بسمله - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Engineer در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۱۶

2019-05-20T10:16:12Z

Hasaninasab: حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

2019-03-05T18:43:34Z

حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۱۳
خط ۷۳۳:		خط ۷۳۳:
	{{واژگان قرآنی}}		{{واژگان قرآنی}}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	[[رده:واژگان قرآنی]]		[[رده:واژگان قرآنی]]
	[[رده:واژه شناسی]]		[[رده:واژه شناسی]]

Kamran: /* جزء قرآن یا فاتحه بودن بسمله */

2018-08-20T11:37:47Z

جزء قرآن یا فاتحه بودن بسمله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۰۷
خط ۱۸۰:		خط ۱۸۰:
	مفسران، فقیهان و قاریان در این مساله اختلاف دارند که بسمله در آغاز سوره‌ها جزء [[قرآن]] هست یا نیست. پیروان دیدگاه نخست نیز جزء قرآن بودن را به‌گونه یکسان نمی‌پذیرند.		مفسران، فقیهان و قاریان در این مساله اختلاف دارند که بسمله در آغاز سوره‌ها جزء [[قرآن]] هست یا نیست. پیروان دیدگاه نخست نیز جزء قرآن بودن را به‌گونه یکسان نمی‌پذیرند.

	[[آلوسی]] مجموع این سخنان را در ده رده دسته‌بندی می‌کند.<ref>نک: روح المعانی، ج1، ص41.</ref> این اختلاف به تفاوت‌هایی میان قاریان و فقیهان در قرائت آن، خواه در [[نماز]] و خواه غیر آن، انجامیده است. به برخی [[صحابه]] مانند [[امام علی(ع)]] (40ق.)، [[ابوهریره]] (درگذشت 57/58ق.)، [[ابن عباس]] (درگذشت 68ق.)، [[ابن زبیر]] (درگذشت 73ق.)، [[ابن عمر]] (درگذشت 74ق.)		[[آلوسی]] مجموع این سخنان را در ده رده دسته‌بندی می‌کند.<ref>نک: روح المعانی، ج1، ص41.</ref> این اختلاف به تفاوت‌هایی میان قاریان و فقیهان در قرائت آن، خواه در [[نماز]] و خواه غیر آن، انجامیده است. به برخی [[صحابه]] مانند [[امام علی(ع)]] (40ق.)، [[ابوهریره]] (درگذشت 57/58ق.)، [[ابن عباس]] (درگذشت 68ق.)، [[ابن زبیر]] (درگذشت 73ق.)، [[ابن عمر]] (درگذشت 74ق.)و تابعانی همچون [[سعید بن جبیر]] (درگذشت 95ق.)، [[طاووس]] (درگذشت 106ق.)، [[مکحول]] (درگذشت 112/113ق.)، [[عطاء]] (درگذشت 115ق.) و [[زهری]] (درگذشت 124ق.) و دانشورانی مانند [[عبدالله بن مبارک]] (درگذشت 181ق.)، [[قاسم بن سلام\|ابوعبید قاسم بن سلّام]] (درگذشت 223/224ق.)، [[اسحق بن راهویه]] (درگذشت 230 تا 239ق.) نسبت داده‌اند که بسمله را آیه‌ای از هر سوره می‌دانند.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج1، ص31.</ref>

	و تابعانی همچون [[سعید بن جبیر]] (درگذشت 95ق.)، [[طاووس]] (درگذشت 106ق.)، [[مکحول]] (درگذشت 112/113ق.)، [[عطاء]] (درگذشت 115ق.) و [[زهری]] (درگذشت 124ق.)

	و دانشورانی مانند [[عبدالله بن مبارک]] (درگذشت 181ق.)، [[قاسم بن سلام\|ابوعبید قاسم بن سلّام]] (درگذشت 223/224ق.)، [[اسحق بن راهویه]] (درگذشت 230 تا 239ق.) نسبت داده‌اند که بسمله را آیه‌ای از هر سوره می‌دانند.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج1، ص31.</ref>

	===دیدگاه امامیه===		===دیدگاه امامیه===

Kamran در ‏۲۰ اوت ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۵۱

2018-08-20T10:51:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۱
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	{{قلم رنگ\|سبز\|﴿بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم﴾}} در آغاز همه سوره‌های قرآن جز [[سوره توبه\|توبه]] و نیز در آیه 30 [[سوره نمل\|نمل]] در گزارش آغاز نامه [[سلیمان]] به [[ملکه سبا]] و در مجموع 114 بار به کار رفته است.		{{قلم رنگ\|سبز\|﴿بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم﴾}} در آغاز همه سوره‌های قرآن جز [[سوره توبه\|توبه]] و نیز در آیه 30 [[سوره نمل\|نمل]] در گزارش آغاز نامه [[سلیمان]] به [[ملکه سبا]] و در مجموع 114 بار به کار رفته است.

	~~==علت نیامدن بسمله در سوره توبه==~~

	مفسران در تبیین سبب نیامدن بسمله در آغاز سوره توبه، اختلاف نظر دارند. بسیاری به گزارش از [[علی(ع)]] نیامدن آن را به سبب ناسازگاری مضمون آیات آغازین درباره [[برائت از مشرکان]] با رحمت و امان موجود در بسمله می‌دانند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج2، ص37؛ مجمع البیان، ج5، ص4؛ الاتقان، ج1، ص177.</ref>		مفسران در تبیین سبب نیامدن بسمله در آغاز سوره توبه، اختلاف نظر دارند. بسیاری به گزارش از [[علی(ع)]] نیامدن آن را به سبب ناسازگاری مضمون آیات آغازین درباره [[برائت از مشرکان]] با رحمت و امان موجود در بسمله می‌دانند.<ref>تفسیر سمرقندی، ج2، ص37؛ مجمع البیان، ج5، ص4؛ الاتقان، ج1، ص177.</ref>
خط ۲۳:		خط ۲۱:
	برخی بر این باورند که سوره‌های [[سوره انفال\|انفال]] و توبه به‌سبب داشتن موضوعی مشابه، همچون یک سوره‌اند.<ref>مجمع البیان، ج5، ص4.</ref> در منابع پاره‌ای توجیهات دیگر نیز برای نیامدن بسمله در آغاز سوره توبه آمده است.<ref>نک: الفتوحات المکیه، ج1، ص83؛ المستدرک، ج2، ص330؛ مجمع البیان، ج5، ص4؛ التفسیر الکبیر، ج15، ص521-522.</ref>		برخی بر این باورند که سوره‌های [[سوره انفال\|انفال]] و توبه به‌سبب داشتن موضوعی مشابه، همچون یک سوره‌اند.<ref>مجمع البیان، ج5، ص4.</ref> در منابع پاره‌ای توجیهات دیگر نیز برای نیامدن بسمله در آغاز سوره توبه آمده است.<ref>نک: الفتوحات المکیه، ج1، ص83؛ المستدرک، ج2، ص330؛ مجمع البیان، ج5، ص4؛ التفسیر الکبیر، ج15، ص521-522.</ref>

	~~==تعبیر بسم الله در قرآن==~~
	تعبیر {{قلم رنگ\|سبز\|﴿بسم الله﴾}} نیز یک‌بار در آیه 41 [[سوره هود]] در گزارش فرمان [[نوح(ع)]] به همراهان مؤمن خویش و حیوانات گزینش شده برای سوار شدن بر کشتی به‌کار رفته است.		تعبیر {{قلم رنگ\|سبز\|﴿بسم الله﴾}} نیز یک‌بار در آیه 41 [[سوره هود]] در گزارش فرمان [[نوح(ع)]] به همراهان مؤمن خویش و حیوانات گزینش شده برای سوار شدن بر کشتی به‌کار رفته است.

خط ۶۹:		خط ۶۶:
	آموزه‌های یاد شده در فرهنگ و آداب و رسم‌های مسلمانان در زمینه [[حج]] و [[حرمین]]، به‌ویژه در نگاشتن بسمله بر آثار و یادبودها و گاه مکاتبات مربوط به حرمین و نیز در دعاها و مناسک مرتبط با حج بازتاب یافته است. افزون بر این، بسمله مورد بحث و نظر فقیهان مذاهب اسلامی در پاره‌ای احکام بوده است که به طور ویژه میان حج‌گزاران و زائران [[خانه خدا]] نمود بیشتر می‌یابد.		آموزه‌های یاد شده در فرهنگ و آداب و رسم‌های مسلمانان در زمینه [[حج]] و [[حرمین]]، به‌ویژه در نگاشتن بسمله بر آثار و یادبودها و گاه مکاتبات مربوط به حرمین و نیز در دعاها و مناسک مرتبط با حج بازتاب یافته است. افزون بر این، بسمله مورد بحث و نظر فقیهان مذاهب اسلامی در پاره‌ای احکام بوده است که به طور ویژه میان حج‌گزاران و زائران [[خانه خدا]] نمود بیشتر می‌یابد.

	==بسمله در یادگارها و یادبودهای ~~حرمین==~~		==بسمله در یادگارها و یادبودهای مکه==

	~~بسیاری از آثار موجود در [[~~مکه~~]] و [[مدینه]] در گذر تاریخ دارای نقش بسمله بوده‌اند.~~

	~~===گزارش ازرقی و فاکهی=~~==

	در نمونه‌هایی، [[ازرقی]] (درگذشت 250ق.) <ref>اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص72-74.</ref> و [[فاکهی]]<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص164.</ref> (زنده در 272ق.) از نگاشتن بسمله و عباراتی در اشاره به آیات 33 سوره توبه، و 9[[سوره صف]] و نیز عبارات آیات 96-97 [[سوره آل‌عمران]] و دستور [[منصور عباسی]] به گسترش [[مسجدالحرام]] در فاصله سال‌های 137-140ق. بر [[باب ابراهیم]] و وجود آن تا هنگام خود گزارش داده‌اند.		در نمونه‌هایی، [[ازرقی]] (درگذشت 250ق.) <ref>اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص72-74.</ref> و [[فاکهی]]<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج2، ص164.</ref> (زنده در 272ق.) از نگاشتن بسمله و عباراتی در اشاره به آیات 33 سوره توبه، و 9[[سوره صف]] و نیز عبارات آیات 96-97 [[سوره آل‌عمران]] و دستور [[منصور عباسی]] به گسترش [[مسجدالحرام]] در فاصله سال‌های 137-140ق. بر [[باب ابراهیم]] و وجود آن تا هنگام خود گزارش داده‌اند.

	===~~گزارش بتنونی~~===		===بر سنگنبشته‌های مسجدالحرام===

	[[بتنونی]] (سفر کرده به سال 1327ق.) از سنگ نبشته‌ای بر [[شاذروان]] یاد می‌کند که با بسمله آغاز می‌شد و در آن به تعمیر مسجدالحرام به سال 636ق. در روزگار [[مستنصر بالله عباسی\|ابوجعفر مستنصر بالله عباسی]] اشاره شده است.<ref>الرحلة الحجازیه، ص164.</ref> سنگ نبشته‌ای با عبارتی همانند با گزارش بتنونی از سنگ شاذروان در موزه مکه وجود دارد که سال تعمیر مسجدالحرام را 631ق. در روزگار خلیفه یاد شده آورده است.<ref>کعبه و جامه آن، ص67-68.</ref>		[[بتنونی]] (سفر کرده به سال 1327ق.) از سنگ نبشته‌ای بر [[شاذروان]] یاد می‌کند که با بسمله آغاز می‌شد و در آن به تعمیر مسجدالحرام به سال 636ق. در روزگار [[مستنصر بالله عباسی\|ابوجعفر مستنصر بالله عباسی]] اشاره شده است.<ref>الرحلة الحجازیه، ص164.</ref> سنگ نبشته‌ای با عبارتی همانند با گزارش بتنونی از سنگ شاذروان در موزه مکه وجود دارد که سال تعمیر مسجدالحرام را 631ق. در روزگار خلیفه یاد شده آورده است.<ref>کعبه و جامه آن، ص67-68.</ref>
خط ۸۳:		خط ۷۶:
	به‌نظر می‌رسد گزارش بتنونی به همین لوح اشاره دارد و تاریخ یاد شده در سفرنامه او تصحیف شده باشد.در بخش بالای در کهن [[کعبه]] مربوط به پیش از 1363ق. بسمله و سپس بخش‌هایی از آیات 96-97 [[سوره مائده\|مائده]] و 80 اسراء نقش بسته است.		به‌نظر می‌رسد گزارش بتنونی به همین لوح اشاره دارد و تاریخ یاد شده در سفرنامه او تصحیف شده باشد.در بخش بالای در کهن [[کعبه]] مربوط به پیش از 1363ق. بسمله و سپس بخش‌هایی از آیات 96-97 [[سوره مائده\|مائده]] و 80 اسراء نقش بسته است.

	===~~گزارش غازی~~===		===بر روی منبر مسجدالحرام===

	غازی (درگذشت 1365ق.) در گزارشی از کتابت بسمله سوره نمل، آیه 30: {{قلم رنگ\|سبز\|﴿انَّهُ مِن سُلَیمانَ وَانَّهُ بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحیم﴾}} در سمت مشرق منبرِ ساخته شده به دستور [[سلطان سلیمان عثمانی]] (حک: 926-973ق.) به سال 966ق. برای مسجدالحرام یاد کرده<ref>افادة الانام، ج1، ص760-761.</ref> که اشاره‌ای لطیف به سلطان سلیمان دارد؛		غازی (درگذشت 1365ق.) در گزارشی از کتابت بسمله سوره نمل، آیه 30: {{قلم رنگ\|سبز\|﴿انَّهُ مِن سُلَیمانَ وَانَّهُ بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحیم﴾}} در سمت مشرق منبرِ ساخته شده به دستور [[سلطان سلیمان عثمانی]] (حک: 926-973ق.) به سال 966ق. برای مسجدالحرام یاد کرده<ref>افادة الانام، ج1، ص760-761.</ref> که اشاره‌ای لطیف به سلطان سلیمان دارد؛
خط ۹۰:		خط ۸۳:

	برپایه گزارش‌هایی، بسمله در آغاز کتیبه‌های اهدایی [[پرده کعبه]] در طول تاریخ به چشم می‌خورده است.<ref>نک: کعبه و جامه آن، ص97-100.</ref> برخی از گزارش‌ها به نگارش بسمله و شماری از آیات قرآن یا نام‌های خداوند بر برخی از کلیدهای [[در کعبه\|درِ کعبه]] از جمله در سال‌های 577، 621، 915، 1022، 1023ق. اشاره می‌کنند.<ref>میقات حج، ش40، ص107، 109؛ ش42، ص142-144؛ 154-157، «پژوهشی درباره کعبه و اشیای هنری-تاریخی آن. </ref>		برپایه گزارش‌هایی، بسمله در آغاز کتیبه‌های اهدایی [[پرده کعبه]] در طول تاریخ به چشم می‌خورده است.<ref>نک: کعبه و جامه آن، ص97-100.</ref> برخی از گزارش‌ها به نگارش بسمله و شماری از آیات قرآن یا نام‌های خداوند بر برخی از کلیدهای [[در کعبه\|درِ کعبه]] از جمله در سال‌های 577، 621، 915، 1022، 1023ق. اشاره می‌کنند.<ref>میقات حج، ش40، ص107، 109؛ ش42، ص142-144؛ 154-157، «پژوهشی درباره کعبه و اشیای هنری-تاریخی آن. </ref>

	~~===پرده در کعبه===~~

	در تداوم رسمی که از هنگام ساخت پرده در مصر رایج بوده است، <ref>نک: مرآة الحرمین، ج1، ص10.</ref> در دوره معاصر، بسمله همراه با آیاتی از [[قرآن کریم]] مانند 27 [[سوره فتح\|فتح]]، سوره‌های [[سوره حمد\|حمد]] و [[سوره قریش\|قریش]]، بر [[پرده در کعبه\|پرده درِ کعبه]] کتابت شده است.<ref>موزه و پرده‌بافی، ص38-39.</ref>		در تداوم رسمی که از هنگام ساخت پرده در مصر رایج بوده است، <ref>نک: مرآة الحرمین، ج1، ص10.</ref> در دوره معاصر، بسمله همراه با آیاتی از [[قرآن کریم]] مانند 27 [[سوره فتح\|فتح]]، سوره‌های [[سوره حمد\|حمد]] و [[سوره قریش\|قریش]]، بر [[پرده در کعبه\|پرده درِ کعبه]] کتابت شده است.<ref>موزه و پرده‌بافی، ص38-39.</ref>

	~~===دیگر کتبیه‌های پرده و ناودان===~~
	در آغاز چهار سوی [[حزام]] [[پرده کعبه]] و برخی از دیگر کتبیه‌های پرده نیز بسمله نقش بسته است.<ref>موزه و پرده‌بافی، ص40-47.</ref> بر ناودان طلایی کعبه هم عبارت بسمله به چشم می‌خورد.<ref>الاطلس المصور، ص225.</ref>		در آغاز چهار سوی [[حزام]] [[پرده کعبه]] و برخی از دیگر کتبیه‌های پرده نیز بسمله نقش بسته است.<ref>موزه و پرده‌بافی، ص40-47.</ref> بر ناودان طلایی کعبه هم عبارت بسمله به چشم می‌خورد.<ref>الاطلس المصور، ص225.</ref>

	===الواح درون کعبه===		===بر الواح درون کعبه===

	بتنونی<ref>الرحلة الحجازیه، ص169-170.</ref> و [[رفعت پاشا]]<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص266.</ref> از وجود الواحی درون کعبه یاد می‌کنند که در سه مورد با سرآغاز بسمله به تجدید بنای [[خانه کعبه]]، یکی در روزگار [[یوسف بن عمر \|یوسف بن عمر بن علی رسول]] به سال 680ق. و دومی در دوره خلیفه عباسی مستنصر بالله به سال 629ق. و سومی در روزگار [[سلطان مرادخان]] به سال 1040ق. اشاره دارند.		بتنونی<ref>الرحلة الحجازیه، ص169-170.</ref> و [[رفعت پاشا]]<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص266.</ref> از وجود الواحی درون کعبه یاد می‌کنند که در سه مورد با سرآغاز بسمله به تجدید بنای [[خانه کعبه]]، یکی در روزگار [[یوسف بن عمر \|یوسف بن عمر بن علی رسول]] به سال 680ق. و دومی در دوره خلیفه عباسی مستنصر بالله به سال 629ق. و سومی در روزگار [[سلطان مرادخان]] به سال 1040ق. اشاره دارند.
خط ۱۰۶:		خط ۹۶:
	بر همین پایه، کهن‌ترین کتیبه مربوط به 629ق. است که بتنونی هم از آن یاد کرده و جدیدترین آن‌ها به گسترش دوم سعودی به سال 1417ق. اشاره می‌کند.<ref>نک: الاطلس المصور، ص225.</ref>		بر همین پایه، کهن‌ترین کتیبه مربوط به 629ق. است که بتنونی هم از آن یاد کرده و جدیدترین آن‌ها به گسترش دوم سعودی به سال 1417ق. اشاره می‌کند.<ref>نک: الاطلس المصور، ص225.</ref>

	==~~=گزارش مسعودی=~~==		==بسمله در یادمان‌های مدینه و مسجدالنبی==

	در نمونه‌هایی از کتیبه‌های مدینه، [[مسعودی]] (درگذشت 346ق.) از سنگی مرمرین در [[بقیع]] یاد می‌کند که بر آن پس از بسمله و حمد خداوند، به مدفون بودن چهار امام [[شیعه]] و [[حضرت زهرا(س)]] در آن‌جا اشاره شده بود.<ref>مروج الذهب، ج3، ص285.</ref>		در نمونه‌هایی از کتیبه‌های مدینه، [[مسعودی]] (درگذشت 346ق.) از سنگی مرمرین در [[بقیع]] یاد می‌کند که بر آن پس از بسمله و حمد خداوند، به مدفون بودن چهار امام [[شیعه]] و [[حضرت زهرا(س)]] در آن‌جا اشاره شده بود.<ref>مروج الذهب، ج3، ص285.</ref>

	~~===گزارش فاسی===~~

	فاسی (درگذشت 832ق.) به یادبود گسترش [[مسجد پیامبر(ص)]] در روزگار [[مهدی عباسی]] به سال 165ق. اشاره می‌کند که عبارت بسمله پیش از سوره حمد در صحن مسجد نوشته شده بود.<ref>شفاء الغرام، ج2، ص438.</ref>		فاسی (درگذشت 832ق.) به یادبود گسترش [[مسجد پیامبر(ص)]] در روزگار [[مهدی عباسی]] به سال 165ق. اشاره می‌کند که عبارت بسمله پیش از سوره حمد در صحن مسجد نوشته شده بود.<ref>شفاء الغرام، ج2، ص438.</ref>

	~~===گزارش سمهودی===~~

	[[سمهودی]] (درگذشت 911ق.) گزارشی از سنگی مرمرین در محل ستون بالای [[ضریح پیامبر(ص)]] آورده است که با بسمله آغاز می‌شد و سپس درود بر پیامبر(ص) و دعا برای خشنودی خداوند از [[صحابه]] بر آن نوشته شده بود.<ref>وفاء الوفاء، ج2، ص134.</ref>		[[سمهودی]] (درگذشت 911ق.) گزارشی از سنگی مرمرین در محل ستون بالای [[ضریح پیامبر(ص)]] آورده است که با بسمله آغاز می‌شد و سپس درود بر پیامبر(ص) و دعا برای خشنودی خداوند از [[صحابه]] بر آن نوشته شده بود.<ref>وفاء الوفاء، ج2، ص134.</ref>
خط ۱۲۰:		خط ۱۰۶:
	وی همچنین از کتابت بسمله همراه با آیه 190 آل‌عمران بیرون مسجدالنبی در محلی که بر مردگان نماز می‌خواندند و کنار [[باب علی(ع)]] در سمت [[قبله]] خبر می‌دهد.<ref>وفاء الوفاء، ج2، ص214.</ref>		وی همچنین از کتابت بسمله همراه با آیه 190 آل‌عمران بیرون مسجدالنبی در محلی که بر مردگان نماز می‌خواندند و کنار [[باب علی(ع)]] در سمت [[قبله]] خبر می‌دهد.<ref>وفاء الوفاء، ج2، ص214.</ref>

	===درهای مسجدالنبی===		===بر درهای مسجدالنبی===

	گزارشی نسبتاً طولانی مربوط به آستانه سده 13ق. از نوشته‌هایی بر هریک از [[درهای مسجدالنبی]] یاد گشته که پیش از هریک از آن‌ها بسمله کتابت شده است:		گزارشی نسبتاً طولانی مربوط به آستانه سده 13ق. از نوشته‌هایی بر هریک از [[درهای مسجدالنبی]] یاد گشته که پیش از هریک از آن‌ها بسمله کتابت شده است:

Sajjadd: +رده:واژگان قرآنی; +رده:واژه شناسی using HotCat

2018-08-05T11:27:08Z

+رده:واژگان قرآنی; +رده:واژه شناسی using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۵۷
خط ۷۵۲:		خط ۷۵۲:

	[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]		[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
			[[رده:واژگان قرآنی]]
			[[رده:واژه شناسی]]

Sajjadd در ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۷

2018-07-25T09:47:45Z

نمایش تغییرات

Sajjadd: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} بندانگشتی| '''بَسمَلَه''' کوتاه شده {{قلم رن...» ایجاد کرد

2018-07-21T10:54:28Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} بندانگشتی| '''بَسمَلَه''' کوتاه شده {{قلم رن...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات