https://wikihaj.com/history/%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87?feed=atom 2026-08-09T20:55:30Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87&diff=15313&oldid=prev 2019-03-05T18:42:14Z

<p>حذف از <a href="/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D8%B3%D8%AA_%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4" title="رده:مقاله‌های در دست ویرایش">رده:مقاله‌های در دست ویرایش</a> <a href="https://wikihaj.com/view/%D9%88%D9%BE:%D8%B1%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%87" class="extiw" title="fa:وپ:رده انبوه">رده‌انبوه</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l80">خط ۸۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درب‌های مسجدالحرام}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درب‌های مسجدالحرام}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td></tr> </table>

Hasaninasab https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87&diff=7221&oldid=prev 2018-07-31T09:17:49Z

<p>removed <a href="/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85" title="رده:مسجدالحرام">Category:مسجدالحرام</a> using <a href="/edit/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat?redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l82">خط ۸۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مسجدالحرام]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Kamran https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87&diff=6707&oldid=prev 2018-06-10T12:22:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ورودی غربی تا سده هشتم ق. همچنان بسته ماند تا آن‌گاه که در پی ساخت مدرسه زمامیه به سال 797ق. به دست امیر زین‌الدین مقبل رومی&lt;ref&gt;تحفة الاحباب، ص67.&lt;/ref&gt;از امیران سلطان برقوق مملوکی (حک: 784-801ق.) بار دیگر با یک ورودی و یک لنگه درِ کوچک، بازگشایی شد و با 9 پله، تنها به عنوان باب ورودی مدرسه به مسجد، بهره‌برداری گشت.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130؛ مرآة الحرمین، ج1، ص234؛ تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص133-134.&lt;/ref&gt;از این‌رو، در منابع از آن با نام [[باب الزمامیه]] یاد شده است.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130.&lt;/ref&gt;این باب به سال 1368ق. در دوران حکومت [[ملک عبدالعزیز سعودی]] (حک: 1319-1373ق.) از میان رفت.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص134.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ورودی غربی تا سده هشتم ق. همچنان بسته ماند تا آن‌گاه که در پی ساخت مدرسه زمامیه به سال 797ق. به دست امیر زین‌الدین مقبل رومی&lt;ref&gt;تحفة الاحباب، ص67.&lt;/ref&gt;از امیران سلطان برقوق مملوکی (حک: 784-801ق.) بار دیگر با یک ورودی و یک لنگه درِ کوچک، بازگشایی شد و با 9 پله، تنها به عنوان باب ورودی مدرسه به مسجد، بهره‌برداری گشت.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130؛ مرآة الحرمین، ج1، ص234؛ تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص133-134.&lt;/ref&gt;از این‌رو، در منابع از آن با نام [[باب الزمامیه]] یاد شده است.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130.&lt;/ref&gt;این باب به سال 1368ق. در دوران حکومت [[ملک عبدالعزیز سعودی]] (حک: 1319-1373ق.) از میان رفت.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص134.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام های </del>دیگر باب==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام‌های </ins>دیگر باب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از ورودی شرقی باب دار العجله در دوره‌های بعد با نام‌های دیگر یاد شده است؛ از جمله: باب دار الصحابه در سده 9ق.&lt;ref&gt;شفاء الغرام، ج1، ص301.&lt;/ref&gt;؛ و باب الباسطیه در سده 11ق. به سبب همسایگی با مدرسه باسطیه که به سال 836ق. در حکومت برسبای مملوکی (حک: 825-841ق.) به فرمان [[عبدالباسط بن خلیل دمشقی]] ساخته شد.&lt;ref&gt;مفرحة الانام، ص89؛ الارج المسکی، ص182.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از ورودی شرقی باب دار العجله در دوره‌های بعد با نام‌های دیگر یاد شده است؛ از جمله: باب دار الصحابه در سده 9ق.&lt;ref&gt;شفاء الغرام، ج1، ص301.&lt;/ref&gt;؛ و باب الباسطیه در سده 11ق. به سبب همسایگی با مدرسه باسطیه که به سال 836ق. در حکومت برسبای مملوکی (حک: 825-841ق.) به فرمان [[عبدالباسط بن خلیل دمشقی]] ساخته شد.&lt;ref&gt;مفرحة الانام، ص89؛ الارج المسکی، ص182.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l81">خط ۸۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مسجدالحرام]]</ins></div></td></tr> </table>

M-mohammad https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87&diff=6401&oldid=prev 2018-05-23T07:16:23Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{در دست ویرایش|ماه=[[اردیبهشت]]|روز=[[۳۱]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=M-mohammad  }}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;باب دارالعَجَله&#039;&#039;&#039;: از درهای ضلع شمالی [[مسجدالحرام]] می‌باشد. این باب به علت قرار گرفتن در برابر [[دار العجله]]، به این نام مشهور شد. دار العجله از نخستین خانه‌های ساخته شده در [[مکه]] و متعلق به [[بنی‌سهم]] از تیره‌های [[قریش]] بود که [[عبدالله بن زبیر]] آن را در دوره حکومتش بر مکه خرید. برای این در نام‌های دیگری چون، باب دار الصحابه، باب الباسطیه، یاد شده است. این باب چندین بار بر اثر سیل و خرابی بازسازی شد که عمده‌ترین بازسازی باب که گویا واپسین بازسازی آن بوده، به سال ۹۸۴ق. در حکومت [[سلطان مراد سوم عثمانی]] انجام شد. این باب در ۱۳۸۱ق. ضمن گسترش اول دوره سعودی در حکومت [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] از میان رفت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;باب دارالعَجَله&#039;&#039;&#039;: از درهای ضلع شمالی [[مسجدالحرام]] می‌باشد. این باب به علت قرار گرفتن در برابر [[دار العجله]]، به این نام مشهور شد. دار العجله از نخستین خانه‌های ساخته شده در [[مکه]] و متعلق به [[بنی‌سهم]] از تیره‌های [[قریش]] بود که [[عبدالله بن زبیر]] آن را در دوره حکومتش بر مکه خرید. برای این در نام‌های دیگری چون، باب دار الصحابه، باب الباسطیه، یاد شده است. این باب چندین بار بر اثر سیل و خرابی بازسازی شد که عمده‌ترین بازسازی باب که گویا واپسین بازسازی آن بوده، به سال ۹۸۴ق. در حکومت [[سلطان مراد سوم عثمانی]] انجام شد. این باب در ۱۳۸۱ق. ضمن گسترش اول دوره سعودی در حکومت [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] از میان رفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

M-mohammad https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87&diff=6363&oldid=prev 2018-05-21T10:00:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{در دست ویرایش|ماه=[[اردیبهشت]]|روز=[[۳۱]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=M-mohammad  }}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{در دست ویرایش|ماه=[[اردیبهشت]]|روز=[[۳۱]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=M-mohammad  }}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''باب دارالعَجَله''': از درهای ضلع شمالی [[مسجدالحرام]] می‌باشد. این باب به علت قرار گرفتن در برابر [[دار العجله]]، به این نام مشهور شد. دار العجله از نخستین خانه‌های ساخته شده در [[مکه]] و متعلق به [[بنی‌سهم]] از تیره‌های [[قریش]] بود که [[عبدالله بن زبیر]] آن را در دوره حکومتش بر مکه خرید. برای این در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام های </del>دیگری چون، باب دار الصحابه، باب الباسطیه، یاد شده است. این باب چندین بار بر اثر سیل و خرابی بازسازی شد که عمده‌ترین بازسازی باب که گویا واپسین بازسازی آن بوده، به سال ۹۸۴ق. در حکومت [[سلطان مراد سوم عثمانی]] انجام شد. این باب در ۱۳۸۱ق. ضمن گسترش اول دوره سعودی در حکومت [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] از میان رفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''باب دارالعَجَله''': از درهای ضلع شمالی [[مسجدالحرام]] می‌باشد. این باب به علت قرار گرفتن در برابر [[دار العجله]]، به این نام مشهور شد. دار العجله از نخستین خانه‌های ساخته شده در [[مکه]] و متعلق به [[بنی‌سهم]] از تیره‌های [[قریش]] بود که [[عبدالله بن زبیر]] آن را در دوره حکومتش بر مکه خرید. برای این در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام‌های </ins>دیگری چون، باب دار الصحابه، باب الباسطیه، یاد شده است. این باب چندین بار بر اثر سیل و خرابی بازسازی شد که عمده‌ترین بازسازی باب که گویا واپسین بازسازی آن بوده، به سال ۹۸۴ق. در حکومت [[سلطان مراد سوم عثمانی]] انجام شد. این باب در ۱۳۸۱ق. ضمن گسترش اول دوره سعودی در حکومت [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] از میان رفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی اجمالی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی اجمالی==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l83">خط ۸۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درب‌های مسجدالحرام}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درب‌های مسجدالحرام}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div></td></tr> </table>

M-mohammad https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%84%D9%87&diff=6359&oldid=prev 2018-05-21T09:58:26Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} &#039;&#039;&#039;باب دارالعَجَله&#039;&#039;&#039;: از درهای ضلع شمالی <a href="/view/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85" class="mw-redirect" title="مسجدالحرام">مسجدالحرام</a> می‌باشد. ای...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{در دست ویرایش|ماه=[[اردیبهشت]]|روز=[[۳۱]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=M-mohammad }}<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]<br /> &#039;&#039;&#039;باب دارالعَجَله&#039;&#039;&#039;: از درهای ضلع شمالی [[مسجدالحرام]] می‌باشد. این باب به علت قرار گرفتن در برابر [[دار العجله]]، به این نام مشهور شد. دار العجله از نخستین خانه‌های ساخته شده در [[مکه]] و متعلق به [[بنی‌سهم]] از تیره‌های [[قریش]] بود که [[عبدالله بن زبیر]] آن را در دوره حکومتش بر مکه خرید. برای این در نام های دیگری چون، باب دار الصحابه، باب الباسطیه، یاد شده است. این باب چندین بار بر اثر سیل و خرابی بازسازی شد که عمده‌ترین بازسازی باب که گویا واپسین بازسازی آن بوده، به سال ۹۸۴ق. در حکومت [[سلطان مراد سوم عثمانی]] انجام شد. این باب در ۱۳۸۱ق. ضمن گسترش اول دوره سعودی در حکومت [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] از میان رفت.<br /> <br /> ==معرفی اجمالی==<br /> <br /> باب دارالعجله از درهای شمالی مسجد بود&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص93؛ اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص197؛ الاعلاق النفیسه، ص52-53.&lt;/ref&gt;که به سبب قرار گرفتن در برابر ‌[[دار العجله]]، بدین‌نام مشهور گشت.&lt;ref&gt;الجامع اللطیف، ص193؛ مرآة الحرمین، ج1، ص234؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130.&lt;/ref&gt;این نام، نخست بر ورودی دوم و سوم از ورودی‌های این ضلع مسجد اطلاق می‌شد. در پی گسترش ‌دار العجله و پیوستن آن به مسجد به عنوان سکونت‌گاه [[مهدی عباسی]] (حک: 158-169ق.) به دست [[یقطین بن موسی]]، کارگزار گسترش مسجدالحرام در دوران مهدی، به سال160ق. ورودی غربی بسته شد و بر ورودی شرقی دری ساختند که تنها برای ورود و خروج ساکنان ‌دار العجله به مسجد استفاده می‌شد و باب عمومی مسجد به شمار نمی‌آمد.&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص77؛ اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص169؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص379.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==دار العجله==<br /> <br /> دار العجله از نخستین خانه‌های ساخته شده در [[مکه]] و متعلق به [[بنی‌سهم]] از تیره‌های [[قریش]] بود&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص264؛ فتوح البلدان، ص60؛ معجم البلدان، ج2، ص422.&lt;/ref&gt;که [[عبدالله بن زبیر]] (حک: 63-73ق.) آن را در دوره حکومتش بر مکه خرید.&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص252؛ اخبار مکه، فاکهی، ج3، ص309؛ العقد الثمین، ج1، ص29.&lt;/ref&gt;برخی سبب نام‌گذاری آن به ‌دار العجله را شتاب ابن‌زبیر در هنگام ساخت آن دانسته‌اند.&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص252؛ العقد الثمین، ج1، ص29.&lt;/ref&gt;چندین ‌گزارش‌ از بازسازی این خانه به فرمان خلفای عباسی&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص77؛ اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص69.&lt;/ref&gt;و سکونت آنان در این خانه هنگام سفر به مکه حکایت دارد.&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص77؛ اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص206؛ اتحاف الوری، ج2، ص235.&lt;/ref&gt;[[ازرقی]] از ساخت دو در برای این خانه در دوره [[منصور عباسی]] (حک: 136-158ق.) &lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص77.&lt;/ref&gt;گزارش داده است. برخی با برداشت نادرست از این ‌گزارش، از ساخت دو در برای مسجد با نام باب دار العجله سخن رانده‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص27؛ موسوعة مکة المکرمه، ج4، ص287.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==باب الزمانیه==<br /> <br /> ورودی غربی تا سده هشتم ق. همچنان بسته ماند تا آن‌گاه که در پی ساخت مدرسه زمامیه به سال 797ق. به دست امیر زین‌الدین مقبل رومی&lt;ref&gt;تحفة الاحباب، ص67.&lt;/ref&gt;از امیران سلطان برقوق مملوکی (حک: 784-801ق.) بار دیگر با یک ورودی و یک لنگه درِ کوچک، بازگشایی شد و با 9 پله، تنها به عنوان باب ورودی مدرسه به مسجد، بهره‌برداری گشت.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130؛ مرآة الحرمین، ج1، ص234؛ تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص133-134.&lt;/ref&gt;از این‌رو، در منابع از آن با نام [[باب الزمامیه]] یاد شده است.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130.&lt;/ref&gt;این باب به سال 1368ق. در دوران حکومت [[ملک عبدالعزیز سعودی]] (حک: 1319-1373ق.) از میان رفت.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص134.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نام های دیگر باب==<br /> <br /> از ورودی شرقی باب دار العجله در دوره‌های بعد با نام‌های دیگر یاد شده است؛ از جمله: باب دار الصحابه در سده 9ق.&lt;ref&gt;شفاء الغرام، ج1، ص301.&lt;/ref&gt;؛ و باب الباسطیه در سده 11ق. به سبب همسایگی با مدرسه باسطیه که به سال 836ق. در حکومت برسبای مملوکی (حک: 825-841ق.) به فرمان [[عبدالباسط بن خلیل دمشقی]] ساخته شد.&lt;ref&gt;مفرحة الانام، ص89؛ الارج المسکی، ص182.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در سیل جمادی‌الاولی سال 802ق. دو ستون از ستون‌های برابر این در فروریخت.&lt;ref&gt;اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص315؛ تحصیل المرام، ج1، ص357.&lt;/ref&gt;چند ماه بعد در شوال همین سال، مسجد از سمت غرب دچار آتش‌سوزی شد که تا ضلع شمالی مسجد و نزدیک باب دار العجله را فراگرفت. بقایای ستون‌های ویران شده باب، مانع گسترش بیشتر آتش و آسیب رسیدن به باب شد.&lt;ref&gt;اتحاف الوری، ج3، ص420؛ التاریخ القویم، ج5، ص38؛ تحصیل المرام، ج1، ص357.&lt;/ref&gt;به سال‌های 803-804ق. مسجد و ستون‌های باب به دست امیر بیسق ظاهری، امیرالحاج [[مصر]] در حکومت [[فرج بن برقوق مملوکی]] (حک: 801-808ق.) تعمیر و بازسازی شد.&lt;ref&gt;الزهور المقتطفه، ص137.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این ورودی از باب دار العجله به سال 826ق. به دست امیر مقبل قدیدی، امیر مکه در حکومت برسبای مملوکی (حک: 825-841ق.) &lt;ref&gt;اتحاف الوری، ج3، ص600؛ تحصیل المرام، ج1، ص362.&lt;/ref&gt;بازسازی گشت. سپس برای جلوگیری از ورود سیل به مسجد، بلندای آن از سطح زمین افزایش یافت و پله‌هایی برای آن ساختند.&lt;ref&gt;التاریخ القویم، ج5، ص74.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==بازسازی دارالعجله==<br /> <br /> عمده‌ترین بازسازی باب که گویا واپسین بازسازی آن بوده، به سال 984ق.&lt;ref&gt;موسوعة مرآة الحرمین، ج2، ص754.&lt;/ref&gt;در حکومت سلطان مراد سوم عثمانی (حک: 982-1003ق.) انجام شد. در این بازسازی، باب دار العجله با یک ورودی و دو لنگه درچوبی به وسعت سه متر با هفت کنگره و نُه پله&lt;ref&gt;تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجد الحرام، ص136؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130-131.&lt;/ref&gt;یا 12 پله&lt;ref&gt;مرآة الحرمین، ج1، ص234.&lt;/ref&gt;ساخته شد. بر بالای این در، با خط ثلث عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» و آیه80 [[سوره اسراء]]: {{قلم رنگ|سبز|وَ قُلْ رَبِّ اَدْخِلْنی‏ مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ اَخْرِجْنی‏ مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لی‏ مِنْ لَدُنْکَ سُلْطاناً نَصیراً}} نوشته شد.&lt;ref&gt;تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص130-131.&lt;/ref&gt;این باب در 1381ق. ضمن گسترش اول دوره سعودی در حکومت [[ملک سعود بن عبدالعزیز]] (حک: 1373-1384ق.) از میان رفت.&lt;ref&gt;موسوعة مکة المکرمه، ج4، ص287.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> ==منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> {{دانشنامه<br /> | آدرس = http://phz.hajj.ir/422/7990<br /> | عنوان = باب دارالعجله<br /> | نویسنده = سیدمجتبی حسینی- سیدعلی آقایی<br /> }}<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;اتحاف الوری&#039;&#039;&#039;: عمر بن محمد بن فهد (م. 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعة‌ام القری، 1408ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;اخبار مکه&#039;&#039;&#039;: الازرقی (م. 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;اخبار مکه&#039;&#039;&#039;: الفاکهی (م. 279ق.)، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1414ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;الارج المسکی فی تاریخ المکی&#039;&#039;&#039;: علی عبدالقادر الطبری (م. 1070ق.)، به کوشش الجمال، مکه، المکتبة التجاریه، 1416ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;الاعلاق النفیسه&#039;&#039;&#039;: ابن رسته (م. قرن3ق.)، بیروت، دار صادر، 1892م؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;تاریخ عمارة المسجدالحرام&#039;&#039;&#039;: حسین بن عبدالله باسلامه، جده، تهامه، 1400ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;تاریخ عمارة و اسماء ابواب المسجدالحرام&#039;&#039;&#039;: طه عبدالقادر، مکه، جامعة‌ام القری؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;التاریخ القویم&#039;&#039;&#039;: محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;تحصیل المرام&#039;&#039;&#039;: محمد بن احمد الصباغ (م. 1321ق.)، به کوشش ابن دهیش، 1424ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;تحفة الاحباب و بغیة الطلاب&#039;&#039;&#039;: علی السخاوی (م. 643ق.)، قاهره، مکتبة الکلیات الازهریه، 1406ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;الجامع اللطیف&#039;&#039;&#039;: محمد ابن ظهیره (م. 986ق.)، به کوشش علی عمر، قاهره، مکتبة الثقافة الدینیه، 1423ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;رحلة ابن بطوطه&#039;&#039;&#039;: ابن‏ بطوطه (م. 779ق.)، به کوشش التازی، رباط، المملکة المغربیه، 1417ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;الزهور المقتطفه&#039;&#039;&#039;: محمد الفاسی (م. 832ق.)، به کوشش علی عمر، مکتبة الثقافة الدینیه، 1422ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;شفاء الغرام&#039;&#039;&#039;: محمد الفاسی (م. 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین&#039;&#039;&#039;: محمد الفاسی (م. 832ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;فتوح البلدان&#039;&#039;&#039;: البلاذری (م. 279ق.)، بیروت، دار الهلال، 1988م؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;مرآة الحرمین&#039;&#039;&#039;: ابراهیم رفعت پاشا (م. 1353ق.)، قم، المطبعة العلمیه، 1344ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;معجم البلدان&#039;&#039;&#039;: یاقوت الحموی (م. 626ق.)، بیروت، دار صادر، 1995م؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;مفرحة الانام فی تاسیس بیت ‌الله الحرام&#039;&#039;&#039;: زین العابدین الحسینی الکاشانی (م. قرن11ق.)، به کوشش عبودی، تهران، مشعر، 1424ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;موسوعة مرآة الحرمین الشریفین&#039;&#039;&#039;: ایوب صبری پاشا (م. 1290ق.)، قاهره، دار الآفاق العربیه، 1424ق؛<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;موسوعة مکة المکرمة و المدینة المنوره&#039;&#039;&#039;: احمد زکی یمانی، مصر، مؤسسة الفرقان، 1429ق.<br /> <br /> {{پایان}}<br /> {{درب‌های مسجدالحرام}}<br /> <br /> [[رده:تاریخ]]<br /> [[رده:درب‌های مسجدالحرام]]</div>

M-mohammad