تقیه مداراتی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Engineer: جایگزینی متن - ' ' به ''

2022-04-09T06:46:00Z

جایگزینی متن - '</ref> <ref>' به '</ref><ref>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	== در سیره امامان(ع) ==		== در سیره امامان(ع) ==
	به باور برخی، در سیره [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، [[امام علی(ع)]] بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> <ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref>		به باور برخی، در سیره [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، [[امام علی(ع)]] بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref><ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref>

	تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.		تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.

Abbasahmadi1363 در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۵۱

2020-12-07T18:51:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۲۲:۲۱
خط ۹۲:		خط ۹۲:
	* موسوی خمینی، سید روح الله، کتاب الطهارة (تقریرات)، مقرر: فاضل موحدى لنکرانی، محمد، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى(قدس سره)، قم، بی تا.		* موسوی خمینی، سید روح الله، کتاب الطهارة (تقریرات)، مقرر: فاضل موحدى لنکرانی، محمد، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى(قدس سره)، قم، بی تا.
	* موسوی خویی، سید ابوالقاسم، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، مقرر: غروی میرزا على‌، چاپ اول، علمیه، قم، 1418ق.		* موسوی خویی، سید ابوالقاسم، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، مقرر: غروی میرزا على‌، چاپ اول، علمیه، قم، 1418ق.

			[[رده:اصطلاحات فقهی]]
			[[رده:اعتقادات شیعه]]
			[[رده:اصطلاحات کلامی]]

Kamran در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۳۵

2020-12-07T06:35:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]]~~، به معنای~~ همزیستی ~~مسالمت آمیز~~ با [[اهل سنت]]~~، به جهت جلب محبت آنها و ایجاد [[وحدت]] میان مسلمانان، بی آنکه~~ ترسی در میان ~~باشد است~~.		'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]] است و منظور از آن همزیستی و ارتباط و دوستی با [[اهل سنت]] در شرایطی است که ترسی در میان نباشد.

	در آثار برخی فقیهان متأخر،‌ تقیه به چند نوع تقسیم شده و تقیه مداراتی از تقیه‌های دیگر (تقیه خوفی و تقیه کتمانی) جدا شده است. منظور از تقیه مداراتی خوش برخوردی و همزیستی مسالمت‌آمیز با اهل سنت با هدف حفظ و ایجاد وحدت بین مسلمانان و تقویت اسلام و مسلمانان در مقابل کافران، و جلب محبت اهل سنت و جذب آنان است. از مصادیق این نوع تقیه، ~~همراهی~~ با اهل سنت در آیین‌های مذهبی از جمله [[حج]] و شرکت در نماز‌های جماعت اهل سنت است.		در آثار برخی فقیهان متأخر،‌ تقیه به چند نوع تقسیم شده و تقیه مداراتی از تقیه‌های دیگر (تقیه خوفی و تقیه کتمانی) جدا شده است. منظور از تقیه مداراتی خوش برخوردی و همزیستی مسالمت‌آمیز با اهل سنت با هدف حفظ و ایجاد وحدت بین مسلمانان و تقویت اسلام و مسلمانان در مقابل کافران، و جلب محبت اهل سنت و جذب آنان است. از مصادیق این نوع تقیه، نشست و برخاست با اهل سنت و همراهی با آنان در آیین‌های مذهبی از جمله [[حج]] و شرکت در نماز‌های جماعت اهل سنت است.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==

Kamran در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۲۷

2020-12-07T06:27:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]]، به معنای همزیستی مسالمت آمیز با [[اهل سنت]]، به جهت جلب محبت آنها و ایجاد [[وحدت]] میان مسلمانان، بی آنکه ترسی در میان باشد است.		'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]]، به معنای همزیستی مسالمت آمیز با [[اهل سنت]]، به جهت جلب محبت آنها و ایجاد [[وحدت]] میان مسلمانان، بی آنکه ترسی در میان باشد است.

	در آثار برخی فقیهان متأخر،‌ ~~بین انواع~~ تقیه ~~تفاوت‌هایی لحاظ~~ شده و تقیه مداراتی از ~~سایر اقسام تقیه~~ (تقیه خوفی و تقیه کتمانی) جدا شده است. منظور از تقیه مداراتی خوش برخوردی و همزیستی مسالمت‌آمیز با اهل سنت با هدف حفظ و ایجاد وحدت بین مسلمانان و تقویت اسلام و مسلمانان در مقابل کافران، و جلب محبت اهل سنت و جذب آنان است.		در آثار برخی فقیهان متأخر،‌ تقیه به چند نوع تقسیم شده و تقیه مداراتی از تقیه‌های دیگر (تقیه خوفی و تقیه کتمانی) جدا شده است. منظور از تقیه مداراتی خوش برخوردی و همزیستی مسالمت‌آمیز با اهل سنت با هدف حفظ و ایجاد وحدت بین مسلمانان و تقویت اسلام و مسلمانان در مقابل کافران، و جلب محبت اهل سنت و جذب آنان است. از مصادیق این نوع تقیه، همراهی با اهل سنت در آیین‌های مذهبی از جمله [[حج]] و شرکت در نماز‌های جماعت اهل سنت است.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==

Kamran در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۲۲

2020-12-07T06:22:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]]، به معنای همزیستی مسالمت آمیز با [[اهل سنت]]، به جهت جلب محبت آنها و ایجاد [[وحدت]] میان مسلمانان، بی آنکه ترسی در میان باشد است.		'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]]، به معنای همزیستی مسالمت آمیز با [[اهل سنت]]، به جهت جلب محبت آنها و ایجاد [[وحدت]] میان مسلمانان، بی آنکه ترسی در میان باشد است.

	با اینکه چنین تقیه‌ای، به شهادت روایات، در طول دوران 250 ساله امامت [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، موضوعی مهم و جدی تلقی می‌شده و در ~~روابط اجتماعی و اعمال عبادی، مانند [[نماز]] و [[حج]] جریان داشته ؛است اما در کلمات فقیهان شیعه، به جز~~ برخی از فقیهان متأخر،‌ ~~این~~ تقیه از سایر اقسام تقیه ~~جداسازی نشده~~ و ~~کمتر به آن توجه~~ شده است.		در آثار برخی فقیهان متأخر،‌ بین انواع تقیه تفاوت‌هایی لحاظ شده و تقیه مداراتی از سایر اقسام تقیه (تقیه خوفی و تقیه کتمانی) جدا شده است. منظور از تقیه مداراتی خوش برخوردی و همزیستی مسالمت‌آمیز با اهل سنت با هدف حفظ و ایجاد وحدت بین مسلمانان و تقویت اسلام و مسلمانان در مقابل کافران، و جلب محبت اهل سنت و جذب آنان است.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
	تقیه از ماده «وقی، یقی»<ref>جوهری،1410ق، ج6 ، ص2527</ref> و به معنای «خودنگهداری» یا «خود نگهداشتن و محافظت کردن از خود» است.		تقیه از ماده «وقی، یقی»<ref>جوهری،1410ق، ج6 ، ص2527</ref> و به معنای «خودنگهداری» یا «خود نگهداشتن و محافظت کردن از خود» است.

	تقیه در ~~اصلاح،~~ عبارت است از پنهان کردن حق، از دیگری یا اظهار خلاف حق، به دلیل مصلحتی که مهم‌تر از اظهار حق است. آن مصلحت مهم‌تر، حفظ جان، یا مال، یا آبروی خود تقیه‌کننده،<ref>تقیه کننده</ref> یا متعلقات تقیه‌کننده، یا حفظ اسرار اهل بیت(ع)، یا ایجاد وحدت بین مسلمانان و جلب محبت اهل سنت است.		تقیه در اصطلاح، عبارت است از پنهان کردن حق، از دیگری یا اظهار خلاف حق، به دلیل مصلحتی که مهم‌تر از اظهار حق است. آن مصلحت مهم‌تر، حفظ جان، یا مال، یا آبروی خود تقیه‌کننده،<ref>تقیه کننده</ref> یا متعلقات تقیه‌کننده، یا حفظ اسرار اهل بیت(ع)، یا ایجاد وحدت بین مسلمانان و جلب محبت اهل سنت است.

	«مدارات»، به معنای پوشاندن دشمنی و نرمخویی معنا شده است.<ref>جوهری، 1410ق، ج6 ، ص‌2334 ؛ ابن منظور، 1414 ق، ج14، ص255</ref>		«مدارات»، به معنای پوشاندن دشمنی و نرمخویی معنا شده است.<ref>جوهری، 1410ق، ج6 ، ص‌2334 ؛ ابن منظور، 1414 ق، ج14، ص255</ref>
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	به اصل مدارا، در آیه {{آیه\|وَ قُولُوا لِلنّٰاسِ حُسْناً		به اصل مدارا، در آیه {{آیه\|وَ قُولُوا لِلنّٰاسِ حُسْناً
	}}،<ref>بقره : 83 </ref> اشاره شده و به باور [[عبدالله جوادی آملی]]، مفسر شیعه، تعبیر «ناس» شامل همه جامعه بشری می‌شود.<ref>جوادی آملی، 1382 ش، ج5، ص364</ref> در روایات نیز به آن سفارش شده است.<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص117؛ ابن شعبه حرانى، 1404ق، ص312.</ref> بر پایه روایتی، [[امام صادق(ع)]] به پیروان خود سفارش کرده با همه مردم چه مؤمن و چه غیر مؤمن با نیکی گفتگو کنند. او دستور داده با مخالفان با مدارا سخن بگویند تا جذب ایمان شوند.<ref>حسنبن علی، 1409ق، ص354</ref>		}}،<ref>بقره : 83 </ref> اشاره شده و به باور [[عبدالله جوادی آملی]]، مفسر معاصر شیعه، تعبیر «ناس» شامل همه جامعه بشری می‌شود.<ref>جوادی آملی، 1382 ش، ج5، ص364</ref> در روایات نیز به آن سفارش شده است.<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص117؛ ابن شعبه حرانى، 1404ق، ص312.</ref> بر پایه روایتی، [[امام صادق(ع)]] به پیروان خود سفارش کرده با همه مردم چه مؤمن و چه غیر مؤمن با نیکی گفتگو کنند. او دستور داده با مخالفان با مدارا سخن بگویند تا جذب ایمان شوند.<ref>حسنبن علی، 1409ق، ص354</ref>

	اصل مدارا در سیره [[پیامبر اسلام(ص)]] و دیگر [[پیامبران]] وجود داشته داشته است. پیامبر(ص) علت برتری انبیا بر دیگر مخلوقات را، ~~شدت~~ مدارای آنها با دشمنان دانسته است.<ref>حسن بن علی، 1409ق، ص355</ref>		اصل مدارا در سیره [[پیامبر اسلام(ص)]] و دیگر [[پیامبران]] وجود داشته داشته است. پیامبر(ص) علت برتری انبیا بر دیگر مخلوقات را، مدارای آنها با دشمنان دانسته است.<ref>حسن بن علی، 1409ق، ص355</ref>

	== در سیره امامان(ع) ==		== در سیره امامان(ع) ==
	به باور برخی، در سیره [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، [[امام علی(ع)]] بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451~~</ref>~~		به باور برخی، در سیره [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، [[امام علی(ع)]] بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> <ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref>

	اگر چه احتمال دارد تقیه امام علی(ع) بر تقیه خوفی حمل شود؛ ولی [[مرتضی مطهری]] نیز معتقد است دلیل اصلی تقیه وی،‌ جلوگیری از تفرقه بوده است.<ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>

	تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.		تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.

	~~همراهی~~ امامان(ع) ~~در طول نزدیک به 250 سال، در مراسم [[حج]]~~، ~~[[وقوف~~ در ~~عرفات]] و [[وقوف در مشعر]] با اهل سنت، با وجود اینکه در بعضی از سالها ثبوت هلال ذی الحجه مسلم نبود، یکی دیگر از~~ مصادیق تقیه مداراتی ~~در سیره امامان(ع)~~ است. ~~ادعای اینکه در طول همه ‌این سال‌ها،‌ متابعت امامان به جهت تقیه خوفی بوده و تقیه مداراتی~~ و ~~حفظ و انسجام مسلمین مد نظر آنها نبوده است،‌ ادعای سختی است~~.		در برخی از روایات نیز، سیره امامان معصوم(ع)، در مصادیق تقیه مداراتی بیان شده است.<ref>حر عاملی، 1409ق، ج8 ، ص301؛‌راوندی، بیتا، ص30؛ حرّ عاملی، 1409 ق، ج12، ص6 و ج16، ص165.</ref>

	در ~~برخی از روایات نیز، سیره~~ امامان ~~معصوم~~(ع)، در مصادیق تقیه مداراتی ~~بیان شده~~ است.~~<ref>حر عاملی، 1409ق، ج8 ، ص301؛‌راوندی، بیتا، ص30؛ حرّ عاملی، 1409 ق، ج12، ص6~~ و ~~ج16، ص165~~.~~</ref>~~		===== تقیه مداراتی امامان در حج =====
			همراهی امامان(ع) در طول نزدیک به 250 سال با اهل سنت، در مراسم [[حج]]، [[وقوف در عرفات]] و [[وقوف در مشعر]]، با وجود اینکه در بعضی از سالها ثبوت هلال ذی الحجه مسلم نبود، یکی دیگر از مصادیق تقیه مداراتی در سیره امامان(ع) است. ادعای اینکه در طول همه ‌این سال‌ها،‌ متابعت امامان به جهت تقیه خوفی بوده و تقیه مداراتی و حفظ و انسجام مسلمین مد نظر آنها نبوده است،‌ ادعای سختی است.

	== در احادیث امامان(ع) ==		== در احادیث امامان(ع) ==
	در روایات بسیاری از منابع شیعه،‌امامان(ع) پیروانشان را به حُسن معاشرت با اهل سنت خوانده‌اند. برخی از این روایات برداشت تقیه مداراتی کرده‌اند.<ref name=":0" /> برخی این روایات را متواتر دانسته<ref>روحانی، بی تا، ج11، ص422</ref> و به چهار دسته تقسیم کرده‌اند:		در روایات بسیاری از منابع شیعه،‌امامان(ع) پیروانشان را به حُسن معاشرت با اهل سنت فرا خوانده‌اند. برخی از این روایات برداشت تقیه مداراتی کرده‌اند.<ref name=":0" /> برخی این روایات را متواتر دانسته<ref>روحانی، بی تا، ج11، ص422</ref> و به چهار دسته تقسیم کرده‌اند:

	=== جلب محبت اهل سنت ===		=== جلب محبت اهل سنت ===
خط ۴۹:		خط ۴۸:
	روایاتی که پیشوایان معصوم با ذکر نمونه‌هایی به پیروان خود دستور داده‌اند در اجتماعات اهل سنت شرکت کنند و خود را در جامعه مسلمانان نشان دهند و از سایر افراد جامعه خود را جدا نکنند، مانند اینکه در [[مسجد\|مساجد]] اهل سنت حضور یافته و در نمازهای جماعت آنها شرکت کنند، در تشییع جنازه آنها شرکت کنند، مریضان آنها را عیادت نمایند و در محاکم قضایی به نفع یا ضرر آنها شهادت دهند؛ حتی در روایت آمده است که اگر می‌توانید امام جماعت آنها یا مؤذن آنها شوید.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج16، ص219؛ حرّ عاملی، 1409ق، ج12 و ج8 ، ص430 ص۵ و ۷؛ ابن شعبه حرانى، 1404 ق، ص478؛ </ref>		روایاتی که پیشوایان معصوم با ذکر نمونه‌هایی به پیروان خود دستور داده‌اند در اجتماعات اهل سنت شرکت کنند و خود را در جامعه مسلمانان نشان دهند و از سایر افراد جامعه خود را جدا نکنند، مانند اینکه در [[مسجد\|مساجد]] اهل سنت حضور یافته و در نمازهای جماعت آنها شرکت کنند، در تشییع جنازه آنها شرکت کنند، مریضان آنها را عیادت نمایند و در محاکم قضایی به نفع یا ضرر آنها شهادت دهند؛ حتی در روایت آمده است که اگر می‌توانید امام جماعت آنها یا مؤذن آنها شوید.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج16، ص219؛ حرّ عاملی، 1409ق، ج12 و ج8 ، ص430 ص۵ و ۷؛ ابن شعبه حرانى، 1404 ق، ص478؛ </ref>

	~~سیاق این روایات را ظهور~~ در تقیه مداراتی و فرض انتفای ضرر دانسته‌اند و در بعضی از این روایات قرائنی یافته‌اند که‌ این سیاق را تقویت می‌کند.		===== شرکت در نماز اهل سنت =====
			برخی از روایات در بین مصادیق تقیه مداراتی، فقط ناظر به نماز است؛ در این روایات امامان معصوم(ع) با ذکر ثواب‌های زیاد، در صدد ترغیب و تشویق شیعیان به شرکت در نماز جماعت اهل سنت و نماز خواندن با آنها هستند. این روایات به دو مضمون وارد شده؛ در بعضی ترغیب به شرکت در نماز جماعت اهل سنت است و برای آن اجر و ثواب‌های بسیار بیان گردیده؛<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص229-۳۰۱ و 368؛ ابن بابویه، 1414 ق، ص109؛ خویی، 1408 ق، ج5، ص318؛ </ref> در برخی دیگر، با فرض اینکه شخص نمازش را قبلاً خوانده به شرکت در نماز جماعت عامه ترغیب شده است.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص۳۰۲ و ۳۰۴</ref>
	برخی از روایات در بین مصادیق تقیه مداراتی، فقط ناظر به نماز است؛ در این روایات امامان معصوم(ع) با ذکر ثواب‌های زیاد، در صدد ترغیب و تشویق شیعیان به شرکت در نماز جماعت اهل سنت و نماز خواندن با آنها هستند.

	این روایات به دو مضمون وارد شده؛ در بعضی ترغیب به شرکت در نماز جماعت اهل سنت است و برای آن اجر و ثواب‌های بسیار بیان گردیده؛<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص229-۳۰۱ و 368؛ ابن بابویه، 1414 ق، ص109؛ خویی، 1408 ق، ج5، ص318؛ </ref> در برخی دیگر، با فرض اینکه شخص نمازش را قبلاً خوانده به شرکت در نماز جماعت عامه ترغیب شده است.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص۳۰۲ و ۳۰۴</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Abbasahmadi1363 در ‏۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۱:۴۹

2020-12-06T01:49:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام ~~تقیه،~~ به معنای همزیستی مسالمت آمیز با اهل ~~سنت،~~ به جهت جلب محبت آنها و ایجاد وحدت میان مسلمانان، بی آنکه ترسی در میان باشد است.		'''تقیه مداراتی'''، یکی از اقسام [[تقیه]]، به معنای همزیستی مسالمت آمیز با [[اهل سنت]]، به جهت جلب محبت آنها و ایجاد [[وحدت]] میان مسلمانان، بی آنکه ترسی در میان باشد است.

	با اینکه چنین ~~تقیهای،~~ به شهادت روایات، در طول دوران 250 ساله امامت ~~پیشوایان معصوم،~~ موضوعی مهم و جدی تلقی می‌شده و در روابط اجتماعی و اعمال عبادی، مانند نماز و حج جریان داشته ~~است~~ اما در کلمات ~~فقهای شیعه~~ به جز برخی از ~~فقهای~~ متأخر،‌ این تقیه از سایر اقسام تقیه ~~تفکیک~~ نشده و کمتر به آن توجه شده است.		با اینکه چنین تقیه‌ای، به شهادت روایات، در طول دوران 250 ساله امامت [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، موضوعی مهم و جدی تلقی می‌شده و در روابط اجتماعی و اعمال عبادی، مانند [[نماز]] و [[حج]] جریان داشته ؛است اما در کلمات فقیهان شیعه، به جز برخی از فقیهان متأخر،‌ این تقیه از سایر اقسام تقیه جداسازی نشده و کمتر به آن توجه شده است.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== اصل مدارا ==		== اصل مدارا ==
	عمل به تقیه مداراتی، مبتنی بر اصل مدارا و حسن همجواری است. اصل ~~مدارا~~ نرمخویی و حسن همجواری با عموم مردم است؛ چه مسلمان (از هر فرقه‌ای)، چه غیر مسلمان. این مدارا و ملایمت اگر ~~ار زوی~~ مصلحتی مانند هدایت افراد به حق یا مصلحت پیشگیری از زیان باشد به آن تقیه مداراتی گفته شده است.		عمل به تقیه مداراتی، مبتنی بر اصل مدارا و حسن همجواری است. اصل مدارا، نرمخویی و حسن همجواری با عموم مردم است؛ چه [[مسلمان]] (از هر فرقه‌ای)، چه غیر مسلمان. این مدارا و ملایمت اگر از روی مصلحتی مانند هدایت افراد به حق، یا مصلحت پیشگیری از زیان باشد به آن تقیه مداراتی گفته شده است.

	به اصل مدارا، در آیه {{آیه\|وَ قُولُوا لِلنّٰاسِ حُسْناً		به اصل مدارا، در آیه {{آیه\|وَ قُولُوا لِلنّٰاسِ حُسْناً
	}}،<ref>بقره : 83 </ref> اشاره شده و به باور عبدالله جوادی ~~آملی،~~ مفسر شیعه، تعبیر «ناس» شامل همه جامعه بشری می‌شود.<ref>جوادی آملی، 1382 ش، ج5، ص364</ref> در روایات نیز به آن سفارش شده است.<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص117؛ ابن شعبه حرانى، 1404ق، ص312.</ref> بر پایه روایتی، امام صادق(ع) به پیروان خود سفارش کرده با همه مردم چه مؤمن و چه غیر مؤمن با نیکی گفتگو کنند. او دستور داده با مخالفان با مدارا سخن بگویند تا جذب ایمان شوند.<ref>حسنبن علی، 1409ق، ص354</ref>		}}،<ref>بقره : 83 </ref> اشاره شده و به باور [[عبدالله جوادی آملی]]، مفسر شیعه، تعبیر «ناس» شامل همه جامعه بشری می‌شود.<ref>جوادی آملی، 1382 ش، ج5، ص364</ref> در روایات نیز به آن سفارش شده است.<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص117؛ ابن شعبه حرانى، 1404ق، ص312.</ref> بر پایه روایتی، [[امام صادق(ع)]] به پیروان خود سفارش کرده با همه مردم چه مؤمن و چه غیر مؤمن با نیکی گفتگو کنند. او دستور داده با مخالفان با مدارا سخن بگویند تا جذب ایمان شوند.<ref>حسنبن علی، 1409ق، ص354</ref>

	اصل مدارا در سیره پیامبر اسلام(ص) و دیگر پیامبران وجود داشته داشته است. پیامبر(ص) علت برتری انبیا بر دیگر مخلوقات را، شدت مدارای آنها با دشمنان ~~شمرده~~ است.<ref>حسن بن علی، 1409ق، ص355</ref>		اصل مدارا در سیره [[پیامبر اسلام(ص)]] و دیگر [[پیامبران]] وجود داشته داشته است. پیامبر(ص) علت برتری انبیا بر دیگر مخلوقات را، شدت مدارای آنها با دشمنان دانسته است.<ref>حسن بن علی، 1409ق، ص355</ref>

	== در سیره امامان(ع) ==		== در سیره امامان(ع) ==
	به باور برخی، در سیره امامان ~~شیعه،~~ عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، امام علی(ع) بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref>		به باور برخی، در سیره [[امامان(ع)\|امامان شیعه]]، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، [[امام علی(ع)]] بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref>

	اگر چه احتمال دارد تقیه امام علی(ع) بر تقیه خوفی حمل شود؛ ولی ~~شهید~~ مطهری نیز معتقد است دلیل اصلی تقیه وی،‌ جلوگیری از تفرقه بوده است.<ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>		اگر چه احتمال دارد تقیه امام علی(ع) بر تقیه خوفی حمل شود؛ ولی [[مرتضی مطهری]] نیز معتقد است دلیل اصلی تقیه وی،‌ جلوگیری از تفرقه بوده است.<ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>

	تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.		تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	=== جلب محبت اهل سنت ===		=== جلب محبت اهل سنت ===
	در بعضی از روایات، امامان(ع) به‌طور کلی و بدون ذکر مصداق، به جلب محبت اهل سنت و حسن معاشرت با آنها سفارش کرده‌اند؛<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص223؛ حر عاملی، 1409 ق، ج16، ص220.</ref> مانند روایتی، که در آن امام صادق(ع) برای شیعیانی که اهل بیت(ع) را محبوب مردم قرار داده و مبغوض آنها نمی‌کنند دعا کرده است.<ref>کلینی، 1407 ق، ج8 ، ص229</ref> او در روایتی دیگر، طریقه ایجاد این محبت را، نشان دادن آنچه اهل سنت می‌پسندند و مخفی کردن آنچه نمی‌پسندند دانسته است.<ref>محمد بن ابراهیم، 1397ق، ص34</ref>		در بعضی از روایات، امامان(ع) به‌طور کلی و بدون ذکر مصداق، به جلب محبت اهل سنت و حسن معاشرت با آنها سفارش کرده‌اند؛<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص223؛ حر عاملی، 1409 ق، ج16، ص220.</ref> مانند روایتی، که در آن [[امام صادق(ع)]] برای شیعیانی که [[اهل بیت(ع)]] را محبوب مردم قرار داده و مبغوض آنها نمی‌کنند [[دعا]] کرده است.<ref>کلینی، 1407 ق، ج8 ، ص229</ref> او در روایتی دیگر، طریقه ایجاد این محبت را، نشان دادن آنچه اهل سنت می‌پسندند و مخفی کردن آنچه نمی‌پسندند دانسته است.<ref>محمد بن ابراهیم، 1397ق، ص34</ref>

	=== نشست و برخاست با اهل سنت ===		=== نشست و برخاست با اهل سنت ===
خط ۴۷:		خط ۴۷:

	=== شرکت در اجتماعات اهل سنت ===		=== شرکت در اجتماعات اهل سنت ===
	روایاتی که پیشوایان معصوم با ذکر نمونه‌هایی به پیروان خود دستور داده‌اند در اجتماعات اهل سنت شرکت کنند و خود را در جامعه مسلمانان نشان دهند و از سایر افراد جامعه خود را جدا نکنند، مانند اینکه در مساجد اهل سنت حضور یافته و در نمازهای جماعت آنها شرکت کنند، در تشییع جنازه آنها شرکت کنند، مریضان آنها را عیادت نمایند و در محاکم قضایی به نفع یا ضرر آنها شهادت دهند؛ حتی در روایت آمده است که اگر می‌توانید امام جماعت آنها یا مؤذن آنها شوید.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج16، ص219؛ حرّ عاملی، 1409ق، ج12 و ج8 ، ص430 ص۵ و ۷؛ ابن شعبه حرانى، 1404 ق، ص478؛ </ref>		روایاتی که پیشوایان معصوم با ذکر نمونه‌هایی به پیروان خود دستور داده‌اند در اجتماعات اهل سنت شرکت کنند و خود را در جامعه مسلمانان نشان دهند و از سایر افراد جامعه خود را جدا نکنند، مانند اینکه در [[مسجد\|مساجد]] اهل سنت حضور یافته و در نمازهای جماعت آنها شرکت کنند، در تشییع جنازه آنها شرکت کنند، مریضان آنها را عیادت نمایند و در محاکم قضایی به نفع یا ضرر آنها شهادت دهند؛ حتی در روایت آمده است که اگر می‌توانید امام جماعت آنها یا مؤذن آنها شوید.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج16، ص219؛ حرّ عاملی، 1409ق، ج12 و ج8 ، ص430 ص۵ و ۷؛ ابن شعبه حرانى، 1404 ق، ص478؛ </ref>

	سیاق این روایات را ظهور در تقیه مداراتی و فرض انتفای ضرر دانسته‌اند و در بعضی از این روایات قرائنی یافته‌اند که‌ این سیاق را تقویت می‌کند.		سیاق این روایات را ظهور در تقیه مداراتی و فرض انتفای ضرر دانسته‌اند و در بعضی از این روایات قرائنی یافته‌اند که‌ این سیاق را تقویت می‌کند.
خط ۵۴:		خط ۵۴:

	این روایات به دو مضمون وارد شده؛ در بعضی ترغیب به شرکت در نماز جماعت اهل سنت است و برای آن اجر و ثواب‌های بسیار بیان گردیده؛<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص229-۳۰۱ و 368؛ ابن بابویه، 1414 ق، ص109؛ خویی، 1408 ق، ج5، ص318؛ </ref> در برخی دیگر، با فرض اینکه شخص نمازش را قبلاً خوانده به شرکت در نماز جماعت عامه ترغیب شده است.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص۳۰۲ و ۳۰۴</ref>		این روایات به دو مضمون وارد شده؛ در بعضی ترغیب به شرکت در نماز جماعت اهل سنت است و برای آن اجر و ثواب‌های بسیار بیان گردیده؛<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص229-۳۰۱ و 368؛ ابن بابویه، 1414 ق، ص109؛ خویی، 1408 ق، ج5، ص318؛ </ref> در برخی دیگر، با فرض اینکه شخص نمازش را قبلاً خوانده به شرکت در نماز جماعت عامه ترغیب شده است.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص۳۰۲ و ۳۰۴</ref>

			== جستارهای وابسته ==

			* [[تقیه]]

	==پانویس==		==پانویس==

Abbasahmadi1363: /* نتیجه */

2020-12-06T01:44:23Z

نتیجه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۱۴
خط ۵۴:		خط ۵۴:

	این روایات به دو مضمون وارد شده؛ در بعضی ترغیب به شرکت در نماز جماعت اهل سنت است و برای آن اجر و ثواب‌های بسیار بیان گردیده؛<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص229-۳۰۱ و 368؛ ابن بابویه، 1414 ق، ص109؛ خویی، 1408 ق، ج5، ص318؛ </ref> در برخی دیگر، با فرض اینکه شخص نمازش را قبلاً خوانده به شرکت در نماز جماعت عامه ترغیب شده است.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص۳۰۲ و ۳۰۴</ref>		این روایات به دو مضمون وارد شده؛ در بعضی ترغیب به شرکت در نماز جماعت اهل سنت است و برای آن اجر و ثواب‌های بسیار بیان گردیده؛<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص229-۳۰۱ و 368؛ ابن بابویه، 1414 ق، ص109؛ خویی، 1408 ق، ج5، ص318؛ </ref> در برخی دیگر، با فرض اینکه شخص نمازش را قبلاً خوانده به شرکت در نماز جماعت عامه ترغیب شده است.<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج8 ، ص۳۰۲ و ۳۰۴</ref>

	~~== نتیجه ==~~
	در این پژوهش، به اثبات این مهم پرداختیم که تقیه مداراتی مانند تقیه خوفی از اهمیت به سزایی برخوردار است و شایسته است بیشتر مورد توجه فقها قرار بگیرد.‌ در ابتدا سیره پیشوایان معصوم: در عمل به‌ این تقیه تبیین شد و گذشت که پیشوایان معصوم همراه خلفا یا امام جماعت عامه نماز می‌خواندند و همچنین در مراسم حج و وقوف در عرفات و مشعر از عامه متابعت می‌کرده‌اند و روشن است که اقتدا در نماز و همراهی در حج همیشه از روی خوف نبوده بلکه گاهی به جهت تقیه مداراتی و حفظ و ایجاد وحدت و انسجام بین مسلمین بوده است.

	سپس سنت گفتاری و روایات پیشوایان معصوم در باب این تقیه تبیین شد و آنچه در این روایات نسبت به آن سفارش و تشویق شده عبارت است از: جلب محبت و معاشرت با عامه، مخالطه، نشست و برخاست و همراهی با آنها، شرکت و حضور در اجتماعات آنها از قبیل: نماز جماعت، تشییع جنازه، عیادت مریض، ادای امانت و حضور در محاکم قضایی با شهادت دادن به نفع یا ضرر آنها...

	نتیجه حضور شیعیان در اجتماعات عامه ‌این است که شیعیان از آنها که اکثریت را تشکیل می‌دادند تمییز و تشخیص داده نشوند و از طرفی بین مسلمانان اتحاد و یکپارچگی حکمفرما باشد، اما در بین واجبات عبادی بر نماز که مهمترین رکن دین است و در آشکارا اقامه می‌شود و مسلمانان در طول شبانه روز انجام می‌دهند ترغیب و تشویق بیشتری شده است و اجر و ثوابی همچون نماز با پیامبرخدا(ص) برای آن شمرده شده است و می‌توان گفت مهمترین مصداق تقیه مداراتی نماز جماعت با عامه است. از مجموع این روایات، اهمیت تقیه مداراتی کشف می‌شود و لازم است این تقیه مانند تقیه خوفی بیشتر مورد توجه علما قرار گرفته و زوایای مختلف آن بررسی شود.

	مباحثیکه در این تقیه مجال دارد و در کتب بعضی از فقهای متأخر؛ مانند امام خمینی<ref>1420ق، ص7، 48،70 ؛ بی تا، صص539 ، 552</ref> و آیت‌الله خویی<ref>1408ق، ج5، صص319 ـ 315</ref> مورد اشاره قرار گرفته است:

	~~1. حکم تکلیفی تقیه مداراتی؛ مشروعیت و استحباب این تقیه مسلم است اما آیا به حد وجوب نیز می‌رسد؟~~

	~~2. حکم وضعی تقیه مداراتی و اجزا یا عدم اجزای عمل مقرون به ‌این تقیه،~~

	3. آیا عمل به تقیه مداراتی مشروط به عدم مندوحه و نداشتن راه گریز است یا مطلق است و در فرض داشتن مندوحه هم این تقیه مشروعیت دارد؟

	4. محدوده عمل به تقیه مداراتی در ناحیه متقی منه<ref>شخص یا اشخاصی که از آنها تقیه می‌شود</ref> چه مقدار است؟ آیا اختصاص به اهل سنت دارد؟

	5. محدوده ‌این تقیه در ناحیه متقی فیه<ref>امری که در آن تقیه می‌شود</ref> چه مقدار است؟ آیا اختصاص به مصادیقی دارد که در روایات آمده است یا هر عبادت دسته جمعی در شرایطی که مصلحت وحدت را به دنبال داشته باشد، می‌تواند مصداق این تقیه باشد.

	==پانویس==		==پانویس==

Abbasahmadi1363: /* در سنت گفتاری امامان(ع) */

2020-12-06T01:43:06Z

در سنت گفتاری امامان(ع)

نمایش تغییرات

Abbasahmadi1363: /* در سیره پیشوایان معصوم */

2020-12-05T08:17:20Z

در سیره پیشوایان معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	اصل مدارا در سیره پیامبر اسلام(ص) و دیگر پیامبران وجود داشته داشته است. پیامبر(ص) علت برتری انبیا بر دیگر مخلوقات را، شدت مدارای آنها با دشمنان شمرده است.<ref>حسن بن علی، 1409ق، ص355</ref>		اصل مدارا در سیره پیامبر اسلام(ص) و دیگر پیامبران وجود داشته داشته است. پیامبر(ص) علت برتری انبیا بر دیگر مخلوقات را، شدت مدارای آنها با دشمنان شمرده است.<ref>حسن بن علی، 1409ق، ص355</ref>

	== در سیره ~~پیشوایان معصوم~~ ==		== در سیره امامان(ع) ==
	به باور برخی، در سیره امامان شیعه، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است. از میان ~~آنها،~~ امام علی(ع) بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت) به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.		به باور برخی، در سیره امامان شیعه، عمل به تقیه مداراتی وجود داشته است.<ref name=":0">«تقیه مداراتی در سنت و سیرة پیشوایان معصوم»، میقات حج.</ref> به باور آنها،<ref name=":0" /> از میان امامان(ع)، امام علی(ع) بیشتر از دیگران به این تقیه عمل کرده است؛ زیرا دلیل اصلی صبر و مبارزه نکردن او برای گرفتن حق خود (خلافت)، به جهت حفظ وحدت و انسجام مسلمانان بوده است.<ref>مجلسی، 1403 ق، ج29، ص633</ref> برخی، شرکت امام علی(ع) در اجتماعات، نماز خواندن با خلفا و قبول فرمانداری برخی از شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز از مصادیق تقیه مداراتی دانسته‌اند.<ref name=":0" /> در سخنان وی نیز اهمیت وحدت میان مسلمانان و پرهیز از تفرقه بیان شده است.<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref>

			اگر چه احتمال دارد تقیه امام علی(ع) بر تقیه خوفی حمل شود؛ ولی شهید مطهری نیز معتقد است دلیل اصلی تقیه وی،‌ جلوگیری از تفرقه بوده است.<ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>

	~~در کلمات دیگر آن حضرت نیز اهمیت وحدت بین مسلمین و پرهیز~~ از ~~تشتت~~ و ~~تفرقه در صفوف آنها بیان شده~~ است~~<ref>شریف الرضی، 1414ق، صص52 ، 102، 451</ref> شرکت آن حضرت~~ در اجتماعات و نماز خواندن با ~~غاصبین خلافت~~ و ~~قبول فرمانداری برخی~~ از ~~شهرها توسط بعضی از یاران حضرت نیز می‌تواند از مصادیق تقیه مداراتی باشد~~.		تقیه امامان شیعه پس از امام علی(ع)، به دلیل روی کار آمدن [[بنی امیه]] و [[بنی عباس]] بیشتر تقیه خوفی بوده است. با این همه، گزارش‌هایی از حضور آنان در اجتماعات و مساجد اهل سنت و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه وجود دارد. نماز خواندن امامان معصوم(ع) همیشه از روی ترس بر جان خود یا جان پیروانشان نبوده و گاهی به دلیل ایجاد وحدت بین مسلمانان و پرهیز از تفرقه بوده است.

	~~البته درست است که اگر آن حضرت و یارانشان~~ در ~~مقابل حکومت اعتراض می‌کردند و دست~~ به ~~مقابله و قیام می‌زدند~~ و در ~~صدد گرفتن حق خود بر می‌آمدند~~ از ~~ناحیه دستگاه حاکم مورد آزار، شکنجه و قتل قرار می‌گرفتند و این نشان می‌دهد که~~ تقیه ~~آنان از روی خوف بوده~~ است نه به جهت ~~حفظ وحدت. اما می‌توان ادعا کرد که خوف از دستگاه حاکم، علت اصلی~~ تقیه ~~آنان نبوده بلکه حفظ وحدت و استحکام اسلام عامل اصلی~~ بوده ~~است~~ و ~~الا تحمل شکنجهها~~ و ~~جانفشانی برای آن حضرت~~ و ~~یارانشان مطلوب و محبوب بود؛ استاد شهید مطهری در این رابطه می‌فرماید:~~		همراهی امامان(ع) در طول نزدیک به 250 سال، در مراسم [[حج]]، [[وقوف در عرفات]] و [[وقوف در مشعر]] با اهل سنت، با وجود اینکه در بعضی از سالها ثبوت هلال ذی الحجه مسلم نبود، یکی دیگر از مصادیق تقیه مداراتی در سیره امامان(ع) است. ادعای اینکه در طول همه ‌این سال‌ها،‌ متابعت امامان به جهت تقیه خوفی بوده و تقیه مداراتی و حفظ و انسجام مسلمین مد نظر آنها نبوده است،‌ ادعای سختی است.

	~~«طبعاً هرکس مى‏خواهد بداند آنچه على(ع)~~ در ~~باره آن مى‏اندیشید، آنچه على~~(ع) نمى‏خواست آسیب ببیند، آنچه على(ع) آن اندازه برایش اهمیت قائل بود که چنان رنج جانکاه را تحمل کرد، چه بود؟ حدساً باید گفت آن چیز وحدت صفوف مسلمین و راه نیافتن تفرقه در آن است. مسلمین قوّت و قدرت خود را که تازه داشتند به جهانیان نشان می‌دادند مدیون وحدت صفوف و اتفاق کلمه خود بودند. موفقیت‌هاى محیّرالعقول خود را در سال‌‌هاى بعد نیز از برکت همین وحدت کلمه کسب کردند. على القاعده على(ع) به خاطر همین مصلحت، سکوت و ~~مدارا کرد~~.		در برخی از روایات نیز، سیره امامان معصوم(ع)، در مصادیق تقیه مداراتی بیان شده است.<ref>حر عاملی، 1409ق، ج8 ، ص301؛‌راوندی، بیتا، ص30؛ حرّ عاملی، 1409 ق، ج12، ص6 و ج16، ص165.</ref>

	اما مگر باورکردنى است که جوانى سى وسه ساله، دورنگرى و اخلاص را تا آنجا رسانده باشد و تا آن حد بر نفس خویش مسلط و نسبت به اسلام وفادار و متفانى باشد که به خاطر اسلام راهى را انتخاب کند که پایانش محرومیت و خرد شدن خود اوست؟! بلى باور کردنى است. شخصیت خارق العاده على(ع) در ~~چنین مواقعى روشن مى‏گردد. تنها حدس نیست؛ على~~(ع) ~~شخصاً~~ در این موضوع بحث کرده و با کمال صراحت علت را که جز علاقه به عدم تفرقه میان مسلمین نیست بیان کرده است.»<ref>مطهری، 1387ش، ص179</ref>.		== در سنت گفتاری امامان(ع) ==
			در روایات بسیاری از منابع شیعه،‌امامان(ع) پیروانشان را به حُسن معاشرت با اهل سنت خوانده‌اند. برخی از این روایات برداشت تقیه مداراتی کرده‌اند.<ref name=":0" /> برخی این روایات را متواتر دانسته‌اند.<ref>روحانی، بی تا، ج11، ص422</ref> این روایات را به چهار دسته تقسیم کرده‌اند:
	~~بعد~~ از ~~دوران امامت امیرالمومنین~~(ع) و با روی کار آمدن بنی امیه و بنی عباس پیشوایان معصوم: و شیعیان در خوف و فشار شدید حاکمان جور قرار گرفتند و غالباً تقیه آنها خوفی و به جهت حفظ جان خود یا شیعیان بود اما در عین حال بعضی از روایات حکایت از حضور پیشوایان معصوم: در اجتماعات و مساجد عامه و نماز خواندن با خلفا یا امام جماعت عامه دارد و روشن است که نماز خواندن پیشوایان معصوم: همیشه از روی خوف بر جان خودشان یا جان پیروانشان ~~نبوده و گاهی~~ به ~~دلیل ایجاد وحدت و یکپارچگی بین مسلمانان~~
	~~و پرهیز از تفرقه و تشتت بوده است.~~

	~~همچنین متابعت و همراهی پیشوایان معصوم: در طول نزدیک به 250 سال، در مراسم حج و وقوف در عرفات و مشعر~~ با عامه، با وجود اینکه در بعضی از سالها ثبوت هلال ذی الحجه مسلم نبود، یکی دیگر از مصادیق تقیه مداراتی در سیره پیشوایان معصوم: می‌باشد، چون ادعای اینکه در طول همه ‌این سالها،‌ متابعت امامان به جهت تقیه خوفی بوده و تقیه مداراتی و حفظ و انسجام مسلمین مد نظر آنها نبوده است،‌ ادعای سختی است و از آنجا که امامان معصوم غالباً نزد امیران حج مورد احترام بودند، گاهی متابعت و وقوف امامان و شیعیان به جهت حفظ انسجام و وحدت مسلمین بوده است.

	در برخی از روایات ~~سیره پیشوایان معصوم: در مصادیق~~ تقیه مداراتی ~~بیان شده است:~~

	* در موثقه سماعه، از امام(ع) در مورد ازدواج با عامه و نماز پشت سر آنها سؤال میشود، امام(ع) میفرمایند: این مسئله‌ای است سنگین و سخت و شیعیان توانایی انجام آن را ندارند، اما پیامبرخدا(ص) با آنها ازدواج و امام علی(ع) با آنها نماز خوانده است؛ بدون شک نماز امیرالمومنین(ع) با آنها همیشه از روی خوف نبوده و وحدت و یکپارچگی مسلمین مد نظر آن حضرت بوده است، کما اینکه ازدواج پیامبر با آنها نیز به جهت مصلحت وحدت و انسجام بین مسلمین بوده و خوفی در میان نبوده است: «سَأَلْتُهُ عَنْ مُنَاکَحَتِهِمْ وَ الصَّلَاهِ خَلْفَهُمْ فَقَالَ هَذَا أَمْرٌ شَدِیدٌ لَنْ تَسْتَطِیعُوا ذَاکَ قَدْ أَنْکَحَ رَسُولُ الله(ص) وَ صَلَّى عَلِیٌّ(ع) وَرَاءَهُمْ»<ref>حر عاملی، 1409ق، ج8 ، ص301</ref>.
	* در صحیحه علی بن جعفر از امام موسی بن جعفر(ع) چنین نقل شده است: امام(ع) نماز خواندن امام حسن و امام حسین(ع) پشت سر مروان را نقل کرده و فرموده‌اند ما هم این کار را انجام می‌دهیم و با آنها<ref~~>خلفا یا عامه</ref> نماز می‌خوانیم.[3]<ref>همان</ref>.~~
	* به همین مضمون روایت دیگری در کتاب نوادر راوندی از امام صادق(ع) نقل شده که در آن، به یکی از دو امام اعتراض می‌شود: «پدرتان وقتی به خانه باز می‌گشت نمازش را اعاده می‌کرد. امام ضمن اینکه قسم یاد می‌کنند فرموده‌اند: بر نماز امام جماعت اضافه نکرده؛ یعنی آن را اعاده نمی‌کرده‌اند.»[4]<ref>راوندی، بیتا، ص30</~~ref~~>.
	* در صحیحه معاویه بن وهب است که از امام صادق(ع) سوال شد: «کَیْفَ یَنْبَغِی لَنَا أَنْ نَصْنَعَ فِیمَا بَیْنَنَا وَ بَیْنَ قَوْمِنَا وَ بَیْنَ خُلَطَائِنَا مِنَ النَّاسِ مِمَّنْ لَیْسُوا عَلَى أَمْرِنَا؟» پرسش معاویه بن وهب دو بخش دارد: ۱. شیوه رفتار شیعیان با یکدیگر ۲. شیوه رفتار و تعامل شیعیان با اهل سنت. اما امام(ع) در پاسخ، تفکیک نکرده و بدون فرق گذاشتن بین شیعه و غیر شیعه، در پاسخ فرموده‌اند: «به امامانتان که از آنها پیروی می‌کنید نگاه کنید، هر کاری که آنها انجام می‌دهند شما نیز انجام دهید، به خدا قسم امامانتان، از مریضان آنها عیادت و در تشییع جنازه آنها شرکت می‌کنند،‌ در اختلافاتشان به نفع یا ضررشان شهادت می‌دهند و امانت آنها را ادا می‌کنند.»[5]<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج12، ص6</ref> در این روایت، حضرت در پاسخ از دو پرسش، بین شیعه وغیر شیعه فرق نگذاشته و نسبت به تعامل با هر دو فرقه، سیره پیشوایان معصوم بر عیادت مریضان، شرکت در تشییع جنازه، حضور در محاکم قضایی و ادای امانت را متذکر شده‌اند و بر این سیره قسم یاد کرده‌اند.
	* در روایتی از امام صادق(ع) رفاقت، دوستی، ملایمت و خوش برخوردی با مردم به عنوان نماد و علامت پیشوایان معصوم: معرفی شده است، در مقابل بنی امیه که نمادشان خونریزی، ظلم و ستم بوده است: «أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ إِمَارَهَ بَنِی أُمَیَّهَ کَانَتْ بِالسَّیْفِ وَ الْعَسْفِ وَ الْجَوْرِ وَ أَنَّ إِمَامَتَنَا بِالرِّفْقِ وَ التَّأَلُّفِ وَ الْوَقَارِ وَ التَّقِیَّهِ وَ حُسْنِ الْخِلْطَهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فَرَغِّبُوا النَّاسَ فِی دِینِکُمْ وَ فِی مَا أَنْتُمْ فِیهِ».<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج16، ص165</ref>

	~~== در سنت گفتاری پیشوایان معصوم ==~~
	~~با مراجعه به مجامع روایی شیعه،‌ به~~ روایات ~~زیادی بر می‌خوریم که پیشوایان معصوم: شیعیان~~ را به حُسن معاشرت با عامه و عمل به تقیه مداراتی و مصادیق آن فرا می‌خوانند، تعداد این روایات تا حدی است که برخی قائل به تواتر آنها شده‌اند.<ref>روحانی، بی تا، ج11، ص422</ref> ~~این روایات با مضامین مختلفی وارد شده است؛ از این رو،~~ این روایات را ~~در 4~~ دسته ~~‌مطرح نموده و به دلیل کثرت و پرهیز از تطویل، اسناد روایات را حذف کرده‌ایم.~~

	این نکته قابل تذکر است که در لسان روایات پیشوایان معصوم: از اهل سنت، در بیشتر موارد به «ناس» تعبیر شده است؛ مانند صحیحه فضیل: «بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ؛ عَلَى الصَّلَاهِ وَ الزَّکَاهِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَایَهِ وَ لَمْ یُنَادَ بِشَیْ‏ءٍ کَمَا نُودِیَ بِالْوَلَایَهِ فَأَخَذَ النَّاسُ بِأَرْبَعٍ وَ تَرَکُوا هَذِهِ یَعْنِی الْوَلَایَهَ»<ref>کلینی، 1407 ق، ج2، ص18</ref>.

	از آنجا که در عصر امامان معصوم: اکثریت اهل سنت بودند و یا به جهت بهوجود نیامدن حساسیت، از تعبیر «ناس» استفاده می‌کردند.

	گاهی نیز در تعبیر از اهل سنت،‌ از کلمه «عامه» استفاده می‌کردند؛ مانند مقبوله عمربن حنظله: «مَا خَالَفَ الْعَامَّهَ، فَفِیهِ الرَّشَاد»<ref>حرّ عاملی، 1409 ق، ج27، ص107</ref>.

	~~در موارد معدودی نیز به «مخالفین» تعبیر کرده‌اند، گرچه‌ این تعبیر در السنه علما و فقها~~
	بهوفور به چشم می‌خورد؛ مانند روایت زیر که نسبت به خلفا و کسانی که قدرت را در دست داشتند تعبیر مخالفین به کار رفته است: «عَلَیْهِ أِنْ یَدِینَ الله فِی الْبَاطِنِ بِخِلَافِ مَا یُظْهِرُ لِمَنْ یَخَافُهُ مِنَ الْمُخَالِفِینَ الْمُسْتَوْلِینَ عَلَى الْأُمَّهِ»<ref>حر عاملی، 1409ق، ج10، ص133</ref>.

	=== سفارش شیعیان به جلب محبت عامه ===		=== سفارش شیعیان به جلب محبت عامه ===

Abbasahmadi1363: /* منابع */

2020-12-05T08:00:24Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۳۰
خط ۱۶۵:		خط ۱۶۵:

	==منابع==		==منابع==
			{{منابع}}
	{{برگرفتگی		{{برگرفتگی
	\| پیش از لینک = مقاله		\| پیش از لینک = مقاله
خط ۱۷۳:		خط ۱۷۴:
	صفحه 33-54		صفحه 33-54
	}}		}}
	~~{{منابع}}~~
	* شریف الرضی، محمدبن حسین، ‏نهج البلاغة، مصحح: صبحی صالح‏، هجرت‏، قم‏، 1414ق.‏		* شریف الرضی، محمدبن حسین، ‏نهج البلاغة، مصحح: صبحی صالح‏، هجرت‏، قم‏، 1414ق.‏
	* ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة‏، چاپ اول، مصحح: غفارى، على اکبر، نشر صدوق‏، تهران‏، 1397ق.		* ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة‏، چاپ اول، مصحح: غفارى، على اکبر، نشر صدوق‏، تهران‏، 1397ق.