Hasaninasab: حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

2019-03-05T18:42:34Z

حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۱۲
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:
	{{سفرنامه‌ها}}		{{سفرنامه‌ها}}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	[[رده:کتاب‌های قرن سیزدهم قمری]]		[[رده:کتاب‌های قرن سیزدهم قمری]]
	[[رده:سفرنامه‌ها]]		[[رده:سفرنامه‌ها]]
	[[رده:سفرنامه‌نویسان عرب]]		[[رده:سفرنامه‌نویسان عرب]]
	[[رده:کتاب‌های یحیی بن مطهر]]		[[رده:کتاب‌های یحیی بن مطهر]]

Engineer در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۲۱

2018-11-18T09:21:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش\|ماه=[[مرداد]]\|روز=[[۳]]\|سال=[[۱۳۹۷]]\|کاربر=Sajjadd }}		{{در دست ویرایش\|ماه=[[مرداد]]\|روز=[[۳]]\|سال=[[۱۳۹۷]]\|کاربر=Sajjadd }}






	{{جعبه اطلاعات کتاب		{{جعبه اطلاعات کتاب

Sajjadd: +رده:کتاب‌های قرن سیزدهم قمری; +رده:سفرنامه‌ها; +رده:سفرنامه‌نویسان عرب; +رده:کتاب‌های یحیی بن مطهر using HotCat

2018-08-05T11:54:58Z

+رده:کتاب‌های قرن سیزدهم قمری; +رده:سفرنامه‌ها; +رده:سفرنامه‌نویسان عرب; +رده:کتاب‌های یحیی بن مطهر using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش\|ماه=[[مرداد]]\|روز=[[۳]]\|سال=[[۱۳۹۷]]\|کاربر=Sajjadd }}		{{در دست ویرایش\|ماه=[[مرداد]]\|روز=[[۳]]\|سال=[[۱۳۹۷]]\|کاربر=Sajjadd }}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~




	{{جعبه اطلاعات کتاب		{{جعبه اطلاعات کتاب
	\| عنوان =بلغة المرام		\| عنوان =بلغة المرام
خط ۱۳۷:		خط ۱۴۱:

	{{سفرنامه‌ها}}		{{سفرنامه‌ها}}

			[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
			[[رده:کتاب‌های قرن سیزدهم قمری]]
			[[رده:سفرنامه‌ها]]
			[[رده:سفرنامه‌نویسان عرب]]
			[[رده:کتاب‌های یحیی بن مطهر]]

Sajjadd: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان =بلغة المرام | عنوان اصلی =بلغة...» ایجاد کرد

2018-07-25T09:35:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان =بلغة المرام | عنوان اصلی =بلغة...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|ماه=[[مرداد]]|روز=[[۳]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=Sajjadd }}

[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان =بلغة المرام
| عنوان اصلی =بلغةالمرام فی الرحلة الی بیت‌الله الحرام و الی المدینة النبویه
| تصویر =Bulgat-al-Muram3.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح_تصویر =
| نویسنده =[[یحیی بن مطهر بن اسماعیل]]

| برگرداننده =
| ویراستار =
| به تصحیح =
| تحقیق =عبدالله الحبشي
| به کوشش =
| تاریخ نگارش =
| تصویرگر =
| طراح جلد =
| موضوع =سفرنامه حج
| سبک =
| زبان =عربی
| تعداد جلد =1 جلد
| صفحه =225 صفحه
| قطع =قطع وزیری
| ناشر =دارالسويدی
| وبسایت ناشر =
| محل انتشارات =ابوظبی
| تاریخ نشر =2006م.
| ترجمه به =
| مجموعه =
| شابک =
}}

'''بلغةالمرام فی الرحلة الی بیت‌الله الحرام و الی المدینة النبویه''' سفرنامه حج، نوشته [[یحیی بن مطهر بن اسماعیل]] (1190-1268ق.) می‌باشد.

نویسنده در سال 1211ق. سفر خود را از شهر صنعا آغاز کرده و از راه دریا خود را به [[جده]] رسانده است. وی از محدثان، تاریخ‌نگاران، ادیبان و فقیهان زیدی یمن می‌باشد.

موضوعات کتاب شامل وصف مسیر دریایی و مقایسه آن با مسیر خشکی، تهیه نقشه فنی کشتی‌ها و شهر [[مکه]] و [[مدینه]] و گزارشاتی از وضعیت جغرافیایی و سیاسی شهرها و آداب و رسوم مردم به‌ویژه مردم مکه و مدینه و چگونگی حکمرانی حاکمان [[حرمین شریفین]] و برخود مأموران با حاجیان است.

وی در مکه در رابطه با [[کعبه]] و فضائل مقام‌های اطراف آن و درهای [[مسجدالحرام]] و مقام‌های مذاهب چهارگانه اهل سنت گزارش داده است. در مدینه نیز به گزارش موقعیت جغرافیایی، کوه‌ها، محل قبور شهدا و ... پرداخته است.

همچنین وی آگاهی‌هایی از آداب و رسوم حاجیان داده، و با ورود به منطقه یا شهری به معرفی فقیهان و دانشوران آن شهر و آثار آنان پرداخته است.

از ویژگی‌های مهم این کتاب این است که باتوجه به این‌که نویسنده در شمار فقیهان [[زیدیه]] بوده، به برخی از مباحث فقهی پرداخته و به مناسبت برخورد با موضوعات گوناگون آنها را بررسی و نقد کرده است.

==زمان و مسیر‌های سفر==
کتاب بلغة المرام فی الرحلة الی بیت الله الحرام و الی المدینة النبویه شرح [[سفر حج]] نویسنده به سال 1211ق. است که بیشتر آن به صورت دریایی صورت پذیرفته است.

آغاز این سفر از شهر صنعاء بوده و از راه خشکی، پس از عبور از قریه شُجَینه، روستایی در [[یمن]] در سرزمین‌های رامیه علیا،<ref>معجم البلدان، ج1، ص851.</ref> و سفر دریایی از بندر حُدَیْده در ساحل دریای سرخ در 250 کیلومتری صنعاء<ref>معجم البلدان، ج1، ص436.</ref> تا [[جده]] ادامه یافته است؛

==معرفی نویسنده==

نویسنده زاده 1190ق. در شهر صنعاء و از محدثان، تاریخ‌نگاران، ادیبان و فقیهان شهیر [[زیدیه]] در کشور یمن بوده است.<ref>معجم المؤلفین، ج13، ص231.</ref>

وی تحصیلات خود را نزد پدر آغاز کرد و از دانشوران یمن از جمله [[محمد بن علی شوکانی]] (درگذشت 1250ق.) بهره برد و به سال 1268ق. در 78 سالگی درگذشت.<ref>الاعلام، ج8، ص172؛ معجم المؤلفین، ج13، ص231.</ref>

==محتوای کتاب==

وی در این سفرنامه با ریزبینی به وصف شرایط سفر دریایی و سختی‌های آن و مقایسه‌اش با سفرهای زمینی پرداخته است. وصف دقیق کشتی‌ها و ادوات آن‌ها با ترسیم نقشه فنی کشتی‌ها<ref>بلغة المرام، ص46-47.</ref>، چگونگی غواصی و صید ماهی و مباحثی درباره دریانوردی در آن روزگار<ref>بلغة المرام، ص41.</ref>،

وصف دقیق جغرافیایی و اقلیمی و سیاسی شهرهای میان راه، توضیح عادات و رسم‌ها و خلق و خوی مردم بعضی مناطق به‌ویژه [[مکه]] و [[مدینه]]، معرفی کارگزاران<ref>بلغة المرام، ص38-39، 52، 95.</ref> و چگونگی حکمرانی آن‌ها، و همچنین رسیدگی ماموران به [[حرمین شریفین]] از موضوعات سفرنامه‌ هستند.

شرح مسیرهای آبی و خشکی و بنادر و جزایر مسیر حج<ref>بلغة المرام، ص38، 40، 44.</ref> و معرفی حیوانات<ref>بلغة المرام، ص28.</ref> و گیاهان<ref>بلغة المرام، ص34.</ref> و شرایط جوّی<ref>بلغة المرام، ص32.</ref> از مباحث جغرافیایی و اقلیمی کتاب به‌شمار می‌روند؛ در مبحث جدّه، شرح دیده‌های نویسنده از قبر منسوب به [[حضرت حواء]] و ویژگی‌های شهر و مردم آن آمده است.<ref>بلغة المرام، ص53-54.</ref>

==گزارش مکه==

مطالب درباره مکه و مدینه به‌گونه دقیق‌تر آمده و بخشی مفصل را به خود اختصاص داده‌اند. نویسنده فاصله میان جده و مکه را دو روز گزارش داده است.

بخشی از آگاهی‌های نویسنده در این بخش دارای آمار و ارقام‌ هستند. او ابعاد [[کعبه]] را بیان کرده و سپس درهای [[مسجدالحرام]]<ref>بلغة المرام، ص54-59.</ref>، مقام‌های مذاهب چهارگانه اهل سنت<ref>بلغة المرام، ص55-59.</ref> و موقعیت جغرافیایی آن‌ها را شمرده و ایجاد مقام‌های یادشده را گونه‌ای [[بدعت]] و عاملی برای [[تفرقه]] مسلمانان دانسته که حکومت [[بنی‌عباس]] به‌سبب دشمنی با خاندان [[علی(ص)]] و [[فاطمه زهرا(س)]] بنا کرده است.<ref>بلغة المرام، ص68.</ref>

مؤلف نقشه‌هایی از مکه را رسم نموده است. وی در یکی از نقشه‌های کعبه، به ذکر جهت [[قبله]] شهرهای گوناگون جهان پرداخته است؛ چنان‌که میان [[مقام ابراهیم]] و در کعبه را جهت قبله خراسان از جمله [[خوارزم]] یاد کرده است.

درباره دیگر مناطق اسلامی نیز همین شیوه را در پیش گرفته است.<ref>بلغة المرام، ص60-61، 64-66.</ref> نویسنده در اثنای مباحث کعبه، فضیلت‌های ویژه برخی مقام‌های پیرامون آن را نیز به احادیث و آیات مستند کرده است.<ref>بلغة المرام، ص67.</ref>

==گزارش مدینه==

در مباحث مدینه، موقعیت دقیق جغرافیایی شهر، نام‌ها و موقعیت کوه‌ها و محل قبور شهدا در پیرامون مدینه را توضیح داده است.

در این بخش نیز مانند کعبه، نقشه‌هایی از [[حرم نبوی]] رسم کرده است. وصف فضای داخلی حرم، [[محراب نبوی|محراب]]، [[منبر نبوی|منبر]]، [[روضه پیامبر|روضه]] و همچنین قبر منسوب به حضرت فاطمه زهرا(س)<ref>بلغة المرام، ص140-142، 178.</ref> و چینش [[قبر مطهر پیامبر(ص)]] و قبور [[ابوبکر]] و [[عمر]]<ref>بلغة المرام، ص145.</ref> از مطالب این بخش هستند.

در کنار این مطالب، به بیان فضیلت [[زیارت]] قبر پیامبر(ص) و دیگر قبور پرداخته و آن را به پشتوانه روایات، از منابع [[اهل‌ سنت]] شمرده و نیز به اجماع علما، از سنت‌های پیامبر دانسته است.<ref>بلغة المرام، ص132-134.</ref>

یاد کردن از برخی رخدادهای تاریخی مانند حمله [[ابوطاهر قرمطی]] (317ق.) به [[حجاز]]، از مطالب تاریخی این بخش است.<ref>بلغة المرام، ص56.</ref>

در پایان مطالب مربوط به مکه و مدینه، بخشی به مقایسه فضیلت مکه و مدینه و نماز در [[حرمین]] و گزارش سخنان دانشوران در این باب اختصاص یافته و مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.<ref>بلغة المرام، ص179-182.</ref>

==گزارش آداب و رسوم‌ حاجیان==

بخش‌هایی از کتاب، به آداب و رسم‌ها و ویژگی‌های کاروان‌های حاجیان مناطق گوناگون اختصاص یافته است؛ مانند چگونگی [[محمل مصری]]<ref>بلغة المرام، ص85.</ref> و [[محمل شامی|شامی]]<ref>بلغة المرام، ص185.</ref> و تشریح سنت برخی حج‌گزاران در تزیین و تجهیز شتر با هدایا و شماری از دیگر رسم‌های ویژه ورود به مکه.

==معرفی فقیهان و دانشوران==

نویسنده در فصول گوناگون کتاب و گاه به مناسبت ورود به منطقه یاشهری، به معرفی دقیق فقیهان و دانشوران نامدار مناطق گوناگون و آثار آن‌ها پرداخته است.<ref>بلغة المرام، ص96، 157، 190.</ref>

==ویژگی‌های کتاب==

از ویژگی‌های این کتاب، طرح مباحث علمی و فقهی از منظر فقه زیدیّه است. از آن‌جا که نویسنده در شمار فقیهان بوده، اشاراتی بسیار به مباحث فقهی در باب حج دارد.

همچنین در حین سفر به مناسبت برخورد با موضوعات گوناگون، به بیان مباحث فقهی و شرعی به علاوه نقد و نظر در آن‌ها پرداخته و آرای دانشوران را بررسی و سرانجام بهترین نظریه را انتخاب و ارائه کرده است.<ref>بلغة المرام، ص107، 124، 129.</ref>

نویسنده در کنار دیده‌های شخصی خود، گاه به آثار مکتوب استناد کرده است؛ مانند [[وفیات الاعیان]]<ref>بلغة المرام، ص144.</ref>، [[اخبار مکه ازرقی]]<ref>بلغة المرام، ص82.</ref>، [[کنز العمال]]<ref>بلغة المرام، ص110.</ref>، [[صحیح بخاری]]<ref>بلغة المرام، ص50.</ref> و [[صحیح مسلم]]<ref>بلغة المرام، ص74.</ref>.

==بیان شایعات==

بیان برخی شنیده‌های نویسنده از اخبار شایع در آن روزگار، از جمله شایعاتی درباره اهانت عجم به [[خلفای راشدین]]<ref>بلغة المرام، ص79-81.</ref> و داستان قصد فرنگی‌ها برای سرقت بدن مبارک پیامبر(ص) از مدفن مبارکش در این اثر آمده است.<ref>بلغة المرام، ص143.</ref>

==وضعیت کتاب==

کتاب بلغة المرام را عبدالله محمد حبشی و حسنی محمد ذیاب تحقیق کرده‌اند و پاورقی‌ها و منابع ذیل صفحات حاصل کوشش آن‌ها است. نشر دارالسویدی ابوظبی به سال 2006م. این اثر را در قطع وزیری و 225 صفحه چاپ کرده است. نکته شایان توجه، ثبت نادرست تاریخ ولادت و وفات نویسنده روی جلد کتاب است.

==پانویس==

{{پانویس}}

==منابع ==

{{منابع}}

{{دانشنامه

| آدرس = http://phz.hajj.ir/422/7869

| عنوان = بلغة المرام فی الرحلة الی بیت الله الحرام و الی المدینة النبویه

| نویسنده = دانیال نعیمی

}}

* '''الاعلام''': الزرکلی (درگذشت 1389ق.)، بیروت، دارالعلم للملایین، 1997م.

* '''معجم البلدان و القبائل الیمنیه''': ابراهیم احمد المصحفی، صنعاء، دارالکلمه، 1422ق.

* '''معجم المؤلفین''': عمر کحّاله، بیروت، داراحیاء التراث العربی و مکتبة المثنی.

{{پایان}}

{{سفرنامه‌ها}}

بلغةالمرام فی الرحلة الی بیت‌الله الحرام و الی المدینة النبویه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hasaninasab: حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

Engineer در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۲۱

Sajjadd: +رده:کتاب‌های قرن سیزدهم قمری; +رده:سفرنامه‌ها; +رده:سفرنامه‌نویسان عرب; +رده:کتاب‌های یحیی بن مطهر using HotCat

Sajjadd: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان =بلغة المرام | عنوان اصلی =بلغة...» ایجاد کرد