توان بدعت ناپسند دانست؛ بلکه بر پایه نظر شافعی، بدعتی پسندیده است.&lt;ref&gt;جامع العلوم و الحکم، ج2، ص131.&lt;/ref&gt; در مواردی هم که نصی بر جواز در میان نیست، بر خلاف نظر وهابیان، اصل عملی مورد استناد، اصل [[اباحه]] است که بر پایه آن، هر کاری که دلیلی استوار بر عدم جواز و حرمتش در دست نباشد، مجاز و مباح است.&lt;ref&gt;کشف الارتیاب، ص82.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از دیدگاه فقیهان شیعی، طلب برکت از چیزهایی که در [[شرع]] از قداست، عظمت و طهارت برخوردارند، جایز و بلکه راجح و مستحب است.&lt;ref&gt;فرهنگ فقه، ج2، ص335.&lt;/ref&gt; از دیدگاه ایشان، تبرک جستن به نام [[امامان(ع)]] با نوشتن بر کفن و جریدتین (دو تکه چوب تازه)&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج4، ص225-241.&lt;/ref&gt; و نیز به واسطه نام‌گذاری فرزندان به نام ایشان،&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج31، ص254.&lt;/ref&gt; قرار دادن [[تربت]] در قبر به قصد تبرک،&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج2، ص312؛ جواهر الکلام، ج4، ص304.&lt;/ref&gt; تبرک به [[قرآن]] با نوشتن آن بر کفن&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج31، ص254؛ مستمسک العروه، ج4، ص182.&lt;/ref&gt; و مس کلمات و حروف آن&lt;ref&gt;مصباح الهدی، ج3، ص170.&lt;/ref&gt; مستحب است.<br /> <br /> ===تبرک به قبر پیامبر نزد اهل سنت===<br /> <br /> علما و فقیهان اهل سنت، میان جواز و استحباب و کراهت تبرک به قبر رسول خدا(ص) اختلاف نظر دارند.&lt;ref&gt;نک: الغدیر، ج5، ص146-155.&lt;/ref&gt; حکم به کراهت نیز شاید به علت ترس از منافات آن رفتار با ادب‌ورزی در حق پیامبر باشد.&lt;ref&gt;کشف الارتیاب، ص344-345؛ الغدیر، ج5، ص146.&lt;/ref&gt; [[احمد بن حنبل]] تبرک به منبر و [[قبر پیامبر]] و بوسیدن آن را مجاز می‌داند.&lt;ref&gt;العلل، ج2، ص492.&lt;/ref&gt; [[شهاب‌الدین خفاجی حنفی]] نیز به کراهت مس و بوسیدن و چسباندن سینه به قبر پیامبر(ص) باور دارد.&lt;ref&gt;الغدیر، ج5، ص153.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> برخی از فقیهان شافعی همانند [[رملی شافعی]]، لمس قبر نبی، ولیّ خدا یا عالم و نیز سردرهای ورودی قبر اولیا و بوسیدن آن را به قصد تبرک مجاز می‌داند.&lt;ref&gt;نک: الغدیر، ج5، ص222.&lt;/ref&gt; [[محب‌الدین طبری شافعی]] نیز مس قبر و بوسیدن آن را جایز و موافق با سیره دانشوران و صالحان می‌شمرد.&lt;ref&gt;نک: الغدیر، ج5، ص223.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> [[زرقانی مالکی]] نیز باور دارد که بوسیدن قبر پیامبر(ص) به قصد تبرک ایرادی ندارد.&lt;ref&gt;شرح الزرقانی علی المواهب، ج12، ص215.&lt;/ref&gt; حکم به جواز تبرک، مستند به قرآن، سنت پیامبر(ص) و سیره پیوسته [[اهل شریعت]] است. در مواردی که جواز و صحت برکت‌جویی مشکوک باشد، اصل اباحه پشتوانه حکم به جواز است.<br /> <br /> ==تبرک در قرآن کریم==<br /> <br /> قرآن کریم در چند آیه به موضوع تبرک پرداخته است. تبرک [[یعقوب(ع)]] به پیراهن یوسف(ع) یکی از این موارد است. هنگامی که [[یوسف]] به برادرانش گفت که پیراهنش را بر چشمان پدرشان بیفکنند: {{قلم رنگ|سبز|﴿اذْهَبُواْ بِقَمِیصیِ هَذَا فَاَلْقُوهُ عَلیَ‌ وَجْهِ اَبیِ یَاْتِ بَصِیرًا﴾}} ([[سوره یوسف]]، آیه 93) رحمت حق از مجرای پیراهن یوسف بر حضرت یعقوب جاری شد و یعقوب با برکت جستن از آن لباس،&lt;ref&gt;توحید در قرآن، ص534.&lt;/ref&gt; بینایی خود را بازیافت.&lt;ref&gt;البحر المحیط، ج6، ص324؛ تبیین القرآن، ج2، ص57.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نمونه دیگر، تبرک [[بنی‌اسرائیل]] به [[تابوت موسی]] بوده است. این تابوت، صندوقی بود که در آن، امور متعلق به خاندان موسی و‌ [[هارون]] و الواح مقدس نازل شده بر موسی(ع) قرار داشت و موسی بن عمران(ع) آن را به [[یوشع بن نون]] سپرده بود.&lt;ref&gt;نمونه، ج2، ص240.&lt;/ref&gt; بنی‌اسرائیل این صندوق را که مایه آرامش آنان بوده است، بسیار مقدس می‌دانستند و در نبرد با بت‌پرستان آن را با خود حمل می‌نمودند:&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج2، ص614-615؛ الدر المنثور، ج1، ص314-315.&lt;/ref&gt; {{قلم رنگ|سبز|﴿... التَّابُوتُ فِیهِ سَکِینَةٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَ بَقِیَّةٌ مِّمَّا تَرَکَ ءَالُ مُوسیَ‌ وَ ءَالُ هَرُونَ تحَمِلُهُ الْمَلَائکَةُ﴾}} ([[سوره بقره]]، آیه 248) و به آن تبرک می‌جستند.&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج1، ص81-82.&lt;/ref&gt; این عمل ممکن است افزون بر تبرک، به قصد احترام و تعظیم نیز باشد؛ اما این قصد منافاتی با تبرک ندارد. پیدا است که حمل این تابوت به ویژه هنگام جنگ، جز به جهت تبرک و استمداد از آن وجهی نداشته است.&lt;ref&gt;نک: فی ظلال التوحید، ص294.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[مقام ابراهیم]] نیز که اثر گام‌های [[حضرت ابراهیم(ع)]] بر آن قرار دارد، به همین سبب محل نماز خواندن مردم گشته است: {{قلم رنگ|سبز|﴿وَ اِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَ اَمْنًا وَ اتخَّذُواْ مِن مَّقَامِ اِبْرَاهِمَ مُصَلیً...﴾}} (سوره بقره، آیه 125)&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج1، ص383؛ آلاء الرحمن، ج1، ص125.&lt;/ref&gt; به جهت تماس آن سنگ با پای حضرت ابراهیم(ع) مردم به آن تبرک می‌جویند.&lt;ref&gt;کشف الارتیاب، ص341-343.&lt;/ref&gt; از این روی، می‌توان گفت که تبرک به محل نشستن و نماز پیامبر اسلام نیز مجاز است. در روایتی، میان [[حجرالاسود]] و مقام ابراهیم مدفن شماری فراوان از پیامبران خوانده شده که به همین جهت، مبارک است.&lt;ref&gt;احسن الحدیث، ج1، ص243.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==تبرک در سنت نبوی==<br /> <br /> سنت پیامبر به عنوان یکی از پشتوانه‌های احکام شرعی، پشتوانه جواز تبرک‌جویی است. برخی روایات حکایت دارند که رسول خدا اصحاب را به این کار برمی‌انگیخت. متون تاریخی و حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] مواردی فراوان از این دست را گزارش نموده‌اند.&lt;ref&gt;نک: التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; برای نمونه، ایشان به اصحاب امر فرمود که از [[چاه ناقه صالح]] تبرک جوید. همین دلیل جواز تبرک به آثار پیامبران و صالحان است، اگر چه درگذشته باشند.&lt;ref&gt;تفسیر قرطبی، ج10، ص47؛ مواهب الجلیل، ج1، ص68.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شب ازدواج [[حضرت فاطمه(س)]] پیامبر پس از وضو، باقی‌مانده آب وضوی خویش را به سر و صورت و بدن حضرت زهرا و علی(ع) پاشید و از خداوند خواستار برکت برای ایشان و نسلشان شد.&lt;ref&gt;ینابیع الموده، ج2، ص63.&lt;/ref&gt; امام علی روایت نموده که به برکت پیامبر و مسح ایشان در [[نبرد خیبر]] گرفتار چشم‌درد و بیماری نشده است.&lt;ref&gt;ینابیع الموده، ج1، ص153.&lt;/ref&gt; آورد‌ه‌اند که پیامبر آب وضویش را بر فردی بیمار ریخت و او به برکت آن شفا یافت.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج1، ص56-57.&lt;/ref&gt; در چند روایت گزارش شده که ایشان پس از انجام [[اعمال حج]]، موهای خویش را تراشید و آن‌ها را میان مسلمانان تقسیم نمود.&lt;ref&gt;نک: السنن الکبری، ج2، ص42؛ فضائل الخمسه، ج1، ص21؛ البدایة و النهایه، ج5، ص189.&lt;/ref&gt; نیز ایشان در [[شب معراج]]، در مکان‌های منسوب به پیامبران نماز خواند.&lt;ref&gt;سبل الهدی، ج3، ص80-81.&lt;/ref&gt; پیامبر به هنگام دفن [[فاطمه بنت اسد]]، او را با لباس خودش کفن نمود&lt;ref&gt;المستدرک، ج3، ص108؛ المعجم الکبیر، ج24، ص352.&lt;/ref&gt; و در قبر او خوابید تا به برکت ایشان سختی قبر بر وی آسان گردد.&lt;ref&gt;جامع الاحادیث، ج32، ص42؛ المستدرک، ج3، ص116.&lt;/ref&gt; [[عبدالله بن ابیّ]] نیز از حضرت درخواست کرد که او را در لباسی که بر تن داشته‌، به خاک بسپارد.&lt;ref&gt;تفسیر سمرقندی، ج2، ص79.&lt;/ref&gt; وی با این کار در پی تبرک به لباس رسول خدا و پیشگیری از عذاب الهی بوده است.<br /> <br /> فرستاده [[قریش]] در رویداد [[صلح حدیبیه]]، اهتمام فراوان اصحاب برای تبرک به قطرات وضوی رسول خدا را حکایت می‌کند. این کار که در محضر حضرت اتفاق می‌افتاده، آن گاه که با عدم منع ایشان همراه می‌شود، می‌تواند ماخذ جواز برکت‌جویی قلمداد گردد. تبرک به آب وضوی رسول خدا و باقی‌مانده آن، نه تنها با نهی ایشان روبه‌رو نشد؛ بلکه گاه خود به اصحاب می‌فرمود که به آن آب تبرک جویند.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج1، ص56.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==تبرک در سیره اهل بیت==<br /> <br /> در متون روایی و تاریخی، مواردی فراوان از تبرک‌جویی [[اهل بیت]] و امامان شیعه به پیامبر(ص) گزارش شده است. فاطمه، دختر پیامبر، پس از وفات ایشان بر مزارش حضور می‌یافت و خاک آن را به نشانه تبرک بر سر و صورت خویش می‌مالید.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ احقاق الحق، ج10، ص435.&lt;/ref&gt; تبرک‌جویی به قبر شریف پیامبر، سیره پیوسته امامان معصوم و اهل بیت بوده است.<br /> <br /> <br /> <br /> در منابع روایی، تبرک [[امام حسین]]،&lt;ref&gt;الفتوح، ج5، ص18-19؛ بحار الانوار، ج44، ص328.&lt;/ref&gt; [[امام صادق]]،&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج97، ص150-153.&lt;/ref&gt; [[امام رضا]]&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج80، ص314؛ ج93، ص153.&lt;/ref&gt; و [[امام جواد(ع)]]&lt;ref&gt;نک: الکافی، ج1، ص353؛ بحار الانوار، ج50، ص68.&lt;/ref&gt; به مزار پیامبر گزارش شده است. [[امام حسن(ع)]] نیز وصیت نمود که در صورت امکان، کنار مزار رسول خدا به خاک سپرده شود.&lt;ref&gt;فضائل الخمسه، ج3، ص256.&lt;/ref&gt; تبرک امام صادق(ع) به عصای پیامبر&lt;ref&gt;الکنی و الالقاب، ج1، ص27.&lt;/ref&gt; و نیز تبرک حضرت علی به باقی‌مانده حنوط پیامبر&lt;ref&gt;المستدرک، ج1، ص361.&lt;/ref&gt; شواهد دیگر این سیره است. از دیگر موارد برکت‌جویی اهل بیت، تبرک به سنگی در خانه حضرت زهرا است که محل نشستن ایشان بوده است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج2، ص58.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==تبرک در سیره صحابه و تابعین==<br /> <br /> [[صحابه]] نیز هم‌زمان با پیامبر و بعد از ایشان به وی تبرک می‌جستند. بررسی زندگانی پیامبر گرامی و چگونگی رفتار یاران ایشان حکایت از این دارد که مسلمانان در روزگار آغاز اسلام، به برکت‌جویی از وجود وی و امور متعلق به او اهتمام داشته‌اند.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; گاهی این اهتمام از سوی یک فرد چندان اوج می‌گرفت که گمان می‌رفت او مجنون شده است.&lt;ref&gt;سیر اعلام النبلاء، ج3، ص213.&lt;/ref&gt; از همین رو، صحابه به نگهداری آثار حضرت و بزرگداشت آن‌ها می‌پرداختند.<br /> <br /> تبرک به ایشان افزون بر دریافت آثار معنوی و فیض الهی از مسیر غیر طبیعی، به انگیزه اظهار ارادت و محبت به پیامبر و اهل بیت ایشان، از سوی خداوند و پیامبر نیز توصیه شده است؛ زیرا احترام به پیامبران و اولیا و آثار ایشان از مصداق‌های بزرگداشت شعائر الهی است&lt;ref&gt;البراهین الجلیه، ص57.&lt;/ref&gt; که قرآن بر آن تاکید کرده است: {{قلم رنگ|سبز|﴿وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللهِ فَاِنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ﴾}} ([[سوره حج]]، آیه 32) با دقت در موارد تبرک‌جویی اصحاب آشکار می‌شود که آنان افزون بر برکت‌جویی، در صدد بزرگداشت آن انسان بزرگ بوده‌اند. مواردی مانند تعظیم قبر و تربت مزار نبوی از سوی دختر پیامبر(ص)&lt;ref&gt;المغنی، ج2، ص410.&lt;/ref&gt; و امامان شیعه،&lt;ref&gt;الفتوح، ج5، ص18-19؛ بحار الانوار، ج44، ص328.&lt;/ref&gt; بر چشم نهادن موی پیامبر به دست احمد بن حنبل، و خودداری [[امام شافعی]] از اسب‌سواری در [[مدینه]] به این دلیل که آن جا محل گام‌های رسول خدا بوده است،&lt;ref&gt;ترتیب المدارک، ج2، ص53.&lt;/ref&gt; نشان می‌دهد که مسلمانان آغاز اسلام برای مکان‌ها و آثار منسوب به اولیای دین عظمتی خاص باور داشته‌اند و این تعظیم به واسطه انتساب به ولیّ خدا بوده است.<br /> <br /> ==انواع تبرک به پیامبر==<br /> <br /> تبرک‌جویی مسلمانان به رسول خدا بر سه‌گونه بوده است: تبرک به اجزایی از بدن ایشان، تبرک به اشیای متعلق به ایشان، و تبرک به مکان‌های مرتبط با ایشان.<br /> <br /> ===تبرک به موی پیامبر===<br /> <br /> یکی از اشیای مورد اهتمام مسلمانان در تبرک&lt;ref&gt;صحیح مسلم، نووی، ج15، ص82.&lt;/ref&gt; موهای پیامبر(ص) بوده است. اصحاب موی سر ایشان را برای تبرک و تیمن&lt;ref&gt;صحیح مسلم، ج7، ص79؛ صحیح مسلم، نووی، ج15، ص82.&lt;/ref&gt; نزد خویش نگاه می‌داشتند.&lt;ref&gt;فتح الباری، ج6، ص148.&lt;/ref&gt; آورده‌اند هنگامی که رسول خدا موی سرش را اصلاح می‌کرد، اصحاب گرد او می‌گشتند و هر تار مویی که بر زمین می‌افتاد، برای تبرک برمی‌داشتند.&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج17، ص32.&lt;/ref&gt; [[خالد بن ولید]] برای تبرک و به امید پیروزی، در جنگ‌ها پیشانی‌بندی می‌بست که چند تار از موهای رسول خدا در آن قرار داشت.&lt;ref&gt;تاریخ الخمیس، ج2، ص151؛ سبل الهدی، ج2، ص16.&lt;/ref&gt; احمد بن حنبل نیز به موی پیامبر تبرک می‌جسته است.&lt;ref&gt;صفة الصفوه، ج1، ص547.&lt;/ref&gt; تبرک به عرق ایشان هم میان اصحاب گزارش شده است. تبرک [[انس بن مالک]]&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج7، ص140.&lt;/ref&gt; و امّ سلیم&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج7، ص140؛ فتح الباری، ج6، ص417؛ صحیح مسلم، ج7، ص81.&lt;/ref&gt; به عرق ایشان از گزارش‌های معتبر در این زمینه است.<br /> <br /> ===تبرک به ناخن پیامبر===<br /> <br /> ناخن رسول خدا&lt;ref&gt;دلائل النبوه، ج5، ص441.&lt;/ref&gt; که گاهی ایشان آن را برای تبرک میان اصحاب تقسیم می‌نمود،&lt;ref&gt;المواهب اللدنیه، ج3، ص495.&lt;/ref&gt; باقی‌مانده آب آشامیدنی&lt;ref&gt;الطبقات، ج1، ص184.&lt;/ref&gt; ایشان،&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج6، ص252-253؛ فتح الباری، ج10، ص85، 89.&lt;/ref&gt; آب بئر بضاعه&lt;ref&gt;مفاهیم یجب ان تصحح، ص220.&lt;/ref&gt; که با آشامیدن پیامبر متبرک شده است، و آب وضوی پیامبر از موارد تبرک‌جویی اصحاب بوده است.&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج17، ص32.&lt;/ref&gt; حتی گاه اصحاب آب وضوی پیامبر را می‌نوشیدند.&lt;ref&gt;اسد الغابه، ج2، ص258؛اسد الغابه، ج5، ص634.&lt;/ref&gt; آورده‌اند که صحابه دهانه مشکی را که پیامبر از آن آب آشامیده بود، بریدند و به قصد تبرک بردند.&lt;ref&gt;الاستیعاب، ج4، ص1907.&lt;/ref&gt; در منابع تاریخی، نام 20 چشمه و چاه آمده که با آشامیدن پیامبر متبرّک شده و مورد اهتمام اصحاب بوده‌اند.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج3، ص119-150.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تبرک به وسایل پیامبر===<br /> <br /> وسیله‌های متعلق به پیامبر نیز مورد تبرک بوده است.&lt;ref&gt;التبرک، میانجی، ص123، 171.&lt;/ref&gt; لباس،&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج7، ص42؛ صحیح مسلم، ج7، ص116.&lt;/ref&gt; عبا،&lt;ref&gt;التبرک، میانجی، ص177؛ اسد الغابه، ج3، ص154؛ الاصابه، ج4، ص68.&lt;/ref&gt; عمامه،&lt;ref&gt;السنن الکبری، ج5، ص476؛ اکمال الکمال، ص283.&lt;/ref&gt; کفش&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج8، ص113.&lt;/ref&gt; و سجاده نبوی&lt;ref&gt;نک: التبرک، میانجی، ص25.&lt;/ref&gt; از جمله این موارد است. مسلمانان حتی به دستی که در [[بیعت]] با رسول خدا با ایشان در تماس بوده، تبرک می‌جستند.&lt;ref&gt;مجمع الزوائد، ج9، ص325؛ فتح الباری، ج6، ص148.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تبرک به اماکن منسوب به پیامبر===<br /> <br /> مسلمانان آغاز اسلام به مکان‌هایی که با پیامبر نسبت داشت و ایشان در آن جا نماز خوانده&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج1، ص124؛ اسد الغابه، ج3، ص227.&lt;/ref&gt; یا نشسته بود،&lt;ref&gt;فتح الباری، ج1، ص426.&lt;/ref&gt; تبرک می‌جستند. آنان کوشیدند تا فهرست مکان‌هایی را که پیامبر بر آن گام نهاده بود، ثبت کنند. حتی در آغاز اسلام، برای زیارت [[مسجد قبا]]، درست همان کوچه‌ها و راه‌هایی را طی می‌کردند که رسول خدا پیموده بود.&lt;ref&gt;تاریخ المدینه، ج1، ص56-57.&lt;/ref&gt; فهرست این مکان‌ها در سده سوم ق. به دست [[فاکهی]] با عنوان «المواضع التی دخلها رسول الله» ثبت گشته&lt;ref&gt;اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص91.&lt;/ref&gt; و در برخی منابع دیگر یاد گشته است.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج3، ص5-7.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عبدالله بن عمر]] اهتمامی ویژه به این امر داشت و در مکان‌های منسوب به پیامبر(ص) نماز می‌خواند.&lt;ref&gt;نک: صحیح البخاری، ج1، ص124؛ البدایة و النهایه، ج5، ص149-150.&lt;/ref&gt; البته برخی از مخالفان تبرک‌جویی، این کار وی را بر پایه اجتهاد شخصی می‌دانند. اما بعضی بر پایه همین روایات و نقل‌ها بر آنند که پی‌جویی آثار پیامبر(ص) و تبرک به آن مستحب است.&lt;ref&gt;فتح الباری، ج1، ص471.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مکان‌های متبرک پیامبر در مکه===<br /> <br /> برخی از این مکان‌ها که در [[مکه]] قرار داشته‌اند، عبارتند از:<br /> <br /> محل تولد&lt;ref&gt;شرح الزرقانی علی المواهب اللدنیه، ج1، ص258.&lt;/ref&gt; و جایی که پیامبر شترهای خود را در [[حج]] قربانی می‌کرد&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج6، ص236.&lt;/ref&gt;؛ مسجد محل آغاز هجرت پیامبر از مکه و نیز مسجد بنا شده در آن منطقه&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص158.&lt;/ref&gt;؛ [[مسجد الغنم]] که پس از [[فتح مکه]]، مشرکان در آن جا با پیامبر بیعت کردند&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;؛ [[مسجد خیف|مسجد خَیْف]] که محل [[خطبه حجة الوداع]]&lt;ref&gt;الکافی، ج1، ص403؛ اخبار مکه، فاکهی، ج4، ص270.&lt;/ref&gt; و نماز 700 پیامبر است&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص214.&lt;/ref&gt; و به نماز خواندن در آن بسیار سفارش شده است&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص519؛ من لا یحضره الفقیه، ج1، ص230.&lt;/ref&gt;؛ [[مسجد ردم الاعلی]]؛ [[مسجد مختفی]]؛ [[خانه‌ ام‌هانی]]؛ مسجدی در راه [[ذی‌طوی]]؛ [[مسجد عریض|مسجد عُرَیض]]&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص99-104، 228.&lt;/ref&gt;؛ خانه [[خدیجه(س)]] که مکان تولد فاطمه زهرا(س) بوده است؛&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص125.&lt;/ref&gt; خانه [[ارقم بن ابی‌ارقم]] که محل پنهان شدن مسلمانان از هجوم مشرکان مکه بوده&lt;ref&gt;اخبار مکه، فاکهی، ج4، ص14.&lt;/ref&gt;؛ [[مسجد الغدیر]] در مکان خواندن [[خطبه غدیر]]&lt;ref&gt;من لا یحضره الفقیه، ج1، ص229.&lt;/ref&gt;؛ مسجد الجن، جایگاه بیعت جنیان با پیامبر&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص93.&lt;/ref&gt;؛ سنگ در نزدیک [[قبة الوحی]] در [[مسجدالحرام]] که به پیغمبر سلام نموده است&lt;ref&gt;رحلة ابن بطوطه، ج1، ص379-380.&lt;/ref&gt;؛ سنگی نزدیک مکه که پیامبر در بازگشت از [[عمره]] روی آن استراحت نموده است&lt;ref&gt;رحلة ابن بطوطه، ج1، ص382.&lt;/ref&gt;؛ سنگی در گوشه مسجدالحرام که نقش گام‌های مبارک پیامبر بر آن قرار داشته است.&lt;ref&gt;سفرنامه ناصر خسرو، ص128.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با وجود این پشتوانه‌ها و سیره پیوسته و قطعی مسلمانان در برکت‌جویی، شماری از وهابیان باور دارند که تبرک جستن هنگام زندگانی پیامبر اسلام(ص) به دلیل رفتار صحابه و عدم منع پیامبر مشروع بوده است؛ اما پس از وفات ایشان، صحابه و مسلمانان به صورت مطلق این رفتار را ترک نمودند. بنا بر این، برکت‌جویی ویژه دوران حیات پیامبر(ص) بوده که ولایت ایشان بر مسلمانان جریان داشته&lt;ref&gt;الاعتصام، ص294-296.&lt;/ref&gt;؛ اما پس از وفات او جایز نیست.&lt;ref&gt;حکم الجدیرة بالاذاعه، ص46.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> افزون بر پشتوانه‌های یاد شده، پاسخ دیگر آن است که پیامبر اسلام(ص) دارای زندگانی برزخی است و بر پایه برخی روایات، ایشان سلام افراد به خود را می‌شنود و پاسخ می‌دهد.&lt;ref&gt;شفاء السقام، ص119؛ مفاهیم یجب ان تصحح، ص71.&lt;/ref&gt; پس ولایت او منحصر به هنگام حیاتش نیست و پس از وفاتش نیز جریان دارد. شواهد تاریخی نیز نشان می‌دهند که تبرک‌جویی همواره پس از وفات پیامبر مورد اهتمام اصحاب و [[تابعین]] بوده است.&lt;ref&gt;صحیح البخاری، ج4، ص46.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مکان‌های متبرک پیامبر در مدینه===<br /> <br /> یکی از دیگر مکان‌های متبرک مدینه، منبر&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص553؛ الجواب الباهر، ج1، ص73؛ الشفاء، ج2، ص57.&lt;/ref&gt; و روضه نبوی است که دعا خواندن کنار آن از آداب دینی مورد اتفاق مسلمانان بوده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج14، ص344.&lt;/ref&gt; مسلمانان تربت پیامبر را برای تبرک برمی‌داشتند. این کار به‌اندازه‌ای رواج یافت که عایشه دستور داد دیواری پیشاپیش قبر پیامبر بنا نهند.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج1، ص94.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> آورده‌اند که چون صحابه به [[مسجدالنبی]] وارد می‌شدند، قسمتی از منبر را که کنار قبر پیامبر بود، می‌گرفتند و رو به [[قبله]] دعا می‌کردند.&lt;ref&gt;الشفاء، ج2، ص86.&lt;/ref&gt; هنگامی که مردم مدینه از خشکسالی شکایت داشتند، به سفارش عایشه، سوراخی بالای [[روضه پیامبر]] گشودند و به برکت قبر پیامبر بر مردم باران بارید.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج2، ص115.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این‌که [[ابوبکر]] و [[عمر]] خواستند کنار قبر پیامبر به خاک سپرده شوند، جز متبرک شدن به ایشان وجهی نداشته است.&lt;ref&gt;کشف الارتیاب، ص344؛ التبرک، میانجی، ص157.&lt;/ref&gt; از دیگر مکان‌های متبرک مدینه، می‌توان به این موارد اشاره کرد: [[غار ثور]]، [[غار حراء]]،&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج57، ص223.&lt;/ref&gt; [[مسجد شجره]] که محل احرام پیامبر بوده است،&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص248.&lt;/ref&gt; [[مسجد الاجابه]] که پیامبر در بازگشت از عمره در آن نماز خوانده بود و مردم آن را برای تبرک می‌بوسند،&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص142.&lt;/ref&gt; [[مسجد البغله]]، [[مسجد الفتح]]،&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج4، ص309.&lt;/ref&gt; مسجد قبا که نماز در آن پاداش فراوان دارد،&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج5، ص285-286.&lt;/ref&gt; [[مشربه‌ ام‌ابراهیم]]،&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص560.&lt;/ref&gt; [[مسجد فضیخ]]، [[قبور شهیدان احد]]، [[مسجد احزاب]] یا فتح،&lt;ref&gt;من لا یحضره الفقیه، ج1، ص229.&lt;/ref&gt; [[مسجد عتبان بن مالک]].&lt;ref&gt;آثار اسلامی، ص207-208.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تبرک به این مکان‌ها که یا پس از وفات پیامبر بنا شده‌اند و یا پس از ایشان بازسازی گشته‌اند، دلیل بطلان دیدگاه شماری از وهابیان است که باور دارند تبرک پس از وفات پیامبر تنها در باره آثاری مجاز است که با بدن پیامبر تماس داشته و صحابه نیز به این موارد تبرک می‌جستند.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص252.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> آن‌ها تبرک به مواردی مانند در و دیوار مسجدالحرام و مسجدالنبی و نیز [[ضریح نبوی]] را جایز نمی‌شمرند&lt;ref&gt;التبرک و التوسل، ص40-41.&lt;/ref&gt; و این کار را در زمره رفتار بت‌پرستان و مشرکان می‌دانند.&lt;ref&gt;نک: کشف الارتیاب، ص342-343.&lt;/ref&gt; اما چنان‌که گفتیم، ادله و شواهد آشکار بر جواز تبرک به آثار نبوی پس از زندگانی ایشان، حتی در مواردی که با بدن پیامبر در تماس نبوده، دلالت دارند. فتوای احمد بن حنبل در جواز مسح منبر و روضه نبوی نیز این سخن را تایید می‌کند.&lt;ref&gt;العلل و معرفة الرجال، ج2، ص492.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نکته مغفول در نظر این گروه، تفاوت برکت‌جویی مسلمانان با کار مشرکان است. قصد مسلمانان در زیارت قبور و بارگاه اولیای دین، خود صاحب قبر و بارگاه است، نه سنگ و خاک و دیوار. اما مشرکان به خود بت‌ها نظر دارند. [[ابوایوب انصاری]] در پاسخ به اعتراض مروان در باره قرار دادن صورتش بر قبر نبوی، بیان کرد که قصدش زیارت پیامبر است، نه زیارت سنگ و خاک.&lt;ref&gt;المستدرک، ج4، ص515.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==تبرک‌جویی به غیر پیامبر==<br /> <br /> مسلمانان افزون بر تبرک به پیامبر(ص)، به افراد یا چیزهای دیگر نیز تبرک می‌جسته‌اند. این رفتار در روزگار خود پیامبر نیز انجام می‌گرفته است. آورده‌اند که پیامبر(ص) به عرق پیشانی [[حضرت علی(ع)]] تبرّک جسته است.&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه، ج9، ص169؛ المناقب، ص85.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> موارد دیگر تبرک به غیر پیامبر، عبارتند از: [[قرآن کریم]]،&lt;ref&gt;کنز العمال، ج1، ص519.&lt;/ref&gt; حجرالاسود،&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج1، ص330.&lt;/ref&gt; پرچم امام حسن و امام حسین(ع)، شمشیر [[جعفر طیار]]، قرآن منسوب به علی بن ابی‌طالب(ع)، [[پرده کعبه]]،&lt;ref&gt;الکافی، ج4، ص229؛ آثار اسلامی، ص70.&lt;/ref&gt; غذای اهل بیت(ع)،&lt;ref&gt;دعائم الاسلام، ج2، ص104؛ مستدرک الوسائل، ج16، ص329.&lt;/ref&gt; امام حسین(ع)، [[عباس بن عبدالمطلب]]، علی بن ابی‌طالب(ع)،&lt;ref&gt;السجود علی الارض، ص132.&lt;/ref&gt; نیم‌خورده مؤمن،&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج25، ص263.&lt;/ref&gt; آب فرات،&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج14، ص404-407.&lt;/ref&gt; [[آب زمزم]]،&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج96، ص244-245.&lt;/ref&gt; خاک مدینه،&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج1، ص68.&lt;/ref&gt; [[خانه عقیل بن ابی‌طالب]]، [[مسجد کوفه]].&lt;ref&gt;بحار الانوار، ج97، ص396.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تبرک به قبور غیر پیامبر===<br /> <br /> تبرک به قبور نیز در میان مسلمانان منحصر به قبر پیامبر نبوده است. آنان به قبرهای صحابه و تابعین و صالحان نیز متبرک می‌شدند.&lt;ref&gt;التبرک، بیاتی، ج5، ص11.&lt;/ref&gt; سبکی باور دارد که از دیدگاه دین، حتی تبرک به قبرهای برخی از اموات صالح جایز است.&lt;ref&gt;شفاء السقام، ص196.&lt;/ref&gt; شماری از موارد تبرک‌جویی صحابه و تابعین عبارتند از:<br /> <br /> تربت امام حسین(ع)&lt;ref&gt;التبرک، میانجی، ص267.&lt;/ref&gt; و نیز مزارهای این افراد: علی بن موسی الرضا(ع)،&lt;ref&gt;تهذیب التهذیب، ج7، ص339.&lt;/ref&gt; [[موسی بن جعفر(ع)]]،&lt;ref&gt;وفیات الاعیان، ج5، ص310.&lt;/ref&gt; [[حمزة بن عبدالمطلب]] در [[منطقه احد]]،&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج1، ص96.&lt;/ref&gt; [[بلال حبشی]] در شام،&lt;ref&gt;رحلة ابن جبیر، ص226؛ جغرافیای حافظ ابرو، ج1، ص335.&lt;/ref&gt; ابوایوب انصاری در [[استانبول]]،&lt;ref&gt;اسد الغابه، ج2، ص82.&lt;/ref&gt; [[سیده نفیسه]]&lt;ref&gt;المواهب اللدنیه، ج2، ص688.&lt;/ref&gt; در [[مصر]]، [[سعید بن جبیر]] در واسط میان [[بصره]] و [[کوفه]]،&lt;ref&gt;شذرات الذهب، ج1، ص386.&lt;/ref&gt; [[ابوعوانه]] از دانشمندان حدیث در [[اسفراین]].&lt;ref&gt;مسالک الابصار، ج5، ص460.&lt;/ref&gt; همچنین در [[عسقلان]] جایی به نام «مشهد راس الحسین» دارای ضریح و مسجدی است که برخی باور دارند سر مبارک امام حسین در آن جا است و مردم سرزمین‌های گوناگون به آن تبرک می‌جویند.&lt;ref&gt;آثار البلاد، ص222؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص205.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> قبرهای افرادی صالح در منطقه [[لوشه]]&lt;ref&gt;آثار البلاد، ص502.&lt;/ref&gt; و [[شیخ صالح قطب‌الدین بختیار کعکی]] در [[دهلی]]&lt;ref&gt;رحلة ابن بطوطه، ج3، ص113.&lt;/ref&gt; نیز مورد تبرک بوده است.<br /> <br /> ==عدم اختصاص تبرک به پیامبر==<br /> <br /> با این ادله و شواهد، اختصاص تبرک به پیامبر(ص)&lt;ref&gt;الاعتصام، ص294-296.&lt;/ref&gt; نادرست است. نیز نمی‌توان ادعا کرد که صحابه به سبب پیشگیری از افتادن در [[شرک]]&lt;ref&gt;التحذیر من تعظیم الآثار، ج1، ص26-27؛ تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص337-338.&lt;/ref&gt; و [[غلو]]&lt;ref&gt;الحکم الجدیرة بالاذاعه، ص46؛ التبرک، جدیع، ص268.&lt;/ref&gt; از تبرک‌جویی به غیر پیامبر خودداری می‌نمودند.&lt;ref&gt;الاعتصام، ص295؛ الحکم الجدیرة بالاذاعه، ص46.&lt;/ref&gt; از همین روی، شماری از فقیهان اهل سنت فتوا داده‌اند که تبرک به آثار صالحان&lt;ref&gt;صحیح مسلم، نووی، ج15، ص82؛ فتح الباری، ج10، ص277.&lt;/ref&gt; و قبر نبوی و مکان‌های مشرفه&lt;ref&gt;عمدة القاری، ج9، ص241.&lt;/ref&gt; جایز است و حتی بوسیدن دست و پای صالحان و دانشوران نیز در باور برخی از دانشمندان اهل سنت جایز شمرده شده است.&lt;ref&gt;عمدة القاری، ج9، ص241.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[علی بن میمون]] از امام شافعی گزارش می‌کند که او به [[ابوحنیفه]] متبرک می‌شده و برای گزاردن حاجت نزد قبر او می‌آمده است.&lt;ref&gt;الاصول الاربعة فی تردید الوهابیه، ص35.&lt;/ref&gt; نیز آورده‌اند که احمد بن حنبل لباس امام شافعی را شست و آب بازمانده از آن را نوشید.&lt;ref&gt;عمدة القاری، ج9، ص241.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تبرک [[سفیان ثوری]]، از افراد مورد احترام اهل سنت، به [[عمرو بن قیس]]&lt;ref&gt;التذکرة فی احوال الموتی، ص476.&lt;/ref&gt; و نیز تبرک به لباس و خاک قدم [[ابواسحاق شیرازی]] در منابع روایی و تاریخی گزارش شده است.&lt;ref&gt;طبقات الشافعیة الکبری، ج4، ص219-220.&lt;/ref&gt; در تشییع جنازه [[ابن‌تیمیه]] نیز برخی به جنازه او تبرک می‌جستند.&lt;ref&gt;البدایة و النهایه، ج14، ص135-136&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==برای مطالعه بیشتر==<br /> <br /> *''' تبرک الصحابة بآثار رسول الله'''، محمد طاهر کردی مکی؛<br /> <br /> *'''التبرک'''، علی احمدی میانجی؛<br /> <br /> *'''التبرک المشروع و التبرک الممنوع'''، علی بن نفیع علیانی؛<br /> <br /> *'''التبرک انواعه و احکامه'''، ناصر بن عبدالرحمن جدیع؛<br /> <br /> *'''تبرک و قبور'''، سید حسن طاهری خرم‌آبادی؛<br /> <br /> *'''التوسل بالنبی(ص) و التبرک بآثاره'''، مرتضی عسکری؛<br /> <br /> *'''اقناع المؤمنین بتبرک الصالحین'''، عثمان بن شیخ شافعی؛<br /> <br /> *'''وهابیت و تبرک'''، علی اصغر رضوانی.<br /> ==پیوند به بیرون==<br /> <br /> *[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/301404/ علی احمدی، مجله الهادی، «تبرک الصحابة بآثار الرسول(ص)»، سال 1358 - شماره 34 (16 ص - از 109-124).]<br /> * [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1115337/ حمزه‌علی بهرامی و علی تقوی، مجله معرفت، «نگاهی به اعتقاد وهابیان در باب تبرک از منظر قرآن و سنت»، دی 1394 - شماره 217 علمی-ترویجی (وزارت علوم)، (16 ص- از 83-98).]<br /> *[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/926947/ محمدتقی رهبر، مجله میقات حج، «صحابه و تبرک به آثار پیامبر(ص)»، تابستان 1382 - شماره 44، (17 ص - از 192-208).]<br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع ==<br /> <br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{دانشنامه<br /> <br /> | آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7528<br /> <br /> | عنوان = تبرک<br /> <br /> | نویسنده = حسن رضایی<br /> <br /> }}<br /> <br /> *'''آثار اسلامي مكه و مدينه''': رسول جعفريان، قم، مشعر، 1386ش؛<br /> <br /> *'''آثار البلاد''': زكريا بن محمد القزويني (م.682ق.)، ترجمه: ميرزا جهانگير، تهران، امير كبير، 1373ش؛<br /> <br /> *'''آلاء الرحمن''': البلاغي (م.1352ق.)، تهران، بعثت، 1420ق؛<br /> <br /> *'''احسن الحديث''': سيد علي اكبر قرشي، تهران، بنياد بعثت، 1366ق؛<br /> <br /> *'''احقاق الحق''': نورالله الحسيني الشوشتري (م.1019ق.)، تعليقات: شهاب الدين نجفي، قم، مكتبة النجفي، 1406ق؛<br /> <br /> *'''احكام القرآن''': ابن العربي (م.543ق.)، به كوشش محمد عطاء، لبنان، دار الفكر؛<br /> <br /> *'''اخبار مكه''': الازرقي (م.248ق.)، به كوشش رشدي الصالح، مكه، مكتبة الثقافه، 1415ق؛<br /> <br /> *'''اخبار مكه''': الفاكهي (م.279ق.)، به كوشش ابن دهيش، بيروت، دار خضر، 1414ق؛<br /> <br /> *'''ارشاد الاذهان الي تفسير القرآن''': محمد سبزواري (م.1409ق.)، بيروت، دار التعارف، 1419ق؛<br /> <br /> *'''ازالة الخفاء عن خلافة الخلفاء''': ولي الله محدث دهلوي، پاکستان، سهيل اکيديمي، 1396ق؛<br /> <br /> *'''اسد الغابه''': ابن اثير (م.630ق.)، بيروت، دار الكتاب العربي؛<br /> <br /> *'''الاستيعاب''': ابن عبدالبر (م.463ق.)، به كوشش البجاوي، بيروت، دار الجيل، 1412ق؛<br /> <br /> *'''الاصابه''': ابن حجر العسقلاني (م.852ق.)، به كوشش علي معوض و عادل عبدالموجود، بيروت، دار الكتب العلميه، 1415ق؛<br /> <br /> *'''الاصول الاربعة في ترديد الوهابيه''': حکيم معراج الدين (م.1346ق.)، به کوشش مولوي، استانبول، اشيق؛<br /> <br /> *'''الاعتصام''': الشاطبي (م.790ق.)، به كوشش عبدالرزاق المهدي، بيروت، دار الكتاب العربي، 1417ق؛<br /> <br /> *'''اقتضاء الصراط المستقيم''': ابن تيميه (م.728ق.)، به کوشش ناصر عبدالکريم، بيروت، دار عالم الکتاب، 1419ق؛<br /> <br /> *'''بحار الانوار''': المجلسي (م.1110ق.)، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1403ق؛<br /> <br /> *'''البحر المحيط''': ابوحيان الاندلسي (م.754ق.)، بيروت، دار الفكر، 1412ق؛<br /> <br /> *'''البحر المديد''': ابن عجيبه (م.1224ق.)، به كوشش القرشي، قاهره، حسن عباس زكي، 1419ق؛<br /> <br /> *'''البداية و النهايه''': ابن كثير (م.774ق.)، بيروت، مكتبة المعارف؛<br /> <br /> *'''البراهين الجليلة في رفع تشکيکات الوهابيه''': محمد حسن قزويني، قاهره، 1397ق؛<br /> <br /> *'''تاريخ الخميس''': حسين الدياربكري (م.966ق.)، بيروت، مؤسسة شعبان، 1283ق؛<br /> <br /> *'''تاريخ المدينة المنوره''': ابن شبّه (م.262ق.)، به كوشش شلتوت، قم، دار الفكر، 1410ق؛<br /> <br /> *'''تبرک الصحابه''': محمد طاهر بن عبدالقادر، جده، دار المنهاج، 1433ق؛<br /> <br /> *'''التبرک''': صباح البياتي، مرکز الابحاث العقائديه؛<br /> <br /> *'''التبرك''': علي الاحمدي الميانجي، تهران، مشعر، 1422ق؛<br /> <br /> *'''التبرک انواعه و احکامه''': ناصر بن عبدالرحمن الجديع، رياض، مکتبة الرشد، 1421ق؛<br /> <br /> *'''التبرک و التوسل و الصلح مع العدوّ الصيهوني''': فتح الله بن تقي النجار، تهران، مشعر، 1428؛<br /> <br /> *'''تبيين القرآن''': سيد محمد الشيرازي، کربلا، المجتبي، 1389ق؛<br /> <br /> *'''التحقيق''': المصطفوي، تهران، وزارت ارشاد، 1374ش؛<br /> <br /> *'''التحذير من تعظيم الآثار غير المشروعه''': عبدالمحسن بن حمد العباد البدر، مصر، دار الحديثه، 1425ق؛<br /> <br /> *'''التذکرة في احوال الموتي و امور الآخره''': قرطبي، المکتبة الاسلاميه؛<br /> <br /> *'''ترتيب المدارک''': قاضي عياض (م.544ق.)، به کوشش گروهي از نويسندگان، مغرب، مطبعة فضالة المحمديه، 1981م؛<br /> <br /> *'''تسنيم''': جوادي آملي، قم، اسراء، 1378ش؛<br /> <br /> *'''تسهيل العقيدة الاسلاميه''': عبدالله بن عبدالعزيز الجبرين، رياض، دار العصيمي؛<br /> <br /> *'''تفسير ابن كثير (تفسير القرآن العظيم)''': ابن كثير (م.774ق.)، به كوشش شمس الدين، بيروت، دار الكتب العلميه، 1419ق؛<br /> <br /> *'''تفسير الجلالين''': جلال الدين المحلي (م.864ق.)، جلال الدين السيوطي (م.911ق.)، بيروت، النور، 1416ق؛<br /> <br /> *'''تفسير القمي''': القمي (م.307ق.)، به كوشش الجزائري، قم، دار الكتاب، 1404ق؛<br /> <br /> *'''التفسير الكبير''': الفخر الرازي (م.606ق.)، بيروت، دار الكتب العلميه، 1421ق؛<br /> <br /> *'''تفسير بيضاوي (انوار التنزيل)''': البيضاوي (م.685ق.)، به كوشش مرعشلي، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1418ق؛<br /> <br /> *'''تفسير سمرقندي (بحر العلوم)''': السمرقندي (م.375ق.)، به كوشش عمر بن غرامه، بيروت، دار الفكر، 1416ق؛<br /> <br /> *'''تفسير شاهي (آيات الاحكام)''': ابوالفتح جرجاني (م.976ق.)، به كوشش اشراقي، تهران، نويد، 1362ش؛<br /> <br /> *'''تفسير شريف لاهيجي''': شريف لاهيجي (م.1088ق.)، به كوشش حسيني و آيتي، انتشارات علمي، 1363ش؛<br /> <br /> *'''تفسير قرطبي (الجامع لاحكام القرآن)''': القرطبي (م.671ق.)، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1405ق؛<br /> <br /> *'''توحيد در قرآن''': جوادي آملي، قم، اسراء، 1383ش؛<br /> <br /> *'''التوحيد''': صالح بن فوزان، رياض، وزارت اوقاف، 1423ق؛<br /> <br /> *'''تهذيب الاصول''': تقريرات بحث امام خميني1، السبحاني، تهران، نشر آثار امام، 1423ق؛<br /> <br /> *'''تهذيب التهذيب''': ابن حجر العسقلاني (م.852ق.)، به كوشش مصطفي، بيروت، دار الكتب العلميه، 1415ق؛<br /> <br /> *'''جامع الاحاديث''': جلال الدين السيوطي (م.911ق.)؛<br /> <br /> *'''جامع العلوم و الحکم''': عبدالرحمن السلامي (م.795ق.)، به کوشش الارنؤوط و ابراهيم باجس، بيروت، الرساله، 1408ق؛<br /> <br /> *'''جغرافياي حافظ ابرو''': عبدالله حافظ ابرو (م.833ق.)، به کوشش سجادي، تهران، ميراث مکتوب، 1375ش؛<br /> <br /> *'''جلاء الافهام في الصلاة و السلام علي خير الانام''': ابن قيم الجوزيه (م.751ق.)، به کوشش الارنؤوط، کويت، دار العروبه، 1407ق؛<br /> <br /> *'''الجواب الباهر لزوار المقابر''': ابن تيميه (م.728ق.)؛<br /> <br /> *'''جوامع الجامع''': الطبرسي (م.548ق.)، به كوشش گرجي، تهران، 1378ش؛<br /> <br /> *'''جواهر الكلام''': النجفي (م.1266ق.)، به كوشش قوچاني و ديگران، بيروت، دار احياء التراث العربي؛<br /> <br /> *'''حکم الجديرة بالاذاعه''': عبدالرحمن السلامي (م.795ق.)، به کوشش الارنؤوط، دمشق، دار المأمون، 1990م؛<br /> <br /> *'''دائرة المعارف بزرگ اسلامي''': زير نظر بجنوردي، تهران، مركز دائرة المعارف بزرگ، 1372ش؛<br /> <br /> *'''الدر المنثور''': السيوطي (م.911ق.)، بيروت، دار المعرفه، 1365ق؛<br /> <br /> *'''دعائم الاسلام''': النعمان المغربي (م.363ق.)، به كوشش فيضي، قاهره، دار المعارف، 1383ق؛<br /> <br /> *'''دلائل النبوه''': البيهقي (م.458ق.)، به كوشش عبدالمعطي، بيروت، دار الكتب العلميه، 1405ق؛<br /> <br /> *'''رحلة ابن بطوطه''': ابن بطوطه (م.779ق.)، به كوشش التازي، الرباط، المملكة المغربيه، 1417ق؛<br /> <br /> *'''رحلة ابن جبير''': محمد بن احمد (م.614ق.)، بيروت، دار مكتبة الهلال، 1986م؛<br /> <br /> *'''روح المعاني''': الآلوسي (م.1270ق.)، به كوشش عبدالباري، بيروت، دار الكتب العلميه، 1415ق؛<br /> <br /> *'''زيارة القبور و الاستنجاد بالمقبور''': ابن تيميه (م.728ق.)، رياض، ادارة العامه، 1410ق؛<br /> <br /> *'''سبل الهدي''': محمد بن يوسف الصالحي (م.942ق.)، به كوشش عادل احمد و علي محمد، بيروت، دار الكتب العلميه، 1414ق؛<br /> <br /> *'''السجود علي الارض''': علي احمدي، بيروت، مرکز جواد، 1414ق؛<br /> <br /> *'''سفرنامه ناصر خسرو''': ناصر خسرو (م.481ق.)، تهران، زوّار، 1381ش؛<br /> <br /> *'''سلفي‌گري و پاسخ به شبهات''': علي اصغر رضواني، قم، مسجد جمکران، 1384ش؛<br /> <br /> *'''سنن ابن ماجه''': ابن ماجه (م.275ق.)، به كوشش محمد فؤاد، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1395ق؛<br /> <br /> *'''السنن الكبري''': البيهقي (م.458ق.)، بيروت، دار الفكر؛<br /> <br /> *'''سير اعلام النبلاء''': الذهبي (م.748ق.)، به كوشش گروهي از محققان، بيروت، الرساله، 1413ق؛<br /> <br /> *'''شذرات الذهب''': عبدالحي بن العماد (م.1089ق.)، به كوشش الارنؤوط، بيروت، دار ابن كثير، 1406ق؛<br /> <br /> *'''شرح الزرقاني علي المواهب اللدنيه''': محمد الزرقاني (م.1122ق.)، قاهره، دار الکتب العلميه، 1417ق؛<br /> <br /> *'''شرح نهج البلاغه''': ابن ابي‌الحديد (م.656ق.)، به كوشش محمد ابوالفضل، دار احياء الكتب العربيه، 1378ق؛<br /> <br /> *'''شفاء السقام''': تقي الدين السبكي (م.756ق.)، به كوشش الحسيني الجلالي، 1419ق؛<br /> <br /> *'''الشفاء بتعريف حقوق المصطفي9''': قاضي عياض (م.544ق.)، بيروت، دار الفكر، 1409ق؛<br /> <br /> *'''الصحاح''': الجوهري (م.393ق.)، به كوشش العطار، بيروت، دار العلم للملايين، 1407ق؛<br /> <br /> *'''صحيح البخاري''': البخاري (م.256ق.)، بيروت، دار الفكر، 1401ق؛<br /> <br /> *'''صحيح مسلم بشرح النووي''': النووي (م.676ق.)، بيروت، دار الكتاب العربي، 1407ق؛<br /> <br /> *'''صحيح مسلم''': مسلم (م.261ق.)، بيروت، دار الفكر؛<br /> <br /> *'''صفة الصفوة''': ابوالفرج الجوزي (م.597ق.)، بيروت، دار الجيل، 1412ق؛<br /> <br /> *'''طبقات الشافعية الکبري''': تاج‌ الدين السبکي (م.771ق.)، به کوشش الطناحي و عبدالفتاح، هجر للطباعة و النشر، 1413ق؛<br /> <br /> *'''الطبقات الكبري''': ابن سعد (م.230ق.)، بيروت، دار صادر؛<br /> <br /> *'''العبوديه''': ابن تيميه (م.728ق.)، به کوشش الشاويش، بيروت، المکتب الاسلامي، 1426ق؛<br /> <br /> *'''العلل و معرفة الرجال''': احمد بن حنبل (م.241ق.)، به کوشش وصي ‌الله، بيروت، المکتب الاسلامي، 1408ق؛<br /> <br /> *'''عمدة القاري''': العيني (م.855ق.)، بيروت، دار احياء التراث العربي؛<br /> <br /> *'''الغدير''': الاميني (م.1390ق.)، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1366ش؛<br /> <br /> *'''فتح الباري''': ابن حجر العسقلاني (م.852ق.)، بيروت، دار المعرفه؛<br /> <br /> *'''فتح القدير''': الشوكاني (م.1250ق.)، بيروت، دار ابن كثير، 1414ق؛<br /> <br /> *'''الفتوح''': ابن اعثم الكوفي (م.314ق.)، به كوشش علي شيري، بيروت، دار الاضواء، 1411ق؛<br /> <br /> *'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت''': سيد محمود شاهرودي، قم، دائرة المعارف فقه اسلامي، 1382ش؛<br /> <br /> *'''فضائل الخمسة من الصحاح الستة و غيرها''': مرتضي حسيني فيروزآبادي، بيروت، اعلمي، 1393ق؛<br /> <br /> *'''في ظلال التوحيد''': جعفر سبحاني، قم، مؤسسه امام صادق7، 1412ق؛<br /> <br /> *'''قاموس قرآن''': علي اكبر قرشي، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1371ش؛<br /> <br /> *'''الكافي''': الكليني (م.329ق.)، به كوشش غفاري، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1375ش؛<br /> <br /> *'''كتاب مقدس''': ترجمه: فاضل خان همداني، ويليام گلن، هنري مرتن، تهران، اساطير، 1380ش؛<br /> <br /> *'''كشف الارتياب''': سيد محسن الامين (م.1371ق.)، به كوشش امين، مكتبة الحريس، 1382ق؛<br /> <br /> *'''كنز العمال''': المتقي الهندي (م.975ق.)، به كوشش الدمياطي، بيروت، دار الكتب العلميه، 1419ق؛<br /> <br /> *'''الكني و الالقاب''': شيخ عباس القمي (م.1359ق.)، تهران، مكتبة الصدر، 1368ش؛<br /> <br /> *'''لسان العرب''': ابن منظور (م.711ق.)، قم، ادب الحوزه، 1405ق؛<br /> <br /> *'''لغت‌نامه''': دهخدا (م.1334ش.) و ديگران، مؤسسه لغت‌نامه و دانشگاه تهران، 1377ش؛<br /> <br /> *'''مجمع البيان''': الطبرسي (م.548ق.)، بيروت، دار المعرفه، 1406ق؛<br /> <br /> *'''مجمع الزوائد''': الهيثمي (م.807ق.)، بيروت، دار الكتاب العربي، 1402ق؛<br /> <br /> *'''مجموع الفتاوي''': ابن تيميه (م.728ق.)، به كوشش عبدالرحمن، مكتبة ابن تيميه؛<br /> <br /> *'''مجموعه آثار''': مرتضي مطهري (م.1358ش.)، تهران، صدرا، 1377ش؛<br /> <br /> *'''مختلف الشيعه''': العلامة الحلي (م.726ق.)، قم، النشر الاسلامي، 1412ق؛<br /> <br /> *'''مسالک الابصار في ممالک الامصار''': احمد العمري (م.749ق.)، به کوشش الشاذلي، ابوظبي، المجمع الثقافي، 1423ق؛<br /> <br /> *'''مستدرك الوسائل''': النوري (م.1320ق.)، بيروت، آل البيت:، 1408ق؛<br /> <br /> *'''المستدرك علي الصحيحين''': الحاكم النيشابوري (م.405ق.)، به كوشش مرعشلي، بيروت، دار المعرفه، 1406ق؛<br /> <br /> *'''مستمسك العروة الوثقي''': سيد محسن حكيم (م.1390ق.)، قم، مكتبة النجفي، 1404ق؛<br /> <br /> *'''مسند احمد''': احمد بن حنبل (م.241ق.)، بيروت، دار صادر؛<br /> <br /> *'''مصباح الهدي في شرح العروة الوثقي''': ميرزا محمد تقي آملي، تهران، ناشر: مؤلف، 1380ش؛<br /> <br /> *'''المعجم الكبير''': الطبراني (م.360ق.)، به كوشش حمدي عبدالمجيد، دار احياء التراث العربي، 1405ق؛<br /> <br /> *'''معجم مقاييس اللغه''': ابن فارس (م.395ق.)، به كوشش عبدالسلام، قم، دفتر تبليغات، 1404ق؛<br /> <br /> *'''المغني''': عبدالله بن قدامه (م.620ق.)، بيروت، دار الكتب العلميه؛<br /> <br /> *'''مفاهيم يجب ان تصحح''': سيد محمد بن علوي المالکي الحسني، دبي، دائرة الاوقاف و الشؤون الاسلاميه، 1415ق؛<br /> <br /> *'''مفردات''': الراغب (م.425ق.)، نشر الكتاب، 1404ق؛<br /> <br /> *'''من لا يحضره الفقيه''': الصدوق (م.381ق.)، به كوشش غفاري، قم، نشر اسلامي، 1404ق؛<br /> <br /> *'''المناقب''': الخوارزمي (م.568ق.)، به كوشش مالك محمودي، قم، نشر اسلامي، 1411ق؛<br /> <br /> *'''مواهب الجليل''': الحطاب الرعيني (م.954ق.)، به كوشش زكريا عميرات، بيروت، دار الكتب العلميه، 1416ق؛<br /> <br /> *'''المواهب اللدنيه''': القسطلاني (م.923ق.)، قاهره، المکتبة التوفيقيه؛<br /> <br /> *'''الموسوعة الفقهيه''': كويت، وزارة الاوقاف و الشؤون الاسلاميه، 1410ق؛<br /> <br /> *'''الميزان''': الطباطبائي (م.1402ق.)، بيروت، اعلمي، 1393ق؛<br /> <br /> *'''نخل‌گرداني''': علي بلوکباشي، تهران، دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1380ش؛<br /> <br /> *'''نمونه''': مكارم شيرازي و ديگران، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1375ش؛<br /> <br /> *'''النهايه''': مبارك ابن اثير (م.606ق.)، به کوشش الزاوي و الطناحي، قم، اسماعيليان، 1367ش؛<br /> <br /> *'''واژه‌هاي دخيل در قرآن مجيد''': آرتور جفري، ترجمه: بدره‌اي، توس، 1372ش؛<br /> <br /> *'''وسائل الشيعه''': الحر العاملي (م.1104ق.)، قم، آل البيت، 1412ق؛<br /> <br /> *'''وفاء الوفاء''': السمهودي (م.911ق.)، به كوشش خالد عبدالغني، بيروت، دار الكتب العلميه، 2006م؛<br /> <br /> *'''وفيات الاعيان''': ابن خلكان (م.681ق.)، به كوشش احسان عباس، بيروت، دار صادر؛<br /> <br /> *'''ينابيع الموده''': القندوزي (م.1294ق).<br /> {{پایان}}<br /> {{اصطلاحات فقهی}}<br /> <br /> [[رده:اصطلاحات فقهی]]<br /> [[رده:اصطلاحات قرآنی]]<br /> [[رده:اصطلاحات کلامی]]<br /> [[رده:واژه شناسی]]<br /> [[رده:مستحبات زیارت]]<br /> [[رده:مستحبات حج]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B4%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%AA&diff=60638 2025-01-31T13:04:42Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''شفاعت''' واسطه قرار دادن [[پیامبران]] و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. [[شیعه|شیعیان]] و برخی از [[اهل‌سنت]] مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> [[وهابیت]] نیز، اصل شفاعت [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> ==مفهوم‌شناسی==<br /> واژه شفاعت در لغت، به معنای «میانجیگری و واسطه شدن برای جلب سود یا ضرر» است.&lt;ref&gt;ابن اثیر، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[جعفر سبحانی]] فقیه و متکلم [[شیعة العراق و بناء الوطن (کتاب)|شیعه]] (زاده ۱۳۰۸ش)، شفاعت را درخواست وسیله‌ برای کسی دانسته است که در مقام ایمان و اطاعت، کوتاهی کرده و خود را نیازمند آمرزش خدا می‌داند. چنین فردی برای نجات، به بندگان صالح خدا، مانند [[پیامبران]] و اولیای الهی [[توسل|متوسل]] می‌شود و آنان را شفیع خود قرار می‌دهد تا برای آمرزش گناهان او [[دعا]] کنند.&lt;ref&gt;الالهیات علی هدی الکتاب و اسنة و العقل، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۳۴۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[شیخ طوسی]] (درگذشت ۴۶۰ق) و [[سید مرتضی]] (درگذشت ۴۳۶ق) از عالمان [[شیعه]]، در معنای اصطلاحی شفاعت، آن را به معنای «درخواست برای برداشته شدن مجازات از فردی که مستحق عقاب است» دانسته‌اند. به باور آنها شفاعت برای بالا بردن درجه و منفعت بیشتر نیست؛ بلکه تنها برای برداشته شدن عقاب است.&lt;ref&gt;التبیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۲۱۳؛ رسائل المرتضی، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۵۰.&lt;/ref&gt; در برابر، برخی از متکلمان [[اهل سنت]]، مانند قاضی عبدالجبار معتزلی (درگذشت ۴۱۵ق)، شفاعت را واسطه قرار دادن برای به دست آوردن منفعت نیز دانسته‌اند.&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، ۱۴۰۸ق، ص۶۸۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==جایگاه==<br /> در آیات [[قرآن]]، گاهی به صورت صریح و گاه به صورت اشاره، «شفاعت» یاد شده است. در آیات ۲۲۵ سوره بقره و ۲۳ سوره سبأ، مقام شفاعت برای کسانی که خدا به آنها اجازه شفاعت داده، ثابت شده است. بر اساس آیه ۷۹ سوره اسراء، به [[حضرت محمد(ص)]]، [[مقام محمود]] داده شده است. مفسّران شیعه و سنی مراد از مقام محمود در این آیه را مقام شفاعت دانسته‌اند.&lt;ref&gt;طبری، ۱۴۲۰ق، ج۱۷، ص۵۲۶؛ الکشف و البیان عن تفسیر القرآن،۱۴۲۲ق، ج۶، ص۱۲۳؛ تفسیر البغوی، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۱۵۴؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۱۳۶؛ التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۱، ص۳۸۷؛ تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۲۰ق، ج۳، ص۳۸۱ و ج۳، ص۳۴۲؛ المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۵۸؛ الدر المنثور، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۳۲۵؛ فتح القدیر، ۱۴۱۴ق، ج۳، ص۲۰۳-۲۹۹؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۷۵. &lt;/ref&gt; <br /> <br /> در روایات پرشماری نیز، به حق شفاعت پیامبر(ص) اشاره شده است، که برخی از این روایات مورد قبول شیعه و اهل‌سنت هستند.&lt;ref&gt;المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۳۵؛ فتح الباری شرح صحیح البخاری، ۱۳۷۹ق، ج۱۱، ص۴۲۶؛ لوامع الانوار البهیه، ۱۴۰۲ق، ج۲، ص۲۰۸؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt; برای نمونه در روایتی، حضرت محمد(ص) خود را نخستین شفاعت کننده و نخستین کسی که شفاعتش پذیرفته می‌شود دانسته است.&lt;ref&gt;سنن الترمذی، ۱۴۰۸ق، ج۵، ص۲۴۸؛ سنن الدارمی، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۲۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ابوحفص النَسفی (درگذشت 462ق) فقیه [[مذهب حنفیه|حنفی]]، شفاعت پیامبران و بندگان صالح را ثابت دانسته است.&lt;ref&gt;العقائد النفسیه، ۱۲۷۴ق، ص۱۴۸.&lt;/ref&gt; به گفته قاضی عیاض، عالم [[مذهب مالکی|مالکی]] نیز، جواز شفاعت مورد قبول همه عالمان اهل سنت است.&lt;ref&gt;قاضی عیاض، بی‌تا، ج۳، ص۳۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==دیدگاه‌ها==<br /> مذاهب و فرقه‌های اسلامی نظرات مختلفی درباره شفاعت دارند. برخی از آنها چنین است:<br /> ===شیعه===<br /> به گفته جعفر سبحانی (زاده ۱۳۰۸ش)، مرجع تقلید و متکلم شیعه، اعتقاد به شفاعت پیامبر(ص) در آخرت به اذن خدا، از عقاید شیعه بوده و همه عالمان شیعه آن را پذیرفته و از ضروریات دین دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ۱۳۸۳ش،ج۴، ص۱۵۶-۳۱۴.&lt;/ref&gt; به نظر [[شیخ طوسی]] (درگذشت ۴۶۰ق)، اعتقاد شیعه درباره شفاعت، برای برداشتن عذاب از گنهکاران است و نه برای رساندن منفعت بیشتر برای مؤمنان.&lt;ref&gt;التبیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۳ و ۲۱۴.&lt;/ref&gt; [[علامه حلی]] (درگذشت ۷۲۶ق) دیگر متکلم شیعه نیز، هدف از شفاعت را نجات گنهکاران از عذاب دانسته است.&lt;ref&gt;علامه حلی، ۱۴۱۳ق، ص۴۱۶؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۲۳۲ و ج۳، ص۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به نظر [[شیخ صدوق]] (درگذشت ۳۸۱ق)، محدّث و متکّلم شیعه، شفاعت برای کسی است که دین او مورد رضایت بوده، ولی در عین حال، با گناه کبیره یا صغیره از دنیا رفته باشد. به گفته او، باور شیعه این است که مشرکان و کافران مورد شفاعت قرار نمی‌گیرند.&lt;ref&gt;شیخ صدوق، ۱۴۱۳ق، الف، ص۶۶؛ مفید، ۱۴۲۳، ب، ص۱۵ و ۱۸۶.&lt;/ref&gt; در برابر، [[محمدباقر مجلسی]] (درگذشت ۱۱۱۰ق)، محدث شیعه، بر این باور است که پیامبر(ص) حتی از امت‌های غیر مسلمان نیز شفاعت خواهد کرد.&lt;ref&gt;بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۲۹-۶۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به گفته [[علامه طباطبایی]] (درگذشت ۱۳۶۰ش) بنا بر روایات، گناهکاران از اهل ایمان، یا وارد جهنم نمی‌شوند و یا بعد از وارد شدن در آن، با شفاعت پیامبر(ص) و اولیای الهی از آن نجات می‌یابند.&lt;ref&gt;المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۷ ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===اهل سنت===<br /> فرقه‌ها و عالمان [[اهل سنت]]، دیدگاه‌های مختلفی درباره شفاعت دارند. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> *'''معتزله''': معتزله، به حق شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت باور دارند؛ ولی از نظر آنها، شفاعت برای ثواب بیشتر و بالا رفتن درجه اهل ایمان است، نه برای برداشتن عقاب. به باور آنها، تنها مؤمنانی که گناهان کبیره انجام نداده‌اند یا اگر انجام داده‌اند، بعد از [[توبه]]، از دنیا رفته‌اند، شفاعت می‌شوند.&lt;ref&gt;نگاه کنید به المغنی فی ابواب التوحید و العدل، ۱۹۶۵م، ج۱۴، ص۴۳۱؛ قاضی عبدالجبار، ۱۴۲۲ق، ص۴۶۶. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> *'''اباضبیه''': اباضیه، یکی از فرقه‌های وابسته به خوارج نیز، مانند معتزله، مرتکبان گناهان کبیره را شایسته شفاعت ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحق الدامغ، ۱۴۰۹ق، ص۱۸۵؛ البعد الحضاری، ۱۹۸۹م، ص۶۷۰.&lt;/ref&gt;<br /> *'''اشاعره''': بیشتر متکلمان اشعری تصریح کرده‌اند که اعتقاد به اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت، مورد قبول همه مسلمانان است. آنها برخلاف معتزله، معتقدند شفاعت مخصوص مؤمنانی است که در دنیا مرتکب گناه کبیره شده‌اند. اشاعره شفاعت را وسیله برداشته شدن عقاب و نجات از عذاب ابدی‌ دانسته‌اند.&lt;ref&gt;الابانة عن اصول الدیانه، ۱۳۹۷ق، ج۲، ص۳۶۴؛ ۱۴۲۵ق، ص۲۰۹؛ تمهید الاوائل و تلخیص الدلائل، ۱۴۲۵ق، ص۲۰۹؛ ابکار الافکار فی اصول الدین، ۱۴۲۳ق، ج۴، ص۳۶۵؛ الارشاد الی قواطع الادله فی اصول الاعتقاد، ۱۴۱۶ق، ص۳۳۰؛ البعث و النشور، ۱۴۰۶ق، ص۵۵؛ الملل و النحل، ۱۳۸۷ق، ج۱، ص۸۸؛ شرح المواقف، ۱۴۱۴ق، ص۳۸۰؛ شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۵۷؛ شرح تجرید الاعتقاد، ۱۳۸۲ش، ص۵۰۱؛ التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۳۱، ص۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> *'''ماتریدیه''': ماتریدیه به حق شفاعت پیامبر(ص)، اولیای الهی، شهیدان، عالمان و اطفال در روز قیامت باور دارند.&lt;ref&gt;نگاه کنید به العقائد النسفیه، ۱۲۷۴ق، ص۱۴۸.&lt;/ref&gt; آنها مانند اشاعره و بر خلاف معتزله، شفاعت را مخصوص مرتکبان گناهان کبیره دانسته‌اند؛&lt;ref&gt;«برررسی معنا، شرایط و آثار شفاعت پیامبر اکرم(ص) از منظر مذاهب اسلامی»، پژوهشنامه حج و زیارت، شماره ۳، ص۱۴۱.&lt;/ref&gt; چراکه به اعتقاد آنها، مؤمن به سبب ارتکاب گناه کبیره از اسلام خارج نمی‌شود.&lt;ref&gt;فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۴، ص۱۳.&lt;/ref&gt; ماتریدیه بخشش مؤمنان گناهکار از طریق شفاعت را، بر خدا جایز و مطابق عدل و حکمت او دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۴، ص۱۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> :ماتریدیه یکی از مذاهب کلامی اهل سنت است که به روش کلامی اشعری شباهت‌های زیادی دارد؛ ولی برخلاف اشاعره به مسائل عقلی توجه بیشتری دارد.&lt;ref&gt;«بررسی معنا، شرایط و آثار شفاعت پیامبر اکرم(ص) از منظر مذاهب اسلامی»، پژوهشنامه حج و زیارت، شماره ۳، ص۱۴۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> *'''اهل حدیث''': بیشتر اهل حدیث، با توجه به آیات و روایات، ایمان به شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را واجب می‌دانند و معتقدند که او در روز قیامت برای گناهکاران امت شفاعت کرده و شفاعت وی نزد خدا پذیرفته خواهد شد.&lt;ref&gt;اصول السته، ۱۴۱۱ق، ص۳۷؛ ج۳، ص۶۴؛ الفصل فی العلل و الاهواء و النحل، ۱۴۰۵ق، ج۳، ص۶۴؛ اعتقاد اهل‌السنه شرح اصحاب الحدیث، ۱۴۱۹ق، ص۸۶. &lt;/ref&gt; اهل حدیث، گروهی از اندیشمندان اسلامی هستند که هر گونه اجتهاد را در مورد مسائل دینی رد می‌کنند و به تکیه بر ظاهر روایات تأکید دارند.&lt;ref&gt;«بررسی معنا، شرایط و آثار شفاعت پیامبر اکرم(ص) از منظر مذاهب اسلامی»، پژوهشنامه حج و زیارت، شماره ۳، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وهابیت===<br /> [[وهابیت|وهابیان]] اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را قبول دارند؛ ولی با برخی از دیدگاه‌های شیعه و اهل سنت درباره شفاعت مخالفند. دیدگاه‌های آنها چنین است:<br /> <br /> *'''جایز نبودن درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی''': [[محمد بن عبدالوهاب]]، درخواست شفاعت به‌طور مستقیم از پیامبر(ص) را گمراهی دانسته است. به باور او، اگر چه خدا به پیامبر(ص) مقام شفاعت داده، ولی از درخواست شفاعت از او بدون واسطه نهی کرده است. استدلال او به آیه ۱۸ از سوره جن است که در آن از خواندنِ کسی غیر از خدا نهی شده است.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;مجموع الفتاوی، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۱۲ و ج۱۴، ص۳۹۹ و ۳۸۰؛ درء تعارض العقل و النقل، ج۵، ص۱۴۷؛ اضواء‌ البیان، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۱۳۷؛ شرح العقیدة الواسطیه لشیخ الاسلام ابن تیمیه فی ضوء الکتاب و السنّه، بی‌تا، ج۱، ص۵۵۲. &lt;/ref&gt;<br /> *'''جایز نبودن درخواست شفاعت از پیامبران و اولیای الهی پس از مرگشان''': از نظر وهابیان، جایز نیست مسلمانان در این دنیا از پیامبران و اولیای مرده درخواست شفاعت کنند. به باور آنها، اگر مسلمانی چنین عملی را انجام دهد، مشرک است.&lt;ref&gt;محمد بن عبدالوهاب، ص۱۱۳؛ مجموع فتاوی و رسائل، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۷۲؛ التمهید لشرح کتاب التوحید، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۶۲۰؛ التوضیح الرشید فی شرح التوحید المذیل بالتفنید لشبهات العنید، بی‌تا، ص۱۲۷. &lt;/ref&gt; استدلال آنان به آیات ۸۰ سوره نمل و ۲۲ سوره فاطر است، که برداشت آنها از این دو آیه، قطع ارتباط مردگان پس از مرگ با دنیا است.&lt;ref&gt;فتاوی نور علی الدرب، بی‌تا، ج۲، ص۳۹۵ و ج۱۴، ص۱۵؛ صحیح موارد الظمآن الی زوائد ابن حبان، ۱۴۲۲ق، ج۳، ص۷۵۱؛ الآیات البینات، ص۴۱؛ جریسی، بی‌تا، ص۶؛ بیان المحجة فی الرد علی اللجه، ۱۳۴۹ق، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نقد دیدگاه وهابیت==<br /> دیدگاه‌های وهابیت درباره شفاعت نقد شده‌اند. <br /> <br /> === نقد دیدگاه جایز نبودن طلب شفاعت از پیامبر(ص) ===<br /> نظریه وهابیان، مبنی بر اینکه درخواست شفاعت به صورت مستقیم را از پیامبر(ص)‌ و اولیا جایز ندانسته‌اند، مورد نقد قرار گرفته است. <br /> <br /> به باور جعفر سبحانی (زاده ۱۳۰۸ش)، مرجع تقلید و متکلم شیعه و [[مرتضی مطهری|شهید مرتضی مطهری]] (شهادت ۱۳۵۸ش)، درخواست شفاعت از پیامبر و اولیا با [[توحید]] در ربوبیت و الهویت ناسازگار نیست؛ چراکه طلب شفاعت از کسانی که به اذن خدا حق شفاعت دارند در حقیقت طلب شفاعت از خدا است، و فاعل حقیقیِ فعلی که به اذن و خواست الهی انجام می‌شود، خدا است.&lt;ref&gt;مطهری، ج۱، ص۲۶۲؛ سبحانی، ۱۳۸۰ش، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> استدلال وهابیان در جایز نبودن طلب شفاعت از پیامبر(ص)، به آیه ۱۸ از سوره جن است که در آن از خواندنِ کسی غیر از خدا نهی شده است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; به باور برخی از پژوهشگران شیعه، وهابیان در فهم و تفسیر این آیه دچار اشتباه شده‌اند. به گفته آنان، هیچ متکلم و مفسر مسلمانی نمی‌گوید خواندن دیگران مطلقاً مشمول این آیه و شرک است.&lt;ref&gt;«بررسی معنا، شرایط و آثار شفاعت پیامبر اکرم(ص) از منظر مذاهب اسلامی»، پژوهشنامه حج و زیارت، شماره ۳، ص۱۴۵.&lt;/ref&gt; به باور آنها، وقتی کسی از پیامبر(ص) می‌خواهد تا برای او آمرزش بخواهد، در واقع به دستور خدا در آیه {{آیه|وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا<br /> }}&lt;ref&gt;سوره نساء، آیه ۶۴.&lt;/ref&gt;عمل کرده است. در این آیه، به گناهکاران سفارش شده از پیامبر(ص) بخواهند برای آنها از خدا درخواست آمرزش کند. بنابراین، با این آیه، جواز درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص)، اثبات می‌شود. <br /> <br /> عمل [[صحابه]] در زمان حیات پیامبر(ص)، که از او درخواست می‌کردند از خدا برایشان آمرزش بخواهد، دلیل دیگری است که برخی با آن، دیدگاه وهابیان را نقد کرده‌اند.&lt;ref&gt;«بررسی معنا، شرایط و آثار شفاعت پیامبر اکرم(ص) از منظر مذاهب اسلامی»، پژهشنامه حج و زیارت، شماره ۳، ص۱۴۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نقد دیدگاه شرک بودن طلب شفاعت از مردگان ===<br /> نظریه وهابیان درباره اینکه طلب شفاعت از مردگان شرک است، مورد نقد قرار گرفته است.<br /> <br /> محمد شوکانی (درگذشت ۱۲۵۰ق)، عالم اهل سنت نزدیک به [[سلفیه]]، با توجه به آیه ۱۵۴ سوره بقره که در آن شهیدان، زنده معرفی شده، پیامبران را به طریق اولی زنده دانسته است.&lt;ref&gt;فتح القدیر، ۱۴۱۴ق، ج۳، ص۳۰۵.&lt;/ref&gt; برخی از محققان شیعه، این مطلب را دلیلی دانسته‌اند بر اینکه پیامبر(ص) دارای حیات بوده و قدرت درک و شنیدن دارد و می‌توان او را مورد خطاب قرار داد و از او درخواست شفاعت کرد. روایاتی نیز به زنده بودن و حیات برزخی حضرت محمد(ص) تصریح دارند.&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به مسند البزار المنشور باسم البحر الزخار، ۱۹۸۸م، ج۵، ص۳۰۸.&lt;/ref&gt; بر اساس آیه ۴۱ سوره نساء، پیامبر(ص) پس از مرگ نیز، بر اعمال امت خود شاهد است.<br /> <br /> بسیاری از عالمان اهل سنت، مانند ابن رجب حنبلی (درگذشت 795ق)، در کتاب اهوال القبور و سیوطی در کتاب شرح الصدور، زندگی برزخی و قدرت شنیدن سخن زندگان توسط مردگان را پذیرفته‌اند.&lt;ref&gt;اهوال القبور و احوال اهلها الی النشور، ۱۴۲۶ق، ص۲۰۱؛ الروح فی الکلام علی ارواح الاموات و الاحیاء بالدلائل من الکتاب و السنه، بی‌تا، ص۷۷؛ فتح الباری شرح صحیح البخاری، ۱۳۷۹ق، ج۳، ص۲۷۸؛ شرح الصدور بشرح حال الموتی، ۱۴۲۰ق، ص۲۰۱.&lt;/ref&gt; برای نمونه، ابن حجر عسقلانی (درگذشت 852ق)، عالم شافعی، بر این باور است که همه [[پیامبران]] درون قبر زنده هستند و نماز می‌خوانند.&lt;ref&gt;فتح الباری شرح صحیح البخاری، ۱۳۷۹ق، ج۶، ص۳۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> عمل [[صحابه]] پس از وفات پیامبر(ص) دلیل دیگری است که با آن، دیدگاه وهابیت مورد نقد قرار گرفته است. طبق برخی از روایات و گزارش‌های تاریخی، صحابه و [[تابعین]]، پس از وفات پیامبر(ص)، با او سخن گفته و از روح او شفاعت درخواست کرده‌اند. برای نمونه، [[عبدالله بن عباس|ابن عباس]]، از صحابه و [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، خلیفه دوم پس از درگذشت پیامبر(ص) با او سخن گفته‌اند.&lt;ref&gt;نهج‌البلاغه، کلام ۲۳۵، ص۳۵۶؛ مفید، ۱۳۶۴ش، ۷ ص۱۰۳؛ سنن ابن ماجه، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۴۵۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به باور جعفر سبحانی (زاده ۱۳۰۸ش)، فقیه و متکلم شیعه، طلب دعا کردن از مرده به معنای عبادت کردن او نیست، زیرا اگر اینگونه باشد طلب دعا از زنده نیز عبادت او خواهد بود؛&lt;ref&gt;سبحانی، ۱۴۲۵ق، ج۵، ص۳۵۱.&lt;/ref&gt; بنابراین، طلب دعا از زنده نیز باید نزد وهابیان حرام باشد؛ با اینکه آنها طلب دعا از زنده را جایز دانسته‌اند.<br /> <br /> به گفته برخی از محققان شیعه، هیچ یکی از عناصر تحقق شرک، در طلب شفاعت از پیامبر(ص) و اولیای الهی پس از مرگشان وجود ندارد؛ زیرا [[توسل|متوسلین]] به پیامبر(ص) و اولیا، آنها را در شفاعت و نجات، مستقل نمی‌دانند؛ بلکه آنها را بندگان مقرب خدا و دارای مقام شفاعت می‌دانند و با این باور از او درخواست شفاعت می‌کنند.&lt;ref&gt;«بررسی معنا، شرایط و آثار شفاعت پیامبر اکرم(ص) از منظر مذاهب اسلامی»، پژوهشنامه حج و زیارت، شماره ۳، ص۱۵۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = مقاله<br /> | منبع = بررسی معنا، شرایط و آثر شفاعت پیامبر اکرم(ص)،<br /> |‌ پس از لینک = پژوهشنامه حج و زیارت، سال دوم، شماره ۳، بهار و تابستان ۱۳۹۶ش، ص۱۶۰-۱۳۱<br /> | لینک = http://journal.hzrc.ac.ir/article_31082_382099f22055d8fe751aade3ce410f82.pdf<br /> }}<br /> <br /> * '''الابانة عن اصول الدیانه'''، علی بن اسماعیل ابوالحسن اشعری، تحقیق فوقیة حسین محمود، قاهره، دار الانصار، ۱۳۹۷ق.<br /> * '''ابکار الافکار فی اصول الدین'''، علی بن محمد آمدی، قاهره، دار الکتب، ۱۴۲۳ق.<br /> * '''الارشاد الی قواطع الادله فی اصول الاعتقاد'''، عبدالملک بن عبدالله امام الحرمین، تحقیق اسعد تمیم، مؤسسة الکتب الثقافیه، دار الکتاب العلمیه، ۱۴۱۶ق.<br /> * '''اصول السته'''، احمد بن محمد بن حنبل، السعودیه، دار المنار، ۱۴۱۱ق.<br /> * '''اضواء‌ البیان'''، محمدامین بن محمد مختار، بیروت، دار الکفر للطباعه و النشر و التوزیع، ۱۴۱۵ق.<br /> * '''اعتقاد اهل‌السنه شرح اصحاب الحدیث'''، محمد بن عبدالرحمن، المملکة العربیة السعوپدیه، وزارة الشؤون الاسلامیة‌و الاوقاف و الدعوة و الارشاد، ۱۴۱۹ق<br /> * '''الالهیات علی هدی الکتاب و اسنة و العقل'''، جعفر سبحانی تبریزی، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، ۱۴۱۲ق.<br /> * '''اهوال القبور و احوال اهلها الی النشور'''، عبدالرحمان بن احمد ابن رجب، تحقیق عاطف صابر شاهین، مصر، منصوره، دار الغد الجدید، ۱۴۲۶ق.<br /> * '''البعث و النشور'''، احمد بن حسین بیهقی، تحقیق الشیخ عامر احمد حیدر، بیروت، مرکز الخدمات و الابحاث الثقافیه، ۱۴۰۶ق.<br /> * '''البعد الحضاری'''، فرحات بن علی جعیبری، عمان، مطبعة الاوان الحدیثه، ۱۹۸۹م.<br /> * '''بیان المحجة فی الرد علی اللجه'''، عبدالرحمان بن حسین آل شیخ، مطبوع ضمن الرسائل و المسائل النجدیه، الجزء الرابع، القسم الاول، الریاض، دار العاصمه، ۱۳۴۹ق.<br /> * '''التبیان فی تفسیر القرآن'''، محمد بن حسن طوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۳ق.<br /> * '''تفسیر البغوی'''، حسین بن مسعود بغوی، تحقیق عبدالرزاق المهدی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.<br /> * '''التفسیر الکبیر'''، فخر رازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.<br /> * '''تفسیر القرآن العظیم'''، ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، تحقیق سامی بن محمد سلامه، بی‌جا، دار طیبة للنشر و التوزیع، ۱۴۲۰ق.<br /> * '''تمهید الاوائل و تلخیص الدلائل'''، محمد بن طیب باقلانی، تحقیق عمادالدین احمد حیدر، لبنان، مؤسسة الکتب الثقافیه، ۱۴۲۵ق.<br /> * '''التمهید لشرح کتاب التوحید'''، سلیمان بن عبدالله آل شیخ، الریاض، دار طیبه، ۱۴۲۴ق.<br /> * '''التوضیح الرشید فی شرح التوحید المذیل بالتفنید لشبهات العنید'''، خلدون بن محمود نغوی، بی‌تا.<br /> * '''الحق الدامغ'''، احمد بن حمد خلیلی، مسقط، مطابع النهضه، ۱۴۰۹ق.<br /> * '''الدر المنثور'''، عبدالرحمان بن ابی‌بکر سیوطی، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> * '''رسائل المرتضی'''، علی بن حسین علم‌الهدی، تحقیق السید احمد الحسینی، قم، درا القرآن الکریم، ۱۴۰۳ق.<br /> * '''الروح فی الکلام علی ارواح الاموات و الاحیاء بالدلائل من الکتاب و السنه'''، محمد بن ابی‌بکر ابن قیم، تحقیق صالح بن فوزان بن عبدالله الفوزان، محمد بن صالح العیلقی، الریاض۷ جامعة الامام محمد بن سعود، بی‌تا.<br /> * '''سنن ابن ماجه'''، محمد بن یزید ابن ماجه، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت، دار الرسالة العالمیه، ۱۴۳۰ق.<br /> * '''سنن الترمذی'''، محمد بن عیسی ترمذی، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۸ق.<br /> * '''سنن الدارمی'''، عبدالله بن عبدالرحمن دارمی، تحقیق حسین سلیم اسد الدارنی، المملکة العربیة السعودیه، دار المغنی للنشر و التوزیع، ۱۴۱۲ق.<br /> * '''شرح الاصول الخمسه'''، قاضی عبدالجبار بن احمد، قاهره، مکتبة وهبه، ۱۴۰۳ق.<br /> * '''شرح تجرید الاعتقاد'''، علی بن محمد قوشچی، تهران، مرکز پژوهشی میراث مکتوب، ۱۳۸۲ش.<br /> * '''شرح الصدور بشرح حال الموتی'''، عبدالرحمان بن ابی‌بکر سیوطی، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۲۰ق.<br /> * '''شرح العقیدة الواسطیه لشیخ الاسلام ابن تیمیه فی ضوء الکتاب و السنّه'''، سعید بن علی قحطانی، الریاض، مطبعة سفیر، مؤسسة الجریسی للتوزیع و الاعلان، بی‌تا.<br /> * '''شرح المقاصد'''، مسعود بن عمر تفتازانی، تحقیق عبدالرحمن عمیره، بیروت، عالم الکتب، ۱۴۰۹ق.<br /> * '''شرح المواقف'''، عبدالرحمان بن احمد عضدالدین ایجی، قم، نشر الشریف الرضی، ۱۴۱۴ق.<br /> * '''صحیح موارد الظمآن الی زوائد ابن حبان'''، محمد ناصر‌الدین البانی، دارالصمیعی (اصل هذا الکتاب رسالة دکتوراة من الجامعة الاسلامیه)، ۱۴۲۲ق.<br /> * '''العقائد النسفیه'''، عبدالله بن احمد نسفی، استانبول، بی‌نا، ۱۲۷۴ق.<br /> * '''فتاوی نور علی الدرب'''، عبدالعزیز بن عبدالله ابن باز، تحقیق محمد بن سعد الشویعر، بی‌تا.<br /> * '''فتح الباری شرح صحیح البخاری'''، احمد بن علی ابن حجر عسقلانی، بیروت، دار المعرفه، ۱۳۷۹ق.<br /> * '''فتح القدیر'''، محمد بن علی شوکانی، دمشق، دار ابن کثیر، بیروت، دار الکلم الطیب، ۱۴۱۴ق.<br /> * '''فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی تبریزی، قم، مؤسسه امام صادق، ۱۳۸۳ش.<br /> * '''الفصل فی العلل و الاهواء و النحل'''، علی بن احمد بن حزم،تحقیق عبدالرحمان عمیرة و آخر، بیروت، دار الجبل، ۱۴۰۵ق.<br /> * '''الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل'''، محمود بن عمر زمخشری، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷ق.<br /> * '''الکشف و البیان عن تفسیر القرآن'''، احمد بن محمد ثعلبی، تحقیق الامام ابی‌محمدبن عاشور، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ق.<br /> * '''لوامع الانوار البهیه و سواطع الاسرار الاثریه لشرح الدرة المضیة فی عقد الفرقة المرضیه'''، محمد بن احمد سفارینی، دمشق، مؤسسة الخافقین و مکتبتها، ۱۴۰۲ق.<br /> * '''مجمع البیان فی تفسیر القرآن'''، فضل بن حسن طبرسی، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۵ق.<br /> * '''مجموع الفتاوی'''، احمد بن عبدالحلیم ابن تیمیه، تحقیق عبدالرحمان بن محمد بن قاسم، المدینة، مجمع الملک فهد لطباعة المصحف الشریف، ۱۴۱۶ق.<br /> * '''مجموع فتاوی و رسائل'''، محمد بن صالح عثیمین، جمع محمد بن صالح بن محمد و ترتیب فهد بن ناصر بن ابراهیم السلیمان، دار الوطن، دار الثریا، ۱۴۱۳ق.<br /> * '''المستدرک علی الصحیحین'''، محمد بن عبدالله حاکم نیشابوری، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۶ق.<br /> * '''مسند البزار المنشور باسم البحر الزخار'''، احمد بن عمرو بزار، تحقیق محفوظ الرحمن زین‌الله و عادل بن سعد و صبری عبدالخالق الشافعی، المدینه، مکتبة العلوم و الحکم، ۱۹۸۸م-۲۰۰۹م.<br /> * '''المغنی فی ابواب التوحید و العدل'''، قاضی عبدالجبار بن احمد، قاهره، مکتبة وهبه، ۱۹۶۵م.<br /> * '''الملل و النحل'''، محمد بن عبدالکریم شهرستانی، مؤسسة الحلبی، ۱۳۸۷ق.<br /> * '''المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج'''، یحیی بن شرف نووی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق.<br /> * '''المیزان فی تفسیر القرآن'''، سید محمدحسین طباطبایی، قم، مکتبة النشر الاسلامی، ۱۴۱۷ق.<br /> * '''هذه مفاهیمنا'''، سلیمان بن عبدالله آل شیخ، ۱۴۲۲ق.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> [[رده:اصطلاحات قرآنی]]<br /> [[رده:اصطلاحات کلامی]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60637 2025-01-31T13:03:22Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان بر شمرده‌اند. <br /> <br /> شفاعت، [[تبرک]] و [[توسل]] از جمله مسائل مربوط به زیارت است که مورد توجه عالمان اسلام و وهابیون قرار گرفته است.<br /> <br /> == اهمیت ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آن می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی دیگر از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از [[امامان(ع)]]، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt; در روایات شیعه، برای زیارت [[حرم امامان(ع)]]، حتی از راه دور، ثواب زیادی معرفی شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> برخی، بر اساس روایتی از پیامبر که عیادت بنی‌هاشم و زیارت آنها را مستحب دانسته،&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج٢، ص٧٩.&lt;/ref&gt; زیارت امامزادگان را نیز مستحب دانسته‌اند. در روایتی دیگر از پیامبر(ص)، زیارت فرزندان و نوادگان [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)|حسین(ع)]]، مانند زیارت آن دو دانسته شده است.&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج١٠، صص١٨٢ و ١٨٣.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60636 2025-01-31T11:09:30Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به خداوند انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان شمرده شده است. <br /> <br /> احکام زیارت شامل مواردی مانند [[تبرک]]، [[توسل]] و شفاعت است. همه فرقه‌های اسلامی این سه مورد را به‌طور کلی قبول دارند. [[وهابیت|وهابیان]] با آن مخالفت کرده که توسط عالمان مسلمان به آنها پاسخ داده شده است.<br /> <br /> == اهمیت ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آن می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی دیگر از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از [[امامان(ع)]]، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt; در روایات شیعه، برای زیارت [[حرم امامان(ع)]]، حتی از راه دور، ثواب زیادی معرفی شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> برخی، بر اساس روایتی از پیامبر که عیادت بنی‌هاشم و زیارت آنها را مستحب دانسته،&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج٢، ص٧٩.&lt;/ref&gt; زیارت امامزادگان را نیز مستحب دانسته‌اند. در روایتی دیگر از پیامبر(ص)، زیارت فرزندان و نوادگان [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)|حسین(ع)]]، مانند زیارت آن دو دانسته شده است.&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج١٠، صص١٨٢ و ١٨٣.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60635 2025-01-31T11:09:06Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''زیارت''' از جمله اعمال عبادی که برای بزرگداشت [[پیامبران]]، [[امامان(ع)]] و اولیای الهی به قصد تقرب به [[خداوند]] انجام می‌شود.<br /> <br /> در روایات، به زیارت [[معصومان(ع)]] سفارش شده و برای آن آثاری مانند رفع مشکلات، افزایش روزی، رسیدن به نعمت‌های بهشتی، [[شفاعت]] و آمرزش گناهان شمرده شده است. <br /> <br /> احکام زیارت شامل مواردی مانند [[تبرک]]، [[توسل]] و شفاعت است. همه فرقه‌های اسلامی این سه مورد را به‌طور کلی قبول دارند. [[وهابیت|وهابیان]] با آن مخالفت کرده که توسط عالمان مسلمان به آنها پاسخ داده شده است.<br /> <br /> == اهمیت ==<br /> {{جعبه نقل قول | عنوان= پیامبر(ص) به امام علی(ع):| نقل‌قول= «خدا قبر تو و قبرهای فرزندان تو را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت قرار داده و دل‌های پاکان از خلق خود را چنان به‌سوی شما گرایش داده است که در راه شما و تعمیر قبرهای شما، هر ناگواری را تحمل می‌کنند و پیوسته به زیارت قبرهای شما می‌روند و این‌گونه به خدا تقرب می‌جویند و به رسول‌خدا(ص) عرض ارادت می‌کنند.» || | منبع = بحارالانوار، ج٩٧، ص۱۲۰.| تراز = چپ| عرض = 260px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#f4fbfb| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}<br /> <br /> بر اساس روایتی، [[پیامبر اسلام(ص)]] قبرِ [[اهل بیت|اهل بیت(ع)]] را جایگاهی از جایگاه‌های بهشت دانسته که مردمی با دل‌های پاک برای نزدیکی جستن به خدا به زیارت آن می‌روند.&lt;ref&gt;بحارالانوار، علامه محمد باقر مجلسی، ج٩٧، صص١٢٠ و ١٢١.&lt;/ref&gt; در روایتی دیگر از [[امام کاظم(ع)]]، زیارت حرم هر کدام از [[امامان(ع)]]، به معنای پذیرفتن ولایت همه آنها دانسته شده است.&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ابن قولویه، صص۵۵٢ و۵۵٣؛ بحارالانوار، ج٩٧، ص١٢٢.&lt;/ref&gt; در روایات شیعه، برای زیارت [[حرم امامان(ع)]]، حتی از راه دور، ثواب زیادی معرفی شده است.&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج١۴، ص۴۹۳، ۵۴۵ و ۵۴۶؛ بحار الانوار، ج٧١، ص٣۵۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> برخی، بر اساس روایتی از پیامبر که عیادت بنی‌هاشم و زیارت آنها را مستحب دانسته،&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج٢، ص٧٩.&lt;/ref&gt; زیارت امامزادگان را نیز مستحب دانسته‌اند. در روایتی دیگر از پیامبر(ص)، زیارت فرزندان و نوادگان [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)|حسین(ع)]]، مانند زیارت آن دو دانسته شده است.&lt;ref&gt;مستدرک الوسائل، ج١٠، صص١٨٢ و ١٨٣.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> مفهوم زیارت، در همه ادیان وجود داشته داشته و تفاوت آن، تنها در شکل و اشخاصی است که زیارت می‌شوند.&lt;ref&gt;زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر، غلامرضا جلالی، نشریه زائر، ش٩٨، ص۵.&lt;/ref&gt; زیارت در [[اسلام]] به صدر اسلام بازمی‌گردد. پیامبر(ص) به زیارت [[قبور شهدای احد]] و زیارت قبور مؤمنان در [[بقیع|قبرستان بقیع]] می‌رفت.&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، علی بن احمد سمهودی، ج٣، صص٨٣٢ و ٨٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز، به زیارت اهتمام می‌شده است؛ مانند زیارت [[حضرت فاطمه(س)]] از قبر [[حمزة بن عبدالمطلب|حمزه عموی پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;وفاء الوفاء، ج۴، ص٩٣٢.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == فلسفه ==<br /> بخشی از زیارت‌نامه پیامبر(ص)<br /> <br /> اگر در زمان حیات شما موفق به دیدار شما نشدم، اکنون قصد زیارت شما کردم و اعتقاد دارم که احترام نهادن به شما بعد از مرگ، مانند احترام گذاردن زمان حیات‌تان است، پس نزد خدا بر احوال من شاهد باش.<br /> <br /> بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.<br /> <br /> <br /> به گفته [[عبدالله جوادی آملی]]، فقیه و مفسر شیعه، گرامی‌داشت و یادکرد انسان‌های شایسته، نقش‌آفرین و متحول‌کنندگان تاریخ و نیز زنده نگه‌داشتن نام و یاد آنها پس از مرگ، لازمه عشق و ارادت انسان به نیکی‌ها است و ریشه در فطرت آدمی دارد.&lt;ref&gt;ادب فنای مقربان، عبدالله جوادی آملی، ج٢، صص١٧ و ١٨.&lt;/ref&gt; زیارت نمادی از محبت درونی و نشانه دین‌داری دانسته شده؛ چرا که بر پایه روایتی، دین چیزی جز محبت نیست.&lt;ref&gt;امام باقر(ع) می‌فرماید: «هل الدّین الا الحبّ… الدّینُ هُوَ الحُبُّ والحُبُّ هُوَ الدِّینُ»؛ وسائل الشیعه، ج١۶، ص١٧١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس [[زیارت پیامبر(ص)|زیارت‌نامه پیامبر(ص)]]، اگر در دوره زندگی پیامبر(ص)، مردم برای طلب رحمت و مغفرت الهی به محضر او می‌آمدند، پس از درگذشت وی نیز این ارتباط ادامه دارد.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج٩٧، ص١۶٢.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[محمدتقی بهجت]]، فقیه و عارف شیعه، زیارت حرم امامان(ع) را به منزله ملاقات آنها و دیدار [[امام زمان(ع)]] دانسته است.&lt;ref&gt;ره‌توشه زیارت، محمود اکبری، ص٣٧.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> برای زیارت، آثار مادی و اخروی بیان شده که برخی از آنها چنین است:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> * رفع مشکلات و برآورده شدن حوائج؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢۴۶؛ کامل الزیارات، صص٢۵٣و٢۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش روزی و طولانی شدن عمر؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٢٨۴.&lt;/ref&gt;<br /> * آرامش روح و برطرف شدن اندوه؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص٣١٢.&lt;/ref&gt;<br /> * نزدیکی به خداوند؛&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;کامل الزیارات، ص٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * افزایش محبت به [[اهل بیت(ع)]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> * نعمت‌های بهشتی؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٢ و ۲۶۹.&lt;/ref&gt;<br /> * [[شفاعت]]؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۴؛ کتاب المزار، ص١۴٨.&lt;/ref&gt;<br /> * آمرزش گناهان؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از عذاب؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴٠.&lt;/ref&gt;<br /> * ایمنی از هراس و وحشت روز قیامت؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴١.&lt;/ref&gt;<br /> * گذشتن از صراط؛&lt;ref&gt;کامل الزیارات، صص ٢٣٩ و ٢٣٨.&lt;/ref&gt;<br /> * همسایگی با [[پیامبر(ص)]].&lt;ref&gt;کامل الزیارات، ص۴۵.&lt;/ref&gt;{{پایان}}<br /> <br /> == آسیب‌ها ==<br /> ممکن است زیارت، به خاطر عملکرد اشتباه برخی افراد دچار آسیب‌هایی شود که باید از آن‌ها دوری کرد. برخی از آنها چنین است:<br /> <br /> === خرافات ===<br /> {{اصلی|خرافه}}<br /> <br /> خرافه، به باورها و سخنان باطل یا کارهای دور از عقل گفته می‌شود، که ناشی از ترس‌های بی‌اساس و پدیده‌های مرموز است و به شکل‌های گوناگونی در اجتماع بروز می‌کند. رونق و رکود خرافات، رابطه مستقیمی با پیشرفت فکری جوامع بشری دارد.<br /> <br /> مهم‌ترین عوامل پیدایش تفکر خرافی، جهل آمیخته با ترس، تقلید بدون پشتوانه عقلی و سودجویی برخی افراد دانسته شده است. <br /> <br /> === غلو ===<br /> {{اصلی|غلو}}غُلُوّ، به‌ معنای مبالغه کردن در اوصاف [[پیامبران]] و اولیای الهی است که به اعتقاد الوهیت انسان منجر شود. در [[قرآن]] از غلو نهی شده است.&lt;ref&gt;مائده: ۷۷.&lt;/ref&gt; برخی از اعتقادات غلوکنندگان چنین است:<br /> * پیامبر(ص) یا [[امامان(ع)]] جایگاهی در مرتبه خدایی دارند؛<br /> * تدبیر عالم هستی به ایشان واگذار شده است (به صورت مستقل)؛<br /> * معرفت و محبت اهل‌بیت(ع)، انسان را از عبادت خداوند و انجام دادن واجبات بی‌نیاز می‌کند.<br /> <br /> این باورها از جانب اهل‌بیت(ع) نکوهش شده و با غلوکنندگان مبارزه شده است.&lt;ref&gt;غرر الحکم ودرر الکلم، عبدالرحمان بن محمد تمیمی، ص١١٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[عتبه‌بوسی]] و سجده هنگام ورود به [[حرم امامان(ع)]]، اگر برای شکر خدا باشد جایز است، در غیر این صورت حرام است.&lt;ref&gt;توضیح المسائل امام خمینی، ص١۴٧، مسئله١٠٩٠.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بدعت‌گذاری ===<br /> {{اصلی|بدعت}}<br /> [[بدعت]] به این معنا است که آنچه در دین نیست، به نام دین، در آن وارد شود یا آنچه جزء دین است، از متن دین خارج شود.<br /> <br /> یکی از موارد بدعت، افزودن یا کاستن عبارت‌هایی از زیارت‌نامه یا دعاهایی است که از امامان معصوم(ع) رسیده است. بر اساس روایتی، [[امام صادق(ع)]] کسی را که از خود دعایی افزوده بود، از این کار نهی کرد. &lt;ref&gt;کافی، ج٣، ص ۴٧۶.&lt;/ref&gt; [[شیخ عباس قمی]]، محدث شیعه نیز، افزودن برخی عبارت‌ها به زیارات و دعاها را زیادی و خودسرانه دانسته است.&lt;ref&gt;مفاتیح الجنان، ص٧٠٨.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == احکام ==<br /> زیارت دارای احکامی است که گاه در آنها میان برخی از فرقه‌های اسلامی اختلاف نظر است. برخی از احکام زیارت چنین است:<br /> <br /> === تبرک ===<br /> {{اصلی|تبرک}}<br /> تبرک در اصطلاح متون دینی، یعنی طلب برکت و خیر الهی&lt;ref&gt;نگاه کنید به تسهیل العقیدة الاسلامیه، ص334.&lt;/ref&gt; که در یک موجود نهاده شده&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیة الکویتیه، ج10، ص69.&lt;/ref&gt; و [[خداوند]] برای او امتیازها و مقام‌هایی خاص قرار داده است،&lt;ref&gt;سلفی‌گری و پاسخ به شبهات، ص434.&lt;/ref&gt; خواه این برکت مادی باشد و خواه معنوی.&lt;ref&gt;التبرک، جدیع، ص43.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بر اساس دیدگاه رایج میان مسلمانان تبرک کاری پسندیده است.&lt;ref&gt;مجموعه آثار مطهری، ج1، ص259، «عدل الهی».&lt;/ref&gt; در قرآن، سنت پیامبر(ص)،&lt;ref&gt;نگاه کنید به التبرک، میانجی، ص42-62.&lt;/ref&gt; سیره اهل بیت(ع)&lt;ref&gt;برای نمونه نگاه کنید به وفاء الوفاء، ج4، ص217؛ الفتوح، ج5، ص18-19.&lt;/ref&gt; و نیز در سیره [[صحابه]] تبرک فراوان گزارش شده است.&lt;ref&gt;تبرک الصحابه، ص15-17.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به باور [[وهابیت|وهابیان]]، تبرک جایز نیست؛ به باور آنها تبرک یک نوع [[عبادت]] شمرده شده و از آن جایی که عبادت امری توقیفی است بنابرین تبرک تنها در مورد اموری جایز می‌باشد که در قرآن و روایات دلیلی بر جواز آن باشد. در موارد دیگر تبرک [[بدعت]] و غیر مشروع است. در جواب وهابیان گفته شده که در عبادت، نیت پرستش وجود دارد، اما در تبرک‌جویی هرگز قصد پرستش موجود متبرک در میان نیست. تبرک از اموری است که در شرع بر جواز آن دلایل فراوانی وجود دارد و بدعت ناپسند به شمار نمی‌رود.<br /> <br /> === توسل ===<br /> {{اصلی|توسل}}توسل، به معنای واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست. در آیاتی از قرآن به موضوع توسل و وسیله قرار دادن پرداخته شده است.<br /> <br /> تا پیش از [[ابن‌تیمیه]] در کتاب‌های کلامی یا حدیثی و یا در ضمن ردیه‌ها، بابی با نام توسل یافت نمی‌شد ولی بعد از ابن‌تیمیه و نگرش‌ها و دیدگاه‌های جدیدی که درباره توسل مطرح کرد و بخشی از توسل را مساوی شرک دانست، عموم دانشمندان مذاهب اسلامی به مقابله با او پرداختند و ردیه‌هایی متعدد در این زمینه نگاشته‌اند و از این‌رو به قلم‌زنی‌ها و نگارش‌ها در این زمینه پرداخته شد و به خاطر سلطه وهابیت بر مکان‌های مقدس اسلامی در دوره اخیر و سختگیری آنان بر زائران شیعی و ایرانی برای توسل به مزارهای مقدس، انگیزه‌ای ویژه برای نقد دیدگاه وهابیت در موضوع توسل گشته است.<br /> <br /> === شفاعت ===<br /> {{اصلی|شفاعت}}شفاعت واسطه قرار دادن پیامبران و اولیای الهی است تا در آخرت از خدا درخواست کنند عذاب از گنهکار برداشته یا بر درجات مؤمن افزوده شود. شیعیان و برخی از اهل‌سنت مانند اشاعره، شفاعت را فقط برای برداشته شدن عذاب از گناهکاران دانسته و در برابر، برخی از اهل‌سنت، مانند معتزله، شفاعت را فقط برای افزودن بر درجات مؤمن دانسته‌اند.<br /> <br /> وهابیت نیز، اصل شفاعت پیامبر(ص) در روز قیامت را پذیرفته است؛ ولی درخواست شفاعت به صورت مستقیم از پیامبر(ص) و اولیای الهی را جایز ندانسته و درخواست شفاعت از مردگان را شرک دانسته است. شیعیان و اهل‌سنت، دیدگاه‌های وهابیت درباره جایز نبودنِ درخواست شفاعت را رد کرده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | پیش از لینک = کتاب<br /> | منبع = زیارت (آثار، آسیب‌ها و شبهات)،<br /> | توضیحات منبع = محمدرضا احمدی ندوشن، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.<br /> | لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1321<br /> }}<br /> <br /> [[رده:زیارت]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60577 2025-01-28T10:57:20Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> <br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الخلاف''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش خراسانی و دیگران، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' السرائر''': ابن ادریس (درگذشت ۵۹۸ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.<br /> *''' الشرح الکبیر''': عبدالرحمن بن قدامه (درگذشت ۶۸۲ق)، بیروت، دار الکتاب العربی.<br /> *''' المبسوط''': السرخسی (درگذشت ۴۸۳ق)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' کشاف القناع''': منصور البهوتی (درگذشت ۱۰۵۱ق)، به کوشش محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام''': الشهید الثانی (درگذشت ۹۶۵ق)، قم، معارف اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' منتهی المطلب''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br /> *''' مواهب الجلیل''': الحطاب الرعینی (درگذشت ۹۵۴ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۶ق.<br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60576 2025-01-28T10:56:45Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات اعمال<br /> | عنوان = [[احرام]]<br /> | تصویر = لباس احرام.jpg<br /> | توضیح تصویر = <br /> | فیلم = <br /> | توضیح فیلم = <br /> | دسته = مناسک حج <br /> | مربوط به آیین = [[عمره]] و [[حج]]<br /> | مکان = [[حرم مکی]]<br /> | زمان = <br /> | عمل قبلی = <br /> | عمل بعدی = <br /> | حکم = برای عمره‌گزار و حج‌گزار واجب است<br /> | کفاره = <br /> | پیامد فقهی = حرام شدن برخی از اعمال<br /> | ثواب = <br /> | آداب وابسته = [[غسل]]؛ [[نیت]]؛[[تلبیه]]؛[[لباس احرام|پوشیدن لباس احرام]]؛<br /> | فلسفه و اسرار = <br /> | منشاء و تاریخچه = <br /> | مکان‌های وابسته = <br /> | اشیای وابسته = <br /> | ذکرهای وابسته = <br /> | دعاهای وابسته = <br /> | مفاهیم فقهی وابسته = <br /> | احکام فقهی وابسته = [[محرمات احرام]]؛ مستحباب احرام؛ واجبات احرام<br /> | صفحه فتواهای مراجع = <br /> | جستارهای وابسته = [[میقات]]؛[[محرمات احرام]]<br /> [[احرام#فیلم‌های آموزشی|فیلم‌های آموزشی درباره احرام]]<br /> }}<br /> <br /> '''اِحرام''' از [[ارکان حج]] و [[ارکان عمره|عُمره]] است و ترک عمدی آن موجب باطل شدن [[حج]] و [[عمره]] می‌شود. [[نیت|نیّت]]، پوشیدن [[لباس احرام]] و [[تلبیه|تَلبِیَه]] (لبیک گفتن) از واجبات احرام است. <br /> <br /> برخی کارها در حال احرام، ممنوع و حرام است که به آن‌ها [[محرمات احرام|مُحَرَّمات احرام]] می‌گویند. از محرمات احرام، بعضی مشترک میان مردان و زنان است مانند [[شکار]]، [[آمیزش]] و [[لذت‌های جنسی|التذاذ جنسی]]، [[عقد نکاح|ازدواج]]، [[ازاله مو|ازاله یا قطع‌کردن موی سر یا بدن]]، [[ناخن گرفتن|کندن یا کوتاه‌کردن ناخن]]، [[استعمال بوی خوش]] و [[نگاه کردن در آینه]].<br /> <br /> همچنین [[پوشیدن لباس دوخته]]، [[پوشاندن سر]]، [[استظلال|زیر سایه رفتن]]، [[پوشاندن پا|پوشاندن روی پا]] و استفاده از انگشتر، محرمات ویژه مردان محرم و [[پوشاندن صورت]]، [[زینت|استفاده از زیورآلات]] و [[پوشاندن دست|پوشیدن دستکش]]، از محرمات مخصوص زنان محرم است.<br /> <br /> احرام در مکان‌های خاصی صورت می‌گیرد که به آن [[میقات]] گفته می‌شود. احرام‌های [[عمره تمتع|عمره تَمَتُّع]] و حج، در [[ماه‌های حج]] ([[شوال|شَوّال]]، [[ذی‌قعده]] و [[ذی‌حجه]]) صورت می‌گیرد و احرام [[عمره مفرده|عُمره مُفرَده]] در زمان به‌جاآوردن عمره انجام می‌شود. <br /> {{احکام احرام عمودی}}<br /> <br /> ==مفهوم‌شناسی==<br /> احرام عمل نخست [[حج]] و [[عمره]] است که در آن فرد [[لباس احرام]] پوشیده و پس از [[نیت]]، [[تلبیه|لبیک]] می‌گوید. اِحرام را از آن رو به این نام می‌نامند که احرام‌گزار برخی کارهایی را که پیشتر بر وی [[حلال]] بوده&lt;ref&gt;تفسیر قرطبی، ج۶، ص۳۶؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۷۱.&lt;/ref&gt; یا کارهایی را که با اعمال [[حج]] و [[عمره|عُمره]] ناسازگار است، بر خود [[حرام]] می‌شمرَد.&lt;ref&gt;معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۳۳.&lt;/ref&gt; به فرد در حالت احرام «مُحْرِم» می‌گویند.&lt;ref&gt;المدونة الکبری، ج۱، ص۳۶۰؛ المقنعه، ص۴۳۱-۴۳۲.&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;احرام به نظر فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تحریر الاحکام، ج۱، ص۵۷۶؛ مجمع الفائده، ج۶، ص۱۷۵.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المجموع، ج۸، ص۲۶۵؛ الفقه الاسلامی، ج۳، ص۲۱۸۰.&lt;/ref&gt; از [[ارکان حج]] و [[ارکان عمره|عمره]] به شمار می‌رود که ترک عمدی آن، حج و عمره را باطل می‌سازد.<br /> <br /> واژه اِحرام از ریشه «ح ر م» به معنای منع‌کردن و بازداشتن است.&lt;ref&gt;الصحاح، ج۵، ص۱۸۹۷؛ معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۴۵؛ لسان العرب، ج۱۲، ص۱۲۲، «حرم».&lt;/ref&gt; معنای دیگر این واژه، وارد شدن به حریمی است که هتک حرمت آن روا نیست؛&lt;ref&gt;الصحاح، ج۵، ص۱۸۹۷؛ تاج العروس، ج۱۶، ص۱۳۴، «حرم».&lt;/ref&gt; مانند ورود به [[حرم مکی|حَرَم]] یا ماه حرام&lt;ref&gt;العین، ج۳، ص۲۲۱-۲۲۲؛ الصحاح، ج۵، ص۱۸۹۷.&lt;/ref&gt; یا بستن عهد و پیمانی خاص.&lt;ref&gt;معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۴۵؛ لسان العرب، ج۱۲، ص۱۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فلسفه احرام==<br /> [[آیه ۱۹۷ سوره بقره]]، حکمت احرام و ترک [[محرمات احرام|مُحَرَّمات احرام]] را تقوا بر‌شمرده است. در حدیثی، سبب تشریع احرام، ورود [[حاجی|حاجیان]] به [[حرم مکی|حَرَم مکی]] بیان شده است.&lt;ref&gt;المحاسن، ج۲، ص۳۳۰؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۹۵.&lt;/ref&gt; همچنین گفته شده حکمت [[واجب|وجوب]] احرام پیش از ورود به حرم الهی، ایجاد حالت خضوع و خشوع، کناره‌گیری از کارها و لذت‌های دنیایی و صبر در برابر سختی‌هاست.&lt;ref&gt;علل الشرایع، ج۱، ص۲۷۴؛ عیون اخبار الرضا۷، ج۱، ص۱۲۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==مواردی که احرام واجب است==<br /> فقیهان احرام را در این موارد واجب دانسته‌اند:‌<br /> <br /> ===حج و عمره===<br /> به فتوای فقیهان، احرام از ارکان حج و عمره است و عبور آگاهانه از [[میقات]] بدون احرام، موجب بطلان حج و عمره است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۷۲.&lt;/ref&gt; به نظر بسیاری از فقیهان [[شیعه]]&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۷۳؛ المعتبر، ج۲، ص۸۰۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۱۹۸.&lt;/ref&gt;، در صورت عبور از میقات بدون احرام، بازگشتن [[حاجی|حج‌گزار]] به میقات و محرم شدن از آن‌جا واجب است؛ در غیر این صورت، حج باطل خواهد بود. <br /> <br /> در صورت ترک احرام به سبب ندانستن حکم یا فراموشی نیز بازگشت به میقات واجب است، مگر آنکه از این کار ناتوان باشد. در این صورت، حج‌گزار می‌تواند از همان‌جا که جهل یا فراموشی او از میان رفته، محرم شود.&lt;ref&gt;المعتبر، ج۲، ص۸۰۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۰۰.&lt;/ref&gt; همچنین اگر جهل یا فراموشی حج‌گزار تا پایان [[اعمال حج]] ادامه یابد، حج وی صحیح است، مشروط به آن که برای ادای حج قصد کرده باشد.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۸، ص۶۸؛ مستند الشیعه، ج۱۱، ص۲۰۰.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به نظر فقیهان اهل سنت اگر حج‌گزار احرام را ترک کند، در هر حال باید به میقات بازگردد و اگر نتواند، واجب است [[قربانی]] کند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۱۶-۲۱۷؛ المجموع، ج۷، ص۱۷۴؛ البحر الرائق، ج۳، ص۸۵.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===ورود به حرم مکی===<br /> به باور برخی از فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۰۸؛ کشف الغطاء، ج۴، ص۵۳۴.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]،&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۱۸؛ المجموع، ج۷، ص۱۴.&lt;/ref&gt; ورود به منطقه [[حرم مکی]] بدون احرام جایز نیست؛ اما در مقابل، برخی دیگر از فقیهان شیعه&lt;ref&gt;مدارک الاحکام، ج۷، ص۲۳۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۳۸؛ العروة الوثقی، ج۴، ص۶۴۷.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۱۷.&lt;/ref&gt; معتقدند اگر کسی قصد ادای [[حج]] یا [[عمره|عُمره]] نداشته باشد، می‌تواند بدون احرام وارد حرم شود.&lt;ref&gt;مجمع الفائده، ج۶، ص۱۶۵؛ موسوعة الفقه الاسلامی، ج۶، ص۲۳۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===ورود به مکه===<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] شیعه&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۳۷۶؛ شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۷؛ مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۹؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۳۷.&lt;/ref&gt; و اهل سنت،&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۶۴؛ المغنی، ج۳، ص۲۱۹.&lt;/ref&gt; کسی که قصد ورود به [[مکه]] را دارد، باید محرم شود؛ مگر کسانی که پیاپی وارد مکه می‌شوند مانند بازرگانان،&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۳۷۷؛ المجموع، ج۷، ص۱۱؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۴۸.&lt;/ref&gt; کسی که از احرام پیشین او بیش از یک ماه نگذشته باشد&lt;ref&gt;قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۲۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۴۸.&lt;/ref&gt; و کسی که از ترس ظالم یا جنگ به مکه پناه آورد&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۱۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۰۶.&lt;/ref&gt; و بیماران.&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۱۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زمان احرام==<br /> در هریک از اقسام احرام در [[حج]] و [[عمره|عُمره]]، زمانی خاص برای احرام مقرر شده است.<br /> <br /> *'''احرام عمره مفرده'''<br /> <br /> به فتوای فقیهان شیعه، در عمره مفرده واجب، احرام باید در زمان به جا آوردن [[عمره]] صورت گیرد؛&lt;ref&gt;الدروس، ج۱، ص۳۳۷؛ مجمع الفائده، ج۷، ص۳۹۲.&lt;/ref&gt; اما احرامِ عمره مستحب، وقت خاصی ندارد و در هر زمان، جز فاصله میان [[عمره تمتع|عُمره تَمَتُّع]] و [[حج تمتع|حج تَمَتُّع]]&lt;ref&gt;المعتمد، ج۲، ص۱۷۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۶۳.&lt;/ref&gt; می‌توان آن را انجام داد.&lt;ref&gt;الام، ج۲، ص۱۵۷؛ الخلاف، ج۲، ص۲۶۰؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۷-۱۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> *'''احرام عمره تمتع'''<br /> به اتفاق فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تحریر الاحکام، ج۲، ص۱۱۰؛ المعتمد، ج۲، ص۲۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و فقیهان اهل سنت،&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۱۳۶؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۳۴؛ الفقه الاسلامی، ج۳، ص۲۱۸۷.&lt;/ref&gt; زمان احرام عمره تمتع، [[ماه‌های حج]] ([[شوال|شوّال]]، [[ذی‌قعده]] و [[ذی‌حجه]]) است که تا وقت امکان انجام اعمال عمره پیش از نیم‌روز [[عرفه]]، ادامه دارد&lt;ref&gt;تحریر الاحکام، ج۲، ص۱۱؛ المعتمد، ج۲، ص۲۴۲، «کتاب الحج»؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۱، ص۶۲.&lt;/ref&gt; و در صورت احرام بستن پیش از ماه‌های [[حج]]، عمره تمتع صحیح نیست.&lt;ref&gt;تحریر الاحکام، ج۲، ص۱۱۰؛ العروة الوثقی، ج۴، ص۶۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> *'''احرام حج'''<br /> به نظر فقیهان شیعه&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۵۹؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۱۲۳.&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۵۹؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰.&lt;/ref&gt; احرام حج باید در ماه‌های حج انجام شود. بهترین زمان احرام، [[روز ترویه]] پیش از نماز ظهر&lt;ref&gt;المقنعه، ص۴۰۷-۴۰۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۵۰؛ الدروس، ج۱، ص۴۱۵.&lt;/ref&gt; یا پس از نماز ظهر و عصر است.&lt;ref&gt;منتهی المطلب، ج۲، ص۷۱۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۲۲۳.&lt;/ref&gt; به نظر برخی دیگر از اهل سنت، احرام حج هر قدر پیش از روز ترویه انجام شود، بهتر است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۵۰.&lt;/ref&gt; بعضی از فقیهان شیعه، احرام در روز ترویه را واجب شمرده‌اند.&lt;ref&gt;الدروس، ج۱، ص۴۱۵؛ ذخیرة المعاد، ج۱، ص۶۵۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین از دید فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، ‌در صورت احرام بستن پیش از [[ماه‌های حج]]، این احرام به احرام [[عُمره|عمره]] تبدیل می‌شود.&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۵۹؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۶۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==مکان احرام==<br /> مکان احرام، بسته به اینکه برای انجام حج باشد یا عمره، متفاوت است. <br /> <br /> ====احرام عمره مفرده و عمره تمتع====<br /> {{اصلی|میقات}}<br /> احرام [[عمره تمتع|عُمره تمتع]] یا [[عمره مفرده]] در مکان‌هایی ویژه صورت می‌گیرد که به آنها [[میقات]] می‌گویند.&lt;ref&gt;جامع المقاصد، ج۳، ص۱۶۰؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۲۲۷.&lt;/ref&gt; این مکان‌ها با توجه به نوع مناسک و نیز موطن حج‌گزار و مسیر حرکت او به سوی [[حرم مکی]]، تفاوت دارند. به نظر فقیهان شیعه&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۰۹؛ الخلاف، ج۲، ص۲۸۶؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت،&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۰۰.&lt;/ref&gt; پیش از میقات نمی‌توان مُحرم شد. در مقابل، بیشتر فقیهان اهل سنت محرم شدن پیش از میقات را جایز و حتی بهتر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۱۵؛ المجموع، ج۷، ص۲۰۰؛ الفقه الاسلامی، ج۳، ص۲۱۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====احرام حج====<br /> احرام برای حج در [[ترویه|روز ترویه]] و در [[مکه]] انجام می‌شود.&lt;ref&gt;المقنعه، ص۴۰۷-۴۰۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۵۰؛ الدروس، ج۱، ص۴۱۵.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==واجبات احرام==<br /> واجبات احرام که برخی از فقیهان آنها را ارکان احرام می‌شمرند،&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۴۹.&lt;/ref&gt; عبارت‌اند از:<br /> <br /> ====نیت====<br /> {{اصلی|نیت احرام}}<br /> به باور فقیهان شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۰؛ کشف الرموز، ج۱، ص۳۴۷.&lt;/ref&gt; و اهل‌سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۴۰؛ روضة الطالبین، ج۲، ص۳۳۴.&lt;/ref&gt; نیت از واجبات احرام است. در نیت، افزون بر قصد قربت، باید جنس ([[حج]] یا [[عمره|عُمره بودن]])،&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۰؛ روضة الطالبین، ج۲، ص۳۳۴؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۶۷۴-۶۷۵.&lt;/ref&gt; نوع ([[حج تمتع|تَمَتُّع]]، [[حج قران|قِران]] یا [[حج افراد|اِفراد بودن]])؛ و وصف آن (واجب یا مستحب‌ بودن) تعیین شود؛&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۰؛ کشف الرموز، ج۱، ص۳۴۷.&lt;/ref&gt; اما به گفته برخی فقها اگر محرم، عملی خاص را قصد نکند، احرام او صحیح است، به این صورت که اگر در [[ماه‌های حج]] باشد، میان قصد عمره یا حج اختیار دارد و اگر در ماه‌های حج باشد، احرامش خاص عمره خواهد بود.&lt;ref&gt;المبسوط، طوسی، ج۱، ص۳۱۶؛ المهذب، ج۱، ص۲۱۹؛ الوسیله، ص۱۶۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> فقیهان شیعه&lt;ref&gt;مدارک الاحکام، ج۷، ص۲۵۹؛ کشف اللثام، ج۵، ص۲۵۵.&lt;/ref&gt; و برخی فقهای اهل‌سنت&lt;ref&gt;مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۷۸؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۷۴.&lt;/ref&gt; برآنند که اگر کسی بدون نیت محرم شود، احرامش باطل است؛ خواه به عمد صورت گیرد و خواه از روی اشتباه یا جهل. برخی از فقیهان اهل سنت گفته‌اند که احرام، بدون نیت و تنها با [[تلبیه|تَلبیه]] منعقد می‌شود.&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۳۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۳۲؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۷۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به نظر برخی فقیهان شیعه، نیت احرام باید هم‌زمان با آغاز احرام باشد، وگرنه صحیح نیست.&lt;ref&gt;المعتبر، ج۲، ص۷۸۱؛ کشف اللثام، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt; شماری دیگر معتقدند که اگر نیت نکرده، تا هنگام [[تحلل|تَحَلُّل]] می‌تواند انجام دهد.&lt;ref&gt;المبسوط، طوسی، ج۱، ص۳۰۷؛ کشف اللثام، ج۵، ص۲۶۵-۲۶۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====پوشیدن لباس احرام====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به باور فقیهان شیعه، مرد احرام‌گزار باید پس از کندن لباس‌های دوخته شده خود، دو قطعه لباس احرام&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۳۸.&lt;/ref&gt; (یکی به صورت لُنگ و دیگری ردا) بپوشد.&lt;ref&gt;قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۱۹؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۶۸۱.&lt;/ref&gt; فقیهان اهل‌سنت پوشیدن نعلین را نیز لازم شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۲۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt; به نظر فقیهان شیعه و اهل سنت، پوشیدن لباس دوخته نشده بر زنان [[واجب]] نیست؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۴۵؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۴.&lt;/ref&gt; هرچند برخی برآنند که لباس دوخته شده برای زنان نیز ممنوع است.&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۱؛ مناسک الحج، گلپایگانی، ص۷۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تلبیه (لبیک گفتن):====<br /> {{اصلی|تلبیه}}<br /> به باور فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۳۶؛ العروة الوثقی، ج۴، ص۶۶۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل‌سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۷۰؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۱۴۸؛ الفقه الاسلامی، ج۳، ص۲۱۸۱.&lt;/ref&gt; از دیگر واجبات احرام، تَلْبِیَه است. بعضی از فقیهان اهل‌سنت، به ویژه [[مذهب شافعی|شافعیان]] و [[مذهب حنبلی|حنبلیان]]، بر آنند که احرام تنها با نیت و بدون نیاز به تلبیه، منعقد می‌گردد&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۲۰۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۵۴؛ الفقه الاسلامی، ج۳، ص۲۱۸۱-۲۱۸۲.&lt;/ref&gt; و شماری از آنان تلبیه را [[مستحب]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۲؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۵۶؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt; به فتوای فقیهان شیعه، در [[حج قِران|حج قران]]، احرام‌گزار می‌تواند به جای تلبیه، [[اشعار|اِشعار]] یا [[اشعار و تقلید|تقلید]] کند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۵۷؛ مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==مستحبات احرام==<br /> {{اصلی|مستحبات احرام}}<br /> کارهای بسیاری برای احرام، [[مستحب]] شمرده شده که برخی به پیش از احرام بازمی‌گردد و برخی هم‌زمان با آن است:<br /> ===مستحبات پیش از احرام===<br /> مهم‌ترین کارهای مستحب پیش از احرام عبارتند از:<br /> <br /> *کوتاه نکردن موی سر: مستحب است حج‌گزار از آغاز ماه ذی‌القعده و عمره گزار از یک ماه پیش از مناسک عمره، موی سر خود را کوتاه نکند.<br /> *نظافت‌کردن بدن پیش از احرام<br /> *غسل کردن پیش از احرام<br /> *خواندن نماز واجب یا مستحب پیش از احرام بستن<br /> <br /> ===مستحبات در حال احرام===<br /> از هنگام احرام تا پایان آن برخی کارها [[مستحب]] شمرده شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:<br /> <br /> *[[اشتراط]]: احرام‌گزار هنگام احرام، با خد شرط کند که اگر هنگام اعمال حج مانعی برایش پیش آید، حج را به عُمره تبدیل کند یا از احرام خارج شود.<br /> <br /> *بر زبان آوردن نیت احرام<br /> <br /> *پوشیدن لباس سفید و پنبه‌ای<br /> <br /> *آشکار و بلند گفتن [[تلبیه]]<br /> <br /> *تکرار [[تلبیه]]<br /> *دعا هنگام احرام<br /> *[[صلوات]] بر [[پیامبر(ص)]]<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> {{اصلی|محرمات احرام}}<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به محرمات احرام، تُروک احرام&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا مَحظورات احرام&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; تعبیر شده است. برخی از این محرمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===محرمات مشترک میان مردان و زنان=== <br /> <br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> <br /> # [[شکار]] <br /> # <br /> # [[آمیزش]] <br /> # <br /> # [[فسوق]] <br /> # <br /> # [[جدال]] <br /> # <br /> # [[التذاذ جنسی]] <br /> # <br /> # [[استمناء]] <br /> # <br /> # [[عقد ازدواج]] <br /> # <br /> # [[ازاله مو]] <br /> # <br /> # [[ناخن گرفتن|کوتاه کردن ناخن]] <br /> # <br /> # [[بوی خوش|استعمال بوی خوش]] <br /> # <br /> # [[روغن مالیدن]] <br /> # <br /> # [[کشتن جانوران بدن|کشتن جانوران از روی بدن]] <br /> # <br /> # [[سرمه کشیدن]] <br /> # <br /> # [[حمل سلاح]] <br /> # <br /> # [[کشیدن دندان]] <br /> # <br /> # ‌[[خون برون آوردن|بیرون آوردن خون]]<br /> # [[نگاه کردن در آینه]] <br /> # [[کندن درخت]]<br /> {{پایان}}<br /> <br /> ===مُحَرَّمات مخصوص مردان:===<br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> # [[پوشیدن لباس دوخته]] <br /> # [[پوشاندن سر]] <br /> # [[استظلال|زیر سایه رفتن]] <br /> # [[پوشاندن پا|پوشاندن روی پا]]<br /> {{پایان}}<br /> <br /> ===محرمات مخصوص زنان:===<br /> <br /> #[[پوشاندن صورت]]<br /> #[[زینت#زیور آلات|استفاده از زیور آلات]]<br /> #[[پوشاندن دست]]<br /> <br /> ==کفاره==<br /> انجام آگاهانه هر یک از محرمات احرام، [[کفاره]] دارد اما اگر این کار از روی سهو یا خطا و یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز در شکار کردن که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==مکروهات احرام==<br /> {{اصلی|مکروهات احرام}}<br /> انجام دادن برخی کارها برای احرام‌گزار [[مکروه]] است؛ از جمله:<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> #حمام رفتن<br /> #ساییدن بدن (برطرف‌کردن آلودگی‌های بدن با ساییدن)<br /> #بهره گرفتن از گیاهان خوشبو<br /> #[[احتباء|اِحتِباء]]<br /> #[[خواستگاری]]<br /> #لبیک گفتن در پاسخ افراد<br /> #احرام در لباس آلوده<br /> #احرام در لباس رنگی، به ویژه لباس سیاه<br /> #خوابیدن بر بستر رنگی یا زرد<br /> #حنا زدن<br /> {{پایان}}<br /> <br /> ==خروج از احرام==<br /> {{اصلی|تحلل}}<br /> زمان خروج از احرام و حلال شدن آنچه با احرام حرام شده بود، بسته به اینکه عمره باشد یا حج و اینکه عمره از چه قسمی باشد متفاوت است:<br /> <br /> '''عمره مفرده''': به فتوای فقیهان شیعه در عمره مفرده، پس از [[حلق|حَلق]] یا [[تقصیر]] محرم از احرام بیرون می‌آید و جز [[التذاذ جنسی|کامیابی جنسی]] ‌همه [[حرام|محرمات]] بر او [[حلال]] می‌شوند.&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۳۴۷؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۶۷.&lt;/ref&gt; پس از گزاردن [[طواف نساء]] و [[نماز طواف]]، کامیابی جنسی از همسر نیز، بر او حلال می‌شود.&lt;ref&gt;ریاض المسائل، ج۶، ص۵۱۵؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۶۷.&lt;/ref&gt; به نظر فقیهان اهل‌سنت، پس از حَلق یا تقصیر، تَحَلُّل کامل صورت می‌گیرد.&lt;ref&gt;مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۰۵؛ الموسوعة الفقهیه، ج۲، ص۱۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''عمره تَمَتُّع''': به نظر فقیهان شیعه&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۶، ص۲۹۶-۳۰۵؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۵۳.&lt;/ref&gt; در عمره تمتع، پس از تقصیر و به نظر فقیهان اهل‌سنت&lt;ref&gt;الموسوعة الفقهیه، ج۲، ص۱۷۶.&lt;/ref&gt; پس از تقصیر یا حلق، احرام پایان می‌یابد و همه محرمات آن حلال می‌شوند.<br /> <br /> '''حج''': به فتوای بیشتر فقهای شیعه پس از حلق و [[قربانی]] در روز [[عید قربان]]، همه محرمات جز [[استعمال بوی خوش]] و کامیابی جنسی بر حاجی حلال می‌شود. پس از [[طواف|طواف حج]]، [[نماز طواف]] و [[سعی]]، بهره گرفتن از بوی خوش نیز بر او حلال می‌شود و با انجام دادن طواف نساء، به طور کامل از احرام بیرون می‌آید.&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۳۴۷-۳۴۸؛ الحدائق، ج۱۷، ص۲۵۰.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به نظر برخی فقیهان اهل‌سنت، پس از [[رمی جمره عقبه|رَمی جَمَره عَقَبه]] و قربانی و حلق یا تقصیر، همه محرمات جز کامیابی جنسی یا «کامیابی جنسی و بهره گرفتن از بوی خوش» و یا «این دو و شکار‌» بر محرم حلال می‌شود. برخی دیگر می‌گویند پس از کارهای یاد شده و [[طواف افاضه|طواف اِفاضه]]، همه محرمات حلال می‌گردند و فرد به طور کامل از احرام خارج می‌شود.&lt;ref&gt;الفقه الاسلامی، ج۳، ص۲۲۸۹-۲۲۹۰؛ الموسوعة الفقهیه، ج۲، ص۱۷۵-۱۷۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس =http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85<br /> | عنوان = احرام<br /> | نویسنده = سیدعباس رضوی، سیدجعفر صادقی فدکی<br /> }}<br /> <br /> *''' الام''': الشافعی (درگذشت ۲۰۴ق)، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۳ق.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' التفسیر الکبیر''': الفخر الرازی (درگذشت ۶۰۶ق)، قم، دفتر تبلیغات، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الحدائق الناضره''': یوسف البحرانی (درگذشت ۱۱۸۶ق)، به کوشش آخوندی، قم، نشر اسلامی، ۱۳۶۳ش.<br /> *''' الخلاف''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش خراسانی و دیگران، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' السرائر''': ابن ادریس (درگذشت ۵۹۸ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.<br /> *''' الشرح الکبیر''': عبدالرحمن بن قدامه (درگذشت ۶۸۲ق)، بیروت، دار الکتاب العربی.<br /> *''' الصحاح''': الجوهری (درگذشت ۳۹۳ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۴۰۷ق.<br /> *''' العروة الوثقی''': سید محمد کاظم یزدی (درگذشت ۱۳۳۷ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۲۰ق.<br /> *''' العین''': خلیل (درگذشت ۱۷۵ق)، به کوشش المخزومی و السامرائی، دار الهجره، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' الفقه الاسلامی و ادلته''': وهبة الزحیلی، دمشق، دار الفکر، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الکشاف''': الزمخشری (درگذشت ۵۳۸ق)، مصطفی البابی، ۱۳۸۵ق.<br /> *''' المبسوط فی فقه الامامیه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش بهبودی، تهران، المکتبة المرتضویه.<br /> *''' المبسوط''': السرخسی (درگذشت ۴۸۳ق)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' المحاسن''': ابن خالد البرقی (درگذشت ۲۷۴ق)، به کوشش حسینی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۲۶ش.<br /> *''' المدونة الکبری''': مالک بن انس (درگذشت ۱۷۹ق)، مصر، مطبعة السعاده.<br /> *''' المعتبر''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، مؤسسة سید الشهداء، ۱۳۶۳ش.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' المقنعه''': المفید (درگذشت ۴۱۳ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' المهذب''': القاضی ابن البراج (درگذشت ۴۸۱ق)، به کوشش مؤسسة سیدالشهداء۷، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۶ق.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' الوسیلة الی نیل الفضیله''': ابن حمزه (درگذشت ۵۶۰ق)، به کوشش محمد الحسون، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۰۸ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' تاج العروس''': الزبیدی (درگذشت ۱۲۰۵ق)، به کوشش علی شیری، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' تحریر الاحکام الشرعیه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، به کوشش بهادری، قم، مؤسسة الامام الصادق۷، ۱۴۲۰ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)''': القرطبی (درگذشت ۶۷۱ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.<br /> *''' تهذیب الاحکام''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش.<br /> *''' جامع المقاصد''': الکرکی (درگذشت ۹۴۰ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۱ق.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' ذخیرة المعاد''': محمد باقر السبزواری (درگذشت ۱۰۹۰ق)، آل‌ البیت.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' ریاض المسائل''': سید علی الطباطبائی (درگذشت ۱۲۳۱ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' علل الشرایع''': الصدوق (درگذشت ۳۸۱ق)، به کوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.<br /> *''' عیون اخبار الرضا۷''': الصدوق (درگذشت ۳۸۱ق)، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۴ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' قواعد الاحکام''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' کتاب الحج''': تقریر بحث الگلپایگانی، الصابری، قم، الخیام، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' کتاب الحج''': محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' کشاف القناع''': منصور البهوتی (درگذشت ۱۰۵۱ق)، به کوشش محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' کشف الرموز''': الفاضل الآبی (درگذشت ۶۹۰ق)، به کوشش اشتهاردی و یزدی، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۸ق.<br /> *''' کشف الغطاء''': کاشف الغطاء (درگذشت ۱۲۲۷ق)، اصفهان، مهدوی.<br /> *''' کشف اللثام''': الفاضل الهندی (درگذشت ۱۱۳۷ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' لسان العرب''': ابن منظور (درگذشت ۷۱۱ق)، قم، ادب الحوزه، ۱۴۰۵ق.<br /> *''' مجمع الفائدة و البرهان''': المحقق الاردبیلی (درگذشت ۹۹۳ق)، به کوشش عراقی و دیگران، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام''': الشهید الثانی (درگذشت ۹۶۵ق)، قم، معارف اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' معتمد العروة الوثقی''': محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۰۴ق.<br /> *''' معجم الفاظ الفقه الجعفری''': احمد فتح‌الله، الدمام، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' معجم لغة الفقهاء''': محمد قلعه‌جی، بیروت، دار النفائس، ۱۴۰۸ق.<br /> *''' معجم مقاییس اللغه''': ابن فارس (درگذشت ۳۹۵ق)، به کوشش عبدالسلام، قم، دفتر تبلیغات، ۱۴۰۴ق.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (درگذشت ۳۸۱ق)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' منتهی المطلب''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br /> *''' مواهب الجلیل''': الحطاب الرعینی (درگذشت ۹۵۴ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' موسوعة الفقه الاسلامی''': مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامی، ۱۴۲۸ق.{{پایان}}<br /> <br /> ==مقاله‌های مرتبط==<br /> {{ستون-شروع|۲}}<br /> *[[راهنمای احرام]]<br /> *[[میقات]]<br /> *[[نیت]]<br /> *[[لباس احرام]]<br /> *[[تلبیه]]<br /> *[[محرمات احرام]]<br /> {{پایان}}<br /> {{حج و عمره}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]<br /> [[رده:ارکان حج]]<br /> [[رده:ارکان عمره]]<br /> [[رده:اصطلاحات فقهی]]<br /> [[رده:مناسک حج]]<br /> [[رده:اعمال عمره مفرده]]<br /> <br /> [[ar:الإحرام]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60575 2025-01-28T10:56:06Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' منتهی المطلب''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br /> *''' کشاف القناع''': منصور البهوتی (درگذشت ۱۰۵۱ق)، به کوشش محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام''': الشهید الثانی (درگذشت ۹۶۵ق)، قم، معارف اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' المبسوط''': السرخسی (درگذشت ۴۸۳ق)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> *''' مواهب الجلیل''': الحطاب الرعینی (درگذشت ۹۵۴ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' الشرح الکبیر''': عبدالرحمن بن قدامه (درگذشت ۶۸۲ق)، بیروت، دار الکتاب العربی.<br /> *''' السرائر''': ابن ادریس (درگذشت ۵۹۸ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.<br /> *''' الخلاف''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش خراسانی و دیگران، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق.<br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60574 2025-01-28T10:54:32Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' منتهی المطلب''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br /> *''' کشاف القناع''': منصور البهوتی (درگذشت ۱۰۵۱ق)، به کوشش محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام''': الشهید الثانی (درگذشت ۹۶۵ق)، قم، معارف اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' المبسوط''': السرخسی (درگذشت ۴۸۳ق)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> *''' مواهب الجلیل''': الحطاب الرعینی (درگذشت ۹۵۴ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' الشرح الکبیر''': عبدالرحمن بن قدامه (درگذشت ۶۸۲ق)، بیروت، دار الکتاب العربی.<br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60573 2025-01-28T10:53:16Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' منتهی المطلب''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br /> *''' کشاف القناع''': منصور البهوتی (درگذشت ۱۰۵۱ق)، به کوشش محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام''': الشهید الثانی (درگذشت ۹۶۵ق)، قم، معارف اسلامی، ۱۴۱۶ق.<br /> *''' المبسوط''': السرخسی (درگذشت ۴۸۳ق)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.<br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60572 2025-01-28T10:50:45Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' منتهی المطلب''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، چاپ سنگی.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60571 2025-01-28T10:49:53Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' بدایة المجتهد''': ابن رشد القرطبی (درگذشت ۵۹۵ق)، به کوشش العطار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60570 2025-01-28T10:49:07Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> *''' الدروس الشرعیه''': الشهید الاول (درگذشت ۷۸۶ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60569 2025-01-28T10:48:27Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> *''' البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت ۹۷۰ق)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60568 2025-01-28T10:47:44Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، دار الفکر.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60567 2025-01-28T10:47:10Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> *''' بدائع الصنائع''': علاء الدین الکاشانی (درگذشت ۵۸۷ق)، پاکستان، المکتبة الحبیبیه، ۱۴۰۹ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60566 2025-01-28T10:46:25Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> *''' النهایه''': الطوسی (درگذشت ۴۶۰ق)، به کوشش آغا بزرگ تهرانی، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۰ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60565 2025-01-28T10:45:15Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' مناسک الحج''': السیستانی، قم، چاپخانه شهید، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' مناسک الحج''': وحید الخراسانی.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60564 2025-01-28T10:44:15Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' المعتمد فی شرح المناس'''ک: محاضرات الخوئی (درگذشت ۱۴۱۳ق)، الخلخالی، قم، مدرسة دارالعلم، ۱۴۱۰ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60563 2025-01-28T10:43:47Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> *''' الموسوعة الفقهیة المیسره''': محمد علی الانصاری، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60562 2025-01-28T10:43:04Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> *''' الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': الری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60561 2025-01-28T10:42:23Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> *''' فقه الصادق۷''': سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60560 2025-01-28T10:41:57Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت ۱۲۶۶ق)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60559 2025-01-28T10:40:54Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> *''' المغنی''': عبدالله بن قدامه (درگذشت ۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60558 2025-01-28T10:40:19Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> *''' فتح العزیز''': عبدالکریم بن محمد الرافعی (درگذشت ۶۲۳ق)، دار الفکر.<br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60557 2025-01-28T10:39:10Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مدارک الاحکام''': سید محمد بن علی الموسوی العاملی (درگذشت ۱۰۰۹ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۰ق.<br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60556 2025-01-28T10:38:39Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60555 2025-01-28T10:38:09Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> *''' مختلف الشیعه''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.<br /> *''' روضة الطالبین''': النووی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش عادل احمد و علی محمد، بیروت، دار الکتب العلمیه.<br /> *''' مغنی المحتاج''': محمد الشربینی (درگذشت ۹۷۷ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۷ق.<br /> *''' مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.<br /> *''' شرائع الاسلام''': المحقق الحلی (درگذشت ۶۷۶ق)، به کوشش سید صادق شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=60554 2025-01-28T10:34:53Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{احکام احرام عمودی}}<br /> {{حج و عمره عمودی}}<br /> '''مُحَرَّمات احرام'''، کارهایی است که انجام آنها پس از [[احرام|مُحرم]] شدن، تا زمان [[تحلل|بیرون آمدن از احرام]] بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه [[حج بانوان|زنان]] است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید [[کفاره]] آن را بپردازد.<br /> <br /> ==احرام==<br /> {{اصلی|احرام}}<br /> نخستین عمل از اعمال [[عمره]] و [[حج]]، [[احرام]] است. انسان باید در یکی از [[میقات|میقات‌‌ها]]، مانند [[مسجد شجره (مدینه)|مسجد شجره]] و [[جحفه]] لباس احرام پوشیده، نیت کرده و [[تلبیه|لبیک]] بگوید. او با این اعمال، [[احرام|مُحرم]] می‌شود.<br /> <br /> ==محرمات احرام==<br /> هنگام احرام، برخی کارها بر مُحرِم [[حرام]] می‌شود که از آن‌ها به «تُروک احرام» &lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یا «مَحظورات احرام»&lt;ref&gt;روضة الطالبین، ج۲، ص۳۱۸؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۴۶۱.&lt;/ref&gt; نیز تعبیر شده است. برخی از این مُحَرَّمات ویژه مردان، شماری مختص زنان و بسیاری ازآن‌ها مشترک میان مردان و زنان است.&lt;ref&gt;مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در شمارش این محرمات در منابع [[فقه|فقهی]] اختلافاتی به چشم می‌خورد. در دیدگاه مشهور فقیهان [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۳؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;نک: حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt; از محرمات بیست‌گانه سخن رفته است. <br /> <br /> آراء دیگری نیز در میان فقیهان شیعه و اهل سنت یافت می‌شود؛ از جمله: ۷،&lt;ref&gt;اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۵۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۱.&lt;/ref&gt; ،۹&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۸۹.&lt;/ref&gt; ،۱۰&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۷؛ حواشی الشروانی، ج۴، ص۱۵۹.&lt;/ref&gt;، ‌۱۴، ۱۸، ‌۲۳، &lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۲۸۶؛ فقه الصادق، ج۱۰، ص۳۲۸.&lt;/ref&gt; ‌۲۴، &lt;ref&gt;الحج و العمره، ص۱۸۷؛ الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۱، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; ۲۵، &lt;ref&gt;المعتمد، ج۳، ص۳۶۰، «کتاب الحج»؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; ۲۶&lt;ref&gt;مناسک الحج، وحید خراسانی، ص۸۷.&lt;/ref&gt; و ۳۰.&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مهم‌ترین سبب اختلاف نظر در شمار محرمات، به ویژه میان فقیهان شیعه و اهل سنت، اختلاف در اصل [[حلال|حلال‌بودن]] یا [[حرام|حُرمت]] برخی از اعمال است. اهل سنت برخی از کارهایی را که فقیهان شیعه حرام دانسته‌اند، حلال می‌شمارند و به عکس.{{مدرک}} نیز برخی از فقیهان شماری از این محرمات را با عناوین کلی یاد کرده‌اند و برخی دیگر آن‌ها را به‌گونه تفصیلی برشمرده‌اند.{{مدرک}}<br /> <br /> ==محرمات مشترک میان مردان و زنان==<br /> کارهایی که هم بر مردان و هم بر زنان در حالی که مُحرم هستند ممنوع و حرام است هجده مورد زیر است:<br /> <br /> ====شکار (صید) حیوانات خشکی.====<br /> {{اصلی|شكار حيوان وحشى}}<br /> به اتفاق شیعه&lt;ref&gt;شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۸۳؛ المعتمد، ج۳، ص۳۵۸، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۸۶.&lt;/ref&gt; شکار حیوانات خشکی بر محرم حرام است.<br /> <br /> ====آمیزش====<br /> {{اصلی|آمیزش}}<br /> هرگونه مباشرت جنسی، خواه با همسر باشد یا دیگری، با انسان باشد یا حیوان، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;النهایه، ص۲۱۸؛ بدائع الصنائع، ج۲، ص۲۰۶؛ المجموع، ج۷، ص۲۹۰؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> ====فُسوق(دشنام‌گویی)====<br /> {{اصلی|فسوق}}<br /> در برخی حدیث‌های [[دوازده‌امام|امامان شیعه(ع)]] فسوق به دروغ و دشنام معنا شده است؛&lt;ref&gt;تهذیب، ج۵، ص۲۹۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۶۳.&lt;/ref&gt; هرچند برخی مقصود از آن را مطلق [[گناه]] شمرده‌اند.&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۲، ص۴۴؛ المجموع، ج۷، ص۱۴۰؛ مجمع الزوائد، ج۶، ص۳۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====جدال====<br /> {{اصلی|جدال}}<br /> از محرمات احرام جدال است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; مقصود از جدال، در باور فقیهان [[امامیه|امامی]]، سوگند خوردن به خدا برای پیروزی بر طرف مقابل است، با گفتن جملاتی مخصوص.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۹۳؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۸۰۸.&lt;/ref&gt; فقیهان [[اهل سنت]] مقصود از آن را تخاصم، مجادله و تفاخر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۵؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====التذاذ جنسی====<br /> {{اصلی|التذاذ جنسی}}<br /> به نظر فقیهان امامی و اهل سنت، هر‌گونه لذت‌جویی جنسی بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;بدائع الصنائع، ج۲، ص۱۹۵؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۸۰؛ الدروس، ج۱، ص۳۶۸.&lt;/ref&gt;<br /> ====استمناء====<br /> {{اصلی|استمناء}}<br /> استمناء (خودارضایی) از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۵۲۲؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عقد ازدواج====<br /> {{اصلی|عقد نکاح}}<br /> به نظر فقیهان امامی و برخی فقیهان اهل سنت، عقد ازدواج بر مُحرِم [[حرام]] است؛ خواه ولی باشد و خواه وکیل&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۲-۳۸۳؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹.&lt;/ref&gt; و برای خودش باشد یا دیگری.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۸۳؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۱.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان اهل سنت آن را جایز شمرده‌اند.&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۲، ص۳۷؛ الجوهر النقی، ج۷، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ازاله مو====<br /> {{همچنین ببینید|حلق و تقصیر}}<br /> زدودن یا قطع‌کردن مو از سر یا بدن خود یا دیگری.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۴۷؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۴۵؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن یا کوتاه‌کردن ناخن====<br /> {{همچنین ببینید|ناخن گرفتن}}<br /> کندن یا کوتاه کردن ناخن از محرمات احرام است.&lt;ref&gt;ذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۴-۳۵۵؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۹؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استعمال بوی خوش====<br /> {{اصلی|بوی خوش}}<br /> بهره بردن از بوی خوش، خواه با بوییدن و خواه مالیدن آن به بدن، برای محرم حرام است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۲؛ المغنی، ج۳، ص۲۹۳؛ المجموع، ج۷، ص۲۸۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> ====روغن مالیدن====<br /> {{اصلی|روغن مالیدن به بدن}}<br /> به نظر همه فقیهان امامی و بیشتر فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن معطر&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۲؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; و به نظر مشهور فقیهان امامی و برخی از فقیهان اهل سنت، مالیدن روغن غیر معطر به بدن نیز حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۰؛ تحریر الاحکام، ج۲، ص۳۵؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۷.&lt;/ref&gt; برخی فقیهان تنها کاربرد آن را در سر ممنوع کرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۱؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۷؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کندن درختان====<br /> {{اصلی|کندن گیاهان و درختان حرم}}<br /> [[کندن گیاهان و درختان حرم|کندن گیاهان حرم]]، جز موارد خاص برای محرم ممنوع است.<br /> <br /> ====کشتن جانوران====<br /> {{اصلی|کشتن جانوران بدن}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۶۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۶.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;بدایة المجتهد، ج۱، ص۲۶۵؛ المغنی، ج۳، ص۲۶۷.&lt;/ref&gt; کشتن جانوران بدن مانند پشه و شپش بر محرم حرام است. اندکی از فقیهان شیعه و برخی از اهل سنت، این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۶۷؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سرمه کشیدن====<br /> {{اصلی|سرمه کشیدن}}<br /> به نظر برخی از فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مغنی المحتاج، ج۳، ص۴۰۰؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۹۹.&lt;/ref&gt; استفاده از سرمه معطر و غیر معطر بر محرم حرام است؛ هرچند بعضی آن را [[حلال|مباح]] دانسته‌اند.&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۶۳؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۷۶؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۴-۳۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمل سلاح====<br /> {{اصلی|حمل سلاح در حج}}<br /> به نظر مشهور فقیهان شیعه، جز در موارد ضروری، حمل سلاح بر محرم حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳؛ المعتمد، ج۴، ص۲۶۱، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; شماری از فقیهان این کار را مکروه شمرده‌اند.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نگاه کردن در آینه====<br /> {{اصلی|نگاه کردن در آینه}}<br /> به باور مشهور فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، نگاه کردن در آینه بر محرم حرام&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۹۸؛ الحدائق، ج۱۵، ص۴۵۴؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۴۸.&lt;/ref&gt; و به نظر برخی دیگر، مکروه است.&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۷؛ الخلاف، ج۲، ص۳۱۹؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کشیدن دندان====<br /> {{اصلی|کشیدن دندان}}<br /> به نظر مشهور فقیهان امامی&lt;ref&gt;الروضة البهیه، ج۲، ص۳۶۱؛ المعتمد، ج۴، ص۴۲، «کتاب الحج».&lt;/ref&gt; و برخی فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المحلی، ج۷، ص۲۴۸؛ فقه السنه، ج۱، ص۶۶۷.&lt;/ref&gt; کشیدن دندان بر محرم، حرام و به نظر برخی، جایز است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۴؛ البحر الرائق، ج۲، ص۵۷۰؛ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====بیرون‌آوردن خون====<br /> {{اصلی|خون برون آوردن}}<br /> به نظر بسیاری از فقیهان شیعه و برخی از فقیهان اهل سنت، بیرون آوردن اختیاری خون بر محرم حرام است؛&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt; هرچند با خاراندن بدن یا مسواک زدن باشد.&lt;ref&gt;مسالک الافهام، ج۲، ص۲۶۵؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; برخی از فقیهان این کار را [[مکروه]] یا مباح شمرده‌اند.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۵۷-۳۵۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۹۵؛ الحدائق، ج۱۵، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محرمات مورد اختلاف====<br /> برخی دیگر از محرمات احرام به فتوای برخی فقیهان عبارت‌اند از: [[زینت کردن]]،&lt;ref&gt;تعالیق مبسوطه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ کلمة التقوی، ج۳، ص۳۲۵.&lt;/ref&gt; فروبردن سر در آب،&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۹؛ مناسک الحج، سیستانی، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt; [[غسل|غسل‌کردن]] به قصد خنک شدن&lt;ref&gt;مختلف الشیعه، ج۴، ص۸۳؛ کشف اللثام، ج۵، ص۳۲۰.&lt;/ref&gt; و غسل دادن شخص محرم با [[کافور]] پس از مرگ.&lt;ref&gt;جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۲۱؛ کتاب الحج، گلپایگانی، ج۲، ص۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص مردان==<br /> کارهایی که تنها برای مردان در حال احرام ممنوع است چهار مورد است:<br /> <br /> ====پوشیدن لباس دوخته====<br /> {{اصلی|لباس احرام}}<br /> به اتفاق فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;المبسوط،سرخسی، ج۴، ص۱۲۵؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۲۹؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۴۲؛ الاقناع، ج۱، ص۲۳۷.&lt;/ref&gt; پوشیدن لباس دوخته در حال احرام بر مردان [[حرام]] است؛ خواه پیراهن باشد و خواه شلوار. برخی [[فقه|فقیهان]] شیعه این کار را برای زنان نیز جایز ندانسته‌اند.&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشاندن سر====<br /> {{اصلی|پوشاندن سر}}<br /> پوشاندن سر به اجماع فقیهان شیعه&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۹.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳.&lt;/ref&gt; بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۲؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۳۳؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۰.&lt;/ref&gt;<br /> ====زیر سایه رفتن====<br /> {{اصلی|استظلال}}<br /> ‌به اجماع فقیهان امامی&lt;ref&gt;الحدائق، ج۱۵، ص۴۷۰؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۹۷.&lt;/ref&gt; و برخی از مذاهب اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ مواهب الجلیل، ج۴، ص۲۰۸.&lt;/ref&gt; زیر سایه رفتن مردان در حال احرام حرام است. به باور برخی از فقیهان اهل سنت، این کار برای مردان جایز است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۲۸۲؛ المجموع، ج۷، ص۳۵۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> #[[پوشاندن روی پا]]. به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۹۸؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt; و بسیاری از فقیهان اهل سنت، پوشاندن روی پا به طور کامل، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;المجموع، ج۷، ص۲۵۸؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۲۷۲؛ منتهی المطلب، ج۲، ص۷۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====استفاده از انگشتر====<br /> به باور فقیهان امامی، استفاده از انگشتر برای [[زینت]]، نه برای رعایت [[مستحب|استحباب]]، بر مردان حرام است.&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۹؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==محرمات مخصوص زنان==<br /> کارهایی که تنها برای زنان در حال احرام، ممنوع است سه مورد است:<br /> <br /> ====پوشاندن صورت====<br /> {{اصلی|پوشاندن صورت}}<br /> به اجماع فقیهان [[امامیه|شیعه]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۳۷؛ مدارک الاحکام، ج۷، ص۳۵۹.&lt;/ref&gt; و [[اهل سنت]]&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۷؛ المجموع، ج۷، ص۲۵۰؛ الشرح الکبیر، ج۳، ص۳۲۴.&lt;/ref&gt; پوشاندن صورت بر زنان در حال احرام، [[حرام]] است.<br /> <br /> ====استفاده از زیورآلات====<br /> به باور [[فقه|فقیهان]] [[امامیه|امامی]]&lt;ref&gt;تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۲۸؛ جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۷۱.&lt;/ref&gt; و برخی از فقیهان اهل سنت&lt;ref&gt;المغنی، ج۳، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; استفاده از زیورآلات بر زنان محرم به قصد [[زینت]]، حرام و از دید برخی از فقیهان اهل سنت، [[مکروه]] یا [[مباح]] است.&lt;ref&gt;المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۲۸؛ المجموع، ج۱۸، ص۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پوشیدن دستکش====<br /> {{اصلی|پوشاندن دست}}<br /> به نظر فقیهان امامی&lt;ref&gt;الخلاف، ج۲، ص۲۹۴؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۳۰۲.&lt;/ref&gt; و اهل سنت&lt;ref&gt;فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ المغنی، ج۳، ص۳۱۰.&lt;/ref&gt; پوشیدن دستکش بر زنان حرام و به نظر برخی دیگر مباح است.&lt;ref&gt;المغنی، ج۲، ص۳۰۹؛ فتح العزیز، ج۷، ص۴۵۴؛ اعانة الطالبین، ج۲، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کفاره==<br /> {{اصلی|کفاره}}<br /> انجام آگاهانه هر یک از مُحَرَّمات احرام، [[کفاره]] دارد؛ ولی اگر این کار از روی سهو، خطا یا فراموشی انجام گیرد، کفاره ندارد، جز [[شكار حيوان وحشى|شکار]] که هر چند با سهو یا فراموشی انجام شود، کفاره دارد.&lt;ref&gt;السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فیلم‌های آموزشی==<br /> &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;<br /> پرونده:فیلم احرام عمره تمتع (میقات و زمان).mp4|آموزش احرام عمره تمتع و میقات آن<br /> پرونده:فیلم احکام احرام حج تمتع.mp4|آموزش احرام حج تمتع<br /> پرونده:فیلم احکام محرمات احرام (کلی).mp4|احکام محرمات احرام<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه زنان).mp4|احکام محرمات احرام ویژه زنان<br /> فیلم احکام محرمات احرام (ویژه مردان).mp4| احکام محرمات احرام ویژه مردان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==جستارهای وابسته==<br /> * [[احرام]]<br /> * [[مستحبات احرام]]<br /> * [[مکروهات احرام]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = [http://hzrc.ac.ir/post/9287/%d8%a7%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%85 دانشنامه حج و حرمین شریفین، جلد اول، مدخل احرام،] }}<br /> *''' تذکرة الفقهاء''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{محرمات احرام}}<br /> [[ar:محرمات الإحرام]]<br /> <br /> [[رده:محرمات احرام]]<br /> [[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60553 2025-01-28T10:33:27Z

<p>Sbahrami: /* منابع */</p> <hr /> <div>'''موزه حج و زیارت''' نخستین موزه دائمی مرتبط با [[حج]] و [[زیارت]] در ایران است. این موزه از سوی بعثه مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۶ش با هدف حفظ آثار هنری مربوط به حج و زیارت در شهر قم راه‌اندازی شد. اهتمام به حفظ آثار هنری در عرصه دین به ویژه در پیوند با فریضه حج از اهداف برپایی این موزه معرفی شده است. <br /> <br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در بخش‌هایی همچون گنجینه قرآن، فرش، عکس، خط، نقاشی و صنایع دستی، هدایا و ماکت [[مدینه|مدینه منوره]] تقسیم کرد. <br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> موزه حج و زیارت در تاریخ چهارم آذرماه سال 1374ش و با مسئولیت [[سید علی قاضی عسکر]]، معاون آموزش و پژوهش و با جمع‌آوری قرآن‌ها، فرش‌ها، تابلوها، خط نوشته‌ها، تصاویر و هدایا در تهران راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مکان موزه ابتدا در ساختمان سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری در تهران بود که در سال 1396ش و پس از اتمامِ بنایِ جدید بعثه به شهر قم انتقال پیدا کرد. اشیا این موزه دائمی در مساحت 1500 مترمربع نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار موجود==<br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در چند بخش دسته‌بندی کرد:&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸-۲۴&lt;/ref&gt;<br /> *'''گنجینه قرآن:''' شامل 1046 جلد قرآن از ایران و کشورهای مختلف (۶۰ جلد قرآن خطی و 41 جلد چاپ سنگی)<br /> <br /> * '''فرش:''' نگهداری از 47 فرش و تابلوفرش دست بافت و ماشینی<br /> <br /> *'''عکس:''' نگهداری از حدود ۲۰۰ عکس از وضعیت کنونی و قدیمی مکه و مدینه<br /> <br /> *'''هدایا:''' نگهداری از اشیای ارزشمندی که از سوی مسئولان سیاسی یا مذهبی کشورهای دیگر به مسئولان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری هدیه شده.<br /> <br /> *'''ماکت مدینه منوره:''' ماکتی در ابعاد 8×5 متر که تقریباً کلیه اماکن تاریخی صدر اسلام در مدینه منوره و جنگ‌های احد و خندق بر روی آن جاگذاری شده است.<br /> *'''خط، نقاشی و صنایع دستی:''' نگهداری از تابلوهای خطاطی، نقاشی رنگ و روغن و صنایع دستی<br /> ==گالری==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> پرونده:موزه ۱.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۲.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۴.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۵.jpg|alt=<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> {{برگرفتگی<br /> | منبع = موزه حج و زیارت: تهيه و تنظيم: علی احمدی، به کوشش پژوهشکده حج و زیارت}}</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60552 2025-01-28T10:26:51Z

<p>Sbahrami: /* محصولات */</p> <hr /> <div>[[پرونده:پزوهشکده.jpg|250x250px|thumb|نشان‌واره پژوهشکده حج و زیارت]]<br /> '''پژوهشکده حج و زیارت''' یا '''مرکز تحقیقات حج''' یکی از زیر مجموعه‌های [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] است. شعبه مرکزی این پژوهشکده در شهر قم قرار گرفته و به پژوهش در موضوعات تاریخ، اخلاق، کلام، فقه و مطالعات اجتماعی با رویکرد حج و زیارت می‌پردازد. پژوهشکده حج و زیارت از سال ۱۳۷۰ش آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۸۹ش به پژوهشکده تبدیل شد. <br /> <br /> پژوهشکده حج تنها مرکز تخصصی مطالعات حج و زیارت در کشور ایران بوده و تاکنون بیش از هزار عنوان کتاب منتشر کرده است. انتشار مجله تخصصی با موضوع [[حج]] و [[زیارت]]، رونمایی از دانشنامه حج و زیارت، تأسیس [[ویکی حج]] (دانشنامه مجازی حج و زیارت)، راه‌اندازی کتابخانه تخصصی و راه‌اندازی [[مرکز اسناد حج و موزه حج|مرکز اسناد و موزه حج]] با نگهداری از ۴۴۱۲ عنوان سند از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> ==پیشینه==<br /> <br /> پژوهشکده حج و زیارت در سال ۱۳۷۰ش و با نام «مرکز تحقیقات حج» فعالیت خود را تحت نظارت [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] آغاز کرد.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; مرکز تحقیقات حج در مدت ۱۹ سال فعالیت، بیش از ۸۰۰ اثر در موضوعات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت|زیارت]] عرضه کرده است.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; این مرکز در ۲۱ اسفند ۱۳۸۹ش با کسب مجوز از شورای گسترش و برنامه‌ریزی آموزش عالی کشور به پژوهشکده حج و زیارت ارتقا یافت.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اهداف و وظایف==<br /> مسئولان و مؤسسان پژوهشکده حج و زیارت، با توجه به اهمیت مسئله حج و جایگاه ویژه آن در بین مسلمانان، اهداف و وظایفی را برای این پژوهشکده تعیین کرده‌اند:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> * توسعه و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در ابعاد عبادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و بین‌المللی [[حج]]<br /> * همکاری پژوهشی با مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور و فراهم آوردن امکانات لازم و متناسب با فعالیت‌های پژوهشی<br /> * گسترش و توسعه مطالعات بین مذاهب اسلامی به منظور دستیابی به وحدت امت اسلامی<br /> * تقویت فرهنگ و بنیه‌های فکری گردشگری دینی<br /> * برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی ـ تخصصی، ملی و بین‌المللی<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این پژوهشکده از پنج گروه و هشت واحد علمی ـ پژوهشی تشکیل شده است:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> {{ستون-شروع|3}}<br /> * تاریخ و سیره<br /> * اخلاق و اسرار <br /> * مطالعات سیاسی-اجتماعی<br /> * کلام و معارف <br /> * فقه و حقوق <br /> * واحد ترجمه<br /> * واحد احیای میراث و نسخ خطی<br /> * واحد بقیع پژوهی<br /> * واحد مطالعات راهبردی<br /> * واحد فضای مجازی<br /> * واحد ادبیات و هنر<br /> * واحد کتابخانه، آرشیو، اسناد و موزه<br /> * دفتر پژوهشکده حج و زیارت در خراسان رضوی<br /> {{پایان}}<br /> <br /> == فعالیت‌ها ==<br /> [[پرونده:موسوعه رد شبهات وهابیت.jpg|299x299px|thumb|موسوعه رد شبهات]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت از زمان تأسیس تاکنون توانسته است فعالیت‌های فراوانی در راستای موضوع حج و زیارت انجام دهد که بخشی از آن عبارت است از:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> === کتابخانه تخصصی ===<br /> کتابخانه تخصصی یکی از فعال‌ترین کتابخانه‌های کشور در موضوع [[حج]] و [[زیارت]] است. تعداد کتاب‌های موجود در این کتابخانه تا بهار ۱۳۹۹ش، بیش از ۲۷۰۰۰ عنوان بوده است.&lt;ref&gt;[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:دانشنامه حج و حرمین.jpg|305x305px|thumb|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]<br /> === موزه حج و زیارت ===<br /> {{اصلی|موزه حج و زیارت}}<br /> موزه آثار هنری و فرهنگی از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده است که در آن قرآن‌های نفیس و کتب خطی متعلق به خطاطان ایرانی و غیر ایرانی و هدایای کشورهای اسلامی به مسئولان جمهوری اسلامی ایران خصوصا رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ویکی حج ===<br /> {{اصلی|ویکی حج}}<br /> دانشنامه مجازی ویکی حج (wikihaj.com) در سال ۱۳۹۶ش و با هدف بهره‌گیری از ابزارهای روزآمد ارتباطی به منظور گسترش عمومی معارف مرتبط به حج و زیارت و دسترس‌پذیری بیشتر تولیدات علمی پژوهشکده حج و زیارت راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران.&lt;/ref&gt;<br /> === برگزاری همایش‌ها و نشست‌های تخصصی===<br /> <br /> از جمله وظایف و مأموریت‌های پژوهشکده، ساماندهی همایش‌ها و نشست‌های تخصصی مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] بوده است که تاکنون همایش‌هایی همچون «[[همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب]]»،&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; «همایش حج و جهانی‌شدن»،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt; «همایش حج و اقتصاد»&lt;ref&gt;[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز.&lt;/ref&gt; و «همایش مسعای قلم»&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/113836 «دومین همایش مسعای قلم»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; از جمله آنهاست.<br /> <br /> نشست‌های تخصصی با موضوعاتی همچون [[حج]] و دیپلماسی عمومی، مقایسه میان [[وهابیت]] و [[سلفی گری|سلفی‌گری]]، آینده‌پژوهشی حج و [[حج]] و ظرفیت‌های فرهنگی نیز تاکنون به‌همت این پژوهشکده برگزار شده است.<br /> <br /> ==محصولات==<br /> [[پرونده:پژوهشنامه حج و زیارت.jpg|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> <br /> [[پرونده:حج خونین.png|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت تا پاییز سال 1402ش در موضوعاتی همچون فلسفه و اسرار، اخلاق و آداب، تاریخ و جغرافیای اماکن زیارتی، پژوهش‌های قرآنی و حدیثی، احکام و مناسک، سفرنامه­‌ها و خاطرات، مطالعات سیاسی- اجتماعی، گزارش‌های حج‌گزاری ایرانیان و آثاری در زمینه دفاع از اعتقادات مذهب تشیع و پاسخ به«شبهات منتشره» برضد شیعه و وهابیت‌شناسی، حدود 1200 عنوان کتاب ( حدود 1300 جلد) و 250 شماره نشریه منتشر کرده است؛ «[http://miqat.hajj.ir/ فصلنامه میقات حج]»، «[[مجموعه آثار فاجعه منا(کتاب)|مجموعه آثار فاجعه منا]]» و «[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/ فصلنامه فرهنگ زیارت]» از جمله آنهاست.&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پروژه «کتابشناسی حج و زیارت» به‌منظور جمع‌آوری و نمایه‌زنی تمامی کتب و منشورات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] و تبدیل آثار مکتوب به نرم‌افزارهای رایانه‌ای همچون «کتابخانه جامع حج۳»&lt;ref&gt;[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.&lt;/ref&gt; از دیگر آثار و فعالیت‌های این مرکز به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> * [[:پرونده:Aeenh Asar 1403-08-14-.pdf|آیینه آثار (معرفی آثار پژوهشکده حج و زیارت از آغاز تا سال 1402)]] <br /> * [[بعثه]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران، تاریخ انتشار: 29 تیر 1399ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]: اباذر نصر اصفهانی، به کوشش حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، ۱۴۰۲ش.<br /> {{پایان}}</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60551 2025-01-28T10:24:04Z

<p>Sbahrami: /* سایر آثار */</p> <hr /> <div>[[پرونده:پزوهشکده.jpg|250x250px|thumb|نشان‌واره پژوهشکده حج و زیارت]]<br /> '''پژوهشکده حج و زیارت''' یا '''مرکز تحقیقات حج''' یکی از زیر مجموعه‌های [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] است. شعبه مرکزی این پژوهشکده در شهر قم قرار گرفته و به پژوهش در موضوعات تاریخ، اخلاق، کلام، فقه و مطالعات اجتماعی با رویکرد حج و زیارت می‌پردازد. پژوهشکده حج و زیارت از سال ۱۳۷۰ش آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۸۹ش به پژوهشکده تبدیل شد. <br /> <br /> پژوهشکده حج تنها مرکز تخصصی مطالعات حج و زیارت در کشور ایران بوده و تاکنون بیش از هزار عنوان کتاب منتشر کرده است. انتشار مجله تخصصی با موضوع [[حج]] و [[زیارت]]، رونمایی از دانشنامه حج و زیارت، تأسیس [[ویکی حج]] (دانشنامه مجازی حج و زیارت)، راه‌اندازی کتابخانه تخصصی و راه‌اندازی [[مرکز اسناد حج و موزه حج|مرکز اسناد و موزه حج]] با نگهداری از ۴۴۱۲ عنوان سند از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> ==پیشینه==<br /> <br /> پژوهشکده حج و زیارت در سال ۱۳۷۰ش و با نام «مرکز تحقیقات حج» فعالیت خود را تحت نظارت [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] آغاز کرد.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; مرکز تحقیقات حج در مدت ۱۹ سال فعالیت، بیش از ۸۰۰ اثر در موضوعات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت|زیارت]] عرضه کرده است.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; این مرکز در ۲۱ اسفند ۱۳۸۹ش با کسب مجوز از شورای گسترش و برنامه‌ریزی آموزش عالی کشور به پژوهشکده حج و زیارت ارتقا یافت.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اهداف و وظایف==<br /> مسئولان و مؤسسان پژوهشکده حج و زیارت، با توجه به اهمیت مسئله حج و جایگاه ویژه آن در بین مسلمانان، اهداف و وظایفی را برای این پژوهشکده تعیین کرده‌اند:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> * توسعه و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در ابعاد عبادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و بین‌المللی [[حج]]<br /> * همکاری پژوهشی با مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور و فراهم آوردن امکانات لازم و متناسب با فعالیت‌های پژوهشی<br /> * گسترش و توسعه مطالعات بین مذاهب اسلامی به منظور دستیابی به وحدت امت اسلامی<br /> * تقویت فرهنگ و بنیه‌های فکری گردشگری دینی<br /> * برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی ـ تخصصی، ملی و بین‌المللی<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این پژوهشکده از پنج گروه و هشت واحد علمی ـ پژوهشی تشکیل شده است:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> {{ستون-شروع|3}}<br /> * تاریخ و سیره<br /> * اخلاق و اسرار <br /> * مطالعات سیاسی-اجتماعی<br /> * کلام و معارف <br /> * فقه و حقوق <br /> * واحد ترجمه<br /> * واحد احیای میراث و نسخ خطی<br /> * واحد بقیع پژوهی<br /> * واحد مطالعات راهبردی<br /> * واحد فضای مجازی<br /> * واحد ادبیات و هنر<br /> * واحد کتابخانه، آرشیو، اسناد و موزه<br /> * دفتر پژوهشکده حج و زیارت در خراسان رضوی<br /> {{پایان}}<br /> <br /> == فعالیت‌ها ==<br /> [[پرونده:موسوعه رد شبهات وهابیت.jpg|299x299px|thumb|موسوعه رد شبهات]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت از زمان تأسیس تاکنون توانسته است فعالیت‌های فراوانی در راستای موضوع حج و زیارت انجام دهد که بخشی از آن عبارت است از:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> === کتابخانه تخصصی ===<br /> کتابخانه تخصصی یکی از فعال‌ترین کتابخانه‌های کشور در موضوع [[حج]] و [[زیارت]] است. تعداد کتاب‌های موجود در این کتابخانه تا بهار ۱۳۹۹ش، بیش از ۲۷۰۰۰ عنوان بوده است.&lt;ref&gt;[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:دانشنامه حج و حرمین.jpg|305x305px|thumb|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]<br /> === موزه حج و زیارت ===<br /> {{اصلی|موزه حج و زیارت}}<br /> موزه آثار هنری و فرهنگی از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده است که در آن قرآن‌های نفیس و کتب خطی متعلق به خطاطان ایرانی و غیر ایرانی و هدایای کشورهای اسلامی به مسئولان جمهوری اسلامی ایران خصوصا رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ویکی حج ===<br /> {{اصلی|ویکی حج}}<br /> دانشنامه مجازی ویکی حج (wikihaj.com) در سال ۱۳۹۶ش و با هدف بهره‌گیری از ابزارهای روزآمد ارتباطی به منظور گسترش عمومی معارف مرتبط به حج و زیارت و دسترس‌پذیری بیشتر تولیدات علمی پژوهشکده حج و زیارت راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران.&lt;/ref&gt;<br /> === برگزاری همایش‌ها و نشست‌های تخصصی===<br /> <br /> از جمله وظایف و مأموریت‌های پژوهشکده، ساماندهی همایش‌ها و نشست‌های تخصصی مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] بوده است که تاکنون همایش‌هایی همچون «[[همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب]]»،&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; «همایش حج و جهانی‌شدن»،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt; «همایش حج و اقتصاد»&lt;ref&gt;[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز.&lt;/ref&gt; و «همایش مسعای قلم»&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/113836 «دومین همایش مسعای قلم»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; از جمله آنهاست.<br /> <br /> نشست‌های تخصصی با موضوعاتی همچون [[حج]] و دیپلماسی عمومی، مقایسه میان [[وهابیت]] و [[سلفی گری|سلفی‌گری]]، آینده‌پژوهشی حج و [[حج]] و ظرفیت‌های فرهنگی نیز تاکنون به‌همت این پژوهشکده برگزار شده است.<br /> <br /> ==محصولات==<br /> [[پرونده:پژوهشنامه حج و زیارت.jpg|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> <br /> [[پرونده:حج خونین.png|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت تا پاییز سال 1402ش در موضوعاتی همچون فلسفه و اسرار، اخلاق و آداب، تاریخ و جغرافیای اماکن زیارتی، پژوهش‌های قرآنی و حدیثی، احکام و مناسک، سفرنامه­‌ها و خاطرات، مطالعات سیاسی- اجتماعی، گزارش‌های حج‌گزاری ایرانیان و آثاری در زمینه دفاع از اعتقادات مذهب تشیع و پاسخ به«شبهات منتشره» برضد شیعه و وهابیت‌شناسی، حدود 1200 عنوان کتاب ( حدود 1300 جلد) و 250 شماره نشریه منتشر کرده است.&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پروژه «کتابشناسی حج و زیارت» به‌منظور جمع‌آوری و نمایه‌زنی تمامی کتب و منشورات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] و تبدیل آثار مکتوب به نرم‌افزارهای رایانه‌ای همچون «کتابخانه جامع حج۳»&lt;ref&gt;[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.&lt;/ref&gt; از دیگر آثار و فعالیت‌های این مرکز به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> === سایر آثار ===<br /> از جمله آثار و محصولات دیگری که توسط این پژوهشکده انتشار یافته عبارت است از:<br /> * «[http://miqat.hajj.ir/ فصلنامه میقات حج]»،<br /> * «[[دو فصلنامه میقات عربی|دو فصلنامه میقات الحج]]»،<br /> * «[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/ فصلنامه فرهنگ زیارت]»،<br /> * «[[دانشنامه حج و حرمین شریفین]]»،<br /> * «[[مجموعه آثار فاجعه منا(کتاب)|مجموعه آثار فاجعه منا]]»، <br /> * «[[مجموعه آثار حج خونین]]»،<br /> * «موسوعه رد شبهات»<br /> * «[[گاهنامه بینش]]»<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> * [[:پرونده:Aeenh Asar 1403-08-14-.pdf|آیینه آثار (معرفی آثار پژوهشکده حج و زیارت از آغاز تا سال 1402)]] <br /> * [[بعثه]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران، تاریخ انتشار: 29 تیر 1399ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]: اباذر نصر اصفهانی، به کوشش حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، ۱۴۰۲ش.<br /> {{پایان}}</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60550 2025-01-28T10:10:13Z

<p>Sbahrami: /* آثار موجود */</p> <hr /> <div>'''موزه حج و زیارت''' نخستین موزه دائمی مرتبط با [[حج]] و [[زیارت]] در ایران است. این موزه از سوی بعثه مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۶ش با هدف حفظ آثار هنری مربوط به حج و زیارت در شهر قم راه‌اندازی شد. اهتمام به حفظ آثار هنری در عرصه دین به ویژه در پیوند با فریضه حج از اهداف برپایی این موزه معرفی شده است. <br /> <br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در بخش‌هایی همچون گنجینه قرآن، فرش، عکس، خط، نقاشی و صنایع دستی، هدایا و ماکت [[مدینه|مدینه منوره]] تقسیم کرد. <br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> موزه حج و زیارت در تاریخ چهارم آذرماه سال 1374ش و با مسئولیت [[سید علی قاضی عسکر]]، معاون آموزش و پژوهش و با جمع‌آوری قرآن‌ها، فرش‌ها، تابلوها، خط نوشته‌ها، تصاویر و هدایا در تهران راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مکان موزه ابتدا در ساختمان سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری در تهران بود که در سال 1396ش و پس از اتمامِ بنایِ جدید بعثه به شهر قم انتقال پیدا کرد. اشیا این موزه دائمی در مساحت 1500 مترمربع نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار موجود==<br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در چند بخش دسته‌بندی کرد:&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸-۲۴&lt;/ref&gt;<br /> *'''گنجینه قرآن:''' شامل 1046 جلد قرآن از ایران و کشورهای مختلف (۶۰ جلد قرآن خطی و 41 جلد چاپ سنگی)<br /> <br /> * '''فرش:''' نگهداری از 47 فرش و تابلوفرش دست بافت و ماشینی<br /> <br /> *'''عکس:''' نگهداری از حدود ۲۰۰ عکس از وضعیت کنونی و قدیمی مکه و مدینه<br /> <br /> *'''هدایا:''' نگهداری از اشیای ارزشمندی که از سوی مسئولان سیاسی یا مذهبی کشورهای دیگر به مسئولان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری هدیه شده.<br /> <br /> *'''ماکت مدینه منوره:''' ماکتی در ابعاد 8×5 متر که تقریباً کلیه اماکن تاریخی صدر اسلام در مدینه منوره و جنگ‌های احد و خندق بر روی آن جاگذاری شده است.<br /> *'''خط، نقاشی و صنایع دستی:''' نگهداری از تابلوهای خطاطی، نقاشی رنگ و روغن و صنایع دستی<br /> ==گالری==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> پرونده:موزه ۱.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۲.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۴.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۵.jpg|alt=<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *موزه حج و زیارت: تهيه و تنظيم: علی احمدی، به کوشش پژوهشکده حج و زیارت.</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60549 2025-01-28T10:07:44Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''موزه حج و زیارت''' نخستین موزه دائمی مرتبط با [[حج]] و [[زیارت]] در ایران است. این موزه از سوی بعثه مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۶ش با هدف حفظ آثار هنری مربوط به حج و زیارت در شهر قم راه‌اندازی شد. اهتمام به حفظ آثار هنری در عرصه دین به ویژه در پیوند با فریضه حج از اهداف برپایی این موزه معرفی شده است. <br /> <br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در بخش‌هایی همچون گنجینه قرآن، فرش، عکس، خط، نقاشی و صنایع دستی، هدایا و ماکت [[مدینه|مدینه منوره]] تقسیم کرد. <br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> موزه حج و زیارت در تاریخ چهارم آذرماه سال 1374ش و با مسئولیت [[سید علی قاضی عسکر]]، معاون آموزش و پژوهش و با جمع‌آوری قرآن‌ها، فرش‌ها، تابلوها، خط نوشته‌ها، تصاویر و هدایا در تهران راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مکان موزه ابتدا در ساختمان سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری در تهران بود که در سال 1396ش و پس از اتمامِ بنایِ جدید بعثه به شهر قم انتقال پیدا کرد. اشیا این موزه دائمی در مساحت 1500 مترمربع نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار موجود==<br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در چند بخش دسته‌بندی کرد:&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸-۲۴&lt;/ref&gt;<br /> *'''گنجینه قرآن:''' شامل 1046 جلد قرآن از ایران و کشورهای مختلف (۶۰ جلد قرآن خطی و 41 جلد چاپ سنگی)<br /> <br /> * '''فرش:''' نگهداری از 47 فرش و تابلوفرش دست بافت و ماشینی<br /> <br /> *'''عکس:''' نگهداری از حدود ۲۰۰ عکس از وضعیت کنونی و قدیمی مکه و مدینه<br /> <br /> *'''هدایا:''' نگهداری از اشیای ارزشمندی که از سوی مسئولان سیاسی یا مذهبی کشورهای دیگر به مسئولان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری هدیه شده.<br /> <br /> *'''ماکت مدینه منوره:''' ماکتی در ابعاد 8×5 متر که تقریباً کلیه اماکن تاریخی صدر اسلام در مدینه منوره و جنگ‌های احد و خندق بر روی آن جاگذاری شده است.<br /> *'''خط، نقاشی و صنایع دستی'''<br /> ==گالری==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> پرونده:موزه ۱.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۲.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۴.jpg|alt=<br /> پرونده:موزه ۵.jpg|alt=<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *موزه حج و زیارت: تهيه و تنظيم: علی احمدی، به کوشش پژوهشکده حج و زیارت.</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60548 2025-01-28T09:35:57Z

<p>Sbahrami: /* آثار موجود */</p> <hr /> <div>'''موزه حج و زیارت''' نخستین موزه دائمی مرتبط با [[حج]] و [[زیارت]] در ایران است. این موزه از سوی بعثه مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۶ش با هدف حفظ آثار هنری مربوط به حج و زیارت در شهر قم راه‌اندازی شد. اهتمام به حفظ آثار هنری در عرصه دین به ویژه در پیوند با فریضه حج از اهداف برپایی این موزه معرفی شده است. <br /> <br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در بخش‌هایی همچون گنجینه قرآن، فرش، عکس، خط، نقاشی و صنایع دستی، هدایا و ماکت [[مدینه|مدینه منوره]] تقسیم کرد. <br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> موزه حج و زیارت در تاریخ چهارم آذرماه سال 1374ش و با مسئولیت [[سید علی قاضی عسکر]]، معاون آموزش و پژوهش و با جمع‌آوری قرآن‌ها، فرش‌ها، تابلوها، خط نوشته‌ها، تصاویر و هدایا در تهران راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مکان موزه ابتدا در ساختمان سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری در تهران بود که در سال 1396ش و پس از اتمامِ بنایِ جدید بعثه به شهر قم انتقال پیدا کرد. اشیا این موزه دائمی در مساحت 1500 مترمربع نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار موجود==<br /> [[پرونده:موزه ۱.jpg|File.png|270px|thumb|left|گنجینه قرآن]]<br /> [[پرونده:موزه ۲.jpg|File.png|270px|thumb|left|فرش]]<br /> [[پرونده:موزه ۴.jpg|File.png|270px|thumb|left|هدایا]]<br /> [[پرونده:موزه ۵.jpg|File.png|270px|thumb|left|ماکت]]<br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در چند بخش دسته‌بندی کرد:&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸-۲۴&lt;/ref&gt;<br /> *'''گنجینه قرآن:''' شامل 1046 جلد قرآن از ایران و کشورهای مختلف (۶۰ جلد قرآن خطی و 41 جلد چاپ سنگی)<br /> <br /> * '''فرش:''' نگهداری از 47 فرش و تابلوفرش دست بافت و ماشینی<br /> <br /> *'''عکس:''' نگهداری از حدود ۲۰۰ عکس از وضعیت کنونی و قدیمی مکه و مدینه<br /> <br /> *'''هدایا:''' نگهداری از اشیای ارزشمندی که از سوی مسئولان سیاسی یا مذهبی کشورهای دیگر به مسئولان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری هدیه شده.<br /> <br /> *'''ماکت مدینه منوره:''' ماکتی در ابعاد 8×5 متر که تقریباً کلیه اماکن تاریخی صدر اسلام در مدینه منوره و جنگ‌های احد و خندق بر روی آن جاگذاری شده است.<br /> *'''خط، نقاشی و صنایع دستی'''<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *موزه حج و زیارت: تهيه و تنظيم: علی احمدی، به کوشش پژوهشکده حج و زیارت.</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60547 2025-01-28T09:30:26Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>'''موزه حج و زیارت''' نخستین موزه دائمی مرتبط با [[حج]] و [[زیارت]] در ایران است. این موزه از سوی بعثه مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۶ش با هدف حفظ آثار هنری مربوط به حج و زیارت در شهر قم راه‌اندازی شد. اهتمام به حفظ آثار هنری در عرصه دین به ویژه در پیوند با فریضه حج از اهداف برپایی این موزه معرفی شده است. <br /> <br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در بخش‌هایی همچون گنجینه قرآن، فرش، عکس، خط، نقاشی و صنایع دستی، هدایا و ماکت [[مدینه|مدینه منوره]] تقسیم کرد. <br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> موزه حج و زیارت در تاریخ چهارم آذرماه سال 1374ش و با مسئولیت [[سید علی قاضی عسکر]]، معاون آموزش و پژوهش و با جمع‌آوری قرآن‌ها، فرش‌ها، تابلوها، خط نوشته‌ها، تصاویر و هدایا در تهران راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مکان موزه ابتدا در ساختمان سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری در تهران بود که در سال 1396ش و پس از اتمامِ بنایِ جدید بعثه به شهر قم انتقال پیدا کرد. اشیا این موزه دائمی در مساحت 1500 مترمربع نگهداری می‌شود.&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار موجود==<br /> [[پرونده:موزه ۱.jpg|File.png|270px|thumb|left|گنجینه قرآن]]<br /> [[پرونده:موزه ۲.jpg|File.png|270px|thumb|left|فرش]]<br /> [[پرونده:موزه ۴.jpg|File.png|270px|thumb|left|هدایا]]<br /> [[پرونده:موزه ۵.jpg|File.png|270px|thumb|left|ماکت]]<br /> در موزه حج و زیارت اشیای ارزشمندی نگهداری می‌شود که می‌توان آنها را در چند بخش دسته‌بندی کرد:&lt;ref&gt;موزه حج و زیارت، ص۸-۲۴&lt;/ref&gt;<br /> *گنجینه قرآن شامل 1046 جلد قرآن از ایران و کشورهای مختلف (۶۰ جلد قرآن خطی و 41 جلد چاپ سنگی)<br /> <br /> * فرش<br /> از 47 فرش و تابلوفرش دست بافت و ماشینی در موزه حج نگهداری می‌شود که از بین آنها فرشی که روضة النبی را به صورت سه بعدی نشان می‌دهد، دارای جاذبه منحصربه فردی است.<br /> *عکس<br /> از 98 عکس زیبا و ارزشمند در موزه حج و زیارت نگهداری می‌شود که از این تعداد، 56 عکس به مکه و مدینه کنونی تعلق دارند و 27 عکس، وضعیت [[مکه]] و مدینه و اماکن زیارتی و مقدس سرزمین وحی به ویژه [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] و [[کعبه]] را در سال‌های قدیم و پیش از تغییرات ایجادشده، نشان می دهند.<br /> <br /> * خط، نقاشی و صنایع دستی<br /> نگهداری از تابلوهایی از خطاطی هنرمندان ایرانی، ده نقاشی رنگ و روغن و صنایع دستی با مفاهیم مرتبط با حج از دیگر آثار موجود در این موزه است. از میان این آثار، کار مربوط به درِ کعبه، جلوه ممتازی دارد.<br /> <br /> *هدایا<br /> نگهداری از اشیای ارزشمندی که از سوی مسئولان سیاسی یا مذهبی کشورهای دیگر به مسئولان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری هدیه شده از دیگر آثار موجود در این موزه است.<br /> <br /> *ماکت مدینه منوره<br /> ماکتی در ابعاد 8×5 متر که تقریباً کلیه اماکن تاریخی صدر اسلام در مدینه منوره و جنگ‌های احد و خندق بر روی آن جاگذاری شده است. سیر تاریخی این ماکت از صدر اسلام شروع شده و تا دوران عثمانی ادامه پیدا کرده و مساجد سبعه و قبرستان بقیع همراه با مهم ترین بقاع آن، نمایش داده شده است. نکته قابل اهمیت آن است که بازدیدکنندگان از موزه با دیدن این ماکت، به خوبی با شهر مدینه قبل از استقرار حکومت آل‌سعود و اماکن تاریخی آن، آشنا می‌شوند.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *موزه حج و زیارت: تهيه و تنظيم: علی احمدی، به کوشش پژوهشکده حج و زیارت.</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60546 2025-01-28T09:26:43Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>[[پرونده:پزوهشکده.jpg|250x250px|thumb|نشان‌واره پژوهشکده حج و زیارت]]<br /> '''پژوهشکده حج و زیارت''' یا '''مرکز تحقیقات حج''' یکی از زیر مجموعه‌های [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] است. شعبه مرکزی این پژوهشکده در شهر قم قرار گرفته و به پژوهش در موضوعات تاریخ، اخلاق، کلام، فقه و مطالعات اجتماعی با رویکرد حج و زیارت می‌پردازد. پژوهشکده حج و زیارت از سال ۱۳۷۰ش آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۸۹ش به پژوهشکده تبدیل شد. <br /> <br /> پژوهشکده حج تنها مرکز تخصصی مطالعات حج و زیارت در کشور ایران بوده و تاکنون بیش از هزار عنوان کتاب منتشر کرده است. انتشار مجله تخصصی با موضوع [[حج]] و [[زیارت]]، رونمایی از دانشنامه حج و زیارت، تأسیس [[ویکی حج]] (دانشنامه مجازی حج و زیارت)، راه‌اندازی کتابخانه تخصصی و راه‌اندازی [[مرکز اسناد حج و موزه حج|مرکز اسناد و موزه حج]] با نگهداری از ۴۴۱۲ عنوان سند از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> ==پیشینه==<br /> <br /> پژوهشکده حج و زیارت در سال ۱۳۷۰ش و با نام «مرکز تحقیقات حج» فعالیت خود را تحت نظارت [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] آغاز کرد.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; مرکز تحقیقات حج در مدت ۱۹ سال فعالیت، بیش از ۸۰۰ اثر در موضوعات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت|زیارت]] عرضه کرده است.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; این مرکز در ۲۱ اسفند ۱۳۸۹ش با کسب مجوز از شورای گسترش و برنامه‌ریزی آموزش عالی کشور به پژوهشکده حج و زیارت ارتقا یافت.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اهداف و وظایف==<br /> مسئولان و مؤسسان پژوهشکده حج و زیارت، با توجه به اهمیت مسئله حج و جایگاه ویژه آن در بین مسلمانان، اهداف و وظایفی را برای این پژوهشکده تعیین کرده‌اند:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> * توسعه و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در ابعاد عبادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و بین‌المللی [[حج]]<br /> * همکاری پژوهشی با مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور و فراهم آوردن امکانات لازم و متناسب با فعالیت‌های پژوهشی<br /> * گسترش و توسعه مطالعات بین مذاهب اسلامی به منظور دستیابی به وحدت امت اسلامی<br /> * تقویت فرهنگ و بنیه‌های فکری گردشگری دینی<br /> * برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی ـ تخصصی، ملی و بین‌المللی<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این پژوهشکده از پنج گروه و هشت واحد علمی ـ پژوهشی تشکیل شده است:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> {{ستون-شروع|3}}<br /> * تاریخ و سیره<br /> * اخلاق و اسرار <br /> * مطالعات سیاسی-اجتماعی<br /> * کلام و معارف <br /> * فقه و حقوق <br /> * واحد ترجمه<br /> * واحد احیای میراث و نسخ خطی<br /> * واحد بقیع پژوهی<br /> * واحد مطالعات راهبردی<br /> * واحد فضای مجازی<br /> * واحد ادبیات و هنر<br /> * واحد کتابخانه، آرشیو، اسناد و موزه<br /> * دفتر پژوهشکده حج و زیارت در خراسان رضوی<br /> {{پایان}}<br /> <br /> == فعالیت‌ها ==<br /> [[پرونده:موسوعه رد شبهات وهابیت.jpg|299x299px|thumb|موسوعه رد شبهات]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت از زمان تأسیس تاکنون توانسته است فعالیت‌های فراوانی در راستای موضوع حج و زیارت انجام دهد که بخشی از آن عبارت است از:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> === کتابخانه تخصصی ===<br /> کتابخانه تخصصی یکی از فعال‌ترین کتابخانه‌های کشور در موضوع [[حج]] و [[زیارت]] است. تعداد کتاب‌های موجود در این کتابخانه تا بهار ۱۳۹۹ش، بیش از ۲۷۰۰۰ عنوان بوده است.&lt;ref&gt;[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:دانشنامه حج و حرمین.jpg|305x305px|thumb|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]<br /> === موزه حج و زیارت ===<br /> {{اصلی|موزه حج و زیارت}}<br /> موزه آثار هنری و فرهنگی از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده است که در آن قرآن‌های نفیس و کتب خطی متعلق به خطاطان ایرانی و غیر ایرانی و هدایای کشورهای اسلامی به مسئولان جمهوری اسلامی ایران خصوصا رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ویکی حج ===<br /> {{اصلی|ویکی حج}}<br /> دانشنامه مجازی ویکی حج (wikihaj.com) در سال ۱۳۹۶ش و با هدف بهره‌گیری از ابزارهای روزآمد ارتباطی به منظور گسترش عمومی معارف مرتبط به حج و زیارت و دسترس‌پذیری بیشتر تولیدات علمی پژوهشکده حج و زیارت راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران.&lt;/ref&gt;<br /> === برگزاری همایش‌ها و نشست‌های تخصصی===<br /> <br /> از جمله وظایف و مأموریت‌های پژوهشکده، ساماندهی همایش‌ها و نشست‌های تخصصی مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] بوده است که تاکنون همایش‌هایی همچون «[[همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب]]»،&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; «همایش حج و جهانی‌شدن»،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt; «همایش حج و اقتصاد»&lt;ref&gt;[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز.&lt;/ref&gt; و «همایش مسعای قلم»&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/113836 «دومین همایش مسعای قلم»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; از جمله آنهاست.<br /> <br /> نشست‌های تخصصی با موضوعاتی همچون [[حج]] و دیپلماسی عمومی، مقایسه میان [[وهابیت]] و [[سلفی گری|سلفی‌گری]]، آینده‌پژوهشی حج و [[حج]] و ظرفیت‌های فرهنگی نیز تاکنون به‌همت این پژوهشکده برگزار شده است.<br /> <br /> ==محصولات==<br /> [[پرونده:پژوهشنامه حج و زیارت.jpg|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> <br /> [[پرونده:حج خونین.png|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت تا پاییز سال 1402ش در موضوعاتی همچون فلسفه و اسرار، اخلاق و آداب، تاریخ و جغرافیای اماکن زیارتی، پژوهش‌های قرآنی و حدیثی، احکام و مناسک، سفرنامه­‌ها و خاطرات، مطالعات سیاسی- اجتماعی، گزارش‌های حج‌گزاری ایرانیان و آثاری در زمینه دفاع از اعتقادات مذهب تشیع و پاسخ به«شبهات منتشره» برضد شیعه و وهابیت‌شناسی، حدود 1200 عنوان کتاب ( حدود 1300 جلد) و 250 شماره نشریه منتشر کرده است.&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پروژه «کتابشناسی حج و زیارت» به‌منظور جمع‌آوری و نمایه‌زنی تمامی کتب و منشورات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] و تبدیل آثار مکتوب به نرم‌افزارهای رایانه‌ای همچون «کتابخانه جامع حج۳»&lt;ref&gt;[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.&lt;/ref&gt; از دیگر آثار و فعالیت‌های این مرکز به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> === سایر آثار ===<br /> <br /> * «[http://miqat.hajj.ir/ فصلنامه میقات حج]»،<br /> * «[[دو فصلنامه میقات عربی|دو فصلنامه میقات الحج]]»،<br /> * «[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/ فصلنامه فرهنگ زیارت]»،<br /> * «[[دانشنامه حج و حرمین شریفین]]»،<br /> * «[[مجموعه آثار فاجعه منا(کتاب)|مجموعه آثار فاجعه منا]]»، <br /> * «[[مجموعه آثار حج خونین]]»،<br /> * «موسوعه رد شبهات»<br /> * «[[گاهنامه بینش]]»<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> * [[:پرونده:Aeenh Asar 1403-08-14-.pdf|آیینه آثار (معرفی آثار پژوهشکده حج و زیارت از آغاز تا سال 1402)]] <br /> * [[بعثه]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران، تاریخ انتشار: 29 تیر 1399ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]: اباذر نصر اصفهانی، به کوشش حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، ۱۴۰۲ش.<br /> {{پایان}}</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60545 2025-01-28T09:26:16Z

<p>Sbahrami: /* محصولات */</p> <hr /> <div>[[پرونده:پزوهشکده.jpg|File.png|270px|thumb|left|نشان‌واره پژوهشکده حج و زیارت]]<br /> '''پژوهشکده حج و زیارت''' یا '''مرکز تحقیقات حج''' یکی از زیر مجموعه‌های [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] است. شعبه مرکزی این پژوهشکده در شهر قم قرار گرفته و به پژوهش در موضوعات تاریخ، اخلاق، کلام، فقه و مطالعات اجتماعی با رویکرد حج و زیارت می‌پردازد. پژوهشکده حج و زیارت از سال ۱۳۷۰ش آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۸۹ش به پژوهشکده تبدیل شد. <br /> <br /> پژوهشکده حج تنها مرکز تخصصی مطالعات حج و زیارت در کشور ایران بوده و تاکنون بیش از هزار عنوان کتاب منتشر کرده است. انتشار مجله تخصصی با موضوع [[حج]] و [[زیارت]]، رونمایی از دانشنامه حج و زیارت، تأسیس [[ویکی حج]] (دانشنامه مجازی حج و زیارت)، راه‌اندازی کتابخانه تخصصی و راه‌اندازی [[مرکز اسناد حج و موزه حج|مرکز اسناد و موزه حج]] با نگهداری از ۴۴۱۲ عنوان سند از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> ==پیشینه==<br /> <br /> پژوهشکده حج و زیارت در سال ۱۳۷۰ش و با نام «مرکز تحقیقات حج» فعالیت خود را تحت نظارت [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] آغاز کرد.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; مرکز تحقیقات حج در مدت ۱۹ سال فعالیت، بیش از ۸۰۰ اثر در موضوعات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت|زیارت]] عرضه کرده است.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; این مرکز در ۲۱ اسفند ۱۳۸۹ش با کسب مجوز از شورای گسترش و برنامه‌ریزی آموزش عالی کشور به پژوهشکده حج و زیارت ارتقا یافت.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اهداف و وظایف==<br /> مسئولان و مؤسسان پژوهشکده حج و زیارت، با توجه به اهمیت مسئله حج و جایگاه ویژه آن در بین مسلمانان، اهداف و وظایفی را برای این پژوهشکده تعیین کرده‌اند:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> * توسعه و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در ابعاد عبادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و بین‌المللی [[حج]]<br /> * همکاری پژوهشی با مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور و فراهم آوردن امکانات لازم و متناسب با فعالیت‌های پژوهشی<br /> * گسترش و توسعه مطالعات بین مذاهب اسلامی به منظور دستیابی به وحدت امت اسلامی<br /> * تقویت فرهنگ و بنیه‌های فکری گردشگری دینی<br /> * برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی ـ تخصصی، ملی و بین‌المللی<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این پژوهشکده از پنج گروه و هشت واحد علمی ـ پژوهشی تشکیل شده است:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> {{ستون-شروع|3}}<br /> * تاریخ و سیره<br /> * اخلاق و اسرار <br /> * مطالعات سیاسی-اجتماعی<br /> * کلام و معارف <br /> * فقه و حقوق <br /> * واحد ترجمه<br /> * واحد احیای میراث و نسخ خطی<br /> * واحد بقیع پژوهی<br /> * واحد مطالعات راهبردی<br /> * واحد فضای مجازی<br /> * واحد ادبیات و هنر<br /> * واحد کتابخانه، آرشیو، اسناد و موزه<br /> * دفتر پژوهشکده حج و زیارت در خراسان رضوی<br /> {{پایان}}<br /> <br /> == فعالیت‌ها ==<br /> [[پرونده:موسوعه رد شبهات وهابیت.jpg|299x299px|thumb|موسوعه رد شبهات]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت از زمان تأسیس تاکنون توانسته است فعالیت‌های فراوانی در راستای موضوع حج و زیارت انجام دهد که بخشی از آن عبارت است از:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> === کتابخانه تخصصی ===<br /> کتابخانه تخصصی یکی از فعال‌ترین کتابخانه‌های کشور در موضوع [[حج]] و [[زیارت]] است. تعداد کتاب‌های موجود در این کتابخانه تا بهار ۱۳۹۹ش، بیش از ۲۷۰۰۰ عنوان بوده است.&lt;ref&gt;[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:دانشنامه حج و حرمین.jpg|305x305px|thumb|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]<br /> === موزه حج و زیارت ===<br /> {{اصلی|موزه حج و زیارت}}<br /> موزه آثار هنری و فرهنگی از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده است که در آن قرآن‌های نفیس و کتب خطی متعلق به خطاطان ایرانی و غیر ایرانی و هدایای کشورهای اسلامی به مسئولان جمهوری اسلامی ایران خصوصا رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ویکی حج ===<br /> {{اصلی|ویکی حج}}<br /> دانشنامه مجازی ویکی حج (wikihaj.com) در سال ۱۳۹۶ش و با هدف بهره‌گیری از ابزارهای روزآمد ارتباطی به منظور گسترش عمومی معارف مرتبط به حج و زیارت و دسترس‌پذیری بیشتر تولیدات علمی پژوهشکده حج و زیارت راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران.&lt;/ref&gt;<br /> === برگزاری همایش‌ها و نشست‌های تخصصی===<br /> <br /> از جمله وظایف و مأموریت‌های پژوهشکده، ساماندهی همایش‌ها و نشست‌های تخصصی مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] بوده است که تاکنون همایش‌هایی همچون «[[همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب]]»،&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; «همایش حج و جهانی‌شدن»،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt; «همایش حج و اقتصاد»&lt;ref&gt;[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز.&lt;/ref&gt; و «همایش مسعای قلم»&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/113836 «دومین همایش مسعای قلم»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; از جمله آنهاست.<br /> <br /> نشست‌های تخصصی با موضوعاتی همچون [[حج]] و دیپلماسی عمومی، مقایسه میان [[وهابیت]] و [[سلفی گری|سلفی‌گری]]، آینده‌پژوهشی حج و [[حج]] و ظرفیت‌های فرهنگی نیز تاکنون به‌همت این پژوهشکده برگزار شده است.<br /> <br /> ==محصولات==<br /> [[پرونده:پژوهشنامه حج و زیارت.jpg|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> <br /> [[پرونده:حج خونین.png|200x200px|thumb|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت تا پاییز سال 1402ش در موضوعاتی همچون فلسفه و اسرار، اخلاق و آداب، تاریخ و جغرافیای اماکن زیارتی، پژوهش‌های قرآنی و حدیثی، احکام و مناسک، سفرنامه­‌ها و خاطرات، مطالعات سیاسی- اجتماعی، گزارش‌های حج‌گزاری ایرانیان و آثاری در زمینه دفاع از اعتقادات مذهب تشیع و پاسخ به«شبهات منتشره» برضد شیعه و وهابیت‌شناسی، حدود 1200 عنوان کتاب ( حدود 1300 جلد) و 250 شماره نشریه منتشر کرده است.&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پروژه «کتابشناسی حج و زیارت» به‌منظور جمع‌آوری و نمایه‌زنی تمامی کتب و منشورات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] و تبدیل آثار مکتوب به نرم‌افزارهای رایانه‌ای همچون «کتابخانه جامع حج۳»&lt;ref&gt;[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.&lt;/ref&gt; از دیگر آثار و فعالیت‌های این مرکز به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> === سایر آثار ===<br /> <br /> * «[http://miqat.hajj.ir/ فصلنامه میقات حج]»،<br /> * «[[دو فصلنامه میقات عربی|دو فصلنامه میقات الحج]]»،<br /> * «[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/ فصلنامه فرهنگ زیارت]»،<br /> * «[[دانشنامه حج و حرمین شریفین]]»،<br /> * «[[مجموعه آثار فاجعه منا(کتاب)|مجموعه آثار فاجعه منا]]»، <br /> * «[[مجموعه آثار حج خونین]]»،<br /> * «موسوعه رد شبهات»<br /> * «[[گاهنامه بینش]]»<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> * [[:پرونده:Aeenh Asar 1403-08-14-.pdf|آیینه آثار (معرفی آثار پژوهشکده حج و زیارت از آغاز تا سال 1402)]] <br /> * [[بعثه]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران، تاریخ انتشار: 29 تیر 1399ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]: اباذر نصر اصفهانی، به کوشش حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، ۱۴۰۲ش.<br /> {{پایان}}</div>

Sbahrami https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=60544 2025-01-28T09:25:27Z

<p>Sbahrami: </p> <hr /> <div>[[پرونده:پزوهشکده.jpg|File.png|270px|thumb|left|نشان‌واره پژوهشکده حج و زیارت]]<br /> '''پژوهشکده حج و زیارت''' یا '''مرکز تحقیقات حج''' یکی از زیر مجموعه‌های [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] است. شعبه مرکزی این پژوهشکده در شهر قم قرار گرفته و به پژوهش در موضوعات تاریخ، اخلاق، کلام، فقه و مطالعات اجتماعی با رویکرد حج و زیارت می‌پردازد. پژوهشکده حج و زیارت از سال ۱۳۷۰ش آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۸۹ش به پژوهشکده تبدیل شد. <br /> <br /> پژوهشکده حج تنها مرکز تخصصی مطالعات حج و زیارت در کشور ایران بوده و تاکنون بیش از هزار عنوان کتاب منتشر کرده است. انتشار مجله تخصصی با موضوع [[حج]] و [[زیارت]]، رونمایی از دانشنامه حج و زیارت، تأسیس [[ویکی حج]] (دانشنامه مجازی حج و زیارت)، راه‌اندازی کتابخانه تخصصی و راه‌اندازی [[مرکز اسناد حج و موزه حج|مرکز اسناد و موزه حج]] با نگهداری از ۴۴۱۲ عنوان سند از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> ==پیشینه==<br /> <br /> پژوهشکده حج و زیارت در سال ۱۳۷۰ش و با نام «مرکز تحقیقات حج» فعالیت خود را تحت نظارت [[نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت|حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت]] آغاز کرد.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; مرکز تحقیقات حج در مدت ۱۹ سال فعالیت، بیش از ۸۰۰ اثر در موضوعات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت|زیارت]] عرضه کرده است.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt; این مرکز در ۲۱ اسفند ۱۳۸۹ش با کسب مجوز از شورای گسترش و برنامه‌ریزی آموزش عالی کشور به پژوهشکده حج و زیارت ارتقا یافت.&lt;ref&gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]، مقدمه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==اهداف و وظایف==<br /> مسئولان و مؤسسان پژوهشکده حج و زیارت، با توجه به اهمیت مسئله حج و جایگاه ویژه آن در بین مسلمانان، اهداف و وظایفی را برای این پژوهشکده تعیین کرده‌اند:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> * توسعه و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در ابعاد عبادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و بین‌المللی [[حج]]<br /> * همکاری پژوهشی با مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور و فراهم آوردن امکانات لازم و متناسب با فعالیت‌های پژوهشی<br /> * گسترش و توسعه مطالعات بین مذاهب اسلامی به منظور دستیابی به وحدت امت اسلامی<br /> * تقویت فرهنگ و بنیه‌های فکری گردشگری دینی<br /> * برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی ـ تخصصی، ملی و بین‌المللی<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این پژوهشکده از پنج گروه و هشت واحد علمی ـ پژوهشی تشکیل شده است:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> {{ستون-شروع|3}}<br /> * تاریخ و سیره<br /> * اخلاق و اسرار <br /> * مطالعات سیاسی-اجتماعی<br /> * کلام و معارف <br /> * فقه و حقوق <br /> * واحد ترجمه<br /> * واحد احیای میراث و نسخ خطی<br /> * واحد بقیع پژوهی<br /> * واحد مطالعات راهبردی<br /> * واحد فضای مجازی<br /> * واحد ادبیات و هنر<br /> * واحد کتابخانه، آرشیو، اسناد و موزه<br /> * دفتر پژوهشکده حج و زیارت در خراسان رضوی<br /> {{پایان}}<br /> <br /> == فعالیت‌ها ==<br /> [[پرونده:موسوعه رد شبهات وهابیت.jpg|299x299px|thumb|موسوعه رد شبهات]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت از زمان تأسیس تاکنون توانسته است فعالیت‌های فراوانی در راستای موضوع حج و زیارت انجام دهد که بخشی از آن عبارت است از:&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt; <br /> === کتابخانه تخصصی ===<br /> کتابخانه تخصصی یکی از فعال‌ترین کتابخانه‌های کشور در موضوع [[حج]] و [[زیارت]] است. تعداد کتاب‌های موجود در این کتابخانه تا بهار ۱۳۹۹ش، بیش از ۲۷۰۰۰ عنوان بوده است.&lt;ref&gt;[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:دانشنامه حج و حرمین.jpg|305x305px|thumb|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]<br /> === موزه حج و زیارت ===<br /> {{اصلی|موزه حج و زیارت}}<br /> موزه آثار هنری و فرهنگی از دیگر فعالیت‌های این پژوهشکده است که در آن قرآن‌های نفیس و کتب خطی متعلق به خطاطان ایرانی و غیر ایرانی و هدایای کشورهای اسلامی به مسئولان جمهوری اسلامی ایران خصوصا رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ویکی حج ===<br /> {{اصلی|ویکی حج}}<br /> دانشنامه مجازی ویکی حج (wikihaj.com) در سال ۱۳۹۶ش و با هدف بهره‌گیری از ابزارهای روزآمد ارتباطی به منظور گسترش عمومی معارف مرتبط به حج و زیارت و دسترس‌پذیری بیشتر تولیدات علمی پژوهشکده حج و زیارت راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران.&lt;/ref&gt;<br /> === برگزاری همایش‌ها و نشست‌های تخصصی===<br /> <br /> از جمله وظایف و مأموریت‌های پژوهشکده، ساماندهی همایش‌ها و نشست‌های تخصصی مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] بوده است که تاکنون همایش‌هایی همچون «[[همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب]]»،&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; «همایش حج و جهانی‌شدن»،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر.&lt;/ref&gt; «همایش حج و اقتصاد»&lt;ref&gt;[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز.&lt;/ref&gt; و «همایش مسعای قلم»&lt;ref&gt;[https://hajj.ir/fa/113836 «دومین همایش مسعای قلم»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت.&lt;/ref&gt; از جمله آنهاست.<br /> <br /> نشست‌های تخصصی با موضوعاتی همچون [[حج]] و دیپلماسی عمومی، مقایسه میان [[وهابیت]] و [[سلفی گری|سلفی‌گری]]، آینده‌پژوهشی حج و [[حج]] و ظرفیت‌های فرهنگی نیز تاکنون به‌همت این پژوهشکده برگزار شده است.<br /> <br /> ==محصولات==<br /> [[پرونده:پژوهشنامه حج و زیارت.jpg|File.png|270px|thumb|left|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> <br /> [[پرونده:حج خونین.png|File.png|270px|thumb|left|پژوهشنامه حج و زیارت]]<br /> پژوهشکده حج و زیارت تا پاییز سال 1402ش در موضوعاتی همچون فلسفه و اسرار، اخلاق و آداب، تاریخ و جغرافیای اماکن زیارتی، پژوهش‌های قرآنی و حدیثی، احکام و مناسک، سفرنامه­‌ها و خاطرات، مطالعات سیاسی- اجتماعی، گزارش‌های حج‌گزاری ایرانیان و آثاری در زمینه دفاع از اعتقادات مذهب تشیع و پاسخ به«شبهات منتشره» برضد شیعه و وهابیت‌شناسی، حدود 1200 عنوان کتاب ( حدود 1300 جلد) و 250 شماره نشریه منتشر کرده است.&lt;ref&gt;[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پروژه «کتابشناسی حج و زیارت» به‌منظور جمع‌آوری و نمایه‌زنی تمامی کتب و منشورات مرتبط با موضوع [[حج]] و [[زیارت]] و تبدیل آثار مکتوب به نرم‌افزارهای رایانه‌ای همچون «کتابخانه جامع حج۳»&lt;ref&gt;[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.&lt;/ref&gt; از دیگر آثار و فعالیت‌های این مرکز به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> === سایر آثار ===<br /> <br /> * «[http://miqat.hajj.ir/ فصلنامه میقات حج]»،<br /> * «[[دو فصلنامه میقات عربی|دو فصلنامه میقات الحج]]»،<br /> * «[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/ فصلنامه فرهنگ زیارت]»،<br /> * «[[دانشنامه حج و حرمین شریفین]]»،<br /> * «[[مجموعه آثار فاجعه منا(کتاب)|مجموعه آثار فاجعه منا]]»، <br /> * «[[مجموعه آثار حج خونین]]»،<br /> * «موسوعه رد شبهات»<br /> * «[[گاهنامه بینش]]»<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> * [[:پرونده:Aeenh Asar 1403-08-14-.pdf|آیینه آثار (معرفی آثار پژوهشکده حج و زیارت از آغاز تا سال 1402)]] <br /> * [[بعثه]]<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{منابع}}<br /> *[http://lib.hzrc.ac.ir/faces/home.jspx «کتابخانه تخصصی حج و زیارت».]، سایت کتابخانه تخصصی حج و زیارت - پژوهشکده حج و زیارت، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hajj.ir/fa/120401 «همایش جهانی بقیع؛ مدفن امامان و اصحاب»]، سایت حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://hzrc.ac.ir/content/153/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%ad%d8%ac-%d9%88-%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d9%8a%da%a9-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87#%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81 «پژوهشکده حج و زيارت در يک نگاه»]، سایت پژوهشکده حج زیارت، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://tehran.haj.ir/news/ID/238/سایت-ویکی-حج-و-زیارت-راه-اندازی-شد «سایت ویکی حج و زیارت راه اندازی شد»]، سازمان حج و زیارت استان تهران، تاریخ انتشار: 29 تیر 1399ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mashreghnews.ir/news/117131/زمان-برگزای-نخستین-همایش-حج-و-اقتصاد «همایش حج و اقتصاد»]، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/1255940/هم-اندیشی-حج-و-جهانی-شدن-در-قم-برگزار-شد «همایش حج و جهانی‌شدن»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.mehrnews.com/news/409980/موزه-حج-فردا-افتتاح-می-شود «افتتاحیه موزه حج و زیارت»]، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://www.noorshop.ir/fa/product/15166/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%ad%d8%ac-3 «کتابخانه جامع حج۳»]، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش.<br /> *[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3AAeenh_Asar_1403-08-14-.pdf&amp;page=7 «آینه آثار (معرفی آثار منتشر شده در پژوهشکده حج و زیارت)»]: اباذر نصر اصفهانی، به کوشش حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، ۱۴۰۲ش.<br /> {{پایان}}</div>

Sbahrami