آق قویونلوها - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Kamran: جایگزینی متن - 'تاسیس' به 'تأسیس'

2024-07-09T08:13:28Z

جایگزینی متن - 'تاسیس' به 'تأسیس'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری آنان در امور [[حج]] و حجاج شد؛ ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط رقیب را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتند و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.		اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری آنان در امور [[حج]] و حجاج شد؛ ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط رقیب را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتند و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.
	==پیشینه تاریخی==		==پیشینه تاریخی==
	سلسله آق قویونلوها به‌دست قراعثمان از طایفه بایندر ~~تاسیس~~ شد که از جانب [[امیر تیمور]] به حکومت دیاربکر منصوب شده بود. بعد از او، پسرانش، علی بیک ترکمان و حمزه بیک ترکمان مدتی با یکدیگر به نزاع پرداختند. عاقبت حسن بیک، پسر علی بیک، قدرت را به‌دست گرفت. وی در سال ٨٧٢ق پس از غلبه بر جهان‌شاه قراقویونلو قدرت زیادی به‌دست آورد تا جایی که در سال ٨٨١ق، تفلیس را فتح کرد.		سلسله آق قویونلوها به‌دست قراعثمان از طایفه بایندر تأسیس شد که از جانب [[امیر تیمور]] به حکومت دیاربکر منصوب شده بود. بعد از او، پسرانش، علی بیک ترکمان و حمزه بیک ترکمان مدتی با یکدیگر به نزاع پرداختند. عاقبت حسن بیک، پسر علی بیک، قدرت را به‌دست گرفت. وی در سال ٨٧٢ق پس از غلبه بر جهان‌شاه قراقویونلو قدرت زیادی به‌دست آورد تا جایی که در سال ٨٨١ق، تفلیس را فتح کرد.

	بعد از مرگ حسن بیک، فرزندش، سلطان خلیل (٨٨٣ - 896ق) جانشین او شد. بر اثر بی‌کفایتی‌اش، یعقوب بیک بر او شورید و در سال ٨٨٣ق او را کشت و خود، زمام امور را به‌دست گرفت و در سال ٨٩٣ق به کمک فرخ یسار والی شیروان رفت و در این حادثه سلطان حیدر، پدر [[شاه اسماعیل صفوی]] کشته شد و فرزندانش به فرمان یعقوب بیک در قلعه استخر فارس زندانی شدند.		بعد از مرگ حسن بیک، فرزندش، سلطان خلیل (٨٨٣ - 896ق) جانشین او شد. بر اثر بی‌کفایتی‌اش، یعقوب بیک بر او شورید و در سال ٨٨٣ق او را کشت و خود، زمام امور را به‌دست گرفت و در سال ٨٩٣ق به کمک فرخ یسار والی شیروان رفت و در این حادثه سلطان حیدر، پدر [[شاه اسماعیل صفوی]] کشته شد و فرزندانش به فرمان یعقوب بیک در قلعه استخر فارس زندانی شدند.

	بعد از مرگ یعقوب بیک، به‌دلیل اختلاف داخلی، دولت آنها ضعیف شد و سرانجام شاه اسماعیل صفوی در سال ٩٠٧ق پس از غلبه بر الوند بیک ترکمان، مراد بیک را نیز در سال ٩٠٨ق در نزدیک همدان شکست داد. سلطان مراد از طریق بغداد به بلاد روم گریخت، ولی در سال ٩٢٠ق در دیاربکر به‌دست سپاهیان اسماعیل کشته شد و بدین‌ترتیب، دوران زمام‌داری این سلسله نیز به پایان رسید.		بعد از مرگ یعقوب بیک، به‌دلیل اختلاف داخلی، دولت آنها ضعیف شد و سرانجام شاه اسماعیل صفوی در سال ٩٠٧ق پس از غلبه بر الوند بیک ترکمان، مراد بیک را نیز در سال ٩٠٨ق در نزدیک همدان شکست داد. سلطان مراد از طریق بغداد به بلاد روم گریخت، ولی در سال ٩٢٠ق در دیاربکر به‌دست سپاهیان اسماعیل کشته شد و بدین‌ترتیب، دوران زمام‌داری این سلسله نیز به پایان رسید.
	بعدها یکی از اعقاب سلسله آق‌قویونلو سلسله قطب شاهیه را در [[هندوستان]] ~~تاسیس~~ کرد. قلمرو سلسله آق‌قویونلو، دیاربکر و آذربایجان و حتی مدتی، فارس و عراق بود.<ref>تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان، ص٣٨6-٣٨٩.</ref>		بعدها یکی از اعقاب سلسله آق‌قویونلو سلسله قطب شاهیه را در [[هندوستان]] تأسیس کرد. قلمرو سلسله آق‌قویونلو، دیاربکر و آذربایجان و حتی مدتی، فارس و عراق بود.<ref>تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان، ص٣٨6-٣٨٩.</ref>
	===امیران آق‌قویونلو===		===امیران آق‌قویونلو===

A.h.fz: حذف مطالب زاید و کوتاه کردن عبارتها و اصلاح تقسیمات

2022-04-01T19:52:12Z

حذف مطالب زاید و کوتاه کردن عبارتها و اصلاح تقسیمات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۲۲
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	\| مذهب = [[اهل‌سنت]]		\| مذهب = [[اهل‌سنت]]
	}}		}}
	آق قویونلوها(٨٧٢ - ٩٢٠ه .ق) از حکمرانان [[ترکمانان]] بودند که در دیاربکر و [[آذربایجان]] و مدتی، فارس و [[عراق]] فرمانروایی کردند.		آق قویونلوها(٨٧٢ - ٩٢٠ه .ق) از حکمرانان [[ترکمانان\|ترکمان]] بودند که در دیاربکر و [[آذربایجان]] و مدتی، در فارس و [[عراق]] فرمانروایی کردند.

	اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری در امور [[حج]] و حجاج ~~شد،~~ ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط ~~آنان~~ را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط ~~داشتن~~ و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.		اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری آنان در امور [[حج]] و حجاج شد؛ ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط رقیب را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتند و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.
	==پیشینه تاریخی==		==پیشینه تاریخی==
	سلسله آق قویونلوها به‌دست قراعثمان از طایفه بایندر تاسیس شد که از جانب [[امیر تیمور]] به حکومت دیاربکر منصوب شده بود. بعد از او، پسرانش، علی بیک ترکمان و حمزه بیک ترکمان مدتی با یکدیگر به نزاع پرداختند. عاقبت حسن بیک، پسر علی بیک، قدرت را به‌دست گرفت. وی در سال ~~٨٧٢ ه. ق~~ پس از غلبه بر جهان‌شاه قراقویونلو قدرت زیادی به‌دست آورد تا جایی که در سال ~~٨٨١ ه. ق،~~ تفلیس را فتح کرد.		سلسله آق قویونلوها به‌دست قراعثمان از طایفه بایندر تاسیس شد که از جانب [[امیر تیمور]] به حکومت دیاربکر منصوب شده بود. بعد از او، پسرانش، علی بیک ترکمان و حمزه بیک ترکمان مدتی با یکدیگر به نزاع پرداختند. عاقبت حسن بیک، پسر علی بیک، قدرت را به‌دست گرفت. وی در سال ٨٧٢ق پس از غلبه بر جهان‌شاه قراقویونلو قدرت زیادی به‌دست آورد تا جایی که در سال ٨٨١ق، تفلیس را فتح کرد.

	بعد از مرگ حسن بیک، فرزندش، سلطان خلیل (٨٨٣ - ~~896 ه. ق~~) جانشین او شد. بر اثر بی‌کفایتی‌اش، یعقوب بیک بر او شورید و در سال ~~٨٨٣ ه. ق~~ او را کشت و خود، زمام امور را به‌دست گرفت و در سال ~~٨٩٣ ه. ق~~ به کمک فرخ یسار والی شیروان رفت و در این حادثه سلطان حیدر، پدر [[شاه اسماعیل صفوی]] کشته شد و فرزندانش به فرمان یعقوب بیک در قلعه استخر فارس زندانی شدند.		بعد از مرگ حسن بیک، فرزندش، سلطان خلیل (٨٨٣ - 896ق) جانشین او شد. بر اثر بی‌کفایتی‌اش، یعقوب بیک بر او شورید و در سال ٨٨٣ق او را کشت و خود، زمام امور را به‌دست گرفت و در سال ٨٩٣ق به کمک فرخ یسار والی شیروان رفت و در این حادثه سلطان حیدر، پدر [[شاه اسماعیل صفوی]] کشته شد و فرزندانش به فرمان یعقوب بیک در قلعه استخر فارس زندانی شدند.

	بعد از مرگ یعقوب بیک، به‌دلیل اختلاف داخلی، دولت آنها ضعیف شد و سرانجام شاه اسماعیل صفوی در سال ~~٩٠٧ه. ق~~ پس از غلبه بر الوند بیک ترکمان، مراد بیک را نیز در سال ~~٩٠٨ ه. ق~~ در نزدیک همدان شکست داد. سلطان مراد از طریق بغداد به بلاد روم گریخت، ولی در سال ~~٩٢٠ ه. ق~~ در دیاربکر به‌دست سپاهیان اسماعیل کشته شد و بدین‌ترتیب، دوران زمام‌داری این سلسله نیز به پایان رسید.		بعد از مرگ یعقوب بیک، به‌دلیل اختلاف داخلی، دولت آنها ضعیف شد و سرانجام شاه اسماعیل صفوی در سال ٩٠٧ق پس از غلبه بر الوند بیک ترکمان، مراد بیک را نیز در سال ٩٠٨ق در نزدیک همدان شکست داد. سلطان مراد از طریق بغداد به بلاد روم گریخت، ولی در سال ٩٢٠ق در دیاربکر به‌دست سپاهیان اسماعیل کشته شد و بدین‌ترتیب، دوران زمام‌داری این سلسله نیز به پایان رسید.
	بعدها یکی از اعقاب سلسله آق‌قویونلو سلسله قطب شاهیه را در [[هندوستان]] تاسیس کرد. قلمرو سلسله آق‌قویونلو، دیاربکر و آذربایجان و حتی مدتی، فارس و عراق بود.<ref>تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان، ص٣٨6-٣٨٩.</ref>		بعدها یکی از اعقاب سلسله آق‌قویونلو سلسله قطب شاهیه را در [[هندوستان]] تاسیس کرد. قلمرو سلسله آق‌قویونلو، دیاربکر و آذربایجان و حتی مدتی، فارس و عراق بود.<ref>تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان، ص٣٨6-٣٨٩.</ref>
	==~~مناسبات با حجاز~~==		===امیران آق‌قویونلو===
	~~آق قویونلوها برای~~ حج ~~و حجاز اقداماتی نیز انجام دادند که در ادامه بیان می‌شود:~~
			# حسن بیک (٨٧٢ - ٨٨٢ق)؛
			# خلیل پسر حسن بیک(٨٨٢ - ٨٨٣ق)؛
			# یعقوب بیک پسر حسن بیک (٨٨٣ - ٨٩6ق)؛
			# بایسنقر پسر یعقوب بیک (٨٩6 - ٨٩٧ق)؛
			# رستم پسر مقصود بن حسن بیک (٨٩٧ - ٩٠٢ق)؛
			# احمد پسر اغورلو محمد بن حسن بیک (٨٩٧ - ٩٠٢ق)؛
			# الوند بیک پسر یوسف بن حسن بیک (٩٠٣ - ٩٠٧ق)؛
			# مراد پسر یعقوب بیک (٩٠٣ - ٩٠٨ق).

			==فعالیت‌های مربوط به حج==
	===امن‌سازی راه حج===		===امن‌سازی راه حج===
	آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتند و برخلاف میل [[ممالیک مصر]] و در راستای سیاست برخی دولت‌های پیش تلاش داشتند تا راه حج را در اختیار داشته باشند.<ref>عالم آرای امینی، خنجی، ص٢٢.</ref> بدین‌منظور، [[اوزون حسن]]، راهزنانی را که مزاحم حجاج می‌شدند، تا آسیای صغیر از میان برداشت و همین‌امر موجب شد در [[مکه]] به نام وی خطبه بخوانند.<ref>روابط سیاسی ایران عهد تیموریان بامصر و شامات عهد ممالیک، ص١46.</ref>		آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتند و برخلاف میل [[ممالیک مصر]] و در راستای سیاست برخی دولت‌های پیش تلاش داشتند تا راه حج را در اختیار داشته باشند.<ref>عالم آرای امینی، خنجی، ص٢٢.</ref> بدین‌منظور، [[اوزون حسن]]، راهزنانی را که مزاحم حجاج می‌شدند، تا آسیای صغیر از میان برداشت و همین‌امر موجب شد در [[مکه]] به نام وی خطبه بخوانند.<ref>روابط سیاسی ایران عهد تیموریان بامصر و شامات عهد ممالیک، ص١46.</ref>
	===اعزام محمل===		===اعزام محمل===
	آق قویونلوها به سال ٨٧١ ه. ق پس از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. در دوره حکومت اوزون حسن (٨٧٢ - ~~٨٨٢ ه. ق~~)، تجهیز محمل و کاروان عراق، هر ساله بدون وقفه ادامه داشت.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٢-٣44؛ درباره حکومت آق قویونلوها، ر. ک: تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه، ص655-66٠.</ref>		آق قویونلوها به سال ٨٧١ ه. ق پس از نزدیک دو دهه که اعزام محمل (کاروان هدایای کعبه) دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. در دوره حکومت اوزون حسن (٨٧٢ - ٨٨٢ق)، تجهیز محمل و کاروان عراق، هر ساله بدون وقفه ادامه داشت.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٢-٣44؛ درباره حکومت آق قویونلوها، ر. ک: تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه، ص655-66٠.</ref>

	چون مناسبات ممالیک مصر با آق قویونلوها در این زمان تیره و تار بود، تجهیز محمل گاه موجب درگیری صاحب‌منصبان حج دو دولت در حجاز می‌شد، چنان‌که نزاع‌ها و رقابت‌های آنها را از برخورد [[امیرالحاج]] مصر با محمل عراق می‌توان به‌دست آورد. تیرگی روابط امیرالحاج مصریان در سال‌های ٨٨٠ و ~~٨٨١ه. ق~~ موجب شد تا از ورود محمل همراه کاروان عراق به مکه جلوگیری شود و تنها حاجیان اجازه دخول به آن شهر را داشته باشند.<ref>اتحاف الوری، ج4، ص6٠4 و 6٠5؛ الدر الکمین، ج١، ص١١5؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٨.</ref>		چون مناسبات ممالیک مصر با آق قویونلوها در این زمان تیره و تار بود، تجهیز محمل گاه موجب درگیری صاحب‌منصبان حج دو دولت در حجاز می‌شد، چنان‌که نزاع‌ها و رقابت‌های آنها را از برخورد [[امیرالحاج]] مصر با محمل عراق می‌توان به‌دست آورد. تیرگی روابط امیرالحاج مصریان در سال‌های ٨٨٠ و ٨٨١ق موجب شد تا از ورود محمل همراه کاروان عراق به مکه جلوگیری شود و تنها حاجیان اجازه دخول به آن شهر را داشته باشند.<ref>اتحاف الوری، ج4، ص6٠4 و 6٠5؛ الدر الکمین، ج١، ص١١5؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٨.</ref>

	اختلاف و رقابت آق قویونلوها با ممالیک در این دوره بارها برای حاجیان ایرانی مشکل‌ساز شد، چنان‌که در سال ~~٨٧6 ه. ق~~ به این دلیل که محمل عراق می‌خواست بر محمل مصر پیشی بگیرد، اختلاف‌هایی روی داد و به حاجیان عراقی توهین شد.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧.</ref>		اختلاف و رقابت آق قویونلوها با ممالیک در این دوره بارها برای حاجیان ایرانی مشکل‌ساز شد، چنان‌که در سال ٨٧6ق به این دلیل که محمل عراق می‌خواست بر محمل مصر پیشی بگیرد، اختلاف‌هایی روی داد و به حاجیان عراقی توهین شد.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧.</ref>
	===ارسال جامه کعبه===		===ارسال جامه کعبه===
	به دستور اوزون حسن در سال ~~٨٧٧ ه. ق~~ جامه‌ای برای [[کعبه]] دوختند که با کاروان عراقی و به ~~امیرالحاجی~~ فردی به نام رستم به حجاز حمل شد. ~~امیرالحاج~~ در [[مدینه]] با سخت‌گیری خود موفق شد خطبه را به نام اوزون حسن بخوانند. این‌کار با واکنش سخت [[قایتبای]]، سلطان مملوکی مصر مواجه شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص١١5 و ١١6.</ref> هنگامی که این خبر در مدینه به آگاهی امیر مکه، [[محمد بن برکات]] رسید، وی، امیرالحاج عراق و برخی دیگر از بزرگان همراه کاروان عراقی را دستگیر و زندانی کرد تا آنها را نزد سلطان مصر بفرستد. تا ششم [[ذی‌حجه]] نیز به کاروان عراق اجازه ورود به مکه داده نشد.<ref>اتحاف الوری، ج4، ص55٨؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧؛ تحصیل المرام، ج٢، ص٧65 و ٧66.</ref> جامه ارسالی نیز بر قامت کعبه پوشانیده نشد.		به دستور اوزون حسن در سال ٨٧ق جامه‌ای برای [[کعبه]] دوختند که با کاروان عراقی و به سرپرستی فردی به نام رستم به حجاز حمل شد. امیر الحاج در [[مدینه]] با سخت‌گیری خود موفق شد خطبه را به نام اوزون حسن بخوانند. این‌کار با واکنش سخت [[قایتبای\|قایت‌بای]]، سلطان مملوکی مصر مواجه شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص١١5 و ١١6.</ref> هنگامی که این خبر در مدینه به آگاهی امیر مکه، [[محمد بن برکات]] رسید، وی، امیرالحاج عراق و برخی دیگر از بزرگان همراه کاروان عراقی را دستگیر و زندانی کرد تا آنها را نزد سلطان مصر بفرستد. تا ششم [[ذی‌حجه]] نیز به کاروان عراق اجازه ورود به مکه داده نشد.<ref>اتحاف الوری، ج4، ص55٨؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧؛ تحصیل المرام، ج٢، ص٧65 و ٧66.</ref> جامه ارسالی نیز بر قامت کعبه پوشانیده نشد.

	با رسیدن کاروان مصر، امیر مکه زندانیان را به امیرالحاج مصر تسلیم کرد. با پایان یافتن موسم حج، آنان به همراه امیر مکه و قاضی مکه به مصر برده و زندانی شدند. در پی آن، اوزون حسن تصمیم به لشکرکشی به مصر گرفت، اما سلطان اشرف قایتبای برای نشان دادن حسن نیت خود، زندانیان ایرانی را که حدود دو ماه از حبس آنان سپری نشده بود، آزاد کرد.<ref>بدایع الزهور، ج٣، ص٩٠ و ٩١.</ref>
	با مرگ اوزون حسن، مقتدرترین سلطان آق قویونلوها، جانشینان او که بر سرقدرت اختلاف پیدا کرده و دولتشان به ضعف گراییده بود، نتوانستند با حجاز ارتباط مستمری داشته باشند.
	~~==امیران آق‌قویونلو==~~
	~~امیر حسن بیک (٨٧٢ - ٨٨٢ ه. ق)؛~~

	~~سلطان خلیل پسر امیر حسن (٨٨٢ - ٨٨٣ ه. ق)؛~~

	~~یعقوب بیک پسر حسن بیک (٨٨٣ - ٨٩6 ه. ق)؛~~

	~~بایسنقر پسر یعقوب (٨٩6 - ٨٩٧ ه. ق)؛~~

	~~رستم پسر مقصود بن حسن بیک (٨٩٧ - ٩٠٢ ه. ق)؛~~

	~~احمد پسر اغورلو محمد بن حسن بیک (٨٩٧ - ٩٠٢ ه. ق)؛~~

	~~الوند بیک پسر یوسف بن~~ حسن ~~بیک (٩٠٣ - ٩٠٧ ه~~. ~~ق)؛~~		با رسیدن کاروان مصر، امیر مکه زندانیان را به امیرالحاج مصر تسلیم کرد. با پایان یافتن موسم حج، آنان به همراه امیر مکه و قاضی مکه به مصر برده و زندانی شدند. در پی آن، اوزون حسن تصمیم به لشکرکشی به مصر گرفت، اما سلطان اشرف قایت‌بای زندانیان ایرانی را که حدود دو ماه از حبس آنان سپری نشده بود، آزاد کرد.<ref>بدایع الزهور، ج٣، ص٩٠ و ٩١.</ref>
			با مرگ اوزون حسن، جانشینان او که بر سرقدرت اختلاف پیدا کرده و دولتشان به ضعف گراییده بود، نتوانستند با حجاز ارتباط مستمری داشته باشند.

	~~سلطان مراد پسر یعقوب بن حسن بیک (٩٠٣ - ٩٠٨ ه. ق.~~
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Kamran: removed Category:مقاله‌های در دست ویرایش using HotCat

2020-07-19T10:18:42Z

removed Category:مقاله‌های در دست ویرایش using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	{{خاندان‌ها}}		{{خاندان‌ها}}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	[[رده:افراد تاثیرگذار بر حرمین]]		[[رده:افراد تاثیرگذار بر حرمین]]
	[[رده:حاکمان ایران]]		[[رده:حاکمان ایران]]

Engineer: جایگزینی متن - ' ' به ''

2019-10-05T14:00:22Z

جایگزینی متن - ' <ref>' به '<ref>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۷:۳۰
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	آق قویونلوها به سال ٨٧١ ه. ق پس از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. در دوره حکومت اوزون حسن (٨٧٢ - ٨٨٢ ه. ق)، تجهیز محمل و کاروان عراق، هر ساله بدون وقفه ادامه داشت.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٢-٣44؛ درباره حکومت آق قویونلوها، ر. ک: تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه، ص655-66٠.</ref>		آق قویونلوها به سال ٨٧١ ه. ق پس از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. در دوره حکومت اوزون حسن (٨٧٢ - ٨٨٢ ه. ق)، تجهیز محمل و کاروان عراق، هر ساله بدون وقفه ادامه داشت.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٢-٣44؛ درباره حکومت آق قویونلوها، ر. ک: تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه، ص655-66٠.</ref>

	چون مناسبات ممالیک مصر با آق قویونلوها در این زمان تیره و تار بود، تجهیز محمل گاه موجب درگیری صاحب‌منصبان حج دو دولت در حجاز می‌شد، چنان‌که نزاع‌ها و رقابت‌های آنها را از برخورد [[امیرالحاج]] مصر با محمل عراق می‌توان به‌دست آورد. تیرگی روابط امیرالحاج مصریان در سال‌های ٨٨٠ و ٨٨١ه. ق موجب شد تا از ورود محمل همراه کاروان عراق به مکه جلوگیری شود و تنها حاجیان اجازه دخول به آن شهر را داشته باشند. <ref>اتحاف الوری، ج4، ص6٠4 و 6٠5؛ الدر الکمین، ج١، ص١١5؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٨.</ref>		چون مناسبات ممالیک مصر با آق قویونلوها در این زمان تیره و تار بود، تجهیز محمل گاه موجب درگیری صاحب‌منصبان حج دو دولت در حجاز می‌شد، چنان‌که نزاع‌ها و رقابت‌های آنها را از برخورد [[امیرالحاج]] مصر با محمل عراق می‌توان به‌دست آورد. تیرگی روابط امیرالحاج مصریان در سال‌های ٨٨٠ و ٨٨١ه. ق موجب شد تا از ورود محمل همراه کاروان عراق به مکه جلوگیری شود و تنها حاجیان اجازه دخول به آن شهر را داشته باشند.<ref>اتحاف الوری، ج4، ص6٠4 و 6٠5؛ الدر الکمین، ج١، ص١١5؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٨.</ref>

	اختلاف و رقابت آق قویونلوها با ممالیک در این دوره بارها برای حاجیان ایرانی مشکل‌ساز شد، چنان‌که در سال ٨٧6 ه. ق به این دلیل که محمل عراق می‌خواست بر محمل مصر پیشی بگیرد، اختلاف‌هایی روی داد و به حاجیان عراقی توهین شد.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧.</ref>		اختلاف و رقابت آق قویونلوها با ممالیک در این دوره بارها برای حاجیان ایرانی مشکل‌ساز شد، چنان‌که در سال ٨٧6 ه. ق به این دلیل که محمل عراق می‌خواست بر محمل مصر پیشی بگیرد، اختلاف‌هایی روی داد و به حاجیان عراقی توهین شد.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧.</ref>
	===ارسال جامه کعبه===		===ارسال جامه کعبه===
	به دستور اوزون حسن در سال ٨٧٧ ه. ق جامه‌ای برای [[کعبه]] دوختند که با کاروان عراقی و به امیرالحاجی فردی به نام رستم به حجاز حمل شد. امیرالحاج در [[مدینه]] با سخت‌گیری خود موفق شد خطبه را به نام اوزون حسن بخوانند. این‌کار با واکنش سخت [[قایتبای]]، سلطان مملوکی مصر مواجه شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص١١5 و ١١6.</ref> هنگامی که این خبر در مدینه به آگاهی امیر مکه، [[محمد بن برکات]] رسید، وی، امیرالحاج عراق و برخی دیگر از بزرگان همراه کاروان عراقی را دستگیر و زندانی کرد تا آنها را نزد سلطان مصر بفرستد. تا ششم [[ذی‌حجه]] نیز به کاروان عراق اجازه ورود به مکه داده نشد. <ref>اتحاف الوری، ج4، ص55٨؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧؛ تحصیل المرام، ج٢، ص٧65 و ٧66.</ref> جامه ارسالی نیز بر قامت کعبه پوشانیده نشد.		به دستور اوزون حسن در سال ٨٧٧ ه. ق جامه‌ای برای [[کعبه]] دوختند که با کاروان عراقی و به امیرالحاجی فردی به نام رستم به حجاز حمل شد. امیرالحاج در [[مدینه]] با سخت‌گیری خود موفق شد خطبه را به نام اوزون حسن بخوانند. این‌کار با واکنش سخت [[قایتبای]]، سلطان مملوکی مصر مواجه شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص١١5 و ١١6.</ref> هنگامی که این خبر در مدینه به آگاهی امیر مکه، [[محمد بن برکات]] رسید، وی، امیرالحاج عراق و برخی دیگر از بزرگان همراه کاروان عراقی را دستگیر و زندانی کرد تا آنها را نزد سلطان مصر بفرستد. تا ششم [[ذی‌حجه]] نیز به کاروان عراق اجازه ورود به مکه داده نشد.<ref>اتحاف الوری، ج4، ص55٨؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧؛ تحصیل المرام، ج٢، ص٧65 و ٧66.</ref> جامه ارسالی نیز بر قامت کعبه پوشانیده نشد.

	با رسیدن کاروان مصر، امیر مکه زندانیان را به امیرالحاج مصر تسلیم کرد. با پایان یافتن موسم حج، آنان به همراه امیر مکه و قاضی مکه به مصر برده و زندانی شدند. در پی آن، اوزون حسن تصمیم به لشکرکشی به مصر گرفت، اما سلطان اشرف قایتبای برای نشان دادن حسن نیت خود، زندانیان ایرانی را که حدود دو ماه از حبس آنان سپری نشده بود، آزاد کرد.<ref>بدایع الزهور، ج٣، ص٩٠ و ٩١.</ref>		با رسیدن کاروان مصر، امیر مکه زندانیان را به امیرالحاج مصر تسلیم کرد. با پایان یافتن موسم حج، آنان به همراه امیر مکه و قاضی مکه به مصر برده و زندانی شدند. در پی آن، اوزون حسن تصمیم به لشکرکشی به مصر گرفت، اما سلطان اشرف قایتبای برای نشان دادن حسن نیت خود، زندانیان ایرانی را که حدود دو ماه از حبس آنان سپری نشده بود، آزاد کرد.<ref>بدایع الزهور، ج٣، ص٩٠ و ٩١.</ref>

Z mohammad در ‏۸ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۰۹

2019-09-08T06:09:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|ماه=[[شهریور]]\|روز=[[۱۰]]\|سال=[[۱۳۹۸]]\|کاربر=Sajjadd }}~~

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	{{جعبه اطلاعات خاندان		{{جعبه اطلاعات خاندان
	\| نام = آق قویونلوها		\| نام = آق قویونلوها
خط ۲۲:		خط ۱۹:
	\| مذهب = [[اهل‌سنت]]		\| مذهب = [[اهل‌سنت]]
	}}		}}
	آق قویونلوها(٨٧٢ - ٩٢٠ه .ق) ~~یکی~~ از حکمرانان [[ترکمانان]] بودند که در دیاربکر و [[آذربایجان]] و مدتی، فارس و [[عراق]] فرمانروایی کردند.		آق قویونلوها(٨٧٢ - ٩٢٠ه .ق) از حکمرانان [[ترکمانان]] بودند که در دیاربکر و [[آذربایجان]] و مدتی، فارس و [[عراق]] فرمانروایی کردند.

	اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری در امور [[حج]] و حجاج شد، ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط آنان را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتن و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.		اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری در امور [[حج]] و حجاج شد، ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط آنان را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتن و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.
خط ۸۶:		خط ۸۳:
	{{خاندان‌ها}}		{{خاندان‌ها}}

			[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
	[[رده:افراد تاثیرگذار بر حرمین]]		[[رده:افراد تاثیرگذار بر حرمین]]
	[[رده:حاکمان ایران]]		[[رده:حاکمان ایران]]

Sajjadd: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{جعبه اطلاعات خاندان | نام = آق قویونلوها | تصویر = | ا...» ایجاد کرد

2019-09-01T05:43:27Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{جعبه اطلاعات خاندان | نام = آق قویونلوها | تصویر = | ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|ماه=[[شهریور]]|روز=[[۱۰]]|سال=[[۱۳۹۸]]|کاربر=Sajjadd }}

[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
{{جعبه اطلاعات خاندان
| نام = آق قویونلوها
| تصویر =
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل =
| نسب =
| محل حکومت = دیاربکر، آذربایجان، فارس و عراق
| مدت حکومت = 872 - 920ه .ق
| مکان قبیله = دیاربکر، [[آذربایجان]]، فارس و [[عراق]]
| سرسلسله = قراعثمان
| اشخاص مهم = [[اوزون حسن]]
| جمعیت =
| جنگ‌ها =
| شاخه‌ای از = طایفه بایندر
| زیرشاخه‌ها =
| مهم‌ترین اقدامات = امن‌سازی راه حج، اعزام محمل، ارسال [[جامه کعبه]]
| مناصب مهم =
| مذهب = [[اهل‌سنت]]
}}
آق قویونلوها(٨٧٢ - ٩٢٠ه .ق) یکی از حکمرانان [[ترکمانان]] بودند که در دیاربکر و [[آذربایجان]] و مدتی، فارس و [[عراق]] فرمانروایی کردند.

اختلاف و رقابت آق قویونلوها با [[ممالیک مصر]] سبب رقابت و درگیری در امور [[حج]] و حجاج شد، ممالیک تلاش می‌کرد که ارتباط آنان را با [[حرمین شریفین]] کم‌تر کند. آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتن و با از بین بردن راهزنان، راه حج را برای حجاج امن کردند. آنها بعد از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. از دیگر اقدامات آنان ارسال [[جامه‌ کعبه]] بود.
==پیشینه تاریخی==
سلسله آق قویونلوها به‌دست قراعثمان از طایفه بایندر تاسیس شد که از جانب [[امیر تیمور]] به حکومت دیاربکر منصوب شده بود. بعد از او، پسرانش، علی بیک ترکمان و حمزه بیک ترکمان مدتی با یکدیگر به نزاع پرداختند. عاقبت حسن بیک، پسر علی بیک، قدرت را به‌دست گرفت. وی در سال ٨٧٢ ه. ق پس از غلبه بر جهان‌شاه قراقویونلو قدرت زیادی به‌دست آورد تا جایی که در سال ٨٨١ ه. ق، تفلیس را فتح کرد.

بعد از مرگ حسن بیک، فرزندش، سلطان خلیل (٨٨٣ - 896 ه. ق) جانشین او شد. بر اثر بی‌کفایتی‌اش، یعقوب بیک بر او شورید و در سال ٨٨٣ ه. ق او را کشت و خود، زمام امور را به‌دست گرفت و در سال ٨٩٣ ه. ق به کمک فرخ یسار والی شیروان رفت و در این حادثه سلطان حیدر، پدر [[شاه اسماعیل صفوی]] کشته شد و فرزندانش به فرمان یعقوب بیک در قلعه استخر فارس زندانی شدند.

بعد از مرگ یعقوب بیک، به‌دلیل اختلاف داخلی، دولت آنها ضعیف شد و سرانجام شاه اسماعیل صفوی در سال ٩٠٧ه. ق پس از غلبه بر الوند بیک ترکمان، مراد بیک را نیز در سال ٩٠٨ ه. ق در نزدیک همدان شکست داد. سلطان مراد از طریق بغداد به بلاد روم گریخت، ولی در سال ٩٢٠ ه. ق در دیاربکر به‌دست سپاهیان اسماعیل کشته شد و بدین‌ترتیب، دوران زمام‌داری این سلسله نیز به پایان رسید.
بعدها یکی از اعقاب سلسله آق‌قویونلو سلسله قطب شاهیه را در [[هندوستان]] تاسیس کرد. قلمرو سلسله آق‌قویونلو، دیاربکر و آذربایجان و حتی مدتی، فارس و عراق بود.<ref>تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان، ص٣٨6-٣٨٩.</ref>
==مناسبات با حجاز==
آق قویونلوها برای حج و حجاز اقداماتی نیز انجام دادند که در ادامه بیان می‌شود:
===امن‌سازی راه حج===
آق قویونلوها بر بخش حساسی از [[راه حج]] تسلط داشتند و برخلاف میل [[ممالیک مصر]] و در راستای سیاست برخی دولت‌های پیش تلاش داشتند تا راه حج را در اختیار داشته باشند.<ref>عالم آرای امینی، خنجی، ص٢٢.</ref> بدین‌منظور، [[اوزون حسن]]، راهزنانی را که مزاحم حجاج می‌شدند، تا آسیای صغیر از میان برداشت و همین‌امر موجب شد در [[مکه]] به نام وی خطبه بخوانند.<ref>روابط سیاسی ایران عهد تیموریان بامصر و شامات عهد ممالیک، ص١46.</ref>
===اعزام محمل===
آق قویونلوها به سال ٨٧١ ه. ق پس از نزدیک دو دهه که اعزام محمل دچار توقف شده بود، محمل عراق را به‌راه‌ انداختند. در دوره حکومت اوزون حسن (٨٧٢ - ٨٨٢ ه. ق)، تجهیز محمل و کاروان عراق، هر ساله بدون وقفه ادامه داشت.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٢-٣44؛ درباره حکومت آق قویونلوها، ر. ک: تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه، ص655-66٠.</ref>

چون مناسبات ممالیک مصر با آق قویونلوها در این زمان تیره و تار بود، تجهیز محمل گاه موجب درگیری صاحب‌منصبان حج دو دولت در حجاز می‌شد، چنان‌که نزاع‌ها و رقابت‌های آنها را از برخورد [[امیرالحاج]] مصر با محمل عراق می‌توان به‌دست آورد. تیرگی روابط امیرالحاج مصریان در سال‌های ٨٨٠ و ٨٨١ه. ق موجب شد تا از ورود محمل همراه کاروان عراق به مکه جلوگیری شود و تنها حاجیان اجازه دخول به آن شهر را داشته باشند. <ref>اتحاف الوری، ج4، ص6٠4 و 6٠5؛ الدر الکمین، ج١، ص١١5؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٨.</ref>

اختلاف و رقابت آق قویونلوها با ممالیک در این دوره بارها برای حاجیان ایرانی مشکل‌ساز شد، چنان‌که در سال ٨٧6 ه. ق به این دلیل که محمل عراق می‌خواست بر محمل مصر پیشی بگیرد، اختلاف‌هایی روی داد و به حاجیان عراقی توهین شد.<ref>درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧.</ref>
===ارسال جامه کعبه===
به دستور اوزون حسن در سال ٨٧٧ ه. ق جامه‌ای برای [[کعبه]] دوختند که با کاروان عراقی و به امیرالحاجی فردی به نام رستم به حجاز حمل شد. امیرالحاج در [[مدینه]] با سخت‌گیری خود موفق شد خطبه را به نام اوزون حسن بخوانند. این‌کار با واکنش سخت [[قایتبای]]، سلطان مملوکی مصر مواجه شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص١١5 و ١١6.</ref> هنگامی که این خبر در مدینه به آگاهی امیر مکه، [[محمد بن برکات]] رسید، وی، امیرالحاج عراق و برخی دیگر از بزرگان همراه کاروان عراقی را دستگیر و زندانی کرد تا آنها را نزد سلطان مصر بفرستد. تا ششم [[ذی‌حجه]] نیز به کاروان عراق اجازه ورود به مکه داده نشد. <ref>اتحاف الوری، ج4، ص55٨؛ درر الفوائد المنظمه، ص٣٣٧؛ تحصیل المرام، ج٢، ص٧65 و ٧66.</ref> جامه ارسالی نیز بر قامت کعبه پوشانیده نشد.

با رسیدن کاروان مصر، امیر مکه زندانیان را به امیرالحاج مصر تسلیم کرد. با پایان یافتن موسم حج، آنان به همراه امیر مکه و قاضی مکه به مصر برده و زندانی شدند. در پی آن، اوزون حسن تصمیم به لشکرکشی به مصر گرفت، اما سلطان اشرف قایتبای برای نشان دادن حسن نیت خود، زندانیان ایرانی را که حدود دو ماه از حبس آنان سپری نشده بود، آزاد کرد.<ref>بدایع الزهور، ج٣، ص٩٠ و ٩١.</ref>
با مرگ اوزون حسن، مقتدرترین سلطان آق قویونلوها، جانشینان او که بر سرقدرت اختلاف پیدا کرده و دولتشان به ضعف گراییده بود، نتوانستند با حجاز ارتباط مستمری داشته باشند.
==امیران آق‌قویونلو==
امیر حسن بیک (٨٧٢ - ٨٨٢ ه. ق)؛

سلطان خلیل پسر امیر حسن (٨٨٢ - ٨٨٣ ه. ق)؛

یعقوب بیک پسر حسن بیک (٨٨٣ - ٨٩6 ه. ق)؛

بایسنقر پسر یعقوب (٨٩6 - ٨٩٧ ه. ق)؛

رستم پسر مقصود بن حسن بیک (٨٩٧ - ٩٠٢ ه. ق)؛

احمد پسر اغورلو محمد بن حسن بیک (٨٩٧ - ٩٠٢ ه. ق)؛

الوند بیک پسر یوسف بن حسن بیک (٩٠٣ - ٩٠٧ ه. ق)؛

سلطان مراد پسر یعقوب بن حسن بیک (٩٠٣ - ٩٠٨ ه. ق.
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع ==
{{منابع}}
{{برگرفتگی
|پیش از لینک = کتاب
|منبع = مناسبات ایرانیان با حجاز در دوره های مختلف تاریخ اسلام، محمود سامانی.
|پس از لینک = بخش «ترکمانان آق قویونلوها»، ج1، ص166-169،
| لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1385/1
}}
*'''تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان'''، عزيزالله بيات، تهران، امير كبير، بى‌تا.
*'''روابط سیاسی ایران عهد تیموریان بامصر و شامات عهد ممالیک'''، ایمن ابراهیم شریده، وزارت امور خارجه، 21 آبان، 1384.
*'''تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه'''، حسن پيرنيا و عباس اقبال، تهران، خيام، ١٣٨٠ه.ش.
*'''تحصيل المرام'''، محمد بن احمد الصباغ (م١٣٢١ه .ق)، به كوشش ابن دهيش، ١۴٢۴ه .ق.
*'''عالم آرای امینی'''، خنجی، فضل‌الله بن روزبهان، مرکز پژوهشی ميراث مکتوب.
*'''بدائع الزهور'''، محمد بن أياس (م٩٣٠ه .ق)، به كوشش: محمد مصطفى، قاهره، الهيئة المصريه، ١۴٠٢ه .ق.
*'''كعبه و جامه آن از آغاز تاكنون'''، محمد الدقن، ترجمه: انصارى، تهران، مشعر، ١٣٨۴ه.ش.
*'''الدر الكمين بذيل العقد الثمين'''، عمر بن فهد المكى (م۵۵٨ه .ق)، به كوشش: ابن دهيش، مكه، مكتبة الاسدى، ١۴٢۵ه .ق.
*'''اتحاف الوری''': عمر بن محمد بن فهد (م. 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعة‌ام القری، 1408ق.
*'''درر الفوائد المنظم'''، عبدالقادر بن‌محمدبن الجزيرى، قاهره، المطبعة السلفيه، ١٣٨۴ه.ق.
{{پایان}}
{{خاندان‌ها}}

[[رده:افراد تاثیرگذار بر حرمین]]
[[رده:حاکمان ایران]]