جبل الرحمه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Abbasahmadi1363 در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۱۷

2022-07-02T16:17:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	==مسجد ام سلمه==		==مسجد ام سلمه==
			{{اصلی\|گنبد ام‌سلمه}}
	گزارش برخی از سفرنامه‌‌نویسان از وجود مسجد و گنبدی بر فراز این کوه به نام‌ [[ام سلمه]] در سده ششم ق. حکایت دارد.<ref>الاستبصار، ص35؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref> این مسجد بعدها در سال 1073ق. در حکومت [[سلطان محمد عثمانی]] (حکومت 1058-1099ق) سنگ‌فرش شد.<ref>تحصیل المرام، ج1، ص409.</ref>		گزارش برخی از سفرنامه‌‌نویسان از وجود مسجد و گنبدی بر فراز این کوه به نام‌ [[ام سلمه]] در سده ششم ق. حکایت دارد.<ref>الاستبصار، ص35؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref> این مسجد بعدها در سال 1073ق. در حکومت [[سلطان محمد عثمانی]] (حکومت 1058-1099ق) سنگ‌فرش شد.<ref>تحصیل المرام، ج1، ص409.</ref>

Abbasahmadi1363 در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۱۴

2022-07-02T16:14:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:جبل الرحمه.jpg\|بندانگشتی\|نمایی از کوه جبل الرحمه]]		[[پرونده:جبل الرحمه.jpg\|بندانگشتی\|نمایی از کوه جبل الرحمه]]

	~~جبل~~ الرَّحْمَه کوهی در شمال شرقی [[عرفات]] و در نزدیکی [[مکه]] است. از این کوه ~~با نام‌های متعدد یاد شده است؛~~ همچون~~: عرفه،~~ [[~~عرفات~~]]~~، جبل الال یا الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین~~.		'''جَبَلُ الرَّحْمَه''' کوهی در شمال شرقی [[عرفات]] و در نزدیکی [[مکه]] است. در پایین این کوه [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم ذی‌حجه) تا هنگام غروب، [[وقوف در عرفات\|وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، حاجیان به پیروی از وی، در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] نیز دانسته‌اند. همچنین [[امام حسین(ع)]] [[دعای عرف\|دعای روز عرفه]] را کنار این کوه خواند.

	~~در پایین این کوه~~ [[~~پیامبر(ص)~~]] در [[~~روز عرفه~~]] ~~(نهم [[ذی‌حجه]]) تا~~ هنگام ~~غروب [[~~وقوف~~]] کرد و به [[~~دعا~~]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز~~ در ~~روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند~~.		بر اساس فقه [[شیعه]] و بیشتر فقیهان [[اهل‌سنت]]، صعود به جبل الرحمة هنگام وقوف مکروه؛ ولی دعا کردن در دامنه آن نیکو است.

	~~[[امام حسین(ع)]] [[دعای عرف\|دعای معروف روز عرفه]] را کنار~~ این کوه ~~قرائت کردند~~.		از این کوه با نام‌های متعددی مانند عرفه، عرفات، جبل الال یا الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین نیز یاد شده است.

	==موقعیت جغرافیایی==		==موقعیت جغرافیایی==
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	==اسامی کوه==		==اسامی کوه==

	از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون: عرفه،<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص13؛ معجم البلدان، ج1، ص243؛ الرحلات المغربیه، ص316.</ref> [[عرفات]]،<ref>اثارة الترغیب، ج2، ص436؛ تاریخ المستبصر، ص28؛ التاریخ القویم، ج1، ص492.</ref> جبل الال<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص13؛ شرف المصطفی، ج3، ص101؛ معجم البلدان، ج1، ص243.</ref>یا الال<ref>الاماکن، ص82؛ اوضح المسالک، ص468.</ref>به سبب مشاهده شدن سراب در روزهای گرم بر فراز آن<ref>معجم معالم الحجاز، ج6، ص76-77.</ref>یا به این سبب که حاجیان با دیدن این کوه شتابان حرکت می‌‏کنند تا به [[موقف]] برسند،<ref>مراصد الاطلاع، ج1، ص110؛ المعالم الاثیره، ص32.</ref> نابِت<ref>اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص194.</ref>به معنای روییدنی،<ref>معجم معالم الحجاز، ج6، ص77.</ref> جبل الدعاء<ref>المجموع، ج8، ص112؛ عدة الانابه، ص71.</ref>به جهت قرائت [[دعا]] پیرامون آن،<ref>الاستبصار، ص35.</ref> و «قُرَین»<ref>معجم معالم الحجاز، ج9، ص7.</ref>به معنای شاخ کوچک.<ref>معجم معالم الحجاز، ج7، ص126.</ref>		از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون عرفه،<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص13؛ معجم البلدان، ج1، ص243؛ الرحلات المغربیه، ص316.</ref> [[عرفات]]،<ref>اثارة الترغیب، ج2، ص436؛ تاریخ المستبصر، ص28؛ التاریخ القویم، ج1، ص492.</ref> جبل الال<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص13؛ شرف المصطفی، ج3، ص101؛ معجم البلدان، ج1، ص243.</ref>یا الال<ref>الاماکن، ص82؛ اوضح المسالک، ص468.</ref> به سبب مشاهده شدن سراب در روزهای گرم بر فراز آن<ref>معجم معالم الحجاز، ج6، ص76-77.</ref>یا به این سبب که حاجیان با دیدن این کوه شتابان حرکت می‌‏کنند تا به [[موقف]] برسند،<ref>مراصد الاطلاع، ج1، ص110؛ المعالم الاثیره، ص32.</ref> نابِت<ref>اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص194.</ref>به معنای روییدنی،<ref>معجم معالم الحجاز، ج6، ص77.</ref> جبل الدعاء<ref>المجموع، ج8، ص112؛ عدة الانابه، ص71.</ref>به جهت قرائت [[دعا]] پیرامون آن،<ref>الاستبصار، ص35.</ref> و «قُرَین»<ref>معجم معالم الحجاز، ج9، ص7.</ref>به معنای شاخ کوچک.<ref>معجم معالم الحجاز، ج7، ص126.</ref>

	==وقوف پیامبر==		==وقوف پیامبر==

	در پایین این کوه و جایی که بعدها مسجدی کوچک با نام «[[مسجد الصخرات]]» ساخته شد، [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت.<ref>التاریخ القویم، ج1، ص492؛ ج4، ص317.</ref>از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند.<ref>رحلة ابن بطوطه، ج1، ص405؛ رحلة ابن جبیر، ص134.</ref>این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند.<ref>التاریخ القویم، ج5، ص341.</ref>		در پایین این کوه و جایی که بعدها مسجدی کوچک با نام [[مسجد صخرات\|مسجد الصخرات]] ساخته شد، [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت.<ref>التاریخ القویم، ج1، ص492؛ ج4، ص317.</ref> از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند.<ref>رحلة ابن بطوطه، ج1، ص405؛ رحلة ابن جبیر، ص134.</ref> این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] نیز دانسته‌اند.<ref>التاریخ القویم، ج5، ص341.</ref>

	به گزارشی، پیامبر(ص) خطبه معروف [[حجة الوداع]] را در روز نهم ذی‌حجه سال دهم ق.<ref>نک: التاریخ القویم، ج3، ص210.</ref>و نیز [[امام حسین(ع)]] دعای معروف روز عرفه<ref>الذریعه، ج8، ص193.</ref>را کنار این کوه قرائت کردند.		به گزارشی، پیامبر(ص) خطبه معروف [[حجة الوداع]] را در روز نهم ذی‌حجه سال دهم ق.<ref>نک: التاریخ القویم، ج3، ص210.</ref> و نیز [[امام حسین(ع)]] دعای معروف روز عرفه<ref>الذریعه، ج8، ص193.</ref> را کنار این کوه قرائت کردند.

	==حکم صعود به کوه==		==حکم صعود به کوه==

	از دیدگاه [[~~فقه امامیه~~]]، صعود به کوه عرفه هنگام وقوف مکروه است<ref>مستند الشیعه، ج12، ص221؛ جواهر الکلام، ج19، ص59.</ref>؛ اما توقف و دعا و تضرّع در دامنه کوه به پیروی از پیامبر(ص) کاری نیکو دانسته شده است.<ref>فتاوی السبکی، ج1، ص287؛ مواهب الجلیل، ج4، ص129؛ وسائل الشیعه، ج13، ص533.</ref>[[اهل‌سنت]] نیز همانند [[شیعیان]]، وقوف بر این کوه را خلاف سنت دانسته و از استحباب وقوف در موقف پیامبر(ص) سخن گفته<ref>صحیح مسلم، ج8، ص185؛ المجموع، ج8، ص112؛ البحر الرائق، ج2، ص595.</ref>و خواندن دعا هنگام دیدن این کوه را مستحب شمرده‌اند.<ref>تبیین الحقائق، ج2، ص23.</ref>تنها برخی همچون [[طبری]] و [[ماوردی]]، صعود بر این کوه را مستحب شمرده‌اند.<ref>المجموع، ج8، ص112.</ref>		از دیدگاه فقه [[شیعه]]، صعود به کوه عرفه هنگام وقوف مکروه است<ref>مستند الشیعه، ج12، ص221؛ جواهر الکلام، ج19، ص59.</ref>؛ اما توقف و دعا و تضرّع در دامنه کوه به پیروی از پیامبر(ص) کاری نیکو دانسته شده است.<ref>فتاوی السبکی، ج1، ص287؛ مواهب الجلیل، ج4، ص129؛ وسائل الشیعه، ج13، ص533.</ref>[[اهل‌سنت]] نیز همانند [[شیعیان]]، وقوف بر این کوه را خلاف سنت دانسته و از استحباب وقوف در موقف پیامبر(ص) سخن گفته<ref>صحیح مسلم، ج8، ص185؛ المجموع، ج8، ص112؛ البحر الرائق، ج2، ص595.</ref> و خواندن دعا هنگام دیدن این کوه را مستحب شمرده‌اند.<ref>تبیین الحقائق، ج2، ص23.</ref> تنها برخی همچون [[طبری]] و [[ماوردی]]، صعود بر این کوه را مستحب شمرده‌اند.<ref>المجموع، ج8، ص112.</ref>

	==مسجد ام سلمه==		==مسجد ام سلمه==

	گزارش برخی از سفرنامه‌‌نویسان از وجود مسجد و گنبدی بر فراز این کوه به نام‌ [[ام سلمه]] در سده ششم ق. حکایت دارد.<ref>الاستبصار، ص35؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref>این مسجد بعدها در سال 1073ق. در حکومت [[سلطان محمد عثمانی]] (~~حک:~~ 1058-1099ق.) سنگ‌فرش شد.<ref>تحصیل المرام، ج1، ص409.</ref>پیرامون مسجد مشرف بر پهنه عرفات بود و در جهت [[قبله]] آن دیواری وجود داشت که محراب‌هایی برای نماز در آن ساخته بودند. در سمت چپ دامنه این کوه به سوی [[کعبه]]، خانه‌ای ~~کهنه~~ منسوب به [[حضرت آدم(ع)]] و در طرف چپ این خانه، صخره‏‌هایی وجود داشته که موقف پیامبر(ص) در نزدیک آن گزارش شده است.<ref>رحلة ابن جبیر، ص135؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص409.</ref>		گزارش برخی از سفرنامه‌‌نویسان از وجود مسجد و گنبدی بر فراز این کوه به نام‌ [[ام سلمه]] در سده ششم ق. حکایت دارد.<ref>الاستبصار، ص35؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref> این مسجد بعدها در سال 1073ق. در حکومت [[سلطان محمد عثمانی]] (حکومت 1058-1099ق) سنگ‌فرش شد.<ref>تحصیل المرام، ج1، ص409.</ref>

			پیرامون مسجد مشرف بر پهنه عرفات بود و در جهت [[قبله]] آن دیواری وجود داشت که محراب‌هایی برای نماز در آن ساخته بودند. در سمت چپ دامنه این کوه به سوی [[کعبه]]، [[خانه آدم(ع) (مکه)\|خانه‌ای]] منسوب به [[حضرت آدم(ع)]] و در طرف چپ این خانه، صخره‏‌هایی وجود داشته که موقف پیامبر(ص) در نزدیک آن گزارش شده است.<ref>رحلة ابن جبیر، ص135؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص409.</ref>

	==آب‌رسانی به حاجیان==		==آب‌رسانی به حاجیان==

	وقوف حاجیان در [[عرفات]] کنار جبل الرحمه موجب شد تا در دوره‌های گوناگون اقداماتی برای آب‌رسانی به حاجیان در این مکان انجام شود. [[زبیده]] (درگذشت 216ق.)، همسر‌ [[هارون الرشید\|هارون الرشید عباسی]]، قناتی از [[چشمه نعمان]] به عرفات و جبل الرحمه کشید و از آن‌جا نیز راهی گشود تا آب به آبگیرهای عرفات برسد.<ref>تحصیل المرام، ج2، ص612.</ref>~~نیز~~ از وجود آب‌ انبارها یا برکه‌هایی کنار جبل الرحمه گزارش داده‌اند.<ref>الاستبصار، ص35.</ref>جمال‌الدین نیز برای آسانی صعود بر این کوه، در پیرامون آن پله‌هایی ساخت.<ref>الکامل، ج11، ص308؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref>تعداد این پله‌ها را در یک طرف 17 و در دو طرف دیگر 10پله شمرده‌اند.<ref>الاستبصار، ص35.</ref>آورده‌اند که جنازه وی در شب نهم ذی‌حجه سال 559ق. بر بالای این کوه نگهداری شد.<ref>الغدیر، ج6، ص89.</ref>		وقوف حاجیان در [[عرفات]] کنار جبل الرحمه موجب شد تا در دوره‌های گوناگون اقداماتی برای آب‌رسانی به حاجیان در این مکان انجام شود. [[زبیده]] (درگذشت 216ق)، همسر‌ [[هارون الرشید\|هارون الرشید عباسی]]، قناتی از [[چشمه نعمان]] به عرفات و جبل الرحمه کشید و از آن‌جا نیز راهی گشود تا آب به آبگیرهای عرفات برسد.<ref>تحصیل المرام، ج2، ص612.</ref> از وجود آب‌ انبارها یا برکه‌هایی نیز کنار جبل الرحمه گزارش داده‌اند.<ref>الاستبصار، ص35.</ref>جمال‌الدین نیز برای آسانی صعود بر این کوه، در پیرامون آن پله‌هایی ساخت.<ref>الکامل، ج11، ص308؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref>تعداد این پله‌ها را در یک طرف 17 و در دو طرف دیگر 10پله شمرده‌اند.<ref>الاستبصار، ص35.</ref>آورده‌اند که جنازه وی در شب نهم ذی‌حجه سال 559ق. بر بالای این کوه نگهداری شد.<ref>الغدیر، ج6، ص89.</ref>

	==گزارش‌های تاریخی==		==گزارش‌های تاریخی==
خط ۴۱:		خط ۴۳:
	==جبل الرحمه در عصر حاضر==		==جبل الرحمه در عصر حاضر==

	امروزه شماری فراوان از زائران، از کوه جبل الرحمه بالا می‏‌روند ~~و گاه این کوه چندان از حاجیان سفیدپوش پر می‏‌شود که از فاصله دور مانند یک کوه برفی خودنمایی می‌‏کند~~. یادداشت‌‏های فراوان به زبان‌های گوناگون روی سنگ‌های جبل الرحمه نوشته شده است. در پیرامون این کوه، بسیاری از دستفروش‏‌ها انگشتر و تسبیح و دیگر خواستنی‌های زائران را عرضه می‌کنند.<ref>با کاروان صفا در سال 82، ص445.</ref>موقف حاجیان ایرانی نزدیک همین کوه است.<ref>به سوی‌ام القری، ص127.</ref>		امروزه شماری فراوان از زائران، از کوه جبل الرحمه بالا می‏‌روند. یادداشت‌‏های فراوان به زبان‌های گوناگون روی سنگ‌های جبل الرحمه نوشته شده است. در پیرامون این کوه، بسیاری از دستفروش‏‌ها انگشتر و تسبیح و دیگر خواستنی‌های زائران را عرضه می‌کنند.<ref>با کاروان صفا در سال 82، ص445.</ref> موقف حاجیان [[ایران\|ایرانی]] نزدیک همین کوه است.<ref>به سوی‌ام القری، ص127.</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

Hasaninasab: حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

2019-03-05T18:49:22Z

حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۱۹
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:
	{{اماکن مکه}}		{{اماکن مکه}}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	[[رده:اماکن مکه]]		[[رده:اماکن مکه]]
	[[رده:کوه‌های مکه]]		[[رده:کوه‌های مکه]]
	[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]		[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

Sajjadd در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۲۱

2018-12-29T08:21:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:جبل الرحمه.jpg\|بندانگشتی\|نمایی از کوه جبل الرحمه]]		[[پرونده:جبل الرحمه.jpg\|بندانگشتی\|نمایی از کوه جبل الرحمه]]

	جبل الرَّحْمَه کوهی در شمال شرقی [[عرفات]] و در نزدیکی [[مکه]] است. از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون: عرفه، [[عرفات]]، جبل ~~الالیا~~ الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین.		جبل الرَّحْمَه کوهی در شمال شرقی [[عرفات]] و در نزدیکی [[مکه]] است. از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون: عرفه، [[عرفات]]، جبل الال یا الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین.

	در پایین این کوه [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند.		در پایین این کوه [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند.
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:

	{{اماکن مکه}}		{{اماکن مکه}}

	~~[[Category:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	~~[[Category:اماکن مکه]]~~
	~~[[Category:کوه‌های مکه]]~~

	[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]		[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]

Kamran: added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat

2018-12-27T06:28:07Z

added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۵۸
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۴:
	[[رده:اماکن مکه]]		[[رده:اماکن مکه]]
	[[رده:کوه‌های مکه]]		[[رده:کوه‌های مکه]]
			[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

Z mohammad در ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۲۵

2018-12-27T06:25:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش\|ماه=~~[[~~دی]]\|روز=[[۵]]~~\|~~سال=[[۱۳۹۷]]~~\|~~کاربر=Sajjadd }}~~		[[پرونده:جبل الرحمه.jpg\|بندانگشتی\|نمایی از کوه جبل الرحمه]]

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش~~]]

	[[~~پرونده:جبل الرحمه~~.~~jpg\|بندانگشتی\|نمایی~~ از کوه ~~جبل الرحمه~~]]		جبل الرَّحْمَه کوهی در شمال شرقی [[عرفات]] و در نزدیکی [[مکه]] است. از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون: عرفه، [[عرفات]]، جبل الالیا الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین.

	~~جبل الرَّحْمَه کوهی~~ در ~~شمال شرقی~~ [[~~عرفات~~]] و ~~در نزدیکی~~ [[~~مکه~~]] ~~است~~. از این کوه ~~با نام‌های متعدد یاد شده است؛~~ همچون~~: عرفه،~~[[~~عرفات~~]]~~،جبل الالیا الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین~~.		در پایین این کوه [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند.

	~~در پایین این کوه~~ [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] ~~دانسته‌اند.~~ [[~~امام حسین(ع)]]~~ دعای معروف روز عرفه را کنار این کوه قرائت کردند.		[[امام حسین(ع)]] [[دعای عرف\|دعای معروف روز عرفه]] را کنار این کوه قرائت کردند.

	==موقعیت جغرافیایی==		==موقعیت جغرافیایی==
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۷:
	{{اماکن مکه}}		{{اماکن مکه}}

			[[Category:مقاله‌های در دست ویرایش]]
			[[Category:اماکن مکه]]
			[[Category:کوه‌های مکه]]

			[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
	[[رده:اماکن مکه]]		[[رده:اماکن مکه]]
	[[رده:کوه‌های مکه]]		[[رده:کوه‌های مکه]]

Sajjadd: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} نمایی از کوه جبل الرحمه جبل ال...» ایجاد کرد

2018-12-26T10:38:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} بندانگشتی|نمایی از کوه جبل الرحمه جبل ال...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۵]]|سال=[[۱۳۹۷]]|کاربر=Sajjadd }}

[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]

[[پرونده:جبل الرحمه.jpg|بندانگشتی|نمایی از کوه جبل الرحمه]]

جبل الرَّحْمَه کوهی در شمال شرقی [[عرفات]] و در نزدیکی [[مکه]] است. از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون: عرفه،[[عرفات]]،جبل الالیا الال، نابِت، جبل الدعاء و قُرَین.

در پایین این کوه [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند. [[امام حسین(ع)]] دعای معروف روز عرفه را کنار این کوه قرائت کردند.

==موقعیت جغرافیایی==

«جبل الرحمه» نام کوهی در شمال شرقی [[عرفات]]<ref>فرهنگ اعلام جغرافیایی، ص263.</ref>و در 10 کیلومتری [[مکه]] است<ref>التاریخ القویم، ج5، ص326.</ref>که از سطح دریا340 متر<ref>التاریخ القویم، ج1، ص64؛ ج3، ص435.</ref>یا 372 متر<ref>تاریخ و آثار اسلامی، ص151.</ref>ارتفاع دارد. این کوه از دیگر کوه‏‌هایی که آن منطقه را در حصار خود گرفته، مستقل است و از پاره‌سنگ‌های جدا از هم تشکیل شده است.<ref>رحلة ابن جبیر، ص135؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص405.</ref>

==اسامی کوه==

از این کوه با نام‌های متعدد یاد شده است؛ همچون: عرفه،<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص13؛ معجم البلدان، ج1، ص243؛ الرحلات المغربیه، ص316.</ref> [[عرفات]]،<ref>اثارة الترغیب، ج2، ص436؛ تاریخ المستبصر، ص28؛ التاریخ القویم، ج1، ص492.</ref> جبل الال<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج5، ص13؛ شرف المصطفی، ج3، ص101؛ معجم البلدان، ج1، ص243.</ref>یا الال<ref>الاماکن، ص82؛ اوضح المسالک، ص468.</ref>به سبب مشاهده شدن سراب در روزهای گرم بر فراز آن<ref>معجم معالم الحجاز، ج6، ص76-77.</ref>یا به این سبب که حاجیان با دیدن این کوه شتابان حرکت می‌‏کنند تا به [[موقف]] برسند،<ref>مراصد الاطلاع، ج1، ص110؛ المعالم الاثیره، ص32.</ref> نابِت<ref>اخبار مکه، ازرقی، ج2، ص194.</ref>به معنای روییدنی،<ref>معجم معالم الحجاز، ج6، ص77.</ref> جبل الدعاء<ref>المجموع، ج8، ص112؛ عدة الانابه، ص71.</ref>به جهت قرائت [[دعا]] پیرامون آن،<ref>الاستبصار، ص35.</ref> و «قُرَین»<ref>معجم معالم الحجاز، ج9، ص7.</ref>به معنای شاخ کوچک.<ref>معجم معالم الحجاز، ج7، ص126.</ref>

==وقوف پیامبر==

در پایین این کوه و جایی که بعدها مسجدی کوچک با نام «[[مسجد الصخرات]]» ساخته شد، [[پیامبر(ص)]] در [[روز عرفه]] (نهم [[ذی‌حجه]]) تا هنگام غروب [[وقوف]] کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت.<ref>التاریخ القویم، ج1، ص492؛ ج4، ص317.</ref>از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند.<ref>رحلة ابن بطوطه، ج1، ص405؛ رحلة ابن جبیر، ص134.</ref>این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم(ع)]] دانسته‌اند.<ref>التاریخ القویم، ج5، ص341.</ref>

به گزارشی، پیامبر(ص) خطبه معروف [[حجة الوداع]] را در روز نهم ذی‌حجه سال دهم ق.<ref>نک: التاریخ القویم، ج3، ص210.</ref>و نیز [[امام حسین(ع)]] دعای معروف روز عرفه<ref>الذریعه، ج8، ص193.</ref>را کنار این کوه قرائت کردند.

==حکم صعود به کوه==

از دیدگاه [[فقه امامیه]]، صعود به کوه عرفه هنگام وقوف مکروه است<ref>مستند الشیعه، ج12، ص221؛ جواهر الکلام، ج19، ص59.</ref>؛ اما توقف و دعا و تضرّع در دامنه کوه به پیروی از پیامبر(ص) کاری نیکو دانسته شده است.<ref>فتاوی السبکی، ج1، ص287؛ مواهب الجلیل، ج4، ص129؛ وسائل الشیعه، ج13، ص533.</ref>[[اهل‌سنت]] نیز همانند [[شیعیان]]، وقوف بر این کوه را خلاف سنت دانسته و از استحباب وقوف در موقف پیامبر(ص) سخن گفته<ref>صحیح مسلم، ج8، ص185؛ المجموع، ج8، ص112؛ البحر الرائق، ج2، ص595.</ref>و خواندن دعا هنگام دیدن این کوه را مستحب شمرده‌اند.<ref>تبیین الحقائق، ج2، ص23.</ref>تنها برخی همچون [[طبری]] و [[ماوردی]]، صعود بر این کوه را مستحب شمرده‌اند.<ref>المجموع، ج8، ص112.</ref>

==مسجد ام سلمه==

گزارش برخی از سفرنامه‌‌نویسان از وجود مسجد و گنبدی بر فراز این کوه به نام‌ [[ام سلمه]] در سده ششم ق. حکایت دارد.<ref>الاستبصار، ص35؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref>این مسجد بعدها در سال 1073ق. در حکومت [[سلطان محمد عثمانی]] (حک: 1058-1099ق.) سنگ‌فرش شد.<ref>تحصیل المرام، ج1، ص409.</ref>پیرامون مسجد مشرف بر پهنه عرفات بود و در جهت [[قبله]] آن دیواری وجود داشت که محراب‌هایی برای نماز در آن ساخته بودند. در سمت چپ دامنه این کوه به سوی [[کعبه]]، خانه‌ای کهنه منسوب به [[حضرت آدم(ع)]] و در طرف چپ این خانه، صخره‏‌هایی وجود داشته که موقف پیامبر(ص) در نزدیک آن گزارش شده است.<ref>رحلة ابن جبیر، ص135؛ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص409.</ref>

==آب‌رسانی به حاجیان==

وقوف حاجیان در [[عرفات]] کنار جبل الرحمه موجب شد تا در دوره‌های گوناگون اقداماتی برای آب‌رسانی به حاجیان در این مکان انجام شود. [[زبیده]] (درگذشت 216ق.)، همسر‌ [[هارون الرشید|هارون الرشید عباسی]]، قناتی از [[چشمه نعمان]] به عرفات و جبل الرحمه کشید و از آن‌جا نیز راهی گشود تا آب به آبگیرهای عرفات برسد.<ref>تحصیل المرام، ج2، ص612.</ref>نیز از وجود آب‌ انبارها یا برکه‌هایی کنار جبل الرحمه گزارش داده‌اند.<ref>الاستبصار، ص35.</ref>جمال‌الدین نیز برای آسانی صعود بر این کوه، در پیرامون آن پله‌هایی ساخت.<ref>الکامل، ج11، ص308؛ رحلة ابن جبیر، ص135.</ref>تعداد این پله‌ها را در یک طرف 17 و در دو طرف دیگر 10پله شمرده‌اند.<ref>الاستبصار، ص35.</ref>آورده‌اند که جنازه وی در شب نهم ذی‌حجه سال 559ق. بر بالای این کوه نگهداری شد.<ref>الغدیر، ج6، ص89.</ref>

==گزارش‌های تاریخی==

در سال 909ق. [[برکات بن محمد]] در نبرد با برادرش [[حمیضة بن محمد|حمیضه]]، حکمران مکه، برخی از قبایل را بسیج کرد و در [[روز ترویه]] به [[مکه]] یورش برد و با سپاه خود به عرفات رفت و خیمه‌های خود را بر دامنه کوه جبل الرحمه برپا کرد.<ref>تاریخ مکه، ص313-315؛ بقیع الغرقد، ص277.</ref>

[[سرور بن مساعد]] از [[تیره ذوی زید]]، حاکم مکه در سال 1186ق.<ref>تاریخ مکه، ص441.</ref>قصری شکوهمند بر دامنه جبل الرحمه بنا نهاد که پیش و پس از وی نظیر نداشت و از آثار و ویرانه‌های آن به سال 1377ق. گزارش شده است.<ref>تاریخ مکه، ص447.</ref>[[ناصر خسرو]] از فردی نامعلوم که وی را پسر شاد دل، امیر عدن، دانسته یاد کرده و از ساخت چهار طاقی بزرگ بر این کوه که بر گنبد آن چراغ‌ها و شمع‌های بسیار قرار می‌داده‌اند، سخن گفته است. به گزارش وی، این بنا از دو فرسنگی دیده می‌شد.<ref>سفرنامه ناصر خسرو، ص139.</ref>در گذشته، هنگام مراسم عرفات، چراغ و قندیل بر آن آویزان می‏‌کردند تا راهنمای زائران و کاروان‏‌ها باشد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص44، 335؛ تاریخ و آثار اسلامی، ص151.</ref>اکنون ستونی مکعب به ارتفاع 4 متر و عرض 80/1 متر قرار دارد که از دور دیده می‏‌شود.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص326.</ref>

==جبل الرحمه در عصر حاضر==

امروزه شماری فراوان از زائران، از کوه جبل الرحمه بالا می‏‌روند و گاه این کوه چندان از حاجیان سفیدپوش پر می‏‌شود که از فاصله دور مانند یک کوه برفی خودنمایی می‌‏کند. یادداشت‌‏های فراوان به زبان‌های گوناگون روی سنگ‌های جبل الرحمه نوشته شده است. در پیرامون این کوه، بسیاری از دستفروش‏‌ها انگشتر و تسبیح و دیگر خواستنی‌های زائران را عرضه می‌کنند.<ref>با کاروان صفا در سال 82، ص445.</ref>موقف حاجیان ایرانی نزدیک همین کوه است.<ref>به سوی‌ام القری، ص127.</ref>

==پانویس==

{{پانویس}}

==منابع ==

{{منابع}}

{{دانشنامه

| آدرس = http://phz.hajj.ir/422/7385

| عنوان = جبل الرَّحْمَه

| نویسنده = سید خلیل جوادی

}}

*'''اثارة الترغیب''': محمد بن اسحق الخوارزمی (درگذشت 827ق.)، به کوشش الذهبی، مکه، مکتبه نزار مصطفی الباز، 1418ق.

*'''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق.

*'''اخبار مکه''': الفاکهی (درگذشت 279ق.)، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1414ق.

*'''الاستبصار فی عجائب الامصار''': نویسنده مراکشی (درگذشت قرن6ق.)، به کوشش سعد زغلول، بغداد، دار الشؤون الثقافیه، 1976م.

*'''الاماکن''': محمد بن موسی الحازمی (درگذشت 584ق.)، به کوشش حمد الجاسر، دار الیمامه، 1415ق.

*'''اوضح المسالک الی معرفة البلدان و الممالک''': محمد بن علی البروسی (درگذشت 997ق.)، به کوشش عبدالرواضیه، بیروت، دار المغرب الاسلامی، 1427ق.

*'''البحر الرائق''': ابونجیم المصری (درگذشت 970ق.)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1418ق.

*'''بقیع الغرقد''': محمد امین امینی (درگذشت 1341ق.)، تهران، مشعر، 1428ق.

*'''به سوی‌ام القری''': رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1373ش.

*'''التاریخ القویم''': محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق.

*'''تاریخ المستبصر''': یوسف بن المجاور (درگذشت 690ق.)، به کوشش ممدوح حسن، قاهره، مکتبة الثقافة الدینیه، 1996م.

*'''تاریخ مکه''': احمد السباعی (درگذشت 1404ق.)، نادی مکة الثقافی، 1404ق.

*'''تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره''': اصغر قائدان، تهران، مشعر، 1386ش.

*'''تبیین الحقائق شرح کنز الدقائق''': عثمان بن علی الزیلعی (درگذشت 743ق.)، قاهره، دار الکتب الاسلامی، 1313ق.

*'''تحصیل المرام''': محمد بن احمد الصباغ (درگذشت 1321ق.)، به کوشش ابن دهیش، 1424ق.

*'''جواهر الکلام''': النجفی (درگذشت 1266ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی.

*'''الذریعة الی تصانیف الشیعه''': آقا بزرگ تهرانی (درگذشت 1389ق.)، بیروت، دار الاضواء، 1403ق.

*'''الرحلات المغربیة و الاندلسیه''': عواطف محمد یوسف نواب، ریاض، مکتبة الملک فهد الوطنیه، 1417ق.

*'''رحلة ابن بطوطه''': ابن بطوطه (درگذشت 779ق.)، به کوشش التازی، الرباط، المملکة المغربیه، 1417ق.

*'''رحلة ابن جبیر''': محمد بن احمد (درگذشت 614ق.)، بیروت، دار مکتبة الهلال، 1986م.

*'''سفرنامه ناصر خسرو''': ناصر خسرو (درگذشت 481ق.)، تهران، زوّار، 1381ش.

*'''شرف المصطفی''': ابوسعید عبدالملک النیشابوری (درگذشت 407ق.)، مکه، دار البشائر الاسلامیه، 1424ق.

*'''صحیح مسلم بشرح النووی''': النووی (درگذشت 676ق.)، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407ق.

*'''عدة الانابه فی اماکن الاجابه''': عبدالله بن ابراهیم میرغنی (درگذشت 1207ق.)، به کوشش عبدالله نذیر، مکه، المکتبة المکیه، 1429ق.

*'''الغدیر''': الامینی (درگذشت 1390ق.)، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1366ش.

*'''فتاوی السبکی''': تقی الدین السبکی (درگذشت 756ق.)، بیروت، دار المعرفه.

*'''فرهنگ اعلام جغرافیایی ـ تاریخی در حدیث و سیره نبوی''': محمد محمد حسن شراب، ترجمه: شیخی، تهران، مشعر، 1386ش.

*'''الکامل فی التاریخ''': علی ابن اثیر (درگذشت 630ق.)، بیروت، دار صادر، 1385ق.

*'''المجموع شرح المهذب''': النووی (درگذشت 676ق.)، دار الفکر.

*'''مراصد الاطلاع''': صفی الدین عبدالمؤمن بغدادی (درگذشت 739ق.)، بیروت، دار الجیل، 1412ق.

*'''مرآة الحرمین''': ابراهیم رفعت پاشا (درگذشت 1353ق.)، قم، المطبعة العلمیه، 1344ق.

*'''مستند الشیعه''': احمد النراقی (درگذشت 1245ق.)، قم، آل البیت:، 1415ق.

*'''معجم البلدان''': یاقوت الحموی (درگذشت 626ق.)، بیروت، دار صادر، 1995م.

*'''معجم معالم الحجاز''': عاتق بن غیث البلادی، دار مکه، 1401ق.

*'''مواهب الجلیل''': الحطاب الرعینی (درگذشت 954ق.)، به کوشش زکریا عمیرات، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1416ق.

*'''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (درگذشت 1104ق.)، قم، آل البیت:، 1412ق.

{{پایان}}

{{اماکن مکه}}

[[رده:اماکن مکه]]
[[رده:کوه‌های مکه]]