اذان و اقامه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Engineer در ‏۳ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۵۷

2019-06-03T12:57:44Z

Ahmad در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۰۸

2018-01-16T15:08:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۳۸
خط ۱۵۶:		خط ۱۵۶:
	* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (درگذشت ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت(ع)، ۱۴۱۲ق.		* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (درگذشت ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت(ع)، ۱۴۱۲ق.

	[[رده:مقاله‌های ~~در دست ویرایش~~]]		[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]
			[[رده:احکام نماز]]
			[[رده:مستحبات نماز]]
			[[رده:اصطلاحات فقهی]]

Ahmad: /* پانویس */

2018-01-16T15:04:48Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۳۴
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	#اذان گفتن پشت سر مسافر.<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۵.</ref>		#اذان گفتن پشت سر مسافر.<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۵.</ref>
	#اذان خواندن در خانه به قصد دور کردن [[شیطان]] و برای تربیت فرزندان.<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۸؛ بحار الانوار، ج۸۱، ص۱۶۳.</ref> گفتنی است که اذان پیش از ورود به وقت برای آمادگی، ویژه [[نماز صبح]] است. شماری از فقیهان [[امامی]] به جواز<ref>المقنعه، ص۹۸؛ المعتبر، ج۲، ص۱۳۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۷-۷۸.</ref> و شماری دیگر به عدم جواز<ref>مسائل الناصریات، ص۱۸۲؛ السرائر، ج۱، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> اذان پیش از فرارسیدن وقت نماز صبح باور دارند. از [[اهل سنت]] نیز [[مذهب شافعی\|شافعیان]]،<ref>المجموع، ج۳، ص۴۴-۴۵.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]]<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۰-۸۱.</ref> و [[مذهب حنبلی\|حنبلیان]]<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۱.</ref> به جواز و بیشتر فقیهان [[مذهب حنفی\|حنفی]]<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۳۴-۱۳۵؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵.</ref> به جایز نبودن این اذان اعتقاد دارند. پشتوانه باور به جواز، روایت‌هایی از [[پیامبر(ص)]] و [[امامان(ع)]]<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۳.</ref> و حکمت آن، بیدارشدن و آمادگی برای اقامه [[نماز صبح]] یا خودداری از خوردن و آشامیدن برای [[روزه\|روزه‌داران]] به شمار رفته است.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۸.</ref> پشتوانه باور به عدم جواز نیز [[حدیث\|روایت]] نقل‌شده از پیامبر(ص) در نهی [[بلال]] از اذان‌گفتن پیش از [[فجر صادق]] است.<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۳۰.</ref>		#اذان خواندن در خانه به قصد دور کردن [[شیطان]] و برای تربیت فرزندان.<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۸؛ بحار الانوار، ج۸۱، ص۱۶۳.</ref> گفتنی است که اذان پیش از ورود به وقت برای آمادگی، ویژه [[نماز صبح]] است. شماری از فقیهان [[امامی]] به جواز<ref>المقنعه، ص۹۸؛ المعتبر، ج۲، ص۱۳۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۷-۷۸.</ref> و شماری دیگر به عدم جواز<ref>مسائل الناصریات، ص۱۸۲؛ السرائر، ج۱، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> اذان پیش از فرارسیدن وقت نماز صبح باور دارند. از [[اهل سنت]] نیز [[مذهب شافعی\|شافعیان]]،<ref>المجموع، ج۳، ص۴۴-۴۵.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]]<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۰-۸۱.</ref> و [[مذهب حنبلی\|حنبلیان]]<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۱.</ref> به جواز و بیشتر فقیهان [[مذهب حنفی\|حنفی]]<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۳۴-۱۳۵؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵.</ref> به جایز نبودن این اذان اعتقاد دارند. پشتوانه باور به جواز، روایت‌هایی از [[پیامبر(ص)]] و [[امامان(ع)]]<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۳.</ref> و حکمت آن، بیدارشدن و آمادگی برای اقامه [[نماز صبح]] یا خودداری از خوردن و آشامیدن برای [[روزه\|روزه‌داران]] به شمار رفته است.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۸.</ref> پشتوانه باور به عدم جواز نیز [[حدیث\|روایت]] نقل‌شده از پیامبر(ص) در نهی [[بلال]] از اذان‌گفتن پیش از [[فجر صادق]] است.<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۳۰.</ref>

			==پیوند به بیرون==
			* [http://www.ensani.ir/storage/Files/20141230091922-9970-138.pdf «اذان؛ رسانه ای از جهان ملکوت»، نوشته محمدعلی مروج طبسی، نشریه فرهنگ کوثر، ش۸۰، ۱۳۸۸ش.]
			* [http://www.ensani.ir/fa/content/93232/default.aspx «پژهشى درتشریع اذان و فصول آن در پرتو کتاب و سنّت»، نوشته جعفر سبحانی، نشریه فقه اهل بیت، ش۳۹و۴۰، ۱۳۸۳ش.]
			* [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120329115407-2123-9.pdf «بررسی کیفیت اذان و شهادت ثالثه با تکیه بر احادیث»، نوشته مهدی آشناور، نشریه حسنا، ش۳، ۱۳۸۸ش.]

	==پانویس==		==پانویس==

Ahmad در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۴۳

2018-01-16T14:43:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~اذان~~ و ~~اقامه~~'''، ذکرهای مخصوص اعلان وقت نماز و آمادگی برای آن. برطبق منابع ~~شیعه،~~ اذان و اقامه پیش از هجرت پیامبر به مدینه تشریع شده‌اند؛ اما اهل سنت زمان تشریع اذان را سال‌های نخست پس از هجرت می‌دانند. آشکار ساختن [[اسلام]] و [[ایمان]]، اقرار به [[توحید]]، دعوت و ترغیب به [[عبادت]] خداوند را ازجمله حکمت‌های اذان دانسته‌اند.		'''اَذان و اِقامه'''، ذکرهای مخصوص اعلان وقت [[نماز]] و آمادگی برای آن. برطبق منابع [[شیعه امامیه\|شیعه]]، اذان و اقامه پیش از [[هجرت]] [[پیامبر اسلام(ص)]] به [[مدینه]] تشریع شده‌اند؛ اما [[اهل سنت]] زمان تشریع اذان را سال‌های نخست پس از هجرت می‌دانند. آشکار ساختن [[اسلام]] و [[ایمان]]، اقرار به [[توحید]]، دعوت و ترغیب به [[عبادت]] خداوند را ازجمله حکمت‌های اذان دانسته‌اند.

	بیشتر [[فقیه\|فقیهان]] [[امامیه\|امامی]] و [[اهل سنت]] خواندن اذان واجب نمی‌دانند و مستحب می‌شمرند. همچنین به فتوای علماء شیعه و سنی، استحباب اذان و اقامه، مخصوص نمازهای واجب روزانه است. بر این اساس دیگر نمازهای واجب همچون [[نماز آیات]] و [[نماز میت]] و نیز نمازهای مستحب مانند نمازهای [[نماز باران\|باران]]، [[نماز عید فطر\|عید فطر]] و [[نماز عید قربان\|عید قربان]] اذان و اقامه ندارند.		بیشتر [[فقیه\|فقیهان]] [[امامیه\|امامی]] و [[اهل سنت]] خواندن اذان را واجب نمی‌دانند و آن را [[مستحب]] می‌شمرند. همچنین به [[فتوا\|فتوای]] علماء شیعه و سنی، استحباب اذان و اقامه، مخصوص [[نمازهای واجب روزانه]] است. بر این اساس دیگر نمازهای واجب همچون [[نماز آیات]] و [[نماز میت]] و نیز نمازهای مستحب مانند نمازهای [[نماز باران\|باران]]، [[نماز عید فطر\|عید فطر]] و [[نماز عید قربان\|عید قربان]] اذان و اقامه ندارند.

	مذاهب مختلف اسلامی در جملات اذان و اقامه اختلاف‌نظر دارند. برای مثال در برخی مذاهب در ابتدای ~~اذان~~ چهار تکبیر گفته می‌شود و در برخی تنها دو بار. همچنین عبارت «حیَّ علیٰ خیر العمل»، به اذان مذهب شیعه اختصاص دارد و در اذان مذاهب اهل سنت وجود ندارد. در اذان بیشتر فِرَق اهل سنت، به جای آن، عبارت ~~««الصلاة خیر من النوم»~~ » قرائت می‌شود.		مذاهب مختلف اسلامی درخصوص جملات اذان و اقامه اختلاف‌نظر دارند. برای مثال در برخی مذاهب در ابتدای اذان، چهار [[تکبیر]] گفته می‌شود و در برخی تنها دو بار. همچنین عبارت «حیَّ علیٰ خیر العمل»، به اذان مذهب شیعه اختصاص دارد و در اذان مذاهب اهل سنت وجود ندارد. در اذان بیشتر فِرَق اهل سنت، به جای آن، عبارت ««الصلاةُ خَیرٌ مِنَ النَّوْم» » قرائت می‌شود.

	مسلمانان به جز مواقع ~~نماز~~ در موارد دیگری هم اذان می‌خوانند که برخی از آنها عبارت‌اند از اذان پیش از وقت به قصد آماده‌سازی مردم برای نماز، نه برای اعلان وقت، اذان بی‌موقع به قصد اعلان رخدادی مهم یا گردآوردن مردم به سببی خاص و اذان به قصد [[تبرک]]؛ مانند اذان گفتن [[پیامبر(ص)]] در گوش راستِ [[امام حسین(ع)]] و اذان هنگام ترس به قصد رهایی از مایه هراس.		مسلمانان به جز مواقع نماز، در موارد دیگری هم اذان می‌خوانند که برخی از آنها عبارت‌اند از اذان پیش از وقت به قصد آماده‌سازی مردم برای نماز، نه برای اعلان وقت، اذان بی‌موقع به قصد اعلان رخدادی مهم یا گردآوردن مردم به سببی خاص و اذان به قصد [[تبرک]]؛ مانند اذان گفتن [[پیامبر(ص)]] در گوش راستِ [[امام حسین(ع)]] و اذان هنگام ترس به قصد رهایی از مایه هراس.

	فقیهان [[امامی]] اذان و اقامه را تنها برای [[نمازهای روزانه\|نمازهای واجب روزانه]] مستحب دانسته، بر آنند که در دیگر نمازهای [[واجب]] مانند [[نماز آیات]] و [[نماز میت]] و نیز نمازهای مستحب همچون نمازهای [[نماز باران\|باران]]، [[نماز عید فطر\|عید فطر]] و [[نماز عید قربان\|عید قربان]]، به پشتوانه حدیثی از [[امام صادق(ع)]]<ref>التهذیب، ج۳، ص۲۹۰.</ref> مستحب است سه بار «الصلاة»گفته شود.<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۶۹-۱۷۰؛ المعتبر، ج۲، ص۳۱۶-۳۱۷.</ref> [[اهل سنت]] نیز به پشتوانه روایت‌هایی<ref>السنن الکبری، ج۳، ص۳۴۷.</ref> استحباب اذان و اقامه را ویژه نمازهای واجب روزانه دانسته‌اند
	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==
	واژه «أذان» مصدر یا اسم مصدر «تأذین»<ref>العین، ج۸، ص۲۰۰؛ معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص۷۷، «اذن».</ref> به معنای اِعلان و فراخوانی است؛<ref>الصحاح، ج۵، ص۲۰۶۸؛ لسان العرب، ج۱۳، ص۹، «اذن».</ref> چنان‌که مفهوم این ماده را در [[آیه]] ۲۷ [[سوره حجّ]] ({{قلم رنگ\|سبز\|وَأَذِّن فِی النَّاسِ بِالحَجِّ}}) و آیه ۳ [[سوره توبه]] ({{قلم رنگ\|سبز\|وَأَذَانٌ مِنَ اللهِ وَرَسُولِهِ}}) اعلان یا نِدادادن دانسته‌اند.<ref>جامع البیان، ج۱۷، ص۱۹۰؛ تفسیر قرطبی، ج۱۲، ص۳۸؛ غریب القرآن، ص۵۲۹.</ref> واژه «اِقامه» نیز مصدر باب اِفعال، به معنای ادامه‌دادن و برپاداشتن است.<ref>الصحاح، ج۵، ص۲۰۱۷، «قوم».</ref> در اصطلاح [[فقه\|فقهی]]، اذان و اقامه به ذکرهایی خاص گفته می‌شود که برای اعلان پای‌نهادن به وقت نماز و ایجاد آمادگی برای برپایی آن اَدا می‌شوند.<ref>ذکری، ج۳، ص۱۹۷؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۱۳۳؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۲.</ref> اهمیت اذان و اقامه از آن روست که از شعارها و نشانه‌های آشکار [[اسلام]] در هر منطقه به شمار می‌روند.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۷؛ المجموع، ج۳، ص۸۱-۸۲؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۱۳۳.</ref> افزون بر این، [[حدیث\|حدیث‌های]] گوناگون در فضیلت اذان و مؤذنان وارد شده است.<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۵؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۲۴۰؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۲-۲۹۳.</ref> البته میان مذاهب گوناگون اسلامی درباره چگونگی آن دو تفاوت‌هایی دیده می‌شود.		واژه «أذان» مصدر یا اسم مصدر «تأذین»<ref>العین، ج۸، ص۲۰۰؛ معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص۷۷، «اذن».</ref> به معنای اِعلان و فراخوانی است؛<ref>الصحاح، ج۵، ص۲۰۶۸؛ لسان العرب، ج۱۳، ص۹، «اذن».</ref> چنان‌که مفهوم این ماده را در [[آیه]] ۲۷ [[سوره حجّ]] ({{قلم رنگ\|سبز\|وَأَذِّن فِی النَّاسِ بِالحَجِّ}}) و آیه ۳ [[سوره توبه]] ({{قلم رنگ\|سبز\|وَأَذَانٌ مِنَ اللهِ وَرَسُولِهِ}}) اعلان یا نِدادادن دانسته‌اند.<ref>جامع البیان، ج۱۷، ص۱۹۰؛ تفسیر قرطبی، ج۱۲، ص۳۸؛ غریب القرآن، ص۵۲۹.</ref> واژه «اِقامه» نیز مصدر باب اِفعال، به معنای ادامه‌دادن و برپاداشتن است.<ref>الصحاح، ج۵، ص۲۰۱۷، «قوم».</ref> در اصطلاح [[فقه\|فقهی]]، اذان و اقامه به ذکرهایی خاص گفته می‌شود که برای اعلان پای‌نهادن به وقت نماز و ایجاد آمادگی برای برپایی آن اَدا می‌شوند.<ref>ذکری، ج۳، ص۱۹۷؛ مغنی المحتاج، ج۱، ص۱۳۳؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۲.</ref> اهمیت اذان و اقامه از آن روست که از شعارها و نشانه‌های آشکار [[اسلام]] در هر منطقه به شمار می‌روند.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۷؛ المجموع، ج۳، ص۸۱-۸۲؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۱۳۳.</ref> افزون بر این، [[حدیث\|حدیث‌های]] گوناگون در فضیلت اذان و مؤذنان وارد شده است.<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۵؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۲۴۰؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۲-۲۹۳.</ref> البته میان مذاهب گوناگون اسلامی درباره چگونگی آن دو تفاوت‌هایی دیده می‌شود.

Ahmad در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۳۴

2018-01-16T14:34:16Z

نمایش تغییرات

Ahmad: /* احکام اذان */

2018-01-16T10:51:53Z

احکام اذان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۱
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	[[مذهب حنبلی\|حنبلیان]]<ref>کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۴.</ref> همین عبارت یا عبارت «الصلاة» را افزون بر نماز کسوف، برای نمازهای عید فطر، عید قربان و نماز باران بر زبان می‌رانند. [[مذهب شافعی\|شافعیان]]<ref>المجموع، ج۳، ص۷۷.</ref> افزون بر این‌ها برای [[نماز تراویح]] نیز همین عبارت را ندا می‌دهند.		[[مذهب حنبلی\|حنبلیان]]<ref>کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۴.</ref> همین عبارت یا عبارت «الصلاة» را افزون بر نماز کسوف، برای نمازهای عید فطر، عید قربان و نماز باران بر زبان می‌رانند. [[مذهب شافعی\|شافعیان]]<ref>المجموع، ج۳، ص۷۷.</ref> افزون بر این‌ها برای [[نماز تراویح]] نیز همین عبارت را ندا می‌دهند.

	[[طهارت]] از حدث (وضو ~~داشتن~~)، موالات (پیاپی گفتن جمله‌ها)، رو به قبله بودن، قیام و استقرار، از شرایط صحت اذان نیستند، بلکه شرط کمال آنند. همه این‌ها در اقامه، شرط صحت‌ هستند.<ref>المقنعه، ص۹۸-۹۹؛ الکافی، حلبی، ص۱۲۰-۱۲۱.</ref> به نظر فقیهان مالکی و ~~حنبلی،~~ در اذان و اقامه، نیت نیز شرط ~~است.~~<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۷۳؛ شرح منتهی الارادات، ج۱، ص۱۳۶.</ref> اما به نظر برگزیده فقیهان شافعی و عموم فقیهان ~~حنفی،~~ نیت در اذان و اقامه شرط نیست.<ref>مغنی المحتاج، ج۱، ص۱۳۷؛ نک: حاشیة رد المحتار، ج۱، ص۴۲۴-۴۲۵.</ref>		[[طهارت]] از [[حدث]] ([[وضو\|وضوداشتن]])، [[موالات]] (پیاپی گفتن جمله‌ها)، رو به قبله بودن، قیام و استقرار، از شرایط صحت اذان نیستند، بلکه شرط کمال آنند. همه این‌ها در اقامه، شرط صحت‌ هستند.<ref>المقنعه، ص۹۸-۹۹؛ الکافی، حلبی، ص۱۲۰-۱۲۱.</ref> به نظر فقیهان [[مذهب مالکی\|مالکی]] و [[مذهب حنبلی\|حنبلی]]، در اذان و اقامه، [[نیت]] نیز شرط است؛<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۷۳؛ شرح منتهی الارادات، ج۱، ص۱۳۶.</ref> اما به نظر برگزیده فقیهان شافعی و عموم فقیهان [[مذهب حنفی\|حنفی]]، نیت در اذان و اقامه شرط نیست.<ref>مغنی المحتاج، ج۱، ص۱۳۷؛ نک: حاشیة رد المحتار، ج۱، ص۴۲۴-۴۲۵.</ref>

	به نظر فقیهان ~~امامی~~<ref>المقنعه، ص۴۰۹؛ تحریر الاحکام، ج۱، ص۶۰۴، ۶۰۹.</ref>، حنبلی<ref>المغنی، ج۳، ص۴۲۵؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۷۶-۵۷۷.</ref> و حنفی<ref>تحفة الفقهاء، ج۱، ص۴۰۴، ۴۰۶؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۲.</ref> و نظر برگزیده فقیهان شافعی<ref>الام، ج۲، ص۲۳۳؛ المجموع، ج۸، ص۹۲.</ref> به پشتوانه روایات<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۴۱-۴۲؛ سنن ابی داود؛ ج۱، ص۴۲۷؛ الکافی، کلینی، ج۴، ص۴۶۲، ۴۶۸.</ref> مستحب است نماز ظهر و عصر روز عرفه در سرزمین عرفات و همچنین نماز مغرب و ~~عشا~~ در شب عید قربان در ~~مزدلفه،~~ به صورت جمع (~~بی ‌فاصله~~) با یک اذان و دو اقامه برگزار شوند. اما عموم فقیهان مالکی به دو اذان و دو اقامه، برای هر نماز یک اذان و یک اقامه، باور دارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۴۱۲؛ حاشیة الدسوقی، ج۲، ص۴۴.</ref>		به نظر فقیهان امامی،<ref>المقنعه، ص۴۰۹؛ تحریر الاحکام، ج۱، ص۶۰۴، ۶۰۹.</ref> حنبلی<ref>المغنی، ج۳، ص۴۲۵؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۷۶-۵۷۷.</ref> و حنفی<ref>تحفة الفقهاء، ج۱، ص۴۰۴، ۴۰۶؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۲.</ref> و نظر برگزیده فقیهان شافعی<ref>الام، ج۲، ص۲۳۳؛ المجموع، ج۸، ص۹۲.</ref> به پشتوانه روایات<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۴۱-۴۲؛ سنن ابی داود؛ ج۱، ص۴۲۷؛ الکافی، کلینی، ج۴، ص۴۶۲، ۴۶۸.</ref> [[مستحب]] است نمازهای [[نماز ظهر\|ظهر]] و [[نماز عصر\|عصر]] در [[روز عرفه]] در سرزمین [[عرفات\|عَرَفات]] و همچنین نمازهای [[نماز مغرب\|مغرب]] و [[نماز عشاء\|عِشاء]] در شب [[عید قربان]] در [[مزدلفه\|مُزدَلَفه]]، به صورت جمع (بی‌فاصله) با یک اذان و دو اقامه برگزار شوند. اما عموم فقیهان مالکی به دو اذان و دو اقامه، یعنی برای هر نماز یک اذان و یک اقامه، باور دارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۴۱۲؛ حاشیة الدسوقی، ج۲، ص۴۴.</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

Ahmad: /* احکام اذان */

2018-01-16T10:47:01Z

احکام اذان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۷
خط ۴۴:		خط ۴۴:

	==احکام اذان==		==احکام اذان==
	پاره‌ای احکام جزئی برای اذان و اقامه در منابع فقهی مطرح شده‌اند. فقیهان امامی<ref>منتهی المطلب، ج۴، ص۳۸۹.</ref> و اهل سنت<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۳۱؛ فتح العزیز، ج۳، ص۱۶۴-۱۶۵.</ref> به پشتوانه روایات<ref>سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۵-۱۲۶؛ الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۶؛ المستدرک، ج۱، ص۲۰۴.</ref> باور دارند که اذان به صورت ترسّل و ترتیل (با تأنّی و طمأنینه) و اقامه به صورت ~~اجداد~~ (به سرعت) خوانده شود. به پشتوانه روایات<ref>المصنف، ج۳، ص۱۲۷؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۸.</ref>، اذان و اقامه گفتن زن برای نماز‌گزاران مرد جایز نیست.<ref>تحریر الاحکام، ج۱، ص۲۲۶.</ref> مالکیان<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۶۲؛ حاشیة الدسوقی، ج۱، ص۱۹۹.</ref> و برخی از شافعیان<ref>الام، ج۱، ص۱۰۳؛ المجموع، ج۳، ص۱۲۷.</ref> برخلاف سایر مذاهب اسلامی<ref>الخلاف، ج۱، ص۲۹۰؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۲.</ref> اجرت گرفتن برای اذان را جایز شمرده‌اند. جز فقیهان مالکی<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۹؛ مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۸.</ref>، فقیهان دیگر مذاهب اسلامی<ref>بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۰؛ المجموع، ج۳، ص۱۰۰؛ منتهی المطلب، ج۴، ص۳۹۶.</ref> اذان فرد نابالغ را صحیح دانسته‌اند. اسلام و عقل نیز از شرایط فقهی صحت اذانند.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۵؛ المجموع، ج۳، ص۹۸؛ منتهی المطلب، ج۴، ص۳۹۴.</ref>		پاره‌ای [[احکام]] جزئی برای اذان و اقامه در منابع [[فقه\|فقهی]] مطرح شده‌اند. فقیهان [[امامیه\|امامی]]<ref>منتهی المطلب، ج۴، ص۳۸۹.</ref> و [[اهل سنت]]<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۳۱؛ فتح العزیز، ج۳، ص۱۶۴-۱۶۵.</ref> به پشتوانه روایات<ref>سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۵-۱۲۶؛ الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۶؛ المستدرک، ج۱، ص۲۰۴.</ref> باور دارند که اذان به صورت ترسّل و ترتیل (با تأنّی و طمأنینه) و اقامه به صورت اِجداد (به سرعت) خوانده شود.

	~~برخی عدالت را نیز از شرایط صحت~~ اذان ~~برشمرده‌اند~~.<ref>~~المغنی،~~ ج۱، ~~ص۴۲۵~~.</ref> ~~فقیهان همه مذاهب اسلامی به پشتوانه روایات~~<ref>~~صحیح البخاری،~~ ج۱، ~~ص۱۵۲؛ صحیح مسلم، ج۲، ص۴؛ من لا یحضره الفقیه،~~ ج۱، ~~ص۲۸~~.</ref>~~، به استحباب حکایت اذان (تکرار جمله‌های مؤذن) برای شنونده آن باور دارند.~~<ref>الام، ج۱، ~~ص۱۰۸؛ الخلاف، ج۱، ص۲۸۵؛ المغنی، ج۱، ص۴۴۰~~.</ref> ~~همچنین مستحب است گوینده اذان و اقامه، میان آن دو بنشیند یا با قدری سکوت و مانند آن، میان این دو فاصله‌اندازد.~~<ref>~~المغنی،~~ ج۱، ~~ص۴۲۴؛ المجموع، ج۳، ص۱۲۰~~.</ref> ~~مستحب است مؤذن با وضو~~<ref>~~المغنی،~~ ج۱، ~~ص۴۲۴~~.</ref> ~~و رو به قبله~~<ref>بدائع الصنائع، ج۱، ~~ص۱۴۹~~.</ref> اذان ~~گوید~~ و ~~دارای صدای نیکو و بلند~~<ref>المغنی، ج۱، ~~ص۴۲۶؛ السرائر، ج۱، ص۲۱۳~~.</ref> ~~باشد.~~		برطبق [[حدیث\|روایات]]،<ref>المصنف، ج۳، ص۱۲۷؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۸.</ref> اذان و اقامه‌گفتن زن برای نماز‌گزاران مرد جایز نیست.<ref>تحریر الاحکام، ج۱، ص۲۲۶.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]]<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۶۲؛ حاشیة الدسوقی، ج۱، ص۱۹۹.</ref> و برخی از [[مذهب شافعی\|شافعیان]]<ref>الام، ج۱، ص۱۰۳؛ المجموع، ج۳، ص۱۲۷.</ref> برخلاف سایر مذاهب اسلامی<ref>الخلاف، ج۱، ص۲۹۰؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۲.</ref> اجرت‌گرفتن برای اذان را جایز شمرده‌اند. جز فقیهان مالکی<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۹؛ مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۸.</ref> فقیهان دیگر مذاهب اسلامی<ref>بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۰؛ المجموع، ج۳، ص۱۰۰؛ منتهی المطلب، ج۴، ص۳۹۶.</ref> اذان فرد نابالغ را صحیح دانسته‌اند. [[اسلام]] و [[عقل]] نیز از شرایط فقهی صحت اذانند.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۵؛ المجموع، ج۳، ص۹۸؛ منتهی المطلب، ج۴، ص۳۹۴.</ref>

	~~فقیهان امامی اذان و اقامه~~ را ~~تنها برای نمازهای واجب روزانه مستحب دانسته، بر آنند که در دیگر نمازهای واجب مانند نماز آیات و نماز میت و~~ نیز ~~نمازهای مستحب همچون نمازهای طلب باران، عید فطر و عید قربان،~~ به پشتوانه ~~حدیثی از امام صادق~~(ع)<ref>~~التهذیب، ج۳، ص۲۹۰~~.</ref> مستحب است ~~سه بار «الصلاة»گفته شود~~.<ref>~~المبسوط، طوسی،~~ ج۱، ~~ص۱۶۹-۱۷۰؛ المعتبر، ج۲، ص۳۱۶-۳۱۷~~.</ref> ~~اهل سنت نیز به پشتوانه روایت‌هایی~~<ref>~~السنن الکبری، ج۳، ص۳۴۷~~.</ref> ~~استحباب اذان~~ و ~~اقامه را ویژه نمازهای واجب روزانه دانسته‌اند. بیشتر مالکیان~~<ref>~~مواهب الجلیل، ج۲، ص۵۷۰~~.</ref> و ~~حنفیان~~<ref>~~البحر الرائق، ج۲، ص۲۹۱؛ الدر المختار، ج۲، ص۱۹۷~~.</ref> ~~در نماز کسوف، عبارت «الصلاة جامعة» را جایگزین اذان و اقامه دانسته‌اند~~.		برخی [[عدالت]] را نیز از شرایط صحت اذان برشمرده‌اند.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۵.</ref> [[فقیه\|فقیهان]] همه مذاهب اسلامی به پشتوانه روایات<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۲؛ صحیح مسلم، ج۲، ص۴؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۸.</ref> به [[استحباب]] حکایت اذان (تکرار جمله‌های مؤذن) برای شنونده آن باور دارند.<ref>الام، ج۱، ص۱۰۸؛ الخلاف، ج۱، ص۲۸۵؛ المغنی، ج۱، ص۴۴۰.</ref> همچنین مستحب است گوینده اذان و اقامه، میان آن دو بنشیند یا با قدری سکوت و مانند آن، میان این دو فاصله‌اندازد.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۴؛ المجموع، ج۳، ص۱۲۰.</ref> مستحب است مؤذن با وضو<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۴.</ref> و رو به قبله<ref>بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۴۹.</ref> اذان گوید و دارای صدای نیکو و بلند<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۶؛ السرائر، ج۱، ص۲۱۳.</ref> باشد.

	~~حنبلیان~~<ref>~~کشاف القناع،~~ ج۱، ~~ص۲۷۴~~.</ref> ~~همین عبارت یا «الصلاة»را افزون بر نماز کسوف، برای~~ نمازهای ~~عید فطر، عید قربان~~ و ~~نماز باران بر زبان می‌رانند. شافعیان~~<ref>~~المجموع، ج۳، ص۷۷~~.</ref> ~~افزون بر این‌ها برای~~ نماز ~~تراویح نیز همین~~ عبارت را ~~ندا می‌دهند~~.		فقیهان [[امامی]] اذان و اقامه را تنها برای [[نمازهای روزانه\|نمازهای واجب روزانه]] مستحب دانسته، بر آنند که در دیگر نمازهای [[واجب]] مانند [[نماز آیات]] و [[نماز میت]] و نیز نمازهای مستحب همچون نمازهای [[نماز باران\|باران]]، [[نماز عید فطر\|عید فطر]] و [[نماز عید قربان\|عید قربان]]، به پشتوانه حدیثی از [[امام صادق(ع)]]<ref>التهذیب، ج۳، ص۲۹۰.</ref> مستحب است سه بار «الصلاة»گفته شود.<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۶۹-۱۷۰؛ المعتبر، ج۲، ص۳۱۶-۳۱۷.</ref> [[اهل سنت]] نیز به پشتوانه روایت‌هایی<ref>السنن الکبری، ج۳، ص۳۴۷.</ref> استحباب اذان و اقامه را ویژه نمازهای واجب روزانه دانسته‌اند. بیشتر [[مذهب مالکی\|مالکیان]]<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۵۷۰.</ref> و [[مذهب حنفی\|حنفیان]]<ref>البحر الرائق، ج۲، ص۲۹۱؛ الدر المختار، ج۲، ص۱۹۷.</ref> در [[نماز آیات\|نماز کسوف]]، عبارت «الصلاة جامعة» را جایگزین اذان و اقامه دانسته‌اند.

	طهارت از حدث (وضو داشتن)، موالات (پیاپی گفتن جمله‌ها)، رو به قبله بودن، قیام و استقرار، از شرایط صحت اذان نیستند، بلکه شرط کمال آنند. همه این‌ها در اقامه، شرط صحت‌ هستند.<ref>المقنعه، ص۹۸-۹۹؛ الکافی، حلبی، ص۱۲۰-۱۲۱.</ref> به نظر فقیهان مالکی و حنبلی، در اذان و اقامه، نیت نیز شرط است.<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۷۳؛ شرح منتهی الارادات، ج۱، ص۱۳۶.</ref> اما به نظر برگزیده فقیهان شافعی و عموم فقیهان حنفی، نیت در اذان و اقامه شرط نیست.<ref>مغنی المحتاج، ج۱، ص۱۳۷؛ نک: حاشیة رد المحتار، ج۱، ص۴۲۴-۴۲۵.</ref>		[[مذهب حنبلی\|حنبلیان]]<ref>کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۴.</ref> همین عبارت یا عبارت «الصلاة» را افزون بر نماز کسوف، برای نمازهای عید فطر، عید قربان و نماز باران بر زبان می‌رانند. [[مذهب شافعی\|شافعیان]]<ref>المجموع، ج۳، ص۷۷.</ref> افزون بر این‌ها برای [[نماز تراویح]] نیز همین عبارت را ندا می‌دهند.

			[[طهارت]] از حدث (وضو داشتن)، موالات (پیاپی گفتن جمله‌ها)، رو به قبله بودن، قیام و استقرار، از شرایط صحت اذان نیستند، بلکه شرط کمال آنند. همه این‌ها در اقامه، شرط صحت‌ هستند.<ref>المقنعه، ص۹۸-۹۹؛ الکافی، حلبی، ص۱۲۰-۱۲۱.</ref> به نظر فقیهان مالکی و حنبلی، در اذان و اقامه، نیت نیز شرط است.<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۷۳؛ شرح منتهی الارادات، ج۱، ص۱۳۶.</ref> اما به نظر برگزیده فقیهان شافعی و عموم فقیهان حنفی، نیت در اذان و اقامه شرط نیست.<ref>مغنی المحتاج، ج۱، ص۱۳۷؛ نک: حاشیة رد المحتار، ج۱، ص۴۲۴-۴۲۵.</ref>

	به نظر فقیهان امامی<ref>المقنعه، ص۴۰۹؛ تحریر الاحکام، ج۱، ص۶۰۴، ۶۰۹.</ref>، حنبلی<ref>المغنی، ج۳، ص۴۲۵؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۷۶-۵۷۷.</ref> و حنفی<ref>تحفة الفقهاء، ج۱، ص۴۰۴، ۴۰۶؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۲.</ref> و نظر برگزیده فقیهان شافعی<ref>الام، ج۲، ص۲۳۳؛ المجموع، ج۸، ص۹۲.</ref> به پشتوانه روایات<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۴۱-۴۲؛ سنن ابی داود؛ ج۱، ص۴۲۷؛ الکافی، کلینی، ج۴، ص۴۶۲، ۴۶۸.</ref> مستحب است نماز ظهر و عصر روز عرفه در سرزمین عرفات و همچنین نماز مغرب و عشا در شب عید قربان در مزدلفه، به صورت جمع (بی ‌فاصله) با یک اذان و دو اقامه برگزار شوند. اما عموم فقیهان مالکی به دو اذان و دو اقامه، برای هر نماز یک اذان و یک اقامه، باور دارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۴۱۲؛ حاشیة الدسوقی، ج۲، ص۴۴.</ref>		به نظر فقیهان امامی<ref>المقنعه، ص۴۰۹؛ تحریر الاحکام، ج۱، ص۶۰۴، ۶۰۹.</ref>، حنبلی<ref>المغنی، ج۳، ص۴۲۵؛ کشاف القناع، ج۲، ص۵۷۶-۵۷۷.</ref> و حنفی<ref>تحفة الفقهاء، ج۱، ص۴۰۴، ۴۰۶؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۲.</ref> و نظر برگزیده فقیهان شافعی<ref>الام، ج۲، ص۲۳۳؛ المجموع، ج۸، ص۹۲.</ref> به پشتوانه روایات<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۴۱-۴۲؛ سنن ابی داود؛ ج۱، ص۴۲۷؛ الکافی، کلینی، ج۴، ص۴۶۲، ۴۶۸.</ref> مستحب است نماز ظهر و عصر روز عرفه در سرزمین عرفات و همچنین نماز مغرب و عشا در شب عید قربان در مزدلفه، به صورت جمع (بی ‌فاصله) با یک اذان و دو اقامه برگزار شوند. اما عموم فقیهان مالکی به دو اذان و دو اقامه، برای هر نماز یک اذان و یک اقامه، باور دارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۴۱۲؛ حاشیة الدسوقی، ج۲، ص۴۴.</ref>

Ahmad: /* اقسام اذان */

2018-01-16T10:38:04Z

اقسام اذان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۰۸
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	==اقسام اذان==		==اقسام اذان==
	اذان از لحاظ قصد گوینده آن، گونه‌هایی دارد: ۱. اذان به قصد اعلان فرارسیدن وقت.<ref>مسند احمد، ج۳، ص۳۰۵؛ الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۶؛ من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۱۹۵.</ref> 2. اذان گفتن به قصد آغاز نماز که اگر با قصد اعلان وقت همراه باشد، پاداش هر دو کار را دارد.<ref>جواهر الکلام، ج۹، ص۳-۴.</ref> 3. اذان پیش از وقت به قصد آماده‌سازی مردم برای نماز، نه برای اعلان وقت.<ref>المقنعه، ص۹۸؛ المغنی، ج۱، ص۴۲۱.</ref> 4. اذان ~~بیموقع~~ به قصد اعلان رخدادی مهم یا ~~گرد آوردن~~ مردم به سببی خاص.<ref>الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۳۲۵.</ref> 5. اذان به قصد ~~تبرک؛~~ مانند اذان گفتن پیامبر(ص) در گوش راستِ امام حسین(ع) ~~به پشتوانه روایات~~.<ref>المستدرک، ج۳، ص۱۷۹؛ المناقب، ج۳، ص۱۵۵.</ref> 6. اذان هنگام ترس به قصد رهایی از مایه هراس.<ref>ذکری، ج۳، ص۲۳۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۵.</ref> 7. اذان برای زدودن ~~بد خلقی~~ و پرورش اخلاق خوش.<ref>ذکری، ج۳، ص۲۳۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۵.</ref> 8. اذان گفتن پشت سر مسافر.<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۵.</ref> 9. اذان خواندن در خانه به قصد دور کردن شیطان و برای تربیت فرزندان.<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۸؛ بحار الانوار، ج۸۱، ص۱۶۳.</ref> گفتنی است که اذان پیش از ورود به وقت برای آمادگی، ویژه نماز صبح است. شماری از فقیهان امامی به جواز<ref>المقنعه، ص۹۸؛ المعتبر، ج۲، ص۱۳۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۷-۷۸.</ref> و شماری دیگر به عدم جواز<ref>مسائل الناصریات، ص۱۸۲؛ السرائر، ج۱، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> اذان پیش از فرارسیدن وقت نماز صبح باور دارند. از اهل سنت نیز شافعیان<ref>المجموع، ج۳، ص۴۴-۴۵.</ref>، مالکیان<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۰-۸۱.</ref> و حنبلیان<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۱.</ref> به جواز و بیشتر فقیهان حنفی<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۳۴-۱۳۵؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵.</ref> به جایز نبودن این اذان اعتقاد دارند. پشتوانه باور به جواز، روایت‌هایی از پیامبر و امامان(ع)<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۳.</ref> و حکمت آن، ~~بیدار شدن~~ و آمادگی برای اقامه نماز صبح یا خودداری از خوردن و آشامیدن برای روزه ~~داران~~ به شمار رفته است.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۸.</ref> پشتوانه باور به عدم جواز نیز روایت ~~نقل شده~~ از پیامبر ~~گرامی~~(ص) در نهی بلال از ~~اذان گفتن~~ پیش از فجر صادق است.<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۳۰.</ref>		اذان از لحاظ قصد گوینده آن، گونه‌هایی دارد:
			#اذان به قصد اعلان فرارسیدن وقت.<ref>مسند احمد، ج۳، ص۳۰۵؛ الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۶؛ من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۱۹۵.</ref>
			#اذان گفتن به قصد آغاز [[نماز]] که اگر با قصد اعلان وقت همراه باشد، پاداش هر دو کار را دارد.<ref>جواهر الکلام، ج۹، ص۳-۴.</ref>
			#اذان پیش از وقت به قصد آماده‌سازی مردم برای نماز، نه برای اعلان وقت.<ref>المقنعه، ص۹۸؛ المغنی، ج۱، ص۴۲۱.</ref>
			#اذان بی‌موقع به قصد اعلان رخدادی مهم یا گردآوردن مردم به سببی خاص.<ref>الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۳۲۵.</ref>
			#اذان به قصد [[تبرک]]؛ مانند اذان گفتن [[پیامبر(ص)]] در گوش راستِ [[امام حسین(ع)]].<ref>المستدرک، ج۳، ص۱۷۹؛ المناقب، ج۳، ص۱۵۵.</ref>
			#اذان هنگام ترس به قصد رهایی از مایه هراس.<ref>ذکری، ج۳، ص۲۳۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۵.</ref>
			#اذان برای زدودن بدخلقی و پرورش اخلاق خوش.<ref>ذکری، ج۳، ص۲۳۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۵.</ref>
			#اذان گفتن پشت سر مسافر.<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۵.</ref>
			#اذان خواندن در خانه به قصد دور کردن [[شیطان]] و برای تربیت فرزندان.<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۸؛ بحار الانوار، ج۸۱، ص۱۶۳.</ref> گفتنی است که اذان پیش از ورود به وقت برای آمادگی، ویژه [[نماز صبح]] است. شماری از فقیهان [[امامی]] به جواز<ref>المقنعه، ص۹۸؛ المعتبر، ج۲، ص۱۳۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۷-۷۸.</ref> و شماری دیگر به عدم جواز<ref>مسائل الناصریات، ص۱۸۲؛ السرائر، ج۱، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> اذان پیش از فرارسیدن وقت نماز صبح باور دارند. از [[اهل سنت]] نیز [[مذهب شافعی\|شافعیان]]،<ref>المجموع، ج۳، ص۴۴-۴۵.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]]<ref>مواهب الجلیل، ج۲، ص۸۰-۸۱.</ref> و [[مذهب حنبلی\|حنبلیان]]<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۱.</ref> به جواز و بیشتر فقیهان [[مذهب حنفی\|حنفی]]<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۳۴-۱۳۵؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵.</ref> به جایز نبودن این اذان اعتقاد دارند. پشتوانه باور به جواز، روایت‌هایی از [[پیامبر(ص)]] و [[امامان(ع)]]<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۳.</ref> و حکمت آن، بیدارشدن و آمادگی برای اقامه [[نماز صبح]] یا خودداری از خوردن و آشامیدن برای [[روزه\|روزه‌داران]] به شمار رفته است.<ref>المغنی، ج۱، ص۴۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۷۸.</ref> پشتوانه باور به عدم جواز نیز [[حدیث\|روایت]] نقل‌شده از پیامبر(ص) در نهی [[بلال]] از اذان‌گفتن پیش از [[فجر صادق]] است.<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۳۰.</ref>

	==احکام اذان==		==احکام اذان==

Ahmad در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۸

2018-01-16T10:28:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش\|ماه=[[دی]]\|روز=[[۲۶]]\|سال=[[۱۳۹۶]]\|کاربر=Ahmad }}		{{در دست ویرایش\|ماه=[[دی]]\|روز=[[۲۶]]\|سال=[[۱۳۹۶]]\|کاربر=Ahmad }}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	'''اذان و اقامه'''، ذکرهای مخصوص اعلان وقت نماز و آمادگی برای آن		'''اذان و اقامه'''، ذکرهای مخصوص اعلان وقت نماز و آمادگی برای آن

خط ۲۵:		خط ۲۵:

	==جملات اذان و اقامه==		==جملات اذان و اقامه==
	به نظر مشهور [[فقیه\|فقیهان]] [[امامیه\|امامی]]، به پشتوانه [[حدیث‌\|حدیث‌های]] نقل شده از [[امامان(ع)]]<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۲-۳۰۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۸۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۶.</ref>، اذان از ۱۸ جمله تشکیل شده است: الله اکبر (۴ بار)، أشهد أن لا إله إلا الله (۲ بار)، أشهد أن محمداً رسول الله (۲ بار)، حی علی الصلاة (۲ بار)، حی علی الفلاح (۲ بار) حی علی خیرالعمل (۲ بار)، الله اکبر (۲ بار)، لا إله إلا الله (۲بار).<ref>المقنعه، ص۱۰۰؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۴۱.</ref> [[مذهب حنفی\|حنفیان]]<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۲۸.</ref> و [[مذهب حنبلی\|حنبلی]]<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۶-۴۱۷.</ref> به پشتوانه حدیث عبدالله بن زید<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۲۲۲.</ref> با حذف دو «حی علی خیر العمل» و یک «لا إله إلا الله» از انتهای اذان، آن را دارای ۱۵ جمله می‌دانند. [[مذهب شافعی\|شافعیان]] به پشتوانه حدیث ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱؛ سنن النسائی، ج۲، ص۴-۵.</ref> اذان را دارای ۱۹ جمله دانسته‌اند؛ بدین ترتیب که پس از گفتن دو بار أشهد أن لا إله إلا الله و دو بار أشهد أن محمداً رسوال الله به صورت آهسته، تکرار هر یک از این دو جمله را دو بار با صدای بلند (ترجیع) [[واجب]] شمرده‌اند.<ref>مختصر المزنی، ص۱۲؛ فتح العزیز، ج۳، ص۱۶۷؛ صحیح مسلم، نووی، ج۴، ص۸۱.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]] نیز به وجوب ترجیع باور دارند؛ ولی از آن‌جا که در آغاز اذان تنها دو بار الله اکبر می‌گویند، آن را شامل ۱۷ جمله می‌دانند.<ref>المدونة الکبری ج۱، ص۵۷؛ الاستذکار، ج۱، ص۳۶۹.</ref> بر پایه برخی روایت‌های ابومحذوره نیز الله اکبر در ابتدای اذان دو بار گفته می‌شود.<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۳.</ref>		به نظر مشهور [[فقیه\|فقیهان]] [[امامیه\|امامی]]، به پشتوانه [[حدیث‌\|حدیث‌های]] نقل شده از [[امامان(ع)]]<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۲-۳۰۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۸۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۶.</ref>، اذان از ۱۸ جمله تشکیل شده است: الله اکبر (۴ بار)، أشهد أن لا إله إلا الله (۲ بار)، أشهد أن محمداً رسول الله (۲ بار)، حی علی الصلاة (۲ بار)، حی علی الفلاح (۲ بار) حی علی خیرالعمل (۲ بار)، الله اکبر (۲ بار)، لا إله إلا الله (۲بار).<ref>المقنعه، ص۱۰۰؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۴۱.</ref> [[مذهب حنفی\|حنفیان]]<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۲۸.</ref> و [[مذهب حنبلی\|حنبلی]]<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۶-۴۱۷.</ref> به پشتوانه حدیث عبدالله بن زید<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۲۲۲.</ref> با حذف دو «حی علی خیر العمل» و یک «لا إله إلا الله» از انتهای اذان، آن را دارای ۱۵ جمله می‌دانند. [[مذهب شافعی\|شافعیان]] به پشتوانه حدیث [[ابومحذوره]]<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱؛ سنن النسائی، ج۲، ص۴-۵.</ref> اذان را دارای ۱۹ جمله دانسته‌اند؛ بدین ترتیب که پس از گفتن دو بار أشهد أن لا إله إلا الله و دو بار أشهد أن محمداً رسوال الله به صورت آهسته، تکرار هر یک از این دو جمله را دو بار با صدای بلند (ترجیع) [[واجب]] شمرده‌اند.<ref>مختصر المزنی، ص۱۲؛ فتح العزیز، ج۳، ص۱۶۷؛ صحیح مسلم، نووی، ج۴، ص۸۱.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]] نیز به وجوب ترجیع باور دارند؛ ولی از آن‌جا که در آغاز اذان تنها دو بار الله اکبر می‌گویند، آن را شامل ۱۷ جمله می‌دانند.<ref>المدونة الکبری ج۱، ص۵۷؛ الاستذکار، ج۱، ص۳۶۹.</ref> بر پایه برخی روایت‌های ابومحذوره نیز الله اکبر در ابتدای اذان دو بار گفته می‌شود.<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۳.</ref>

	فقیهان امامی به پشتوانه [[حدیث\|روایات]]،<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۳؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ التهذیب، ج۲، ص۵۹-۶۰.</ref> اقامه را دارای ۱۷جمله دانسته‌اند. تنها تفاوت آن با اذان، حذف دو [[تکبیر]] از اول و یک [[تهلیل]] (لا اله الا الله) از پایان و افزوده‌شدن دو بار «قد قامت الصلاة» پس از «حی علی خیر العمل» است.<ref>المقنعه، ص۱۰۲؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۹؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۸۲.</ref> شافعیان<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ المجموع، ج۳، ص۹۰.</ref> و حنبلیان<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۸؛ کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۸.</ref> به پشتوانه حدیث‌های نقل شده از [[صحابه]]<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۵-۱۲۶؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۲.</ref> اقامه را شامل ۱۱ جمله دانسته‌اند. یعنی جز تکبیر اول و تکبیر آخر (قبل از لا اله الا الله) و ذکر «قد قامت الصلاة» که دو بار گفته می‌شوند، دیگر ذکرها یک بار گفته می‌شوند. مالکیان به پشتوانه حدیثی نبوی که همه ذکرهای اقامه را به جز دو تکبیر اول و آخر، فرد دانسته،<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۰.</ref> آن را دارای ۱۰ جمله می‌شمارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۸؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۹۲.</ref> حنفیان به پشتوانه روایت ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۲.</ref> ذکرهای اقامه را همان ذکرهای اذان همراه دو بار «قد قامت الصلاة» یعنی ۱۷ جمله دانسته‌اند.<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۲۹؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>		فقیهان امامی به پشتوانه [[حدیث\|روایات]]،<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۳؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ التهذیب، ج۲، ص۵۹-۶۰.</ref> اقامه را دارای ۱۷جمله دانسته‌اند. تنها تفاوت آن با اذان، حذف دو [[تکبیر]] از اول و یک [[تهلیل]] (لا اله الا الله) از پایان و افزوده‌شدن دو بار «قد قامت الصلاة» پس از «حی علی خیر العمل» است.<ref>المقنعه، ص۱۰۲؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۹؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۸۲.</ref> شافعیان<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ المجموع، ج۳، ص۹۰.</ref> و حنبلیان<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۸؛ کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۸.</ref> به پشتوانه حدیث‌های نقل شده از [[صحابه]]<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۵-۱۲۶؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۲.</ref> اقامه را شامل ۱۱ جمله دانسته‌اند. یعنی جز تکبیر اول و تکبیر آخر (قبل از لا اله الا الله) و ذکر «قد قامت الصلاة» که دو بار گفته می‌شوند، دیگر ذکرها یک بار گفته می‌شوند. مالکیان به پشتوانه حدیثی نبوی که همه ذکرهای اقامه را به جز دو تکبیر اول و آخر، فرد دانسته،<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۰.</ref> آن را دارای ۱۰ جمله می‌شمارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۸؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۹۲.</ref> حنفیان به پشتوانه روایت [[ابومحذوره]]<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۲.</ref> ذکرهای اقامه را همان ذکرهای اذان همراه دو بار «قد قامت الصلاة» یعنی ۱۷ جمله دانسته‌اند.<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۲۹؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>

	کاربرد جمله «حی علی خیر العمل» در اذان از ویژگی‌های مذهب [[شیعه]] و شعار آن است.<ref>دعائم الاسلام، ج۱، ص۱۴۳.</ref> بر پایه منابع شیعی، این جمله در دوران [[پیامبر(ص)]] و در زمان خلافت [[ابوبکر]] و آغاز خلافت [[عمر]]، جزئی از اذان بوده است. عمر با این پندار که این جمله مردم را از رفتن به [[جهاد]] بازمی‌دارد، دستور حذف آن را داد<ref>علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۷-۳۶۸.</ref> و عموم [[اهل سنت]] آن را در اذان ذکر نمی‌کنند. پشتوانه فقیهان شیعه، حدیث‌های اذانند که به این جمله تصریح کرده‌اند.<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref> برخی بزرگان اهل سنت مانند [[شافعی]] (در یکی از سخنانش) گفتن «الصلاة خیر من النوم» را پس از «حی علی الفلاح» مکروه می‌دانند؛<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ مختصر المزنی، ص۱۲؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۷.</ref> اما عموم اهل سنت به پشتوانه روایت‌هایی مانند روایت ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۳؛ سنن النسائی، ج۲، ص۷.</ref> آن را در اذان دو بار تکرار می‌کنند<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۷؛ المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۳۱؛ المغنی، ج۱، ص۴۲۰.</ref> که اصطلاحاً [[تثویب]] نامیده می‌شود. این کار در فقه امامی بدعت شمرده شده است.<ref>الخلاف، ج۱، ص۲۸۸؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> «[[شهادت ثالثه]]» یعنی عبارت «أشهد أنّ علیاً ولی الله» از دیرباز در اذان و اقامه شیعیان گفته می‌شده است؛<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰.</ref> اما در منابع فقهی و حدیثی شیعه، بخشی از اذان و اقامه تلقی نشده است.<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۹۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> حتی فقیهان شیعه ذکر آن را به قصد جزئی از اذان صحیح ندانسته و تنها به قصد [[تبرک]]، گفتن آن را [[مستحب]] شمرده‌اند.<ref>الحدائق، ج۷، ص۴۰۳؛ مستند الشیعه، ج۴، ص۴۸۷.</ref>		کاربرد جمله «حی علی خیر العمل» در اذان از ویژگی‌های مذهب [[شیعه]] و شعار آن است.<ref>دعائم الاسلام، ج۱، ص۱۴۳.</ref> بر پایه منابع شیعی، این جمله در دوران [[پیامبر(ص)]] و در زمان خلافت [[ابوبکر]] و آغاز خلافت [[عمر]]، جزئی از اذان بوده است. عمر با این پندار که این جمله مردم را از رفتن به [[جهاد]] بازمی‌دارد، دستور حذف آن را داد<ref>علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۷-۳۶۸.</ref> و عموم [[اهل سنت]] آن را در اذان ذکر نمی‌کنند. پشتوانه فقیهان شیعه، حدیث‌های اذانند که به این جمله تصریح کرده‌اند.<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref> برخی بزرگان اهل سنت مانند [[شافعی]] (در یکی از سخنانش) گفتن «الصلاة خیر من النوم» را پس از «حی علی الفلاح» مکروه می‌دانند؛<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ مختصر المزنی، ص۱۲؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۷.</ref> اما عموم اهل سنت به پشتوانه روایت‌هایی مانند روایت [[ابومحذوره]]<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۳؛ سنن النسائی، ج۲، ص۷.</ref> آن را در اذان دو بار تکرار می‌کنند<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۷؛ المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۳۱؛ المغنی، ج۱، ص۴۲۰.</ref> که اصطلاحاً [[تثویب]] نامیده می‌شود. این کار در فقه امامی بدعت شمرده شده است.<ref>الخلاف، ج۱، ص۲۸۸؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> «[[شهادت ثالثه]]» یعنی عبارت «أشهد أنّ علیاً ولی الله» از دیرباز در اذان و اقامه شیعیان گفته می‌شده است؛<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰.</ref> اما در منابع فقهی و حدیثی شیعه، بخشی از اذان و اقامه تلقی نشده است.<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۹۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> حتی فقیهان شیعه ذکر آن را به قصد جزئی از اذان صحیح ندانسته و تنها به قصد [[تبرک]]، گفتن آن را [[مستحب]] شمرده‌اند.<ref>الحدائق، ج۷، ص۴۰۳؛ مستند الشیعه، ج۴، ص۴۸۷.</ref>

	==اقسام اذان==		==اقسام اذان==
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	* '''نهایة الاحکام''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، به کوشش رجایی، قم، اسماعیلیان، ۱۴۱۰ق.		* '''نهایة الاحکام''': العلامة الحلی (درگذشت ۷۲۶ق)، به کوشش رجایی، قم، اسماعیلیان، ۱۴۱۰ق.
	* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (درگذشت ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت(ع)، ۱۴۱۲ق.		* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (درگذشت ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت(ع)، ۱۴۱۲ق.

			[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]

Ahmad: /* جملات اذان و اقامه */

2018-01-16T10:27:18Z

جملات اذان و اقامه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۵۷
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	==جملات اذان و اقامه==		==جملات اذان و اقامه==
	به نظر مشهور فقیهان ~~امامی،~~ به پشتوانه حدیث‌های نقل شده از امامان(ع)<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۲-۳۰۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۸۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۶.</ref>، اذان از ۱۸ جمله تشکیل شده است: الله اکبر (۴ بار)، أشهد أن لا إله إلا الله (۲ بار)، أشهد أن محمداً رسول الله (۲ بار)، حی علی الصلاة (۲ بار)، حی علی الفلاح (۲ بار) حی علی خیرالعمل (۲ بار)، الله اکبر (۲ بار)، لا إله إلا الله (۲بار).<ref>المقنعه، ص۱۰۰؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۴۱.</ref> حنفیان<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۲۸.</ref> و ~~حنبلیان~~<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۶-۴۱۷.</ref> به پشتوانه حدیث عبدالله بن زید<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۲۲۲.</ref> با حذف دو «حی علی خیر العمل» و یک «لا إله إلا الله» از انتهای اذان، آن را دارای ۱۵ جمله می‌دانند. شافعیان به پشتوانه حدیث ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱؛ سنن النسائی، ج۲، ص۴-۵.</ref> اذان را دارای ۱۹ جمله دانسته‌اند؛ بدین ترتیب که پس از گفتن دو بار أشهد أن لا إله إلا الله و دو بار أشهد أن محمداً رسوال الله به صورت آهسته، تکرار هر یک از این دو جمله را دو بار با صدای بلند (ترجیع) واجب شمرده‌اند.<ref>مختصر المزنی، ص۱۲؛ فتح العزیز، ج۳، ص۱۶۷؛ صحیح مسلم، نووی، ج۴، ص۸۱.</ref> مالکیان نیز به وجوب ترجیع باور دارند؛ ولی از آن‌جا که در آغاز اذان تنها دو بار الله اکبر می‌گویند، آن را شامل ۱۷ جمله می‌دانند.<ref>المدونة الکبری ج۱، ص۵۷؛ الاستذکار، ج۱، ص۳۶۹.</ref> بر پایه برخی روایت‌های ابومحذوره نیز الله اکبر در ابتدای اذان دو بار گفته می‌شود.<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۳.</ref>		به نظر مشهور [[فقیه\|فقیهان]] [[امامیه\|امامی]]، به پشتوانه [[حدیث‌\|حدیث‌های]] نقل شده از [[امامان(ع)]]<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۲-۳۰۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۸۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۶.</ref>، اذان از ۱۸ جمله تشکیل شده است: الله اکبر (۴ بار)، أشهد أن لا إله إلا الله (۲ بار)، أشهد أن محمداً رسول الله (۲ بار)، حی علی الصلاة (۲ بار)، حی علی الفلاح (۲ بار) حی علی خیرالعمل (۲ بار)، الله اکبر (۲ بار)، لا إله إلا الله (۲بار).<ref>المقنعه، ص۱۰۰؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۴۱.</ref> [[مذهب حنفی\|حنفیان]]<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۲۸.</ref> و [[مذهب حنبلی\|حنبلی]]<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۶-۴۱۷.</ref> به پشتوانه حدیث عبدالله بن زید<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۲۲۲.</ref> با حذف دو «حی علی خیر العمل» و یک «لا إله إلا الله» از انتهای اذان، آن را دارای ۱۵ جمله می‌دانند. [[مذهب شافعی\|شافعیان]] به پشتوانه حدیث ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱؛ سنن النسائی، ج۲، ص۴-۵.</ref> اذان را دارای ۱۹ جمله دانسته‌اند؛ بدین ترتیب که پس از گفتن دو بار أشهد أن لا إله إلا الله و دو بار أشهد أن محمداً رسوال الله به صورت آهسته، تکرار هر یک از این دو جمله را دو بار با صدای بلند (ترجیع) [[واجب]] شمرده‌اند.<ref>مختصر المزنی، ص۱۲؛ فتح العزیز، ج۳، ص۱۶۷؛ صحیح مسلم، نووی، ج۴، ص۸۱.</ref> [[مذهب مالکی\|مالکیان]] نیز به وجوب ترجیع باور دارند؛ ولی از آن‌جا که در آغاز اذان تنها دو بار الله اکبر می‌گویند، آن را شامل ۱۷ جمله می‌دانند.<ref>المدونة الکبری ج۱، ص۵۷؛ الاستذکار، ج۱، ص۳۶۹.</ref> بر پایه برخی روایت‌های ابومحذوره نیز الله اکبر در ابتدای اذان دو بار گفته می‌شود.<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۳.</ref>

	فقیهان امامی به پشتوانه روایات<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۳؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ التهذیب، ج۲، ص۵۹-۶۰.</ref>، اقامه را دارای ۱۷جمله دانسته‌اند. تنها تفاوت آن با اذان، حذف دو تکبیر از اول و یک تهلیل (لا اله الا الله) از پایان و ~~افزوده شدن~~ دو بار «قد قامت الصلاة» پس از «حی علی خیر العمل» است.<ref>المقنعه، ص۱۰۲؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۹؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۸۲.</ref> شافعیان<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ المجموع، ج۳، ص۹۰.</ref> و حنبلیان<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۸؛ کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۸.</ref> به پشتوانه حدیث‌های نقل شده از صحابه<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۵-۱۲۶؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۲.</ref> اقامه را شامل ۱۱ جمله دانسته‌اند. یعنی جز تکبیر اول و تکبیر آخر (قبل از لا اله الا الله) و ذکر «قد قامت الصلاة» که دو بار گفته می‌شوند، دیگر ذکرها یک بار گفته می‌شوند. مالکیان به پشتوانه حدیثی نبوی که همه ذکرهای اقامه را به جز دو تکبیر اول و آخر، فرد ~~دانسته~~<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۰.</ref>، آن را دارای ۱۰ جمله می‌شمارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۸؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۹۲.</ref> حنفیان به پشتوانه روایت ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۲.</ref>، ذکرهای اقامه را همان ذکرهای اذان همراه دو بار «قد قامت الصلاة» یعنی ۱۷ جمله دانسته‌اند.<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۲۹؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>		فقیهان امامی به پشتوانه [[حدیث\|روایات]]،<ref>الکافی، کلینی، ج۳، ص۳۰۳؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ التهذیب، ج۲، ص۵۹-۶۰.</ref> اقامه را دارای ۱۷جمله دانسته‌اند. تنها تفاوت آن با اذان، حذف دو [[تکبیر]] از اول و یک [[تهلیل]] (لا اله الا الله) از پایان و افزوده‌شدن دو بار «قد قامت الصلاة» پس از «حی علی خیر العمل» است.<ref>المقنعه، ص۱۰۲؛ الخلاف، ج۱، ص۲۷۹؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۸۲.</ref> شافعیان<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ المجموع، ج۳، ص۹۰.</ref> و حنبلیان<ref>المغنی، ج۱، ص۴۱۸؛ کشاف القناع، ج۱، ص۲۷۸.</ref> به پشتوانه حدیث‌های نقل شده از [[صحابه]]<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۵-۱۲۶؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۲.</ref> اقامه را شامل ۱۱ جمله دانسته‌اند. یعنی جز تکبیر اول و تکبیر آخر (قبل از لا اله الا الله) و ذکر «قد قامت الصلاة» که دو بار گفته می‌شوند، دیگر ذکرها یک بار گفته می‌شوند. مالکیان به پشتوانه حدیثی نبوی که همه ذکرهای اقامه را به جز دو تکبیر اول و آخر، فرد دانسته،<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۵۰.</ref> آن را دارای ۱۰ جمله می‌شمارند.<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۸؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۹۲.</ref> حنفیان به پشتوانه روایت ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۲.</ref> ذکرهای اقامه را همان ذکرهای اذان همراه دو بار «قد قامت الصلاة» یعنی ۱۷ جمله دانسته‌اند.<ref>المبسوط، سرخسی، ج۱، ص۱۲۹؛ بدائع الصنائع، ج۱، ص۱۴۷-۱۴۸.</ref>

	کاربرد جمله «حی علی خیر العمل» در اذان از ویژگی‌های مذهب ~~تشیع~~ و شعار آن است.<ref>دعائم الاسلام، ج۱، ص۱۴۳.</ref> بر پایه منابع شیعی، این جمله در دوران پیامبر ~~گرامی~~(ص) و در زمان خلافت ابوبکر و آغاز خلافت ~~عمر،~~ جزئی از اذان بوده است. عمر با این پندار که این جمله مردم را از رفتن به جهاد بازمی‌دارد، ~~دستورحذف~~ آن را داد<ref>علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۷-۳۶۸.</ref> و عموم اهل سنت آن را در اذان ذکر نمی‌کنند. پشتوانه فقیهان شیعه، حدیث‌های اذانند که به این جمله تصریح کرده‌اند.<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref> برخی بزرگان اهل سنت مانند شافعی (در یکی از سخنانش) گفتن «الصلاة خیر من النوم» را پس از «حی علی الفلاح» مکروه ~~می‌دانند~~<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ مختصر المزنی، ص۱۲؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۷.</ref>؛ اما عموم اهل سنت به پشتوانه روایت‌هایی مانند روایت ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۳؛ سنن النسائی، ج۲، ص۷.</ref> آن را در اذان دو بار تکرار می‌کنند<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۷؛ المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۳۱؛ المغنی، ج۱، ص۴۲۰.</ref> که اصطلاحاً تثویب نامیده می‌شود. ~~(← تثویب)~~ این کار در فقه امامی بدعت شمرده شده است.<ref>الخلاف، ج۱، ص۲۸۸؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> ~~«شهادت ثالثه»~~ یعنی عبارت «أشهد أنّ علیاً ولی الله» از دیرباز در اذان و اقامه شیعیان ~~یاد~~ می‌شده<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰.</ref>؛ اما در منابع فقهی و حدیثی شیعه، بخشی از اذان و اقامه تلقی نشده است.<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۹۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> حتی فقیهان شیعه ذکر آن را به قصد جزئی از اذان صحیح ندانسته و تنها به قصد ~~تبرک،~~ گفتن آن را مستحب شمرده‌اند.<ref>الحدائق، ج۷، ص۴۰۳؛ مستند الشیعه، ج۴، ص۴۸۷.</ref>		کاربرد جمله «حی علی خیر العمل» در اذان از ویژگی‌های مذهب [[شیعه]] و شعار آن است.<ref>دعائم الاسلام، ج۱، ص۱۴۳.</ref> بر پایه منابع شیعی، این جمله در دوران [[پیامبر(ص)]] و در زمان خلافت [[ابوبکر]] و آغاز خلافت [[عمر]]، جزئی از اذان بوده است. عمر با این پندار که این جمله مردم را از رفتن به [[جهاد]] بازمی‌دارد، دستور حذف آن را داد<ref>علل الشرایع، ج۲، ص۳۶۷-۳۶۸.</ref> و عموم [[اهل سنت]] آن را در اذان ذکر نمی‌کنند. پشتوانه فقیهان شیعه، حدیث‌های اذانند که به این جمله تصریح کرده‌اند.<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶.</ref> برخی بزرگان اهل سنت مانند [[شافعی]] (در یکی از سخنانش) گفتن «الصلاة خیر من النوم» را پس از «حی علی الفلاح» مکروه می‌دانند؛<ref>الام، ج۱، ص۱۰۴؛ مختصر المزنی، ص۱۲؛ سنن الترمذی، ج۱، ص۱۲۷.</ref> اما عموم اهل سنت به پشتوانه روایت‌هایی مانند روایت ابومحذوره<ref>سنن ابی داود، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۳؛ سنن النسائی، ج۲، ص۷.</ref> آن را در اذان دو بار تکرار می‌کنند<ref>المدونة الکبری، ج۱، ص۵۷؛ المبسوط، طوسی، ج۱، ص۱۳۱؛ المغنی، ج۱، ص۴۲۰.</ref> که اصطلاحاً [[تثویب]] نامیده می‌شود. این کار در فقه امامی بدعت شمرده شده است.<ref>الخلاف، ج۱، ص۲۸۸؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> «[[شهادت ثالثه]]» یعنی عبارت «أشهد أنّ علیاً ولی الله» از دیرباز در اذان و اقامه شیعیان گفته می‌شده است؛<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۰.</ref> اما در منابع فقهی و حدیثی شیعه، بخشی از اذان و اقامه تلقی نشده است.<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۹۹؛ الاستبصار، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۶؛ الدروس، ج۱، ص۱۶۲.</ref> حتی فقیهان شیعه ذکر آن را به قصد جزئی از اذان صحیح ندانسته و تنها به قصد [[تبرک]]، گفتن آن را [[مستحب]] شمرده‌اند.<ref>الحدائق، ج۷، ص۴۰۳؛ مستند الشیعه، ج۴، ص۴۸۷.</ref>

	==اقسام اذان==		==اقسام اذان==