تعطیل حج - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Salar: /* منبع */

2024-10-06T07:22:06Z

منبع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۲
خط ۲۱۸:		خط ۲۱۸:

	{{پایان}}		{{پایان}}
			==پیوند به بیرون==

			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1391086/تبیینی-از-تعطیلی-حج-از-صفویه-تا-انقلاب-اسلامی-ایران?q=تعطیلی تبیینی از تعطیلی حج از صفویه تا انقلاب اسلامی ایران، سید محمود سامانی، مجله میقات حج، بهار 1397 - شماره 103]
			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/926208/تاریخ-و-رجال-تاریخ-حج-گزاری-مسلمانان-و-سهم-ایرانیان-در-آن?q=تعطیلی تاریخ حج گزاری مسلمانان و سهم ایرانیان در آن، رسول جعفریان، مجله میقات حج، پاییز 1385 - شماره 57 (30 صفحه - از 67 تا 96)]
			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1085618/حج-گزاری-ایرانیان-در-دوره-ضعف-و-زوال-صفویان?q=تعطیلی حج گزاری ایرانیان در دوره ضعف و زوال صفویان، معصومه کامگار،] مجله فرهنگ پژوهش، بهار 1392 - شماره 13]
			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122404/بررسی-تاریخی-روابط-ایران-و-عربستان-در-موضع-حج?q=تعطیلی بررسی تاریخی روابط ایران و عربستان در موضع حج، مجله میقات حج، تابستان 1394 - شماره 92]
			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1071539/زمینه-ها-و-موانع-برگزاری-حج-از-سوی-ایران-و-عثمانی-در-دوره-صفویه?q=تعطیلی زمینه‌ها و موانع برگزاری حج از سوی ایران و عثمانی در دوره صفویه، حسن زندیه؛ معصومه کامگار، مجله تاریخ اسلام، بهار 1393 - شماره 57]
			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1131430/تعلیق-و-تعطیل-حج-از-سوی-حاکم-اسلامی?q=تعطیلی تعلیق و تعطیل حج از سوی حاکم اسلامی، محسن ملک افضلی اردکانی؛ مهدی درگاهی؛ رضا عندلیبی، مجله حکومت اسلامی، پائیز 1393 - شماره 73]
			*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122094/موانع-و-مشکلات-سفر-حج-ایرانیان-در-روزگار-سلجوقیان?q=تعطیلی موانع و مشکلات سفر حج ایرانیان در روزگار سلجوقیان، علی غفرانی؛ زهرا نوروزی؛ زهرا پرگزی، مجله تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، بهار 1395، سال هفتم - شماره 22]

	{{حج و عمره}}		{{حج و عمره}}

Salar: /* پیوند به بیرون */

2024-10-06T07:21:23Z

پیوند به بیرون

@@ خط ۱۳۱: / خط ۱۳۱: @@
 * [[تسویف حج]]
 * [[ترک حج]]
 ==پانویس==

Salar: /* قحطی */

2024-10-06T07:21:07Z

قحطی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۱
خط ۱۲۶:		خط ۱۲۶:

	در پایان سال 416ق. نیز قحطی بزرگی در مکه رخ داد که موجب تعطیل حج گشت. <ref>تاریخ صنعاء، ص151</ref> همچنین قحطی به سال 815ق. در مکه و تاثیر آن بر حج گزارش شده است. <ref>تاریخ مکه، ص358</ref>		در پایان سال 416ق. نیز قحطی بزرگی در مکه رخ داد که موجب تعطیل حج گشت. <ref>تاریخ صنعاء، ص151</ref> همچنین قحطی به سال 815ق. در مکه و تاثیر آن بر حج گزارش شده است. <ref>تاریخ مکه، ص358</ref>

			== جستارهای وابسته ==

			* [[تسویف حج]]
			* [[ترک حج]]

	==پیوند به بیرون==		==پیوند به بیرون==

محمدسعيد نجاتي .گروه تاريخ در ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۳

2020-07-26T04:03:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۳۳
خط ۵۴:		خط ۵۴:

	در مصر نیز، به سال 492ق. درگیری‌های حاکمان مصر و فقدان امنیت، موجب تعطیل حج گشت. <ref>الاهرام، 3 اکتبر 2009م.، «انقطاع الحج»</ref> در سال 563ق. به سبب درگیری داخلی در مصر حج بر‌گزار نشد. <ref>تاریخ الاسلام، ج39، ص11</ref> در سال 648ق. به جهت درگیری و آشفتگی امور، حاجیان مصر و شام نتوانستند حج بگزارند. <ref>تاریخ الاسلام، ج47، ص63</ref><ref>النجوم الزاهره، ج7، ص20</ref> نیز در سال‌های 654-658ق. تنها بخش‌هایی از حجازیان توفیق حج‌‌گزاری یافتند. <ref>حسن الصفا، ص122</ref>		در مصر نیز، به سال 492ق. درگیری‌های حاکمان مصر و فقدان امنیت، موجب تعطیل حج گشت. <ref>الاهرام، 3 اکتبر 2009م.، «انقطاع الحج»</ref> در سال 563ق. به سبب درگیری داخلی در مصر حج بر‌گزار نشد. <ref>تاریخ الاسلام، ج39، ص11</ref> در سال 648ق. به جهت درگیری و آشفتگی امور، حاجیان مصر و شام نتوانستند حج بگزارند. <ref>تاریخ الاسلام، ج47، ص63</ref><ref>النجوم الزاهره، ج7، ص20</ref> نیز در سال‌های 654-658ق. تنها بخش‌هایی از حجازیان توفیق حج‌‌گزاری یافتند. <ref>حسن الصفا، ص122</ref>

			تخریب حرم بزرگان اسلام از جمله ائمه اهل بیت (علیهم السلام) دربقیع و قبرستان ابوطالب و دیگر مراقد حرمین توسط وهابیان در سال 1344 قمری و قبل از آن نیز عامل دیگری بود که از سال 1344 موجب تعطیلی و تحریم حج از سوی بسیاری از مسلمانان کشورهای اسلامی از جمله هند و ایران و عراق شد، دراین تحریم که با هدف فشار اقتصادی علیه آل سعود شکل گرفت،سید شرف الدین عاملی، مراجع شیعه در نجف و اعضای انجمن خلافت هند نقش جدی داشتند.<ref>شرف الدین و تخریب بقاع بقیع و تلاش های جهانی،مجله میقات حج،شماره 111</ref>

	==تعطیل حج ایرانیان==		==تعطیل حج ایرانیان==
خط ۹۱:		خط ۹۳:
	در سال بعد نیز مردم همه سرزمین‏‌های تابع عثمانی از رفتن به حج منع شدند و تنها مردم مناطق زیر سلطه [[سعودی‏‌ها]] در سرزمین‌های [[جزیرةالعرب]] و شماری‌ اندک از حاجیان مغربی حج به جا آوردند. <ref>تاریخ مکه، ص593</ref><ref>فرقه‏‌ای برای تفرقه، ص108</ref>		در سال بعد نیز مردم همه سرزمین‏‌های تابع عثمانی از رفتن به حج منع شدند و تنها مردم مناطق زیر سلطه [[سعودی‏‌ها]] در سرزمین‌های [[جزیرةالعرب]] و شماری‌ اندک از حاجیان مغربی حج به جا آوردند. <ref>تاریخ مکه، ص593</ref><ref>فرقه‏‌ای برای تفرقه، ص108</ref>

	تخریب حرم بزرگان اسلام از جمله ائمه اهل بیت (علیهم السلام) دربقیع و قبرستان ابوطالب و دیگر مراقد حرمین توسط وهابیان در سال 1344 قمری و قبل از آن نیز عامل دیگری بود که از سال 1344 موجب تعطیلی و تحریم حج از سوی بسیاری از مسلمانان کشورهای اسلامی از جمله هند و ایران و عراق شد.<ref>شرف الدین و تخریب بقاع بقیع و تلاش های جهانی،مجله میقات حج،شماره 111</~~ref~~>		<br />

	====آل سعود و حج ایرانیان====		====آل سعود و حج ایرانیان====

محمدسعيد نجاتي .گروه تاريخ در ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۱

2020-07-26T04:01:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۳۱
خط ۹۰:		خط ۹۰:

	در سال بعد نیز مردم همه سرزمین‏‌های تابع عثمانی از رفتن به حج منع شدند و تنها مردم مناطق زیر سلطه [[سعودی‏‌ها]] در سرزمین‌های [[جزیرةالعرب]] و شماری‌ اندک از حاجیان مغربی حج به جا آوردند. <ref>تاریخ مکه، ص593</ref><ref>فرقه‏‌ای برای تفرقه، ص108</ref>		در سال بعد نیز مردم همه سرزمین‏‌های تابع عثمانی از رفتن به حج منع شدند و تنها مردم مناطق زیر سلطه [[سعودی‏‌ها]] در سرزمین‌های [[جزیرةالعرب]] و شماری‌ اندک از حاجیان مغربی حج به جا آوردند. <ref>تاریخ مکه، ص593</ref><ref>فرقه‏‌ای برای تفرقه، ص108</ref>

			تخریب حرم بزرگان اسلام از جمله ائمه اهل بیت (علیهم السلام) دربقیع و قبرستان ابوطالب و دیگر مراقد حرمین توسط وهابیان در سال 1344 قمری و قبل از آن نیز عامل دیگری بود که از سال 1344 موجب تعطیلی و تحریم حج از سوی بسیاری از مسلمانان کشورهای اسلامی از جمله هند و ایران و عراق شد.<ref>شرف الدین و تخریب بقاع بقیع و تلاش های جهانی،مجله میقات حج،شماره 111</ref>

	====آل سعود و حج ایرانیان====		====آل سعود و حج ایرانیان====

	رفتار نامناسب آل سعود با حاجیان، در چند نوبت موجب تعطیل حج ایران گشت. به سال 1342ق./1322ش. پس از آن‌که [[ابوطالب یزدی]] در مکه به اتهام آلوده ساختن [[خانه خدا]] اعدام گشت، <ref>آهنگ حجاز، ص285</ref> [[دولت ایران]] روابط خود با [[عربستان]] را قطع کرد <ref>روابط سیاسی ایران و عربستان، ص84-85</ref><ref>اسناد روابط ایران و عربستان، ص107-124</ref> و سه سال حج ایرانیان تعطیل گشت. <ref>اسناد روابط ایران و عربستان، ص39، 130-131</ref><ref>ابوطالب یزدی، ص57، 116-117</ref>		رفتار نامناسب آل سعود با حاجیان، در چند نوبت موجب تعطیل حج ایران گشت. به سال 1342ق./1322ش. پس از آن‌که [[ابوطالب یزدی]] در مکه به اتهام آلوده ساختن [[خانه خدا]] اعدام گشت، <ref>آهنگ حجاز، ص285</ref> [[دولت ایران]] روابط خود با [[عربستان]] را قطع کرد <ref>روابط سیاسی ایران و عربستان، ص84-85</ref><ref>اسناد روابط ایران و عربستان، ص107-124</ref> و سه سال حج ایرانیان تعطیل گشت. <ref>اسناد روابط ایران و عربستان، ص39، 130-131</ref><ref>ابوطالب یزدی، ص57، 116-117</ref>

	همچنین پس از کشتار حج‌‌گزاران در مراسم [[برائت از مشرکان]] به سال 1407ق./1366ش. در شهر مکه به دست [[رژیم سعودی]]، روابط میان ایران و عربستان قطع شد و تا سه سال <ref>کیهان، ش13104، 26/5/1366</ref><ref>آشنایی با عربستان، ص69-70</ref> حج‌گزاری ایرانیان تعطیل گشت و پس از آن با پذیرش بر‌گزاری مراسم برائت از مشرکان، حج‌‌گزاری ایرانیان از سوی عربستان مجدداً آغاز شد. <ref>سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ص134</ref>		همچنین پس از کشتار حج‌‌گزاران در مراسم [[برائت از مشرکان]] به سال 1407ق./1366ش. در شهر مکه به دست [[رژیم سعودی]]، روابط میان ایران و عربستان قطع شد و تا سه سال <ref>کیهان، ش13104، 26/5/1366</ref><ref>آشنایی با عربستان، ص69-70</ref> حج‌گزاری ایرانیان تعطیل گشت و پس از آن با پذیرش بر‌گزاری مراسم برائت از مشرکان، حج‌‌گزاری ایرانیان از سوی عربستان مجدداً آغاز شد. <ref>سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ص134</ref>
خط ۲۰۸:		خط ۲۱۰:
	*'''مفتاح الكرامه''': سید محمد جواد العاملی (م.1226ق.)، به كوشش خالصی، قم، نشر اسلامی، 1419ق.		*'''مفتاح الكرامه''': سید محمد جواد العاملی (م.1226ق.)، به كوشش خالصی، قم، نشر اسلامی، 1419ق.
	*'''مقالات تاریخی''': رسول جعفریان، قم، دلیل ما، 1387-1388ش.		*'''مقالات تاریخی''': رسول جعفریان، قم، دلیل ما، 1387-1388ش.
			*'''میقات حج،شماره 111''': مقاله علامه شرف الدین و تخریب بقاع بقیع و تلاش های جهانی ،محمدسعید نجاتی
	*'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (م.381ق.)، به كوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق.		*'''من لا یحضره الفقیه''': الصدوق (م.381ق.)، به كوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق.
	*'''مناسک حج (محشی)''': به کوشش محمودی، تهران، مشعر، 1378ش.		*'''مناسک حج (محشی)''': به کوشش محمودی، تهران، مشعر، 1378ش.

Kamran در ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۵

2020-07-25T08:25:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''تعطیل حج''' به معنای توقف سفر سالانه حج مسلمانان یک یا چند سرزمین‌ است. در طول تاریخ، [[مسلمانان]] مناطق گوناگون برای رسیدن به [[مکه]] در قالب کاروان‌های به هم‌پیوسته به سوی مکه رهسپار می‌شدند. گاهی کاروان حج ~~به سبب‌های گوناگون~~ از رسیدن به [[حرم مکه]] یا اجرای [[مناسک حج]] بازمی‌ماند و حج آن کاروان تعطیل می‌شد. این امر موجب کاهش شمار حج‌‌گزاران می‌گشت که کتاب‌های تاریخی با عنوان «تعطیل حج» از آن یاد کرده‌اند.		'''تعطیل حج''' به معنای توقف سفر سالانه حج مسلمانان یک یا چند سرزمین‌ است. در طول تاریخ، [[مسلمانان]] مناطق گوناگون برای رسیدن به [[مکه]] در قالب کاروان‌های به هم‌پیوسته به سوی مکه رهسپار می‌شدند. گاهی کاروان حج از رسیدن به [[حرم مکه]] یا اجرای [[مناسک حج]] بازمی‌ماند و حج آن کاروان تعطیل می‌شد. این امر موجب کاهش شمار حج‌‌گزاران می‌گشت که کتاب‌های تاریخی با عنوان «تعطیل حج» از آن یاد کرده‌اند.

	نا امنی راه‌های حج و گرفتار شدن به حمله راهزنان، درگیری و جنگ در مکه، ~~گرفتاری در~~ قحطی و بی آبی یا طوفان و رواج بیماری‌های فراگیر از عوامل بازماندن کاروان حج از رسیدن به [[کعبه]] یا تکمیل اعمال حج‌ بود. از آنجا که تشکیل کاروان‌های بزرگ حج به حمایت حکومت‌ها نیاز داشت، گاهی به دلیل جنگ‌های داخلی در درون یک سرزمین، این کاروان‌ها از مبداء تشکیل نمی‌شد.		نا امنی راه‌های حج و گرفتار شدن به حمله راهزنان، درگیری و جنگ در مکه، قحطی و بی آبی یا طوفان و رواج بیماری‌های فراگیر از عوامل بازماندن کاروان حج از رسیدن به [[کعبه]] یا تکمیل اعمال حج‌ تمتع بود. از آنجا که تشکیل کاروان‌های بزرگ حج به حمایت حکومت‌ها نیاز داشت، گاهی به دلیل جنگ‌های داخلی در درون یک سرزمین، این کاروان‌ها از مبداء تشکیل نمی‌شد.

	توقف حج‌گزاری از کشورهای اسلامی در برخی سال‌ها، از قرن سوم هجری آغاز شد، یعنی زمانی که با ضعف دستگاه خلافت ~~عباسی،~~ پدید آمدن کانون‌های قدرت متعارض در جهان اسلام و درگیری‌های نظامی و اختلاف بر سر سیادت بر مکه و ~~مدینه،~~ ناامنی راه حج بیشتر شد و حکومت‌ها از نگهداری راه‌ها و خدمت رسانی به حاجیان باز ماندند. بعدها عوامل دیگر نیز در توقف حجگزاری مسلمانان نقش داشت از جمله در سده نوزدهم و بیستم میلادی حکومت‌های استعمارگر ~~اروپایی،‌گاهی~~ مانع حج‌گزاری مسلمانان بودند. نیز شیوع بیماری‌های فراگیر جهانی در ~~اوایل~~ سده بیستم به توقف حج از برخی کشورها منجر شد.		توقف حج‌گزاری از کشورهای اسلامی در برخی سال‌ها، از قرن سوم هجری آغاز شد، یعنی زمانی که با ضعف دستگاه [[بنی عباس\|خلافت عباسی]]، پدید آمدن کانون‌های قدرت متعارض در جهان اسلام و درگیری‌های نظامی و اختلاف بر سر سیادت بر مکه و [[مدینه]]، ناامنی راه حج بیشتر شد و حکومت‌ها از نگهداری راه‌ها و خدمت رسانی به حاجیان باز ماندند. بعدها عوامل دیگر نیز در توقف حجگزاری مسلمانان نقش داشت از جمله در سده نوزدهم و بیستم میلادی حکومت‌های استعمارگر اروپایی،‌ گاهی مانع حج‌گزاری مسلمانان بودند. نیز شیوع بیماری‌های فراگیر جهانی در سده نوزدهم و بیستم به توقف حج از برخی کشورها منجر شد.

	امروزه نیز عواملی مانند اختلاف سیاسی کشور عربستان با برخی کشورهای اسلامی و نیز شیوع بیماری‌های فراگیر به تعطیل حج منجر می‌گردد. ~~از جمله~~ در سال ۱۴۴۱ قمری / ۱۳۹۹ شمسی با اعلام عربستان، سفر حج‌گزاران تمامی سرزمین‌های اسلامی به مکه به دلیل فراگیری جهانی ویروس کووید۱۹ تعطیل شد.		امروزه نیز عواملی مانند اختلاف سیاسی کشور عربستان با برخی کشورهای اسلامی و نیز شیوع بیماری‌های فراگیر گاه به تعطیل حج منجر می‌گردد. در سال ۱۴۴۱ قمری / ۱۳۹۹ شمسی با اعلام دولت عربستان، سفر حج‌گزاران تمامی سرزمین‌های اسلامی به مکه به دلیل فراگیری جهانی ویروس کووید۱۹ تعطیل شد.

	==معنی تعطیل حج==		==معنی تعطیل حج==

Kamran: /* رواج بیماری‌های واگیر */

2020-07-25T08:20:17Z

رواج بیماری‌های واگیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۰
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	رواج بیماری آنفولانزای مرغی در جهان و احتمال سرایت آن به حاجیان در سال 2010م./1431ق. موجب کاهش پنجاه درصد زائران مصر و نیز کاسته شدن شمار حاجیان دیگر کشورها، از جمله ایران، گشت. در این سال، حج‌‌گزاری کشور [[تونس]] تعطیل شد و 30/000 تن به علت پیشگیری دولت تونس، از سفر حج بازماندند. <ref>حج30، ص167</ref>		رواج بیماری آنفولانزای مرغی در جهان و احتمال سرایت آن به حاجیان در سال 2010م./1431ق. موجب کاهش پنجاه درصد زائران مصر و نیز کاسته شدن شمار حاجیان دیگر کشورها، از جمله ایران، گشت. در این سال، حج‌‌گزاری کشور [[تونس]] تعطیل شد و 30/000 تن به علت پیشگیری دولت تونس، از سفر حج بازماندند. <ref>حج30، ص167</ref>

	به دلیل همه‌گیری جهانی ویروس کووید۱۹ بنابر اعلام حکومت عربستان، حج سال ۱۴۴۱/۱۳۹۹ تنها با شرکت محدود حاجیان از داخل این کشور برگزار می‌شود.		به دلیل همه‌گیری جهانی ویروس کووید۱۹ بنابر اعلام حکومت عربستان، حج سال ۱۴۴۱/۱۳۹۹ تنها با شرکت محدود حاجیان از داخل این کشور برگزار می‌شود.<ref>[http://news.haj.ir/news/ID/10045/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AC-%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D8%AC-%D8%AA%D9%85%D8%AA%D8%B9-99 بیانیه مشترک بعثه مقام معظم رهبی و سازمان حج]</ref>

	==قحطی==		==قحطی==

Kamran: /* رواج بیماری‌های واگیر */

2020-07-25T07:26:33Z

رواج بیماری‌های واگیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۵۶
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:
	از جمله، در پی قیام سال 1903م. در فرغانه، دولت روسیه حج [[ترکستانی‌ها]] را ممنوع اعلام کرد تا گزارش‌های این قیام میان مسلمانان پخش نشود. <ref>میقات حج، ش55، ص201، «حجاج ترکستان»</ref>		از جمله، در پی قیام سال 1903م. در فرغانه، دولت روسیه حج [[ترکستانی‌ها]] را ممنوع اعلام کرد تا گزارش‌های این قیام میان مسلمانان پخش نشود. <ref>میقات حج، ش55، ص201، «حجاج ترکستان»</ref>

	وقوع [[جنگ جهانی اول]] (1914-1918م./1333-1336ق.) و درگیری [[خاورمیانه]]، به ویژه عراق، در این جنگ‌ها، حج‌‌گزاری ایرانیان و دیگر کشورهای منطقه پنج سال جز سال 1334ق. قطع شد. <ref>خاطرات سفر مکه، ص49</ref>		وقوع جنگ جهانی اول (1914-1918م./1333-1336ق.) و درگیری [[خاورمیانه]]، به ویژه عراق، در این جنگ‌ها، حج‌‌گزاری ایرانیان و دیگر کشورهای منطقه پنج سال جز سال 1334ق. قطع شد. <ref>خاطرات سفر مکه، ص49</ref>

	==رواج بیماری‌های واگیر==		==رواج بیماری‌های واگیر==
خط ۱۱۱:		خط ۱۱۱:
	رواج بیماری در حرمین نیز از عوامل تعطیل حج بوده است. در سال 357ق. به سبب رواج بیماری در میان حاجیان شام و مصر، بیشتر شتران ایشان تلف شدند و حاجیان از رسیدن به مکه بازماندند. برخی از ایشان نیز که به مکه رسیدند، در آن شهر جان باختند و حج مصر و شام تعطیل گشت. <ref>البدایة و النهایه، ج11، ص265</ref>		رواج بیماری در حرمین نیز از عوامل تعطیل حج بوده است. در سال 357ق. به سبب رواج بیماری در میان حاجیان شام و مصر، بیشتر شتران ایشان تلف شدند و حاجیان از رسیدن به مکه بازماندند. برخی از ایشان نیز که به مکه رسیدند، در آن شهر جان باختند و حج مصر و شام تعطیل گشت. <ref>البدایة و النهایه، ج11، ص265</ref>

	به سال 1235ق. نیز به سبب وبا در مکه، حاجیان فراوان کشته شدند. <ref>عجائب الآثار، ج3، ص606</ref> این بیماری در سال‌های 1890، 1892، 1893، 1895، 1902م./1307، 1309، 1310، 1312، 1319ق. در موسم حج و میان حاجیان با شدت بیشتر رواج یافت. بر پایه گزارش ~~[[سفرنامه‌‌نویسان]]،~~ این بیماری جان افراد فراوان را گرفت. <ref>سفرنامه حجاز، ص165-166</ref><ref>نک: پنجاه سفرنامه قاجاری</ref> این مشکل موجب تعطیل حج نگشت؛ ولی از آمار حاجیان در برخی سال‌ها کاست.		به سال 1235ق. نیز به سبب وبا در مکه، حاجیان فراوان کشته شدند. <ref>عجائب الآثار، ج3، ص606</ref> این بیماری در سال‌های 1890، 1892، 1893، 1895، 1902م./1307، 1309، 1310، 1312، 1319ق. در موسم حج و میان حاجیان با شدت بیشتر رواج یافت. بر پایه گزارش سفرنامه‌‌نویسان، این بیماری جان افراد فراوان را گرفت. <ref>سفرنامه حجاز، ص165-166</ref><ref>نک: پنجاه سفرنامه قاجاری</ref> این مشکل موجب تعطیل حج نگشت؛ ولی از آمار حاجیان در برخی سال‌ها کاست.

	رواج بیماری آنفولانزای مرغی در جهان و احتمال سرایت آن به حاجیان در سال 2010م./1431ق. موجب کاهش پنجاه درصد زائران مصر و نیز کاسته شدن شمار حاجیان دیگر کشورها، از جمله ایران، گشت. در این سال، حج‌‌گزاری کشور [[تونس]] تعطیل شد و 30/000 تن به علت پیشگیری دولت تونس، از سفر حج بازماندند. <ref>حج30، ص167</ref>		رواج بیماری آنفولانزای مرغی در جهان و احتمال سرایت آن به حاجیان در سال 2010م./1431ق. موجب کاهش پنجاه درصد زائران مصر و نیز کاسته شدن شمار حاجیان دیگر کشورها، از جمله ایران، گشت. در این سال، حج‌‌گزاری کشور [[تونس]] تعطیل شد و 30/000 تن به علت پیشگیری دولت تونس، از سفر حج بازماندند. <ref>حج30، ص167</ref>

Kamran: /* رواج بیماری‌های واگیر */

2020-07-25T07:14:50Z

رواج بیماری‌های واگیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:

	رواج بیماری آنفولانزای مرغی در جهان و احتمال سرایت آن به حاجیان در سال 2010م./1431ق. موجب کاهش پنجاه درصد زائران مصر و نیز کاسته شدن شمار حاجیان دیگر کشورها، از جمله ایران، گشت. در این سال، حج‌‌گزاری کشور [[تونس]] تعطیل شد و 30/000 تن به علت پیشگیری دولت تونس، از سفر حج بازماندند. <ref>حج30، ص167</ref>		رواج بیماری آنفولانزای مرغی در جهان و احتمال سرایت آن به حاجیان در سال 2010م./1431ق. موجب کاهش پنجاه درصد زائران مصر و نیز کاسته شدن شمار حاجیان دیگر کشورها، از جمله ایران، گشت. در این سال، حج‌‌گزاری کشور [[تونس]] تعطیل شد و 30/000 تن به علت پیشگیری دولت تونس، از سفر حج بازماندند. <ref>حج30، ص167</ref>

			به دلیل همه‌گیری جهانی ویروس کووید۱۹ بنابر اعلام حکومت عربستان، حج سال ۱۴۴۱/۱۳۹۹ تنها با شرکت محدود حاجیان از داخل این کشور برگزار می‌شود.

	==قحطی==		==قحطی==

Kamran: /* تعطیل حج ایرانیان */

2020-07-25T07:05:38Z

تعطیل حج ایرانیان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	==تعطیل حج ایرانیان==		==تعطیل حج ایرانیان==

	تعطیلی حج ایرانیان نیز بیشتر برخاسته از درگیری پادشاهان محلی با یکدیگر بوده است. اختلاف‌های خاندان آل بویه در شهرهای مرکزی و شرقی [[ایران]]، کشورگشایی [[محمود غزنوی]] در [[هند]]، و دست‌اندازی به سرزمین‌های زیر سلطه آل بویه در شرق <ref>تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ج1، ص202-212</ref> از این موارد است. همچنین درگیری‌های فرزندان [[ملکشاه سلجوقی]] پس از وفاتش (485ق.) ~~و اختلافات حاکمان دیگر مناطق، موجب تعطیل [[حج خراسان]] و عراق می‌شد.~~		تعطیلی حج ایرانیان نیز بیشتر برخاسته از درگیری پادشاهان محلی با یکدیگر بوده است.

	~~با تاخیر ورود~~ ایرانیان به ~~عراق برای همراهی با کاروان عراق، حج‌گزاری~~ کاروان عراق ~~نیز~~ به تعطیلی ~~کشیده می‌شد~~.در سال‌های 407، 410، 413 و 421ق. کاروان خراسان ~~دیر به عراق رسید و کاروان عراق نیز که منتظر کاروان خراسان بود، فرصت درک مناسک حج را نیافت~~. <ref>مرآة الزمان، ص300، 306-307، 309، 324</ref><ref>الدرر الفرائد، ج1، ص339-343</ref> البته این بدان معنا نیست که کسی از عراق به حج نمی‏‌رفت؛ بلکه برخی افراد ره‌سپار حج می‌شدند. از جمله، به سال 421ق. که حج عراق به دلیل تاخیر خراسانیان تعطیل شده بود و کاروان مصر نیز به حج نیامده بود، شماری از [[کوفیان]] با یک کاروان راهی حج شدند. <ref>البدایة و النهایه، ج12، ص29</ref><ref>الدرر الفرائد، ج1، ص342</ref>		از جمله اختلافات و درگیری‌های داخلی میان سلاطین آل بویه، غزنویان و سلجوقیان تشکیل کاروان حج ایرانیان و پیوستن آن‌ها به کاروان عراق را به تعویق و تعطیلی کشاند. گزارشی از تعطیل حج ایرانیان در سال‌های 407، 410، 413 و 421ق. با عنوان تاخیر کاروان خراسان در منابع تاریخی ثبت شده است.<ref>مرآة الزمان، ص300، 306-307، 309، 324</ref><ref>الدرر الفرائد، ج1، ص339-343</ref><ref>البدایة و النهایه، ج12، ص29</ref><ref>الدرر الفرائد، ج1، ص342</ref>

	حمله [[مغول]] به ایران ~~نه تنها~~ [[حج ایران]] را به سال ~~633ق. تعطیل کرد؛ بلکه~~ تا سال 639ق~~. حج عراق را نیز~~ متوقف ساخت. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص31-32</ref> به سال ~~656ق.~~ [[بغداد]] به دست [[هلاکو خان مغول]] سقوط کرد و با فروپاشی [[خلافت عباسی]]، حج‌‌گزاری عراقی ~~در پرتو این رویداد بود. با مرگ [[ابوسعید ایلخان]] (736ق.) حرکت کاروان حج عراق قطع~~ شد ~~و یازده سال بعد به سال 748ق~~. محمل عراق دیگر بار به حج رفت. پس از آن حج ایرانیان به طور متناوب به سبب‌های متفاوت تعطیل می‌شد. این وضع بیش از هر چیز برآمده از درگیری‌های داخلی و ناپایداری سیاسی در ایران بود. <ref>شفاء الغرام، ج2، ص298</ref><ref>سمط النجوم، ج2، ص396</ref>		حمله [[مغول]] به ایران نیز [[حج ایران]] و عراق را از سال 633 تا سال 639ق متوقف ساخت. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص31-32</ref> به سال 656 [[بغداد]] به دست [[هلاکو خان مغول]] سقوط کرد و با فروپاشی [[خلافت عباسی]]، حج‌‌گزاری عراقی نیز مدتی تعطیل شد.

	~~کشور‌گشایی برخی از حاکمان این دوره همانند~~ [[~~تیمور لنگ\|تیمور~~]] ~~نیز در تعطیل~~ حج ~~مؤثر بود~~. ~~در سال‌های 803-806ق~~. به ~~سبب حمله تیمور~~ به ~~[[شام]]، حج عادی کاروان شام~~ تعطیل ~~گشت~~. <ref>~~العقد الثمین، ج1، ص197~~</ref><ref>~~الدرر الفرائد، ص317~~</ref>		بار دیگر در پایان حکومت ایلخانان با مرگ [[ابوسعید ایلخان]] (736ق.) حرکت کاروان حج عراق قطع شد و یازده سال بعد به سال 748ق. محمل عراق دیگر بار به حج رفت. پس از آن حج ایرانیان به طور متناوب به سبب‌های متفاوت تعطیل می‌شد. این وضع بیش از هر چیز برآمده از درگیری‌های داخلی و ناپایداری سیاسی در ایران بود. <ref>شفاء الغرام، ج2، ص298</ref><ref>سمط النجوم، ج2، ص396</ref>

	~~===نبودِ متولی اعزام~~ کاروان حج~~===~~		درگیری [[آل جلایر]] با همسایگان و نیز مشکلات داخلی ایشان که از سال 740ق. حدود یک سده حکومت عراق و تجهیز کاروان حج را بر عهده داشتند، موجب تعطیل متناوب حج می‌شد. <ref>سلسله‌های اسلامی جدید، ص510</ref>

	به علت سقوط یا مرگ حاکم که اعزام کاروان حج بر عهده او بوده، نیز حج تعطیل می‌شده است. درگیری [[آل جلایر]] با همسایگان و نیز مشکلات داخلی ایشان که از سال 740ق. حدود یک سده حکومت عراق و تجهیز کاروان حج را بر عهده داشتند، موجب تعطیل متناوب حج می‌شد. <ref>سلسله‌های اسلامی جدید، ص510</ref> از جمله، از سال 795ق. حرکت محمل عراق چند سال قطع شد که گویا به دلیل حمله تیمور به ایران بود. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص390</ref><ref>الدرر الفرائد، ص315</ref>		از جمله، از سال 795ق. حرکت محمل عراق چند سال قطع شد که گویا به دلیل حمله تیمور به ایران بود. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص390</ref><ref>الدرر الفرائد، ص315</ref>

	فروپاشی حکومت [[جلایریان]] به دست قَرایوسف قَراقویونُو (810-823ق.) به سال 813ق. چند سال ارسال کاروان حج عراق را به تعطیلی کشاند. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص482</ref> به سال 821ق. نبرد قرایوسف با [[شاهرخ تیموری]] و حاکم شام، باعث تعطیلی حج شد. <ref>الدرر الفرائد، ص321</ref> درگذشت قرایوسف به سال 823ق. نیز حج را مدتی با تعطیلی روبه‌رو کرد. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص574</ref><ref>الدرر الفرائد، ص321</ref>		فروپاشی حکومت [[جلایریان]] به دست قَرایوسف قَراقویونُو (810-823ق.) به سال 813ق. چند سال ارسال کاروان حج عراق را به تعطیلی کشاند. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص482</ref> به سال 821ق. نبرد قرایوسف با [[شاهرخ تیموری]] و حاکم شام، باعث تعطیلی حج شد. <ref>الدرر الفرائد، ص321</ref> درگذشت قرایوسف به سال 823ق. نیز حج را مدتی با تعطیلی روبه‌رو کرد. <ref>اتحاف الوری، ج3، ص574</ref><ref>الدرر الفرائد، ص321</ref>

	===~~اختلافات مذهبی~~===		===عصر صفوی===

	اختلاف‌های سیاسی و مذهبی میان ایران و عثمانی از دوره [[صفویه]]، در تعطیل [[حج]] اثرگذار بوده است. در دوران صفویه، مسیر حج ایرانیان از کشور عثمانی می‌گذشت و سفر ایرانیان به کشور متخاصم به ویژه هنگام نبرد میان دو دولت، با موانع و مشکلاتی روبه‌رو بود. به سال 1042ق. به دلیل تصرف بغداد به دست ایرانیان، دولت عثمانی ایشان را از سفر حج بازداشت و در سال 1047ق. به فرمان [[سلطان سلیم عثمانی]]، ایرانیان از مکه اخراج شدند. <ref>منائح الکرم، ج4، ص182</ref><ref>تاریخ مکه، ص271</ref> بنابر روایتی [[شاه عباس صفوی]] حج‌‌گزاری ایرانیان را مایه سرازیر شدن اموال فراوان به کشور دشمن می‌دید سفر حج را برای چند سال ممنوع کرد. <ref>تاریخ منتظم، ج2، ص1037</ref> مشکلات حج ایرانیان در این دوره و موانع راه حج، در نامه‌نگاری‌های دولت عثمانی و صفوی بازتاب یافته است. <ref>اسناد و مکاتبات سیاسی ایران، ص29</ref>		اختلاف‌های سیاسی و مذهبی میان ایران و عثمانی از دوره [[صفویه]]، در تعطیل [[حج]] اثرگذار بوده است. در دوران صفویه، مسیر حج ایرانیان از کشور عثمانی می‌گذشت و سفر ایرانیان به کشور متخاصم به ویژه هنگام نبرد میان دو دولت، با موانع و مشکلاتی روبه‌رو بود. به سال 1042ق. به دلیل تصرف بغداد به دست ایرانیان، دولت عثمانی ایشان را از سفر حج بازداشت و در سال 1047ق. به فرمان [[سلطان سلیم عثمانی]]، ایرانیان از مکه اخراج شدند. <ref>منائح الکرم، ج4، ص182</ref><ref>تاریخ مکه، ص271</ref> بنابر روایتی [[شاه عباس صفوی]] حج‌‌گزاری ایرانیان را مایه سرازیر شدن اموال فراوان به کشور دشمن می‌دید سفر حج را برای چند سال ممنوع کرد. <ref>تاریخ منتظم، ج2، ص1037</ref> مشکلات حج ایرانیان در این دوره و موانع راه حج، در نامه‌نگاری‌های دولت عثمانی و صفوی بازتاب یافته است. <ref>اسناد و مکاتبات سیاسی ایران، ص29</ref>