ام القری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Kamran: جایگزینی متن - 'http://phz.hajj.ir/422' به 'http://hzrc.ac.ir/post'

2021-04-13T13:42:10Z

جایگزینی متن - 'http://phz.hajj.ir/422' به 'http://hzrc.ac.ir/post'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۱۲
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	{{دانشنامه		{{دانشنامه
	\| آدرس = http://~~phz~~.~~hajj~~.ir/~~422~~/8169		\| آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/8169
	\| عنوان = ام القری		\| عنوان = ام القری
	\| نویسنده = علي احمدي ميرآقا		\| نویسنده = علي احمدي ميرآقا

5.121.251.21 در ‏۱ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۸:۳۷

2019-10-01T18:37:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg \|بندانگشتی\|شهر مکه]]		[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg \|بندانگشتی\|شهر مکه]]

	بنابر روایتی از [[امام صادق(ع)]] ام القری از نام‌های [[مکه]] است، امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز و قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. در وجه تسمیه ام القری نظراتی بیان شده است از جمله اینکه مکه بر دیگر شهرها برتری دارد، [[کعبه]] در این شهر قرار دارد و دیگران برای [[حج]] به این شهر می‌آیند، مکه قبله‌گاه دیگر شهرها است، کعبه اولین خانه‌ای بوده که [[خداوند]] بنا کرده، مکه اولین شهر مسکونی بوده است. همچنین ام القری نامی قرآنی است که در آیه 92 [[سوره انعام]] بیان شده و به صورت گسسته تعبیر ام القری در جاهای مختلف [[قرآن]] آمده است.		بنابر روایتی از [[امام صادق(ع)]] ام القری از نام‌های [[مکه]] است، امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز و قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است و در لغت ام القری به معنی مادر آبادی ها است . در وجه تسمیه ام القری نظراتی بیان شده است از جمله اینکه مکه بر دیگر شهرها برتری دارد، [[کعبه]] در این شهر قرار دارد و دیگران برای [[حج]] به این شهر می‌آیند، مکه قبله‌گاه دیگر شهرها است، کعبه اولین خانه‌ای بوده که [[خداوند]] بنا کرده، مکه اولین شهر مسکونی بوده است. همچنین ام القری نامی قرآنی است که در آیه 92 [[سوره انعام]] بیان شده و به صورت گسسته تعبیر ام القری در جاهای مختلف [[قرآن]] آمده است.

	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==
	امّ القری ترکیبی اضافی از «امّ» و «القری» و بر پایه روایتی از [[امام صادق(ع)]] از نام‌های مکه است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص77؛ نک: اخبار مکه، ج2، ص281؛ اعلام الساجد، ص79.</ref>آیات 92 [[یوره انعام\|انعام]] و 7 [[سوره شوری\|شوری]] شاهد این نام‌‌گذاری‌اند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486؛ تفسیر بغوی، ج4، ص120.</ref>امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز است.<ref>مفردات، ص85، «ام»؛ الصحاح، ج5، ص1863؛ مجمع البحرین، ج6، ص9، «امم». </ref>هرچه قوام‌بخش و مصدر و منبع امور دیگر باشد، امّ خوانده می‌شود و این معنا در ترکیب‌هایی مانند امّ‌الکتاب، امّ‌الراس و امّ‌القری لحاظ شده است.<ref>العین، ج8، ص426، «امم؛ معجم مقاییس اللغه، ج1، ص21-23، «ام»؛ تفسیر ثعلبی، ج3، ص9.</ref>قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. با توجه به جمع شدن مردم در یک منطقه، روستا یا شهر، به آن قریه گفته می‌شود.<ref>معجم مقاییس اللغه، ج5، ص78، «قری». </ref>		امّ القری ترکیبی اضافی از «امّ» و «القری» و بر پایه روایتی از [[امام صادق(ع)]] از نام‌های مکه است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص77؛ نک: اخبار مکه، ج2، ص281؛ اعلام الساجد، ص79.</ref>آیات 92 [[یوره انعام\|انعام]] و 7 [[سوره شوری\|شوری]] شاهد این نام‌‌گذاری‌اند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486؛ تفسیر بغوی، ج4، ص120.</ref>امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز است.<ref>مفردات، ص85، «ام»؛ الصحاح، ج5، ص1863؛ مجمع البحرین، ج6، ص9، «امم». </ref>هرچه قوام‌بخش و مصدر و منبع امور دیگر باشد، امّ خوانده می‌شود و این معنا در ترکیب‌هایی مانند امّ‌الکتاب، امّ‌الراس و امّ‌القری لحاظ شده است.<ref>العین، ج8، ص426، «امم؛ معجم مقاییس اللغه، ج1، ص21-23، «ام»؛ تفسیر ثعلبی، ج3، ص9.</ref>قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. با توجه به جمع شدن مردم در یک منطقه، روستا یا شهر، به آن قریه گفته می‌شود.<ref>معجم مقاییس اللغه، ج5، ص78، «قری». </ref>

Kamran: /* وجه تسمیه */

2018-04-15T09:40:33Z

وجه تسمیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۱۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	درباره تاریخ بسط زمین از کعبه یا مکه، مباحث جغرافیایی قابل طرح است و برخی دانشوران شیعه از جمله [[علامه مجلسی]] با تکیه بر این نکته، به توضیح و تبیین شکل‌گیری هفت زمین و گسترش آسمانِ هریک از این زمین‌ها پرداخته‌اند.<ref>بحار الانوار، ج54، ص29؛ نک: مسند الامام الرضا، ج2، ص483.</ref>		درباره تاریخ بسط زمین از کعبه یا مکه، مباحث جغرافیایی قابل طرح است و برخی دانشوران شیعه از جمله [[علامه مجلسی]] با تکیه بر این نکته، به توضیح و تبیین شکل‌گیری هفت زمین و گسترش آسمانِ هریک از این زمین‌ها پرداخته‌اند.<ref>بحار الانوار، ج54، ص29؛ نک: مسند الامام الرضا، ج2، ص483.</ref>

	درباره نام‌‌گذاری مکه به امّ القری، در [[تفسیر ثعلبی]] این تحلیل آمده که مکه منبع و مرکز دانش‌ها و نیکی‌ها است.<ref>تفسیر ثعلبی، ج1، ص127.</ref>[[ابن‌ عطیه‌ اندلسی]] (481-542ق.) مجموعه ‌این سخنان را تلخیص کرده و گفته است: نام‌‌گذاری مکه به‌ ام القری بدین دلیل است که خاستگاه دین و شریعت بوده یا زمین از آن‌جا گسترش یافته یا وسط زمین و نقطه مرکزی دیگر شهرها است و یا [[قبله]] همه سرزمین‌ها است.<ref>المحرر الوجیز، ج2، ص322.</ref>نیز آورده‌اند که این نام‌‌گذاری نشانه عنایت الهی به این [[حرم مقدس]] است؛ زیرا دعوت اسلامی و گسترش [[توحید]] از آن‌جا آغاز می‌شود.<ref>المیزان، ج7، ص279.</ref>		درباره نام‌‌گذاری مکه به امّ القری، در تفسیر ثعلبی این تحلیل آمده که مکه منبع و مرکز دانش‌ها و نیکی‌ها است.<ref>تفسیر ثعلبی، ج1، ص127.</ref> ابن‌ عطیه‌ اندلسی(481-542ق.) مجموعه ‌این سخنان را تلخیص کرده و گفته است: نام‌‌گذاری مکه به‌ ام القری بدین دلیل است که خاستگاه دین و شریعت بوده یا زمین از آن‌جا گسترش یافته یا وسط زمین و نقطه مرکزی دیگر شهرها است و یا [[قبله]] همه سرزمین‌ها است.<ref>المحرر الوجیز، ج2، ص322.</ref>نیز آورده‌اند که این نام‌‌گذاری نشانه عنایت الهی به این [[حرم مقدس]] است؛ زیرا دعوت اسلامی و گسترش [[توحید]] از آن‌جا آغاز می‌شود.<ref>المیزان، ج7، ص279.</ref>

	==تعبیر امّ ‌القری در قرآن==		==تعبیر امّ ‌القری در قرآن==

Kamran در ‏۱۵ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۳۸

2018-04-15T09:38:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg \|بندانگشتی\|شهر مکه]]		[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg \|بندانگشتی\|شهر مکه]]

	بنابر روایتی از [[امام صادق(ع)]] ام القری از نام‌های [[مکه]] است، امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز و قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. در وجه تسمیه ام القری نظراتی بیان شده است از جمله ~~آنان این است بعضی گفته‌اند زیرا~~ مکه بر دیگر شهرها برتری ~~دارد یا گفته شده~~ [[کعبه]] در این شهر قرار دارد و دیگران برای [[حج]] به این شهر ~~می‌آیند و یااینکه~~ مکه قبله‌گاه دیگر شهرها ~~است یا گفته شده~~ کعبه اولین خانه‌ای بوده که [[خداوند]] بنا ~~کرده و یا~~ مکه اولین شهر مسکونی بوده ~~لذا به این شهر ام القری گفته می‌شود~~. همچنین ام القری نامی قرآنی است که در آیه 92 [[سوره انعام]] بیان شده و به صورت گسسته تعبیر ام القری در جاهای مختلف [[قرآن]] آمده است.		بنابر روایتی از [[امام صادق(ع)]] ام القری از نام‌های [[مکه]] است، امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز و قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. در وجه تسمیه ام القری نظراتی بیان شده است از جمله اینکه مکه بر دیگر شهرها برتری دارد، [[کعبه]] در این شهر قرار دارد و دیگران برای [[حج]] به این شهر می‌آیند، مکه قبله‌گاه دیگر شهرها است، کعبه اولین خانه‌ای بوده که [[خداوند]] بنا کرده، مکه اولین شهر مسکونی بوده است. همچنین ام القری نامی قرآنی است که در آیه 92 [[سوره انعام]] بیان شده و به صورت گسسته تعبیر ام القری در جاهای مختلف [[قرآن]] آمده است.
	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==
	امّ القری ترکیبی اضافی از «امّ» و «القری» و بر پایه روایتی از [[امام صادق(ع)]] از نام‌های مکه است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص77؛ نک: اخبار مکه، ج2، ص281؛ اعلام الساجد، ص79.</ref>آیات 92 [[یوره انعام\|انعام]] و 7 [[سوره شوری\|شوری]] شاهد این نام‌‌گذاری‌اند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486؛ تفسیر بغوی، ج4، ص120.</ref>امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز است.<ref>مفردات، ص85، «ام»؛ الصحاح، ج5، ص1863؛ مجمع البحرین، ج6، ص9، «امم». </ref>هرچه قوام‌بخش و مصدر و منبع امور دیگر باشد، امّ خوانده می‌شود و این معنا در ترکیب‌هایی مانند امّ‌الکتاب، امّ‌الراس و امّ‌القری لحاظ شده است.<ref>العین، ج8، ص426، «امم؛ معجم مقاییس اللغه، ج1، ص21-23، «ام»؛ تفسیر ثعلبی، ج3، ص9.</ref>قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. با توجه به جمع شدن مردم در یک منطقه، روستا یا شهر، به آن قریه گفته می‌شود.<ref>معجم مقاییس اللغه، ج5، ص78، «قری». </ref>		امّ القری ترکیبی اضافی از «امّ» و «القری» و بر پایه روایتی از [[امام صادق(ع)]] از نام‌های مکه است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص77؛ نک: اخبار مکه، ج2، ص281؛ اعلام الساجد، ص79.</ref>آیات 92 [[یوره انعام\|انعام]] و 7 [[سوره شوری\|شوری]] شاهد این نام‌‌گذاری‌اند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486؛ تفسیر بغوی، ج4، ص120.</ref>امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز است.<ref>مفردات، ص85، «ام»؛ الصحاح، ج5، ص1863؛ مجمع البحرین، ج6، ص9، «امم». </ref>هرچه قوام‌بخش و مصدر و منبع امور دیگر باشد، امّ خوانده می‌شود و این معنا در ترکیب‌هایی مانند امّ‌الکتاب، امّ‌الراس و امّ‌القری لحاظ شده است.<ref>العین، ج8، ص426، «امم؛ معجم مقاییس اللغه، ج1، ص21-23، «ام»؛ تفسیر ثعلبی، ج3، ص9.</ref>قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. با توجه به جمع شدن مردم در یک منطقه، روستا یا شهر، به آن قریه گفته می‌شود.<ref>معجم مقاییس اللغه، ج5، ص78، «قری». </ref>
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	==وجه تسمیه==		==وجه تسمیه==
	در تفسیر این آیه و درباره وجه تسمیه مکه به‌ ام القری، سخنان گوناگون در میان است: از آن رو که مکه بر دیگر شهرها تقدم دارد<ref>التبیان، ج1، ص22.</ref>؛ [[کعبه]] در این شهر مقدس است و مردمان برای انجام [[حج]] و [[عمره]] به آن رو می‌آورند<ref>التفسیر الکبیر، ج3، ص38.</ref>؛ مکه قبله‌گاه دیگر سرزمین‌ها است<ref>تفسیر نسفی، ج1، ص334؛ غریب القرآن، ص489.</ref>و همین به مکه منزلت و عظمت داده و آن را بر دیگر ناحیه‌ها و شهرها برتری داده است.<ref>معانی القرآن، ج2، ص457؛ التبیان، ج4، ص201؛ مجمع البیان، ج4، ص110.</ref>نیز این احتمالات را به میان آورده‌اند: مکه نخستین ناحیه مسکونی جهان بوده<ref>مجمع البیان، ج4، ص110؛ التبیان، ج4، ص201؛ زاد المسیر، ج3، ص59.</ref>؛ [[خداوند]] زمین را از زیر مکه<ref>معانی القرآن، ج1، ص49؛ تفسیر ثعلبی، ج1، ص127؛ الاصفی، ج1، ص334.</ref>یا کعبه<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486.</ref>گسترش داده است (← [[دحوالارض\|دَحوالاَرض]])؛ کعبه نخستین خانه‌ای است که خداوند آن را آفرید.<ref>نور الثقلین، ج4، ص557.</ref>		در تفسیر این آیه و درباره وجه تسمیه مکه به‌ ام القری، سخنان گوناگون در میان است: از آن رو که مکه بر دیگر شهرها تقدم دارد<ref>التبیان، ج1، ص22.</ref>؛ [[کعبه]] در این شهر مقدس است و مردمان برای انجام [[حج]] و [[عمره]] به آن رو می‌آورند<ref>التفسیر الکبیر، ج3، ص38.</ref>؛ مکه قبله‌گاه دیگر سرزمین‌ها است<ref>تفسیر نسفی، ج1، ص334؛ غریب القرآن، ص489.</ref>و همین به مکه منزلت و عظمت داده و آن را بر دیگر ناحیه‌ها و شهرها برتری داده است.<ref>معانی القرآن، ج2، ص457؛ التبیان، ج4، ص201؛ مجمع البیان، ج4، ص110.</ref>نیز این احتمالات را به میان آورده‌اند: مکه نخستین ناحیه مسکونی جهان بوده<ref>مجمع البیان، ج4، ص110؛ التبیان، ج4، ص201؛ زاد المسیر، ج3، ص59.</ref>؛ [[خداوند]] زمین را از زیر مکه<ref>معانی القرآن، ج1، ص49؛ تفسیر ثعلبی، ج1، ص127؛ الاصفی، ج1، ص334.</ref>یا کعبه<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486.</ref>گسترش داده است (← [[دحوالارض\|دَحوالاَرض]])؛ کعبه نخستین خانه‌ای است که خداوند آن را آفرید.<ref>نور الثقلین، ج4، ص557.</ref>

	درباره تاریخ بسط زمین از کعبه یا مکه، مباحث جغرافیایی قابل طرح است و برخی دانشوران شیعه از جمله [[علامه مجلسی]] با تکیه بر این نکته، به توضیح و تبیین شکل‌گیری هفت زمین و گسترش آسمانِ هریک از این زمین‌ها پرداخته‌اند.<ref>بحار الانوار، ج54، ص29؛ نک: مسند الامام الرضا، ج2، ص483.</ref>		درباره تاریخ بسط زمین از کعبه یا مکه، مباحث جغرافیایی قابل طرح است و برخی دانشوران شیعه از جمله [[علامه مجلسی]] با تکیه بر این نکته، به توضیح و تبیین شکل‌گیری هفت زمین و گسترش آسمانِ هریک از این زمین‌ها پرداخته‌اند.<ref>بحار الانوار، ج54، ص29؛ نک: مسند الامام الرضا، ج2، ص483.</ref>

	درباره نام‌‌گذاری مکه به امّ القری، در [[تفسیر ثعلبی]] این تحلیل آمده که مکه منبع و مرکز دانش‌ها و نیکی‌ها است.<ref>تفسیر ثعلبی، ج1، ص127.</ref>[[ابن‌ عطیه‌ اندلسی]] (481-542ق.) مجموعه ‌این سخنان را تلخیص کرده و گفته است: نام‌‌گذاری مکه به‌ ام القری بدین دلیل است که خاستگاه دین و شریعت بوده یا زمین از آن‌جا گسترش یافته یا وسط زمین و نقطه مرکزی دیگر شهرها است و یا [[قبله]] همه سرزمین‌ها است.<ref>المحرر الوجیز، ج2، ص322.</ref>نیز آورده‌اند که این نام‌‌گذاری نشانه عنایت الهی به این [[حرم مقدس]] است؛ زیرا دعوت اسلامی و گسترش [[توحید]] از آن‌جا آغاز می‌شود.<ref>المیزان، ج7، ص279.</ref>		درباره نام‌‌گذاری مکه به امّ القری، در [[تفسیر ثعلبی]] این تحلیل آمده که مکه منبع و مرکز دانش‌ها و نیکی‌ها است.<ref>تفسیر ثعلبی، ج1، ص127.</ref>[[ابن‌ عطیه‌ اندلسی]] (481-542ق.) مجموعه ‌این سخنان را تلخیص کرده و گفته است: نام‌‌گذاری مکه به‌ ام القری بدین دلیل است که خاستگاه دین و شریعت بوده یا زمین از آن‌جا گسترش یافته یا وسط زمین و نقطه مرکزی دیگر شهرها است و یا [[قبله]] همه سرزمین‌ها است.<ref>المحرر الوجیز، ج2، ص322.</ref>نیز آورده‌اند که این نام‌‌گذاری نشانه عنایت الهی به این [[حرم مقدس]] است؛ زیرا دعوت اسلامی و گسترش [[توحید]] از آن‌جا آغاز می‌شود.<ref>المیزان، ج7، ص279.</ref>

	==تعبیر امّ ‌القری در قرآن==		==تعبیر امّ ‌القری در قرآن==

	در آیه‌ای دیگر از قرآن کریم، تعبیر امّ ‌القُری به صورت گسسته آمده است: ({{قلم رنگ\|سبز\|وَ ما کانَ رَبُّکَ مُهلِکَ القُری حَتَّی یَبعَثَ فی‏ اُمِّها رَسُولاً}}). (سوره قصص، آیه 59) این آیه درصدد بیان سنت الهی در نزول عذاب استیصالی است و به [[مشرکان مکه]] هشدار می‌دهد که با ارسال پیامبر در اُمّ القری (مکه) حجت بر آن‌ها تمام شده است.<ref>المیزان، ج16، ص62.</ref>در تفسیر آیه 157 [[سوره اعراف\|اعراف]]: ({{قلم رنگ\|سبز\|الَّذینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْاُمِّیَّ الَّذی یَجِدُونَهُ مَکتُوباً عِندَهُم... }}) آورده‌اند که امی خوانده شدن پیامبر اکرم(ص) به سبب نسبت ایشان به‌ ام القری<ref>معانی القرآن، ج3، ص89؛ تفسیر سمرقندی، ج1، ص569؛ تفسیر بغوی، ج2، ص205.</ref>یا ناخوانا و نانویسا<ref>نک: الامثل، ج5، ص244-245.</ref>بودن ایشان است.<ref>مفردات، ص87، «ام»؛ زاد المسیر، ج3، ص184؛ التفسیر الکبیر، ج8، ص109.</ref>نیز در آیه 20 [[سوره آل عمران\|آل عمران]]: ({{قلم رنگ\|سبز\|وَ قُل لِلَّذینَ اُوتُوا الکِتابَ وَ الاُمِّیِّینَ اَ اَسلَمتُم}}) اُمّیین منسوب به امّ القری و منظور از آن، مشرکان مکه است.<ref>تفسیر سمعانی، ج1، ص303-304.</ref>		در آیه‌ای دیگر از قرآن کریم، تعبیر امّ ‌القُری به صورت گسسته آمده است: ({{قلم رنگ\|سبز\|وَ ما کانَ رَبُّکَ مُهلِکَ القُری حَتَّی یَبعَثَ فی‏ اُمِّها رَسُولاً}}). (سوره قصص، آیه 59) این آیه درصدد بیان سنت الهی در نزول عذاب استیصالی است و به [[مشرکان مکه]] هشدار می‌دهد که با ارسال پیامبر در اُمّ القری (مکه) حجت بر آن‌ها تمام شده است.<ref>المیزان، ج16، ص62.</ref>

			در تفسیر آیه 157 [[سوره اعراف\|اعراف]]: ({{قلم رنگ\|سبز\|الَّذینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْاُمِّیَّ الَّذی یَجِدُونَهُ مَکتُوباً عِندَهُم... }}) آورده‌اند که امی خوانده شدن پیامبر اکرم(ص) به سبب نسبت ایشان به‌ ام القری<ref>معانی القرآن، ج3، ص89؛ تفسیر سمرقندی، ج1، ص569؛ تفسیر بغوی، ج2، ص205.</ref>یا ناخوانا و نانویسا<ref>نک: الامثل، ج5، ص244-245.</ref>بودن ایشان است.<ref>مفردات، ص87، «ام»؛ زاد المسیر، ج3، ص184؛ التفسیر الکبیر، ج8، ص109.</ref>نیز در آیه 20 [[سوره آل عمران\|آل عمران]]: ({{قلم رنگ\|سبز\|وَ قُل لِلَّذینَ اُوتُوا الکِتابَ وَ الاُمِّیِّینَ اَ اَسلَمتُم}}) اُمّیین منسوب به امّ القری و منظور از آن، مشرکان مکه است.<ref>تفسیر سمعانی، ج1، ص303-304.</ref>

	==پانویس==		==پانویس==
خط ۶۲:		خط ۶۶:
	{{پایان}}		{{پایان}}
	{{نام‌های مکه}}		{{نام‌های مکه}}
			{{تکمیل مقاله
			\| شناسه = شد
			\| جعبه اطلاعات = -
			\| عنوان‌بندی = شد
			\| ویرایش = شد
			\| لینک‌دهی = شد
			\| عکس = شد
			\| جعبه نقل قول =
			\| پیوند به بیرون =
			\| مطالعه بیشتر =
			\| پانویس و منابع = شد
			\| ناوبری = شد
			\| رده = شد
			\| تغییر مسیر = شد
			}}

	[[رده:نام‌های مکه]]		[[رده:نام‌های مکه]]
			[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

Z mohammad در ‏۴ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۰۳:۰۵

2018-04-04T03:05:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[۳]]\|سال=[[۱۳۹۷]]\|کاربر=Sajjadd }}~~

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~

	[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg \|بندانگشتی\|شهر مکه]]		[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg \|بندانگشتی\|شهر مکه]]

Sajjadd: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} شهر مکه بنابر روا...» ایجاد کرد

2018-03-23T21:34:41Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} بندانگشتی|شهر مکه بنابر روا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|ماه=[[فروردین]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=Sajjadd }}

[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]

[[پرونده:15821415621793133257910311161961917818995.jpg |بندانگشتی|شهر مکه]]

بنابر روایتی از [[امام صادق(ع)]] ام القری از نام‌های [[مکه]] است، امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز و قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. در وجه تسمیه ام القری نظراتی بیان شده است از جمله آنان این است بعضی گفته‌اند زیرا مکه بر دیگر شهرها برتری دارد یا گفته شده [[کعبه]] در این شهر قرار دارد و دیگران برای [[حج]] به این شهر می‌آیند و یااینکه مکه قبله‌گاه دیگر شهرها است یا گفته شده کعبه اولین خانه‌ای بوده که [[خداوند]] بنا کرده و یا مکه اولین شهر مسکونی بوده لذا به این شهر ام القری گفته می‌شود. همچنین ام القری نامی قرآنی است که در آیه 92 [[سوره انعام]] بیان شده و به صورت گسسته تعبیر ام القری در جاهای مختلف [[قرآن]] آمده است.
==واژه‌شناسی==
امّ القری ترکیبی اضافی از «امّ» و «القری» و بر پایه روایتی از [[امام صادق(ع)]] از نام‌های مکه است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص77؛ نک: اخبار مکه، ج2، ص281؛ اعلام الساجد، ص79.</ref>آیات 92 [[یوره انعام|انعام]] و 7 [[سوره شوری|شوری]] شاهد این نام‌‌گذاری‌اند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486؛ تفسیر بغوی، ج4، ص120.</ref>امّ به معنای مادر، بنیاد، اصل و اساس هرچیز است.<ref>مفردات، ص85، «ام»؛ الصحاح، ج5، ص1863؛ مجمع البحرین، ج6، ص9، «امم». </ref>هرچه قوام‌بخش و مصدر و منبع امور دیگر باشد، امّ خوانده می‌شود و این معنا در ترکیب‌هایی مانند امّ‌الکتاب، امّ‌الراس و امّ‌القری لحاظ شده است.<ref>العین، ج8، ص426، «امم؛ معجم مقاییس اللغه، ج1، ص21-23، «ام»؛ تفسیر ثعلبی، ج3، ص9.</ref>قُری جمع قَریه به معنای اجتماع است. با توجه به جمع شدن مردم در یک منطقه، روستا یا شهر، به آن قریه گفته می‌شود.<ref>معجم مقاییس اللغه، ج5، ص78، «قری». </ref>

==در منابع و ادبیات==
تعبیر «امّی» دو بار (سوره اعراف، آیه 157-158) و به صورت جمع «امّیین یا امّیون» چهار بار (سوره بقره، آیه 78؛ سوره آل‌عمران، آیه 20 و 75؛ سوره جمعه، آیه 2) در [[قرآن]] آمده و درباره [[پیامبر گرامی(ص)]] یا مردم [[مکه]] به‌کار رفته است. این تعبیر در یک احتمال به امّ القری اشاره دارد.<ref>معانی القرآن، ج1، ص374؛ تفسیر بغوی، ج2، ص205.</ref>به فرد منسوب به‌ ام القری، امّی گفته می‌شود.
در شعری منسوب به [[حضرت خدیجه(س)]] در مدح پیامبر گرامی(ص) این ترکیب به کار رفته است: نطق البعیر علی فضل احمد مخبرا/ هذا الذی شرفت به اُمّ القری.<ref>الغدیر، ج2، ص17.</ref>چنین برمی‌آید که تعبیر امّ القری در منابع و ادبیات پیش از روزگار [[بعثت]] به‌کار نرفته است.
این نکته از تحلیل جوادعلی در بحث از پیشینه نام‌های مکه به دست می‌آید. او در این بحث، برای برخی نام‌های مکه، تاریخی کهن‌تر یافته است؛ اما تصریح می‌کند که «ام القری» نامی قرآنی است.<ref>نک: المفصل، ج4، ص9-12.</ref>
در آیه 92 انعام: ({{قلم رنگ|سبز|... لِتُنذِرَ اُمّ القُری و مَن حَولَها}}) مفعول واژه ({{قلم رنگ|سبز|لِتُنذِرَ}}) (اهل) در تقدیر است؛ یعنی: برای این‌که مردمان‌ ام القری و دیگر شهرها را انذار کنی.<ref>مجمع البیان، ج4، ص110.</ref>آورده‌اند که مقصود از ({{قلم رنگ|سبز|مَن حَولَها}}) مردمان دیگر شهرها<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486؛ تفسیر بغوی، ج1، ص115؛ ج4، ص120.</ref>یا مردم [[طائف]]<ref>المیزان، ج7، ص304.</ref>بوده است.

==وجه تسمیه==
در تفسیر این آیه و درباره وجه تسمیه مکه به‌ ام القری، سخنان گوناگون در میان است: از آن رو که مکه بر دیگر شهرها تقدم دارد<ref>التبیان، ج1، ص22.</ref>؛ [[کعبه]] در این شهر مقدس است و مردمان برای انجام [[حج]] و [[عمره]] به آن رو می‌آورند<ref>التفسیر الکبیر، ج3، ص38.</ref>؛ مکه قبله‌گاه دیگر سرزمین‌ها است<ref>تفسیر نسفی، ج1، ص334؛ غریب القرآن، ص489.</ref>و همین به مکه منزلت و عظمت داده و آن را بر دیگر ناحیه‌ها و شهرها برتری داده است.<ref>معانی القرآن، ج2، ص457؛ التبیان، ج4، ص201؛ مجمع البیان، ج4، ص110.</ref>نیز این احتمالات را به میان آورده‌اند: مکه نخستین ناحیه مسکونی جهان بوده<ref>مجمع البیان، ج4، ص110؛ التبیان، ج4، ص201؛ زاد المسیر، ج3، ص59.</ref>؛ [[خداوند]] زمین را از زیر مکه<ref>معانی القرآن، ج1، ص49؛ تفسیر ثعلبی، ج1، ص127؛ الاصفی، ج1، ص334.</ref>یا کعبه<ref>تفسیر سمرقندی، ج1، ص486.</ref>گسترش داده است (← [[دحوالارض|دَحوالاَرض]])؛ کعبه نخستین خانه‌ای است که خداوند آن را آفرید.<ref>نور الثقلین، ج4، ص557.</ref>
درباره تاریخ بسط زمین از کعبه یا مکه، مباحث جغرافیایی قابل طرح است و برخی دانشوران شیعه از جمله [[علامه مجلسی]] با تکیه بر این نکته، به توضیح و تبیین شکل‌گیری هفت زمین و گسترش آسمانِ هریک از این زمین‌ها پرداخته‌اند.<ref>بحار الانوار، ج54، ص29؛ نک: مسند الامام الرضا، ج2، ص483.</ref>
درباره نام‌‌گذاری مکه به امّ القری، در [[تفسیر ثعلبی]] این تحلیل آمده که مکه منبع و مرکز دانش‌ها و نیکی‌ها است.<ref>تفسیر ثعلبی، ج1، ص127.</ref>[[ابن‌ عطیه‌ اندلسی]] (481-542ق.) مجموعه ‌این سخنان را تلخیص کرده و گفته است: نام‌‌گذاری مکه به‌ ام القری بدین دلیل است که خاستگاه دین و شریعت بوده یا زمین از آن‌جا گسترش یافته یا وسط زمین و نقطه مرکزی دیگر شهرها است و یا [[قبله]] همه سرزمین‌ها است.<ref>المحرر الوجیز، ج2، ص322.</ref>نیز آورده‌اند که این نام‌‌گذاری نشانه عنایت الهی به این [[حرم مقدس]] است؛ زیرا دعوت اسلامی و گسترش [[توحید]] از آن‌جا آغاز می‌شود.<ref>المیزان، ج7، ص279.</ref>

==تعبیر امّ ‌القری در قرآن==

در آیه‌ای دیگر از قرآن کریم، تعبیر امّ ‌القُری به صورت گسسته آمده است: ({{قلم رنگ|سبز|وَ ما کانَ رَبُّکَ مُهلِکَ القُری حَتَّی یَبعَثَ فی‏ اُمِّها رَسُولاً}}). (سوره قصص، آیه 59) این آیه درصدد بیان سنت الهی در نزول عذاب استیصالی است و به [[مشرکان مکه]] هشدار می‌دهد که با ارسال پیامبر در اُمّ القری (مکه) حجت بر آن‌ها تمام شده است.<ref>المیزان، ج16، ص62.</ref>در تفسیر آیه 157 [[سوره اعراف|اعراف]]: ({{قلم رنگ|سبز|الَّذینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْاُمِّیَّ الَّذی یَجِدُونَهُ مَکتُوباً عِندَهُم... }}) آورده‌اند که امی خوانده شدن پیامبر اکرم(ص) به سبب نسبت ایشان به‌ ام القری<ref>معانی القرآن، ج3، ص89؛ تفسیر سمرقندی، ج1، ص569؛ تفسیر بغوی، ج2، ص205.</ref>یا ناخوانا و نانویسا<ref>نک: الامثل، ج5، ص244-245.</ref>بودن ایشان است.<ref>مفردات، ص87، «ام»؛ زاد المسیر، ج3، ص184؛ التفسیر الکبیر، ج8، ص109.</ref>نیز در آیه 20 [[سوره آل عمران|آل عمران]]: ({{قلم رنگ|سبز|وَ قُل لِلَّذینَ اُوتُوا الکِتابَ وَ الاُمِّیِّینَ اَ اَسلَمتُم}}) اُمّیین منسوب به امّ القری و منظور از آن، مشرکان مکه است.<ref>تفسیر سمعانی، ج1، ص303-304.</ref>

==پانویس==

{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
{{دانشنامه
| آدرس = http://phz.hajj.ir/422/8169
| عنوان = ام القری
| نویسنده = علي احمدي ميرآقا
}}

*'''اخبار مکه''': الفاکهی (م. 279ق.)، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1414ق؛
*'''الاصفی''': الفیض الکاشانی (م. 1091ق.)، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1418ق؛
*'''اعلام الساجد باحکام المساجد''': الزرکشی (م. 794ق.)، به کوشش المراغی، قاهره، 1384ق؛
*'''الامثل''': مکارم الشیرازی، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب (علیه‌السّلام)، 1421ق؛
*'''بحار الانوار''': المجلسی (م. 1110ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق؛
*'''التبیان''': الطوسی (م. 460ق.)، به کوشش العاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛
*'''التفسیر الکبیر''': الفخر الرازی (م. 606ق.)، قم، دفتر تبلیغات، 1413ق؛
*'''تفسیر بغوی (معالم التنزیل)''': البغوی (م. 510ق.)، به کوشش خالد عبدالرحمن، بیروت، دار المعرفه؛
*'''تفسیر ثعلبی (الکشف و البیان)''': الثعلبی (م. 427ق.)، به کوشش ابن عاشور، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1422ق؛
*'''تفسیر سمرقندی (بحر العلوم)''': السمرقندی (م. 375ق.)، به کوشش محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر؛
*'''تفسیر سمعانی (تفسیر القرآن)''': منصور السمعانی (م. 489ق.)، به کوشش غنیم و یاسر، ریاض، دار الوطن، 1418ق؛
*'''تفسیر نسفی (مدارک التنزیل)''': النسفی (م. 701ق.)؛
*'''زاد المسیر''': ابن جوزی (م. 597ق.)، به کوشش محمد عبدالرحمن، بیروت، دار الفکر، 1407ق؛
*'''الصحاح''': الجوهری (م. 393ق.)، به کوشش العطار، بیروت، دار العلم للملایین، 1407ق؛
*'''العین''': خلیل (م. 175ق.)، به کوشش مخزومی و السامرائی، دار الهجره، 1409ق؛
*'''الغدیر''': الامینی (م. 1390ق.)، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1366ش؛
*'''غریب القرآن الکریم''': الطریحی (م. 1085ق.)، به کوشش محمد کاظم، قم، زاهدی؛
*'''مجمع البحرین''': الطریحی (م. 1085ق.)، به کوشش الحسینی، بیروت، الوفاء، 1403ق؛
*'''مجمع البیان''': الطبرسی (م. 548ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، اعلمی، 1415ق؛
*'''المحرر الوجیز''': ابن عطیة الاندلسی (م. 546ق.)، به کوشش عبدالسلام، لبنان، دار الکتب العلمیه، 1413ق؛
*'''مسند الامام الرضا (علیه‌السّلام)''': عزیز الله‏ عطاردی، المؤتمر العالمی للامام الرضا (علیه‌السّلام)، 1406ق؛
*'''معانی القرآن''': النحاس (م. 338ق.)، به کوشش الصابونی، عربستان، جامعة‌ام القری، 1409ق؛
*'''معجم مقاییس اللغه''': ابن فارس (م. 395ق.)، به کوشش عبدالسلام، قم، دفتر تبلیغات، 1404ق؛
*'''مفردات''': الراغب (م. 425ق.)، به کوشش صفوان داودی، دمشق، دار القلم، 1412ق؛
*'''المفصل''': جواد علی، بیروت، دار العلم للملایین، 1980م؛
*'''المیزان''': الطباطبائی (م. 1402ق.)، بیروت، اعلمی، 1393ق؛
*'''نور الثقلین''': العروسی الحویزی (م. 1112ق.)، به کوشش رسولی محلاتی، اسماعیلیان، 1373ش.

{{پایان}}
{{نام‌های مکه}}

[[رده:نام‌های مکه]]