بنی‌ساج - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Kamran: جایگزینی متن - 'http://phz.hajj.ir/422' به 'http://hzrc.ac.ir/post'

2021-04-14T20:41:40Z

جایگزینی متن - 'http://phz.hajj.ir/422' به 'http://hzrc.ac.ir/post'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۰:۱۱
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	{{دانشنامه		{{دانشنامه
	\| آدرس = http://~~phz~~.~~hajj~~.ir/~~422~~/7846		\| آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7846
	\| عنوان = بنی‌ساج		\| عنوان = بنی‌ساج
	\| نویسنده = علی احمدی میرآقا		\| نویسنده = علی احمدی میرآقا

46.225.140.36 در ‏۱۸ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۳۸

2019-10-18T13:38:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۷:۰۸
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	بنی‌ساج از سال 276 تا 319ق. در آذربایجان، اَران و گاه ارمنستان و حدود ری حکومت کردند<ref>اران از دوران باستان، ص442؛ نک: تاریخ ادبیات در ایران، ج1، ص217.</ref> از امیران ساجی، منصب راهداری [[حرمین]] به ابوساج دیوداد بن دیودست (266ق.)، محمد افشین فرزند دیوداد (288 ق.)، و ابوالقاسم یوسف بن دیوداد (288ق.) رسید و حکومت [[آذربایجان]] تنها از آن دو تن اخیر شد و خود ابوساج به رغم نقش اساسی در برآمدن خاندانش، به این مهم دست نیافت.		بنی‌ساج از سال 276 تا 319ق. در آذربایجان، اَران و گاه ارمنستان و حدود ری حکومت کردند<ref>اران از دوران باستان، ص442؛ نک: تاریخ ادبیات در ایران، ج1، ص217.</ref> از امیران ساجی، منصب راهداری [[حرمین]] به ابوساج دیوداد بن دیودست (266ق.)، محمد افشین فرزند دیوداد (288 ق.)، و ابوالقاسم یوسف بن دیوداد (288ق.) رسید و حکومت [[آذربایجان]] تنها از آن دو تن اخیر شد و خود ابوساج به رغم نقش اساسی در برآمدن خاندانش، به این مهم دست نیافت.
	ساجیان نخست در روستاهای جَنبَکاکِث و سویدَک در آسیای میانه سکونت داشتند<ref>صورة الارض، ج2، ص506.</ref> در این مناطق، مواد نخست سلاح‌های آهنین به دست می‏‌آمد و در فرغانه ساخته می‏‌شد و به سرزمین‌های دیگر تا [[بغداد]] صادر می‌گشت. ‏<ref>ترکستان‌نامه، ج1، ص378.</ref>		ساجیان نخست در روستاهای جَنبَکاکِث و سویدَک در آسیای میانه سکونت داشتند<ref>صورة الارض، ج2، ص506.</ref> در این مناطق، مواد نخست سلاح‌های آهنین به دست می‏‌آمد و در فرغانه ساخته می‏‌شد و به سرزمین‌های دیگر تا [[بغداد]] صادر می‌گشت.<ref>ترکستان‌نامه، ج1، ص378.</ref>
	==واژشناسی==		==واژشناسی==
	نسبت ساجی از زندگی آن‌ها در خانه‌هایی از نی مانند کپرنشینان امروزین، نشات گرفته است<ref>تجارب الامم، ج5، ص179، «پاورقی». </ref> پاره‌ای محققان ریشه نام‌هایی هم‌چون «دیوداد» و «دیودست» را در فرهنگ قوم و زبان سُغدی جستجو کرده و گفته‌اند که اینان پیش از فتح [[ماوراءالنهر]] به دست [[مسلمانان]] که دیو را بر خلاف [[زردشتیان]] می‌ستوده‌اند، پیرو یکی از آیین‌های کهن آریایی بوده‌اند<ref>نک: اران از دوران باستان، ص443.</ref> بر پایه دیدگاه دیگر، ساجیان اصالتاً از فرغانی‌های بودایی بودند و نام‌های نامانوس آن‌ها از سنت و فرهنگ این سرزمین‌ها گرفته شده است<ref>نک: مجمل التواریخ، ص369.</ref> نام دیوداد فرزند دیودست را به گونه‌های دیگر نیز آورده‌‌اند<ref>نک: صورة الارض، ج2، ص506؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص363؛ وفیات ابن خلکان، ج6، ص415.</ref>		نسبت ساجی از زندگی آن‌ها در خانه‌هایی از نی مانند کپرنشینان امروزین، نشات گرفته است<ref>تجارب الامم، ج5، ص179، «پاورقی». </ref> پاره‌ای محققان ریشه نام‌هایی هم‌چون «دیوداد» و «دیودست» را در فرهنگ قوم و زبان سُغدی جستجو کرده و گفته‌اند که اینان پیش از فتح [[ماوراءالنهر]] به دست [[مسلمانان]] که دیو را بر خلاف [[زردشتیان]] می‌ستوده‌اند، پیرو یکی از آیین‌های کهن آریایی بوده‌اند<ref>نک: اران از دوران باستان، ص443.</ref> بر پایه دیدگاه دیگر، ساجیان اصالتاً از فرغانی‌های بودایی بودند و نام‌های نامانوس آن‌ها از سنت و فرهنگ این سرزمین‌ها گرفته شده است<ref>نک: مجمل التواریخ، ص369.</ref> نام دیوداد فرزند دیودست را به گونه‌های دیگر نیز آورده‌‌اند<ref>نک: صورة الارض، ج2، ص506؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص363؛ وفیات ابن خلکان، ج6، ص415.</ref>
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	==ارتباط ساجیان با حجاز==		==ارتباط ساجیان با حجاز==
	ارتباط ساجیان با [[حجاز]] از آنجا آغاز شد که [[متوکل عباسی]] (٢٣٢ - 247ه. ق) به‌سبب خدمات ابوساج، در سال 244ه. ق، او را مامور بازرسی راه [[مکه]] از مسیر [[کوفه]] کرد و سرپرستی کوفه و سرزمین‌های پیرامون را به او سپردند.<ref>تاریخ طبری، ج٩، ص٢١٠؛ الکامل، ج٧، ص٨6.</ref><ref>البلدان، ص145؛ امراء الکوفه، ص649-651.</ref> قصر ابن هبیره را یزید بن عمر بن هبیره فزاری، حکمران اموی عهد [[مروان بن محمد]]، ساخت<ref>البلدان، ص145؛ الاخبار الطوال، ص350.</ref> و به دلیل استقرار کارگزاران در آن، نقشی مهم در مراقبت و نگهبانی از راه‌ها داشت. در رونق این ناحیه کوشش شد و باریکه آبی از [[فرات]] به آن کشیدند<ref>البلدان، ص145؛ الاعلاق النفیسه، ص308-309.</ref> شمار منزلگاه‌های کوفه تا مکه 31 مورد و مسافتش از طریق [[مدینه]] حدود 845 میل و از طریق [[نجد]] 745 میل (حدود 1300کیلومتر) بود.		ارتباط ساجیان با [[حجاز]] از آنجا آغاز شد که [[متوکل عباسی]] (٢٣٢ - 247ه. ق) به‌سبب خدمات ابوساج، در سال 244ه. ق، او را مامور بازرسی راه [[مکه]] از مسیر [[کوفه]] کرد و سرپرستی کوفه و سرزمین‌های پیرامون را به او سپردند.<ref>تاریخ طبری، ج٩، ص٢١٠؛ الکامل، ج٧، ص٨6.</ref><ref>البلدان، ص145؛ امراء الکوفه، ص649-651.</ref> قصر ابن هبیره را یزید بن عمر بن هبیره فزاری، حکمران اموی عهد [[مروان بن محمد]]، ساخت<ref>البلدان، ص145؛ الاخبار الطوال، ص350.</ref> و به دلیل استقرار کارگزاران در آن، نقشی مهم در مراقبت و نگهبانی از راه‌ها داشت. در رونق این ناحیه کوشش شد و باریکه آبی از [[فرات]] به آن کشیدند<ref>البلدان، ص145؛ الاعلاق النفیسه، ص308-309.</ref> شمار منزلگاه‌های کوفه تا مکه 31 مورد و مسافتش از طریق [[مدینه]] حدود 845 میل و از طریق [[نجد]] 745 میل (حدود 1300کیلومتر) بود.



	[[منزل‌گاه فید]] (منزل 15 از 31 منزل) که تقریباً در وسط این راه قرار گرفته بود، به‌سبب داشتن موقعیت نظامی مناسب، بازار و امکانات رفاهی برای حاجیان، به‌عنوان مرکزیتی برای راهداران انتخاب شده بود و حاجیان، وسایل و کالاهایشان را در این شهر به امانت می‌گذاشتند.<ref>ر. ک: احسن التقاسیم، ص٢54؛ الاعلاق النفیسه، صص١٧4-١٨٢؛ الملامح الجغرافیه، ص٣١.</ref> از گزارش‌ها برمی‌آید که ساجیان و سپاه زیرنظر آن‌ها پاسداری از منزلگاه‌ها و راه‌ها و بدرقه حاجیان و کاروان عراق و رفت و آمدهای این مسیر طولانی را برعهده داشتند؛		[[منزل‌گاه فید]] (منزل 15 از 31 منزل) که تقریباً در وسط این راه قرار گرفته بود، به‌سبب داشتن موقعیت نظامی مناسب، بازار و امکانات رفاهی برای حاجیان، به‌عنوان مرکزیتی برای راهداران انتخاب شده بود و حاجیان، وسایل و کالاهایشان را در این شهر به امانت می‌گذاشتند.<ref>ر. ک: احسن التقاسیم، ص٢54؛ الاعلاق النفیسه، صص١٧4-١٨٢؛ الملامح الجغرافیه، ص٣١.</ref> از گزارش‌ها برمی‌آید که ساجیان و سپاه زیرنظر آن‌ها پاسداری از منزلگاه‌ها و راه‌ها و بدرقه حاجیان و کاروان عراق و رفت و آمدهای این مسیر طولانی را برعهده داشتند؛
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۲:
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	==منابع ==		==منابع==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	{{دانشنامه		{{دانشنامه

Engineer: جایگزینی متن - ' ' به ''

2019-10-05T14:11:24Z

جایگزینی متن - ' <ref>' به '<ref>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۷:۴۱
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	نسبت ساجی از زندگی آن‌ها در خانه‌هایی از نی مانند کپرنشینان امروزین، نشات گرفته است<ref>تجارب الامم، ج5، ص179، «پاورقی». </ref> پاره‌ای محققان ریشه نام‌هایی هم‌چون «دیوداد» و «دیودست» را در فرهنگ قوم و زبان سُغدی جستجو کرده و گفته‌اند که اینان پیش از فتح [[ماوراءالنهر]] به دست [[مسلمانان]] که دیو را بر خلاف [[زردشتیان]] می‌ستوده‌اند، پیرو یکی از آیین‌های کهن آریایی بوده‌اند<ref>نک: اران از دوران باستان، ص443.</ref> بر پایه دیدگاه دیگر، ساجیان اصالتاً از فرغانی‌های بودایی بودند و نام‌های نامانوس آن‌ها از سنت و فرهنگ این سرزمین‌ها گرفته شده است<ref>نک: مجمل التواریخ، ص369.</ref> نام دیوداد فرزند دیودست را به گونه‌های دیگر نیز آورده‌‌اند<ref>نک: صورة الارض، ج2، ص506؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص363؛ وفیات ابن خلکان، ج6، ص415.</ref>		نسبت ساجی از زندگی آن‌ها در خانه‌هایی از نی مانند کپرنشینان امروزین، نشات گرفته است<ref>تجارب الامم، ج5، ص179، «پاورقی». </ref> پاره‌ای محققان ریشه نام‌هایی هم‌چون «دیوداد» و «دیودست» را در فرهنگ قوم و زبان سُغدی جستجو کرده و گفته‌اند که اینان پیش از فتح [[ماوراءالنهر]] به دست [[مسلمانان]] که دیو را بر خلاف [[زردشتیان]] می‌ستوده‌اند، پیرو یکی از آیین‌های کهن آریایی بوده‌اند<ref>نک: اران از دوران باستان، ص443.</ref> بر پایه دیدگاه دیگر، ساجیان اصالتاً از فرغانی‌های بودایی بودند و نام‌های نامانوس آن‌ها از سنت و فرهنگ این سرزمین‌ها گرفته شده است<ref>نک: مجمل التواریخ، ص369.</ref> نام دیوداد فرزند دیودست را به گونه‌های دیگر نیز آورده‌‌اند<ref>نک: صورة الارض، ج2، ص506؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص363؛ وفیات ابن خلکان، ج6، ص415.</ref>

	معرفی این خاندان با عنوان ساجدی به جای ساجی که در برخی از منابع معاصر آمده، <ref>زبده تاریخ کرد و کردستان، ج2، ص29.</ref> آشکارا خطا است. امیران ساجی، به ویژه یوسف، در دوران حکومت خود در شهرهایی هم‌چون اردبیل، مراغه، و بَردَعه آذربایجان دارالضرب داشتند که نشانه رونق اقتصادی در قلمرو آنان بود<ref>صورة الارض، ص353-354.</ref> اکنون در موزه دولتی ارمیتاز پترزبورگ سکه‌هایی از یوسف بن ابوساج موجود است که محل ضرب آن طی سال‌های 293 تا 312ق. در شهرهای بردعه، مراغه و اردبیل بوده است<ref>اران از دوران باستان، ص458.</ref>		معرفی این خاندان با عنوان ساجدی به جای ساجی که در برخی از منابع معاصر آمده،<ref>زبده تاریخ کرد و کردستان، ج2، ص29.</ref> آشکارا خطا است. امیران ساجی، به ویژه یوسف، در دوران حکومت خود در شهرهایی هم‌چون اردبیل، مراغه، و بَردَعه آذربایجان دارالضرب داشتند که نشانه رونق اقتصادی در قلمرو آنان بود<ref>صورة الارض، ص353-354.</ref> اکنون در موزه دولتی ارمیتاز پترزبورگ سکه‌هایی از یوسف بن ابوساج موجود است که محل ضرب آن طی سال‌های 293 تا 312ق. در شهرهای بردعه، مراغه و اردبیل بوده است<ref>اران از دوران باستان، ص458.</ref>
	==ورود به خلافت عباسی==		==ورود به خلافت عباسی==
	از آغاز ورود ساجیان به دستگاه [[خلافت عباسی]]، آگاهی روشنی در دست نیست. ساجیان با مسلمان شدن و راه یافتن به دستگاه [[خلافت عباسی]] و جلب توجه [[خلفای عباسی]] به مقاماتی والا دست یافتند.<ref>تجارب الامم، ج5، ص٩، «مقدمه». </ref> شماری از پژوهشگران معاصر با توجه به استیلای مسلمانان بر اُسروشَنه یا اشروسنه، از مناطق کهن ماوراءالنهر، و اسلام آوردن واپسین امیر آن‌جا به دست [[مامون]] (حک: 198-218ق.) برآنند که ابوساج در همین دوره یا‌ اندکی بعد [[اسلام]] آورده است<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج5، ص510، «ابوالساج». </ref> ساجیان را از کهن‌ترین سلسله‏‌های ایرانی مخالف خلافت عباسی (حک: 132-656ق.) دانسته‌اند<ref>نظری به تاریخ آذربایجان، ص134.</ref>		از آغاز ورود ساجیان به دستگاه [[خلافت عباسی]]، آگاهی روشنی در دست نیست. ساجیان با مسلمان شدن و راه یافتن به دستگاه [[خلافت عباسی]] و جلب توجه [[خلفای عباسی]] به مقاماتی والا دست یافتند.<ref>تجارب الامم، ج5، ص٩، «مقدمه». </ref> شماری از پژوهشگران معاصر با توجه به استیلای مسلمانان بر اُسروشَنه یا اشروسنه، از مناطق کهن ماوراءالنهر، و اسلام آوردن واپسین امیر آن‌جا به دست [[مامون]] (حک: 198-218ق.) برآنند که ابوساج در همین دوره یا‌ اندکی بعد [[اسلام]] آورده است<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج5، ص510، «ابوالساج». </ref> ساجیان را از کهن‌ترین سلسله‏‌های ایرانی مخالف خلافت عباسی (حک: 132-656ق.) دانسته‌اند<ref>نظری به تاریخ آذربایجان، ص134.</ref>

Z mohammad در ‏۸ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۰۱

2019-09-08T06:01:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	}}		}}

	بنی‌ساج سلسله‌ای از امیران ایرانی راهدار [[حرمین]] و حاکم [[آذربایجان]] در سده سوم ق~~. است~~.		بنی‌ساج سلسله‌ای از امیران ایرانی راهدار [[حرمین]] و حاکم [[آذربایجان]] در سده سوم ق بودند.

	برخی از امیران ساجی دارای منصب [[راهداری حرمین]] بودند. آنان در زمان [[مأمون]] یا [[معتصم]] وارد دستگاه خلافت عباسی شدند.		برخی از امیران ساجی دارای منصب [[راهداری حرمین]] بودند. آنان در زمان [[مأمون]] یا [[معتصم]] وارد دستگاه خلافت عباسی شدند.

Sajjadd در ‏۱۶ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۳

2019-08-16T10:33:35Z

نمایش تغییرات

Hasaninasab: حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

2019-03-05T18:42:57Z

حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۱۲
خط ۱۶۴:		خط ۱۶۴:
	{{پایان}}		{{پایان}}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	[[رده:امیران حج]]		[[رده:امیران حج]]
	[[رده:خاندان‌های تاثیرگذار در حرمین]]		[[رده:خاندان‌های تاثیرگذار در حرمین]]
	[[رده:خاندان‌های حکومت‌گر حرمین]]		[[رده:خاندان‌های حکومت‌گر حرمین]]

Z mohammad در ‏۱۰ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۱۹

2018-10-10T08:19:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|ماه=[[مرداد]]\|روز=[[۲۱]]\|سال=[[۱۳۹۷]]\|کاربر=E ebrahimi }}~~
	{{جعبه اطلاعات خاندان		{{جعبه اطلاعات خاندان
	\| نام =بنی‌ساج		\| نام =بنی‌ساج

E ebrahimi در ‏۳ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۵۶

2018-10-03T06:56:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	در سال 266ق. حکمرانی [[حرمین]] و [[راهداری مکه]] به [[محمد بن ابی‌ساج]] رسید. امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف، حکمرانی آذربایجان و مراغه از جمله مناصب وی است. او در 285ق. از فرمان خلیفه سر باز زد و به نام افشین در آذربایجان اعلام استقلال کرد و از چشم خلیفه افتاد. سرانجام در 288ق. در آذربایجان دچار وبا شد و درگذشت.		در سال 266ق. حکمرانی [[حرمین]] و [[راهداری مکه]] به [[محمد بن ابی‌ساج]] رسید. امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف، حکمرانی آذربایجان و مراغه از جمله مناصب وی است. او در 285ق. از فرمان خلیفه سر باز زد و به نام افشین در آذربایجان اعلام استقلال کرد و از چشم خلیفه افتاد. سرانجام در 288ق. در آذربایجان دچار وبا شد و درگذشت.

	[[یوسف بن ساج]] حکمران بعدی بنوساج بود. او از طرف [[معتمد عباسی]] حکمرانی آذربایجان را به دست گرفت اما بعد از چندی از فرمان خلیفه سرباز زد و دستگیر و زندانی شد. اما بعد از آزادی دوباره حکمرانی آذربایجان به او داده شد. او از طرف خلیفه مأموریت مقابله با [[قرمطیان]] شد؛ ولی شکست خورده و به دست ابوطاهر قرمطی کشته شد.		[[یوسف بن ساج]] حکمران بعدی بنوساج بود. او از طرف [[معتمد عباسی]] حکمرانی آذربایجان را به دست گرفت اما بعد از چندی از فرمان خلیفه سرباز زد و دستگیر و زندانی شد. اما بعد از آزادی دوباره حکمرانی آذربایجان به او داده شد. او از طرف خلیفه مأموریت مقابله با [[قرمطیان]] شد؛ ولی شکست خورده و به دست [[ابوطاهر قرمطی]] کشته شد.

	==مقدمه==		==مقدمه==

E ebrahimi در ‏۳ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۵۴

2018-10-03T06:54:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	ابوساج سرسلسله ساجیان به خاطر خدمات زیاد در دستگاه خلافت عباسی از طرف [[متوکل]] به بازرسی راه [[مکه]] مأمور شد. حکمرانی [[سوریه]]، سرپرستی [[کوفه]]، حکومت [[سواد]] و ... از جمله مناصب وی است. او در مأموریت پاسداری از راه کوفه تا [[حجاز]] خدمات فراوانی ارائه کرد و سرانجام در [[جندی‌شاپور]] درگذشت.		ابوساج سرسلسله ساجیان به خاطر خدمات زیاد در دستگاه خلافت عباسی از طرف [[متوکل]] به بازرسی راه [[مکه]] مأمور شد. حکمرانی [[سوریه]]، سرپرستی [[کوفه]]، حکومت [[سواد]] و ... از جمله مناصب وی است. او در مأموریت پاسداری از راه کوفه تا [[حجاز]] خدمات فراوانی ارائه کرد و سرانجام در [[جندی‌شاپور]] درگذشت.

	در سال 266ق. حکمرانی [[حرمین]] و [[راهداری مکه]] به [[محمد بن ابی‌ساج]] رسید. امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف، حکمرانی آذربایجان و مراغه از جمله مناصب وی است. او در 285ق. از فرمان خلیفه سر باز زد و به نام افشین در [[آذربایجان]] اعلام استقلال کرد و از چشم خلیفه افتاد. سرانجام در 288ق. در آذربایجان دچار وبا شد و درگذشت.		در سال 266ق. حکمرانی [[حرمین]] و [[راهداری مکه]] به [[محمد بن ابی‌ساج]] رسید. امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف، حکمرانی آذربایجان و مراغه از جمله مناصب وی است. او در 285ق. از فرمان خلیفه سر باز زد و به نام افشین در آذربایجان اعلام استقلال کرد و از چشم خلیفه افتاد. سرانجام در 288ق. در آذربایجان دچار وبا شد و درگذشت.

	[[یوسف بن ساج]] حکمران بعدی بنوساج بود. او از طرف [[معتمد عباسی]] حکمرانی آذربایجان را به دست گرفت اما بعد از چندی از فرمان خلیفه سرباز زد و دستگیر و زندانی شد. اما بعد از آزادی دوباره حکمرانی آذربایجان به او داده شد. او از طرف خلیفه مأموریت مقابله با [[قرمطیان]] شد؛ ولی شکست خورده و به دست ابوطاهر قرمطی کشته شد.		[[یوسف بن ساج]] حکمران بعدی بنوساج بود. او از طرف [[معتمد عباسی]] حکمرانی آذربایجان را به دست گرفت اما بعد از چندی از فرمان خلیفه سرباز زد و دستگیر و زندانی شد. اما بعد از آزادی دوباره حکمرانی آذربایجان به او داده شد. او از طرف خلیفه مأموریت مقابله با [[قرمطیان]] شد؛ ولی شکست خورده و به دست ابوطاهر قرمطی کشته شد.

E ebrahimi در ‏۳ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۵۲

2018-10-03T06:52:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۲:		خط ۲:
	{{جعبه اطلاعات خاندان		{{جعبه اطلاعات خاندان
	\| نام =بنی‌ساج		\| نام =بنی‌ساج
	\| تصویر =		\| تصویر =
	\| اندازه تصویر =		\| اندازه تصویر =
	\| نام کامل = بنی‌ساج		\| نام کامل = بنی‌ساج
	\| نسب =		\| نسب =
	\| محل حکومت =[[آذربایجان]]، [[اران]]، [[ارمنستان]] و حدود [[ری]]		\| محل حکومت =[[آذربایجان]]، [[اران]]، [[ارمنستان]] و حدود [[ری]]
	\| مدت حکومت =سال 276 تا 319ق		\| مدت حکومت =سال 276 تا 319ق
	\| مکان قبیله =آذربایجان		\| مکان قبیله =آذربایجان
	\| سرسلسله =ابوساج دیوداد بن دیودست		\| سرسلسله =ابوساج دیوداد بن دیودست
	\| اشخاص مهم =[[ابوساج دیوداد بن دیودست]]، [[محمد بن ابوساج]]، [[یوسف بن ابوساج]]،		\| اشخاص مهم =[[ابوساج دیوداد بن دیودست]]، [[محمد بن ابوساج]]، [[یوسف بن ابوساج]]،
	\| جمعیت =		\| جمعیت =
	\| جنگ‌ها =		\| جنگ‌ها =
	\| شاخه‌ای از =		\| شاخه‌ای از =
	\| زیرشاخه‌ها =		\| زیرشاخه‌ها =
	\| مهم‌ترین اقدامات =		\| مهم‌ترین اقدامات =
	\| مناصب مهم = حکمرانی آذربایجان، حکمرانی [[حرمین]]، راهداری حرمین، حکمرانی [[کوفه]]		\| مناصب مهم = حکمرانی آذربایجان، حکمرانی [[حرمین]]، راهداری حرمین، حکمرانی [[کوفه]]
	\| مذهب = اسلام		\| مذهب = اسلام
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	بنی‌ساج سلسله‌ای از امیران ایرانی راهدار [[حرمین]] و حاکم [[آذربایجان]] در سده سوم ق. است.		بنی‌ساج سلسله‌ای از امیران ایرانی راهدار [[حرمین]] و حاکم [[آذربایجان]] در سده سوم ق. است.

			برخی از امیران ساجی دارای منصب [[راهداری حرمین]] بودند. بنابر گزارشی نسبت ساجی از زندگی آن‌ها در خانه‌هایی از نی مانند کپرنشینان امروزی گرفته شده است. آنان در زمان [[مأمون]] یا [[معتصم]] وارد دستگاه خلافت عباسی شدند.

			ابوساج سرسلسله ساجیان به خاطر خدمات زیاد در دستگاه خلافت عباسی از طرف [[متوکل]] به بازرسی راه [[مکه]] مأمور شد. حکمرانی [[سوریه]]، سرپرستی [[کوفه]]، حکومت [[سواد]] و ... از جمله مناصب وی است. او در مأموریت پاسداری از راه کوفه تا [[حجاز]] خدمات فراوانی ارائه کرد و سرانجام در [[جندی‌شاپور]] درگذشت.

			در سال 266ق. حکمرانی [[حرمین]] و [[راهداری مکه]] به [[محمد بن ابی‌ساج]] رسید. امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف، حکمرانی آذربایجان و مراغه از جمله مناصب وی است. او در 285ق. از فرمان خلیفه سر باز زد و به نام افشین در [[آذربایجان]] اعلام استقلال کرد و از چشم خلیفه افتاد. سرانجام در 288ق. در آذربایجان دچار وبا شد و درگذشت.

			[[یوسف بن ساج]] حکمران بعدی بنوساج بود. او از طرف [[معتمد عباسی]] حکمرانی آذربایجان را به دست گرفت اما بعد از چندی از فرمان خلیفه سرباز زد و دستگیر و زندانی شد. اما بعد از آزادی دوباره حکمرانی آذربایجان به او داده شد. او از طرف خلیفه مأموریت مقابله با [[قرمطیان]] شد؛ ولی شکست خورده و به دست ابوطاهر قرمطی کشته شد.

	==مقدمه==		==مقدمه==
	بنی‌ساج از سال 276 تا 319ق. در آذربایجان، اَران و گاه ارمنستان و حدود ری حکومت کردند<ref>اران از دوران باستان، ص442؛ نک: تاریخ ادبیات در ایران، ج1، ص217.</ref> از امیران ساجی، منصب راهداری [[حرمین]] به ابوساج دیوداد بن دیودست (266ق.)، محمد افشین فرزند دیوداد (288 ق.)، و ابوالقاسم یوسف بن دیوداد (288ق.) رسید و حکومت [[آذربایجان]] تنها از آن دو تن اخیر شد و خود ابوساج به رغم نقش اساسی در برآمدن خاندانش، به این مهم دست نیافت.		بنی‌ساج از سال 276 تا 319ق. در آذربایجان، اَران و گاه ارمنستان و حدود ری حکومت کردند<ref>اران از دوران باستان، ص442؛ نک: تاریخ ادبیات در ایران، ج1، ص217.</ref> از امیران ساجی، منصب راهداری [[حرمین]] به ابوساج دیوداد بن دیودست (266ق.)، محمد افشین فرزند دیوداد (288 ق.)، و ابوالقاسم یوسف بن دیوداد (288ق.) رسید و حکومت [[آذربایجان]] تنها از آن دو تن اخیر شد و خود ابوساج به رغم نقش اساسی در برآمدن خاندانش، به این مهم دست نیافت.

	ساجیان نخست در روستاهای جَنبَکاکِث و سویدَک در آسیای میانه سکونت داشتند<ref>صورة الارض، ج2، ص506.</ref> در این مناطق، مواد نخست سلاح‌های آهنین به دست می‏‌آمد و در فرغانه ساخته می‏‌شد و به سرزمین‌های دیگر تا [[بغداد]] صادر می‌گشت. ‏<ref>ترکستان‌نامه، ج1، ص378.</ref>		ساجیان نخست در روستاهای جَنبَکاکِث و سویدَک در آسیای میانه سکونت داشتند<ref>صورة الارض، ج2، ص506.</ref> در این مناطق، مواد نخست سلاح‌های آهنین به دست می‏‌آمد و در فرغانه ساخته می‏‌شد و به سرزمین‌های دیگر تا [[بغداد]] صادر می‌گشت. ‏<ref>ترکستان‌نامه، ج1، ص378.</ref>

خط ۶۳:		خط ۷۰:

	==حکمرانی محمد بن ساج==		==حکمرانی محمد بن ساج==
	در سال 266ق. حکمرانی حرمین و راهداری مکه را ابوالمسافر محمد بن ابوساج دیوداد، ملقب به افشین، از پدرش دریافت کرد<ref>اتحاف الوری، ج2، ص355.</ref> بر پایه گزارشی دیگر، محمد بن ابوساج امارت راه مکه و حرمین را از عمرو بن لیث/علی بن لیث)<ref>تاریخ ابن خلدون، ج3، ص427.</ref> صفاری (حک: 265-287ق.) گرفت<ref>تاریخ طبری، ج9، ص549؛ العقد الثمین، ج2، ص180؛ غایة المرام، ج1، ص456.</ref> محمد بن ابوساج آن گاه که به مکه رسید، با ~~ابن مخزومی~~ که مدعی همین مقام بود، جنگید و او را شکست داد<ref>العقد الثمین، ج2، ص332.</ref>		در سال 266ق. حکمرانی حرمین و راهداری مکه را ابوالمسافر محمد بن ابوساج دیوداد، ملقب به افشین، از پدرش دریافت کرد<ref>اتحاف الوری، ج2، ص355.</ref> بر پایه گزارشی دیگر، محمد بن ابوساج امارت راه مکه و حرمین را از عمرو بن لیث/علی بن لیث)<ref>تاریخ ابن خلدون، ج3، ص427.</ref> صفاری (حک: 265-287ق.) گرفت<ref>تاریخ طبری، ج9، ص549؛ العقد الثمین، ج2، ص180؛ غایة المرام، ج1، ص456.</ref> محمد بن ابوساج آن گاه که به مکه رسید، با [[ابن‌مخزومی]] که مدعی همین مقام بود، جنگید و او را شکست داد<ref>العقد الثمین، ج2، ص332.</ref>

	در گزارش دیگر آورده‌اند که به سال 266ق. پس از غارت [[کسوه کعبه\|کَسوه کعبه]] از سوی گروهی از اعراب، محمد بن ابوساج به مکه آمد و پس از سلطه بر [[ابن‌مخزومی]] که امیر مکه بود، از جانب خلیفه، حکم حکمرانی حرمین را دریافت نمود<ref>البدایة و النهایه، ج11، ص39.</ref> به روایت [[ابن‌فهد مکی]] (م. 922ق.) عمرو بن لیث ولایت مکه را از خلیفه گرفت و به محمد بن ابوساج واگذار نمود<ref>غایة المرام، ج1، ص456-457.</ref>		در گزارش دیگر آورده‌اند که به سال 266ق. پس از غارت [[کسوه کعبه\|کَسوه کعبه]] از سوی گروهی از اعراب، محمد بن ابوساج به مکه آمد و پس از سلطه بر ابن‌مخزومی که امیر مکه بود، از جانب خلیفه، حکم حکمرانی حرمین را دریافت نمود<ref>البدایة و النهایه، ج11، ص39.</ref> به روایت [[ابن‌فهد مکی]] (م. 922ق.) عمرو بن لیث ولایت مکه را از خلیفه گرفت و به محمد بن ابوساج واگذار نمود<ref>غایة المرام، ج1، ص456-457.</ref>

	گزارش تاریخ سیستان در اعطای ولایت سرزمین‌هایی بسیار از بغداد و ایران تا [[هند]] و سند و منصب عمل الحرمین به عمرو از سوی خلیفه<ref>تاریخ سیستان، ص234-235.</ref> این نظر را تایید می‌کند. به نظر می‌رسد امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف بوده نه ولایت مستقیم؛ یعنی از طریق عمرو بن لیث این منصب را عهده‌دار بوده است. محمد بن ابوساج تا 269ق. قبایل بدوی را که در مسیر کاروان‌های حاجیان راهزنی می‌کردند، سرکوب نمود و رَحبه و قِرقِیسیا را تصرف کرد و عامل انبار و راه فرات شد<ref>تاریخ طبری، ج9، ص549؛ تاریخ طبری، ج9، ص553؛ تاریخ طبری، ج9، ص590؛ تاریخ طبری، ج9، ص613-621؛ تاریخ طبری، ج9، ص628؛ الکامل، ج7، ص333.</ref>		گزارش تاریخ سیستان در اعطای ولایت سرزمین‌هایی بسیار از بغداد و ایران تا [[هند]] و سند و منصب عمل الحرمین به عمرو از سوی خلیفه<ref>تاریخ سیستان، ص234-235.</ref> این نظر را تایید می‌کند. به نظر می‌رسد امارت وی بر راه‌های حج، ولایت عقد و شرف بوده نه ولایت مستقیم؛ یعنی از طریق عمرو بن لیث این منصب را عهده‌دار بوده است. محمد بن ابوساج تا 269ق. قبایل بدوی را که در مسیر کاروان‌های حاجیان راهزنی می‌کردند، سرکوب نمود و رَحبه و قِرقِیسیا را تصرف کرد و عامل انبار و راه فرات شد<ref>تاریخ طبری، ج9، ص549؛ تاریخ طبری، ج9، ص553؛ تاریخ طبری، ج9، ص590؛ تاریخ طبری، ج9، ص613-621؛ تاریخ طبری، ج9، ص628؛ الکامل، ج7، ص333.</ref>
خط ۸۳:		خط ۹۰:

	گفته‌اند که محدوده شمالی سرزمین زیر فرمانش تا دربند قفقاز ادامه داشت و او سد دربند را برای مصونیت از خطر هجوم روس‌ها و همسایگان شمالی مرمت کرد و اران و شروان را بدین وسیله در امان داشت<ref>اران از دوران باستان، ص451-452.</ref>		گفته‌اند که محدوده شمالی سرزمین زیر فرمانش تا دربند قفقاز ادامه داشت و او سد دربند را برای مصونیت از خطر هجوم روس‌ها و همسایگان شمالی مرمت کرد و اران و شروان را بدین وسیله در امان داشت<ref>اران از دوران باستان، ص451-452.</ref>


	خلیفه عباسی در315ق. پس از ناامن شدن راه عراق به حجاز و قتل حاجیان و غارت کاروان‌ها از سوی [[قرمطیان]]، یوسف را به نبرد آن‌ها گسیل داشت. اما یوسف شکست خورد و اسیر قرمطیان شد و به دست [[ابوطاهر قرمطی]] به قتل رسید<ref>تاریخ طبری، ج11، ص111؛ نظری به تاریخ آذربایجان، ص133.</ref> از این هنگام تا نزدیک دو دهه، قرمطیان بر راه‌های اصلی کاروان حاجیان سلطه یافتند و پس از سرقت [[حجرالاسود]] و چیره شدن بر طریق حجاز، خود به کاروان‌ها اجازه عبور می‌دادند؛ ابوالمسافر فتح بن محمد افشین که به فرمانروایی آذربایجان رسید، در 317ق. به دست مفلح یوسفی در اردبیل مسموم گشت<ref>نظری به تاریخ آذربایجان، ص134.</ref> جانشینان بعد ساجیان در قلمرو پهناور آن‌ها از ارمنستان تا ری، یاران و غلامان یوسف بن ابوساج، از جمله وصیف شیروانی، مفلح و دیسم بن ابراهیم بودند<ref>البدایة و النهایه، ج11، ص167؛ تاریخ شروان و دربند، ص108-109.</ref>		خلیفه عباسی در315ق. پس از ناامن شدن راه عراق به حجاز و قتل حاجیان و غارت کاروان‌ها از سوی [[قرمطیان]]، یوسف را به نبرد آن‌ها گسیل داشت. اما یوسف شکست خورد و اسیر قرمطیان شد و به دست [[ابوطاهر قرمطی]] به قتل رسید<ref>تاریخ طبری، ج11، ص111؛ نظری به تاریخ آذربایجان، ص133.</ref> از این هنگام تا نزدیک دو دهه، قرمطیان بر راه‌های اصلی کاروان حاجیان سلطه یافتند و پس از سرقت [[حجرالاسود]] و چیره شدن بر طریق حجاز، خود به کاروان‌ها اجازه عبور می‌دادند؛ ابوالمسافر فتح بن محمد افشین که به فرمانروایی آذربایجان رسید، در 317ق. به دست مفلح یوسفی در اردبیل مسموم گشت<ref>نظری به تاریخ آذربایجان، ص134.</ref> جانشینان بعد ساجیان در قلمرو پهناور آن‌ها از ارمنستان تا ری، یاران و غلامان یوسف بن ابوساج، از جمله وصیف شیروانی، مفلح و دیسم بن ابراهیم بودند<ref>البدایة و النهایه، ج11، ص167؛ تاریخ شروان و دربند، ص108-109.</ref>
خط ۱۵۸:		خط ۱۶۴:
	* '''وفیات الاعیان''': ابن خلکان (م. 681ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت، دار صادر.		* '''وفیات الاعیان''': ابن خلکان (م. 681ق.)، به کوشش احسان عباس، بیروت، دار صادر.
	{{پایان}}		{{پایان}}
	~~{{قبایل عرب}}~~

	[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]		[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
			[[رده:امیران حج]]
			[[رده:خاندان‌های تاثیرگذار در حرمین]]
			[[رده:خاندان‌های حکومت‌گر حرمین]]