اسرار مسجدالحرام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Heidar: Heidar صفحهٔ اسرار مسجد الحرام را به اسرار مسجدالحرام منتقل کرد

2026-05-21T09:20:08Z

Heidar صفحهٔ اسرار مسجد الحرام را به اسرار مسجدالحرام منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۰
(بدون تفاوت)

Heidar در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۵

2026-05-20T17:15:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''اسرار مسجدالحرام''' مجموعه‌ای از ویژگی‌ها، اقتضائات و کارکردهای مسجدالحرام است که حج‌گزار با توجه به آنها، تمرکز و استفاده بیشتری هنگام ورود به این مسجد خواهد داشت. {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی		{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی
	\| عنوان = مسجد الحرام		\| عنوان = مسجد الحرام
	\| تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg		\| تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	\| بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]]		\| بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]]
	\| وبگاه =		\| وبگاه =
	}}		}}'''اسرار مسجدالحرام''' مجموعه‌ای از ویژگی‌ها، اقتضائات و کارکردهای [[مسجدالحرام]] است که [[حج‌گزار]] با توجه به آنها، تمرکز و استفاده بیشتری هنگام ورود به این مسجد خواهد داشت. مسجدالحرام شریف‌ترین مسجد [[اسلام\|مسلمانان]] در شهر [[مکه]] است که [[کعبه]] در آن قرار دارد. [[طواف]] [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد انجام میشود. این مسجد شامل [[حجرالاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.

			بر اساس آیات قرآن، مشرکان و کافران نباید به مسجدالحرام نزدیک شوند؛ از این رو، ورود به آن نیازمند طهارت ظاهری و باطنی است تا محیط توحید از تاریکی شرک پاک بماند. امنیت این مسجد در پناه رحمت الهی تضمین شده؛ حتی مشرکان پناهنده به آن در امان‌اند. مسجدالحرام فراتر از محل عبادت، مرکز مبارزه با شرک جهانی است. تولیت آن تنها در اختیار پرهیزکاران است و کسانی که با مشرکان پیوند دارند، شایسته مدیریت این کانون توحید نیستند.

	== مسجدالحرام ==		== مسجدالحرام ==
			[[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg\|بندانگشتی\|تصویری از آخرین توسعه‌های مسجد الحرام در دوره [[آل سعود]].]]
	{{اصلی\|مسجدالحرام}}'''مسجدالحرام'''، شریف‌ترین مسجد بین [[اسلام\|مسلمانان]] است که در [[عربستان]] و شهر [[مکه]] واقع است و [[کعبه]]، قبله مسلمانان در آن قرار دارد. عمل [[طواف]] یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد و دور کعبه انجام می‌شود. مسجد الحرام در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده که بیشترین آن در دوره [[بنی‌عباس\|عباسیان]] و [[آل سعود]] بوده است.<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> این مسجد، شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref>		{{اصلی\|مسجدالحرام}}'''مسجدالحرام'''، شریف‌ترین مسجد بین [[اسلام\|مسلمانان]] است که در [[عربستان]] و شهر [[مکه]] واقع است و [[کعبه]]، قبله مسلمانان در آن قرار دارد. عمل [[طواف]] یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد و دور کعبه انجام می‌شود. مسجد الحرام در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده که بیشترین آن در دوره [[بنی‌عباس\|عباسیان]] و [[آل سعود]] بوده است.<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> این مسجد، شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref>

خط ۳۴:		خط ۳۷:

	== محل مبارزه با شرک جهانی ==		== محل مبارزه با شرک جهانی ==
	برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی ~~مسجدالحرام،~~ این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا می‌ترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند ~~زده‌اند~~ نمی‌توانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>		[[پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg\|بندانگشتی\|مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.<ref>«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.</ref>]]
			برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی [[مسجدالحرام]]، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا می‌ترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زده‌اند، نمی‌توانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>
	با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از باب بنی شیبه نیز روشن می‌شود زیرا آنگاه که بت هبل به دست علی (ع) از کعبه پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور پیامبر (ص) در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند و آنگاه وارد به وادی توحید شوند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref>



	~~[[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg\|بندانگشتی\|تصویری از آخرین توسعه‌های~~ مسجد الحرام در ~~دوره~~ [[~~آل سعود~~]].]]		با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از [[باب بنی‌شیبه\|باب بنی شیبه]] نیز روشن می‌شود زیرا آنگاه که [[بت‌پرستی در حجاز\|بت هبل]] به دست [[امام علی (ع)\|علی (ع)]] از [[کعبه]] پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور [[پیامبر (ص)]] در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref>
	[[~~پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg~~\|~~بندانگشتی\|مسجدالحرام قبل~~ از ~~توسعه ملک فهد~~.<ref>~~«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ~~ و ~~الصورة در توییتر~~.</ref>]]
	[[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg\|بندانگشتی\|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] به‌کار رفته است.]]		[[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg\|بندانگشتی\|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] به‌کار رفته است.]]

خط ۵۹:		خط ۵۸:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* '''~~الاحتجاج'''~~: ~~ابومنصور الطبرسی~~ (~~م.۵۲۰ق.~~)~~، به کوشش سید محمد باقر، دار النعمان، ۱۳۸۶ق~~		* '''تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق)''': احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش.
	* '''~~آثار اسلامی مکه و مدینه'''،~~ رسول جعفریان، تهران، ~~نشر~~ مشعر، ~~۱۳۸۲ش~~.		* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش
	* '''~~بحار الانوار''': المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.~~
	* '''بحرالعلوم''': السمرقندی (م.۳۷۵ق.)، به کوشش محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر.
	* ‏'''تاریخ اماکن متبرکه و ~~عتبات عالیات~~ و ~~مشاهد مشرفه (مکه معظمه)'''، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش.~~
	* '''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م.۴۶۰ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش
	* '''جامع احادیث الشیعه''': ~~اسماعیل معزی ملایری،~~ قم، ~~المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق~~
	* '''جواهر الکلام''': النجفی (م.۱۲۶۶ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار ~~احیاء التراث العربی~~
	* '''الخرائج والجرائح''': الراوندی (م.۵۷۳ق.)، قم، مؤسسة الامام المهدی.
	*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.		*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
	*'''~~قرب الاسناد~~''': ~~الحمیری (درگذشت قرن3ق.)، قم، آل البیت:، 1413ق.~~		* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش
	* '''الکشاف''': الزمخشری (م.۵۳۸ق.)، مصطفی البابی، ۱۳۸۵ق
	* '''المبسوط''': السرخسی (م.۴۸۳ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.
	* '''من لا يحضره الفقيه'''، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق.
	* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م.~~۱۱۰۴ق~~.)، به کوشش ~~ربانی شیرازی، بیروت،~~ دار ~~احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.~~
	{{پایان}}{{حج و عمره}}		{{پایان}}{{حج و عمره}}
	[[رده:اسرار حج]]		[[رده:اسرار حج]]
	[[رده:مکه]]		[[رده:مکه]]
	[[رده:مسجدالحرام]]		[[رده:مسجدالحرام]]

Heidar: /* اسرار مسجد الحرام */

2026-05-20T16:32:36Z

اسرار مسجد الحرام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۰۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	{{اصلی\|مسجدالحرام}}'''مسجدالحرام'''، شریف‌ترین مسجد بین [[اسلام\|مسلمانان]] است که در [[عربستان]] و شهر [[مکه]] واقع است و [[کعبه]]، قبله مسلمانان در آن قرار دارد. عمل [[طواف]] یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد و دور کعبه انجام می‌شود. مسجد الحرام در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده که بیشترین آن در دوره [[بنی‌عباس\|عباسیان]] و [[آل سعود]] بوده است.<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> این مسجد، شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref>		{{اصلی\|مسجدالحرام}}'''مسجدالحرام'''، شریف‌ترین مسجد بین [[اسلام\|مسلمانان]] است که در [[عربستان]] و شهر [[مکه]] واقع است و [[کعبه]]، قبله مسلمانان در آن قرار دارد. عمل [[طواف]] یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد و دور کعبه انجام می‌شود. مسجد الحرام در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده که بیشترین آن در دوره [[بنی‌عباس\|عباسیان]] و [[آل سعود]] بوده است.<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> این مسجد، شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref>

	== ~~اسرار~~ مسجد الحرام ==		== طهارت باطنی مسجد الحرام ==
			با توجه به آیات صریح قرآن که مشرکان و کفار را از نزدیک شدن به مسجد الحرام<ref>سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت در آبادسازی مسجدها منع کرده<ref>سوره توبه ، آیه 17 .</ref>، برخی مسجدالحرام را وادی پاکان و طاهران دانسته که برای ورود به آن طهارت ظاهری و باطنی نیاز است؛ زیرا در محیطی که نور توحید تابش دارد و موحدان در آن اجتماع می‌کنند، نباید تاریکی و ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref>

	==~~= وادی پاکان و طاهران ===~~		== امنیت تضمین شده در پناه رحمت الهی ==
	~~با توجه به آیات صریح قرآن که مشرکان و کفار را از نزدیک شدن به مسجد الحرام<ref>سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت~~ در آبادسازی مسجدها منع کرده<ref>سوره توبه ، آیه 17 .</ref>، برخی مسجدالحرام را وادی پاکان و طاهران دانسته که برای ورود به آن طهارت ظاهری و باطنی نیاز است؛ زیرا در محیطی که نور توحید تابش دارد و موحدان در آن اجتماع می‌کنند، نباید تاریکی و ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref>
	~~=== بهانه ای برای وصال =~~==
	پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>		پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>

	~~=== محل امن برای پناهندگان ===~~
	بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]]، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت\|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی می‌داند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفته‌اند همان‌گونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>		بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]]، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت\|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی می‌داند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفته‌اند همان‌گونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>

	=== محل مبارزه با شرک جهانی ===		== محل مبارزه با شرک جهانی ==
	برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا می‌ترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زده‌اند نمی‌توانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>		برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا می‌ترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زده‌اند نمی‌توانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>

Heidar: /* محل مبارزه با شرک جهانی */

2026-05-20T15:57:09Z

محل مبارزه با شرک جهانی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۲۷
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	=== محل مبارزه با شرک جهانی ===		=== محل مبارزه با شرک جهانی ===
	برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و ~~دل به بیگانگان سپرده اند و~~ دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند ~~زده اند نمیتوانند~~ مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند و ~~مسلمانان را در ستیز~~ با ~~شرك و الحاد رهبری کنند؛ از~~ جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با ~~شرک سر~~ استحباب ورود از باب بنی شیبه نیز روشن ~~میشود~~ زیرا آنگاه که بت هبل به دست علی (ع) از کعبه پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور پیامبر (ص) در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند و آنگاه وارد به وادی توحید شوند.		برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا می‌ترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زده‌اند نمی‌توانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>

			با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از باب بنی شیبه نیز روشن می‌شود زیرا آنگاه که بت هبل به دست علی (ع) از کعبه پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور پیامبر (ص) در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند و آنگاه وارد به وادی توحید شوند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref>

Heidar: /* مقاله‌های مرتبط */

2026-05-19T12:33:16Z

مقاله‌های مرتبط

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۳
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]]، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت\|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی می‌داند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفته‌اند همان‌گونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>		بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]]، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت\|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی می‌داند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفته‌اند همان‌گونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>

			=== محل مبارزه با شرک جهانی ===
	برخی محققان ~~مسجدالحرام~~ را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی ~~با شرک دانسته~~ و ~~با اشاره به پیشینه تاریخی این مسجد، آن را~~ مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند.		برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران می‌داند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و دل به بیگانگان سپرده اند و دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زده اند نمیتوانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند و مسلمانان را در ستیز با شرك و الحاد رهبری کنند؛ از جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک سر استحباب ورود از باب بنی شیبه نیز روشن میشود زیرا آنگاه که بت هبل به دست علی (ع) از کعبه پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور پیامبر (ص) در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند و آنگاه وارد به وادی توحید شوند.

Heidar در ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۴

2026-05-19T12:24:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
			'''اسرار مسجدالحرام''' مجموعه‌ای از ویژگی‌ها، اقتضائات و کارکردهای مسجدالحرام است که حج‌گزار با توجه به آنها، تمرکز و استفاده بیشتری هنگام ورود به این مسجد خواهد داشت. {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی

	{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی
	\| عنوان = مسجد الحرام		\| عنوان = مسجد الحرام
	\| تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg		\| تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg
خط ۲۹:		خط ۲۷:
	== اسرار مسجد الحرام ==		== اسرار مسجد الحرام ==

			=== وادی پاکان و طاهران ===
			با توجه به آیات صریح قرآن که مشرکان و کفار را از نزدیک شدن به مسجد الحرام<ref>سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت در آبادسازی مسجدها منع کرده<ref>سوره توبه ، آیه 17 .</ref>، برخی مسجدالحرام را وادی پاکان و طاهران دانسته که برای ورود به آن طهارت ظاهری و باطنی نیاز است؛ زیرا در محیطی که نور توحید تابش دارد و موحدان در آن اجتماع می‌کنند، نباید تاریکی و ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref>
	=== بهانه ای برای وصال ===		=== بهانه ای برای وصال ===
	پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>		پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>

	=== ~~وادی پاکان و طاهران~~ ===		=== محل امن برای پناهندگان ===
	~~با توجه~~ به ~~آیات صریح قرآن~~ که ~~مشرکان~~ و ~~کفار~~ را ~~از نزدیک شدن~~ به ~~مسجد الحرام<ref>سوره توبه ، آیه 28~~ .~~</ref> و مشارکت در آبادسازی مسجدها منع کرده~~<ref>سوره ~~توبه~~ ، آیه 17 .</ref>، برخی ~~مسجدالحرام~~ را ~~وادی پاکان~~ و ~~طاهران دانسته~~ که ~~برای ورود به آن طهارت ظاهری~~ و ~~باطنی نیاز است؛ زیرا~~ در ~~محیطی~~ که ~~نور توحید تابش دارد~~ و ~~موحدان~~ در ~~آن اجتماع می‌کنند، نباید تاریکی~~ و ~~ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد~~.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص ~~162~~ .</ref>		بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]]، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت\|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی می‌داند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفته‌اند همان‌گونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>


			برخی محققان مسجدالحرام را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی با شرک دانسته و با اشاره به پیشینه تاریخی این مسجد، آن را مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند.

Heidar در ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۲

2026-05-19T11:12:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۲
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	=== بهانه ای برای وصال ===		=== بهانه ای برای وصال ===
	~~برخی~~ پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>		پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>


			=== وادی پاکان و طاهران ===
			با توجه به آیات صریح قرآن که مشرکان و کفار را از نزدیک شدن به مسجد الحرام<ref>سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت در آبادسازی مسجدها منع کرده<ref>سوره توبه ، آیه 17 .</ref>، برخی مسجدالحرام را وادی پاکان و طاهران دانسته که برای ورود به آن طهارت ظاهری و باطنی نیاز است؛ زیرا در محیطی که نور توحید تابش دارد و موحدان در آن اجتماع می‌کنند، نباید تاریکی و ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref>

Heidar: صفحه‌ای تازه حاوی « {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی | عنوان = مسجد الحرام | تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | بنيانگذار = | تأسیس = | کاربری = قبله مسلمانان، عبادت و انجام برخی اعمال حج و عمره | مکان = | نام‌های دیگر = | وقایع مرتبط = | تخریب = | ظ...» ایجاد کرد

2026-05-19T11:01:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی « {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی | عنوان = مسجد الحرام | تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | بنيانگذار = | تأسیس = | کاربری = قبله مسلمانان، عبادت و انجام برخی اعمال حج و عمره | مکان = | نام‌های دیگر = | وقایع مرتبط = | تخریب = | ظ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات بنای مذهبی
| عنوان = مسجد الحرام
| تصویر = مسجد الحرام ۲.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| بنيانگذار =
| تأسیس =
| کاربری = [[قبله]] مسلمانان، [[عبادت]] و انجام برخی اعمال [[حج]] و [[عمره]]
| مکان =
| نام‌های دیگر =
| وقایع مرتبط =
| تخریب =
| ظرفیت =
| وضعیت =
| مساحت =
| امکانات =
| شماره ثبت =
| معمار =
| سبک =
| بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]]
| وبگاه =
}}

== مسجدالحرام ==
{{اصلی|مسجدالحرام}}'''مسجدالحرام'''، شریف‌ترین مسجد بین [[اسلام|مسلمانان]] است که در [[عربستان]] و شهر [[مکه]] واقع است و [[کعبه]]، قبله مسلمانان در آن قرار دارد. عمل [[طواف]] یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد و دور کعبه انجام می‌شود. مسجد الحرام در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده که بیشترین آن در دوره [[بنی‌عباس|عباسیان]] و [[آل سعود]] بوده است.<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> این مسجد، شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref>

== اسرار مسجد الحرام ==

=== بهانه ای برای وصال ===
برخی پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>

[[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg|بندانگشتی|تصویری از آخرین توسعه‌های مسجد الحرام در دوره [[آل سعود]].]]
[[پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg|بندانگشتی|مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.<ref>«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.</ref>]]
[[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg|بندانگشتی|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] به‌کار رفته است.]]

== مقاله‌های مرتبط ==
{{ستون-شروع|۲}}
* [[حرم مکی]]
* [[آداب الحرمین]]
* [[زیارت‌نامه‌های مکه]]
* [[دعاهای مکه]]
* [[اقامت در مکه]]
* [[جارالله]]
{{پایان}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''الاحتجاج''': ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر، دار النعمان، ۱۳۸۶ق
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش.
* '''بحار الانوار''': المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
* '''بحرالعلوم''': السمرقندی (م.۳۷۵ق.)، به کوشش محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر.
* ‏'''تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)'''، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش.
* '''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م.۴۶۰ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش
* '''جامع احادیث الشیعه''': اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق
* '''جواهر الکلام''': النجفی (م.۱۲۶۶ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی
* '''الخرائج والجرائح''': الراوندی (م.۵۷۳ق.)، قم، مؤسسة الامام المهدی.
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
*'''قرب الاسناد''': الحمیری (درگذشت قرن3ق.)، قم، آل البیت:، 1413ق.
* '''الکشاف''': الزمخشری (م.۵۳۸ق.)، مصطفی البابی، ۱۳۸۵ق
* '''المبسوط''': السرخسی (م.۴۸۳ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.
* '''من لا يحضره الفقيه'''، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق.
* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م.۱۱۰۴ق.)، به کوشش ربانی شیرازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
{{پایان}}{{حج و عمره}}
[[رده:اسرار حج]]
[[رده:مکه]]
[[رده:مسجدالحرام]]