حجاز - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Kamran: /* مدینه، طائف */

2025-10-01T12:03:01Z

مدینه، طائف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۷۶:		خط ۷۶:

	====کوه‌ها، حره‌ها، وادی‌ها====		====کوه‌ها، حره‌ها، وادی‌ها====
	بخش غربی حجاز، با طولانی‌ترین رشته کوه‌های شبه‌جزیره یعنی «سرات» قرین است. ارتفاعات مشهور دیگری نیز در بخش‌های داخلی حجاز وجود دارند که قُعیقَعان، [[کوه ثور (مکه)\|ثور]]، [[کوه ابوقبیس\|ابوقُبیس]]، [[کوه نور\|نور]]، [[کوه احد\|احد]]، ورقان از مشهورترین آن‌ها هستند.		بخش غربی حجاز، با طولانی‌ترین رشته کوه‌های شبه‌جزیره یعنی «سرات» قرین است. ارتفاعات مشهور دیگری نیز در بخش‌های داخلی حجاز وجود دارند که قُعیقَعان، [[کوه ثور (مکه)\|ثور]]، [[کوه ابوقبیس\|ابوقُبیس]]، [[کوه نور (مکه)\|نور]]، [[کوه احد\|احد]]، ورقان از مشهورترین آن‌ها هستند.

	مناطق آتشفشانی نیز در برخی از مناطق حجاز وجود دارند و فعالیت‌های آن‌ها موجب شکل‌گیری مناطقی به نام حَرّه شده است که بیشتر در اطراف مدینه و جهت شمالی آن قرار دارند. مشهورترین حره‌های واقع در این منطقه عبارتند از حره‌های نار، [[حره شوران\|شوران]]، سلیم، [[حره واقم\|واقم]]، حقل، میطان، عویرض و رهاب. برخی از این حره‌ها، دارای چشمه‌های آب فراوان و پوشش گیاهی فراوانند که «خیبر» یکی از آنها است؛ ولی به سبب همین ویژگی، با نام حره شناخته نمی‌شود.<ref>المفصل، ج1، ص145-149؛ معجم البلدان، ج2، ص247-253، الموسوعه العربیة العالمیه، ج8، ص61-62.</ref>		مناطق آتشفشانی نیز در برخی از مناطق حجاز وجود دارند و فعالیت‌های آن‌ها موجب شکل‌گیری مناطقی به نام حَرّه شده است که بیشتر در اطراف مدینه و جهت شمالی آن قرار دارند. مشهورترین حره‌های واقع در این منطقه عبارتند از حره‌های نار، [[حره شوران\|شوران]]، سلیم، [[حره واقم\|واقم]]، حقل، میطان، عویرض و رهاب. برخی از این حره‌ها، دارای چشمه‌های آب فراوان و پوشش گیاهی فراوانند که «خیبر» یکی از آنها است؛ ولی به سبب همین ویژگی، با نام حره شناخته نمی‌شود.<ref>المفصل، ج1، ص145-149؛ معجم البلدان، ج2، ص247-253، الموسوعه العربیة العالمیه، ج8، ص61-62.</ref>
خط ۹۸:		خط ۹۸:

	====مدینه، طائف====		====مدینه، طائف====
	ساکنان نخستین شهر مدینه، چندان شناخته شده نیستند و به نظر می‌رسد ترکیبی از نسل‌های عرب‌های شمالی و جنوبی، در این منطقه ساکن بوده باشند. در دوره جاهلی، دو قبیله مشهور [[أوس]] و [[خزرج]]، بیش‌ترین ساکنان این شهر را تشکیل می‌دادند<ref>نک: تاریخ العرب القدیم، ص186- 188.</ref> و پس از اسلام، گروهی از قریشیان و بادیه‌نشینان به آنجا مهاجرت کردند.<ref>نک: السیرة النبویه، ج1، ص468- 469.</ref> طائف، مأوای قبیله [[ثقیف]] بود. این قبیله همچنان در طائف و اطراف آن حضور دارند.<ref>معجم قبائل المملکة العربیة السعودیه، ج1، ص70- 71.</ref>		ساکنان نخستین شهر مدینه، چندان شناخته شده نیستند و به نظر می‌رسد ترکیبی از نسل‌های عرب‌های شمالی و جنوبی، در این منطقه ساکن بوده باشند. در دوره جاهلی، دو قبیله مشهور [[اوس\|أوس]] و [[خزرج]]، بیش‌ترین ساکنان این شهر را تشکیل می‌دادند<ref>نک: تاریخ العرب القدیم، ص186- 188.</ref> و پس از اسلام، گروهی از قریشیان و بادیه‌نشینان به آنجا مهاجرت کردند.<ref>نک: السیرة النبویه، ج1، ص468- 469.</ref> طائف، مأوای قبیله [[ثقیف]] بود. این قبیله همچنان در طائف و اطراف آن حضور دارند.<ref>معجم قبائل المملکة العربیة السعودیه، ج1، ص70- 71.</ref>

	====دیگر شهرها====		====دیگر شهرها====

Engineer: حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

2024-10-24T09:08:53Z

حذف از رده:مقاله‌های در دست ویرایش رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۲۳۷:		خط ۲۳۷:
	{{پایان}}		{{پایان}}

	~~[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]~~
	[[رده:اقلیم‌های عربستان]]		[[رده:اقلیم‌های عربستان]]
	[[رده:مکان‌های تاریخی حجاز]]		[[رده:مکان‌های تاریخی حجاز]]

Kamran در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۶

2021-10-02T12:26:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۵۶
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	\| حج‌گزاران مشهور =		\| حج‌گزاران مشهور =
	}}		}}
	'''حجاز'''، منطقه‌ای است که خاستگاه دین [[اسلام]] بوده و در شمال غربی شبه‌جزیره عربستان قرار دارد و از نگاه مساحتی، جایگاه دوم را در تقسیمات کشور [[عربستان]] دارا است. شهرهای [[مکه]]، [[مدینه]]، [[طائف]]، [[جده]] و رابغ در این منطقه قرار دارند~~. بر پایه تقسیمات اداری عربستان سعودی، نام حجاز بر ۵ منطقه از ۱۳ منطقه عربستان گفته می‌شود~~.		'''حجاز'''، منطقه‌ای است که خاستگاه دین [[اسلام]] بوده و در شمال غربی شبه‌جزیره عربستان قرار دارد و از نگاه مساحتی، جایگاه دوم را در تقسیمات کشور [[عربستان]] دارا است. شهرهای [[مکه]]، [[مدینه]]، [[طائف]]، [[جده]] و رابغ در این منطقه قرار دارند.

	رشته‌کوه‌ سرات و کوه‌های ~~قُعیقَعان،~~ [[کوه ثور (مکه)\|ثور]]، [[کوه ابوقبیس\|ابوقُبیس]] و [[کوه احد\|احد]] در این منطقه قرار دارد. حرّه‌های نار،‌ [[حره شوران\|شوران]]، [[حره واقم\|واقم]] و رهاب و وادی‌های رمه، [[وادی عقیق\|عقیق]] و صفرا نیز در این منطقه قرار گرفته است. حجاز، منطقه‌ای بیابانی بوده و دارای آب و هوای گرم و خشک است.		رشته‌کوه‌ سرات و کوه‌های [[قعیقعان\|قُعیقَعان]]، [[کوه ثور (مکه)\|ثور]]، [[کوه ابوقبیس\|ابوقُبیس]] و [[کوه احد\|احد]] در این منطقه قرار دارد. حرّه‌های نار،‌ [[حره شوران\|شوران]]، [[حره واقم\|واقم]] و رهاب و وادی‌های رمه، [[وادی عقیق\|عقیق]] و صفرا نیز در این منطقه قرار گرفته است. حجاز، منطقه‌ای بیابانی بوده و دارای آب و هوای گرم و خشک است.

	پیشینه تمدنی حجاز، به ماقبل تاریخ بازگشته و [[ثمود]] یکی از کهن‌ترین اقوام ساکن در آن بوده است. برخی از آثار به دست آمده، مربوط به هشت قرن پیش از میلاد بوده و یکی از شهرهای تاریخی آن تیماء‌ است.		پیشینه تمدنی حجاز، به ماقبل تاریخ بازگشته و [[ثمود]] یکی از کهن‌ترین اقوام ساکن در آن بوده است. برخی از آثار به دست آمده، مربوط به هشت قرن پیش از میلاد بوده و یکی از شهرهای تاریخی آن تیماء‌ است.

	در این منطقه، یکتاپرستی پیشینه دیرینه‌ای داشته و پیروان [[یهودیت\|یهود]] و [[مسیحیت]] نیز در جاهای مختلف آن حضور داشته‌اند. در آستانه ظهور [[اسلام]]، بت‌پرستی در سراسر حجاز گسترش یافته بود و تنها گروهی اندک، به ~~«حنیف»~~ مشهور بودند که ویژگی‌های ممتازی داشتند.		در این منطقه، یکتاپرستی پیشینه دیرینه‌ای داشته و پیروان [[یهودیت\|یهود]] و [[مسیحیت]] نیز در جاهای مختلف آن حضور داشته‌اند. در آستانه ظهور [[اسلام]]، بت‌پرستی در سراسر حجاز گسترش یافته بود و تنها گروهی اندک، به «[[حنیف]]» مشهور بودند که ویژگی‌های ممتازی داشتند.

	با هجرت [[حضرت محمد(ص)]] به مدینه، به تدریج، نخستین حکومت حجاز شکل گرفت. [[امام علی(ع)]]، پایتخت را از حجاز به [[کوفه]] انتقال داد و پس از آن به جز مدتی کوتاه، حجاز پایتخت هیچ حکومتی قرار نگرفت. با این همه، حجاز به علت قرار گرفتن [[کعبه]] و دیگر مکان‌های مذهبی در آن، همواره مورد توجه حکومت‌ها بوده است. [[بنی‌عباس\|عباسیان]](۱۳۲-۶۵۶ق)، فاطمیان(۲۹۷-۵۶۷ق)، ممالیک(۶۴۸-۹۲۳ق) و سرانجام [[آل سعود]] (۱۳۴۳ق) برخی از حکومت‌هایی هستند که بر آن سیطره داشته‌اند.		با هجرت [[حضرت محمد(ص)]] به مدینه، به تدریج، نخستین حکومت حجاز شکل گرفت. [[امام علی(ع)]]، پایتخت را از حجاز به [[کوفه]] انتقال داد و پس از آن به جز مدتی کوتاه، حجاز پایتخت هیچ حکومتی قرار نگرفت. با این همه، حجاز به علت قرار گرفتن [[کعبه]] و دیگر مکان‌های مذهبی در آن، همواره مورد توجه حکومت‌ها بوده است. [[بنی‌عباس\|عباسیان]](۱۳۲-۶۵۶ق)، فاطمیان(۲۹۷-۵۶۷ق)، ممالیک(۶۴۸-۹۲۳ق) و سرانجام [[آل سعود]] (۱۳۴۳ق) برخی از حکومت‌هایی هستند که بر آن سیطره داشته‌اند.

Kamran: added Category:مکان‌های تاریخی حجاز using HotCat

2020-02-13T05:34:24Z

added Category:مکان‌های تاریخی حجاز using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۰۴
خط ۲۳۹:		خط ۲۳۹:
	[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]		[[رده:مقاله‌های در دست ویرایش]]
	[[رده:اقلیم‌های عربستان]]		[[رده:اقلیم‌های عربستان]]
			[[رده:مکان‌های تاریخی حجاز]]

Kamran: /* نام، موقعیت، مساحت */

2020-02-13T05:26:02Z

نام، موقعیت، مساحت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۵۶
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	واژه حجاز از ریشه حجز و به معنای فاصله، میان و مانع است.<ref>العین، ج3، ص70، «حجز».</ref> علت‌های گوناگونی برای نام‌گذاری این منطقه به این نام گفته شده است.<ref>نک: معجم البلدان، ج2، ص218-219؛ صبح الاعشی، ج4، ص252.</ref>		واژه حجاز از ریشه حجز و به معنای فاصله، میان و مانع است.<ref>العین، ج3، ص70، «حجز».</ref> علت‌های گوناگونی برای نام‌گذاری این منطقه به این نام گفته شده است.<ref>نک: معجم البلدان، ج2، ص218-219؛ صبح الاعشی، ج4، ص252.</ref>

	حجاز، در شمال غربی شبه‌جزیره عربستان قرار گرفته و مهم‌ترین بخش آن به شمار می‌رود. تعیین حدود دقیق آن، به جهت اختلاف بسیار میان تاریخ‌نگاران و جغرافی‌نویسان ممکن نیست.<ref>جغرافیه شبه جزیرة العرب، ص130.</ref> به باور برخی،<ref>دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۶، ص۴۸۷.</ref> بر پایه سازگارترین تعریف با موقعیت جغرافیایی منطقه، حجاز در شرق رشته کوه‌های سرات قرار گرفته و از جهت ~~غرب~~ تا منطقه نجد ادامه یافته است. شمالی‌ترین بخش ~~شرقی~~ آن، خلیج عَقبه و جنوبی‌ترین بخش آن، مناطق جنوبی شهر [[طائف]] معرفی شده است.<ref>معجم مااستعجم، ج1، ص9؛ معجم البلدان، ج2، ص219؛ اطلس تاریخ اسلام، ج1، ص396- 397.</ref>		حجاز، در شمال غربی شبه‌جزیره عربستان قرار گرفته و مهم‌ترین بخش آن به شمار می‌رود. تعیین حدود دقیق آن، به جهت اختلاف بسیار میان تاریخ‌نگاران و جغرافی‌نویسان ممکن نیست.<ref>جغرافیه شبه جزیرة العرب، ص130.</ref> به باور برخی،<ref>دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۶، ص۴۸۷.</ref> بر پایه سازگارترین تعریف با موقعیت جغرافیایی منطقه، حجاز در شرق رشته کوه‌های سرات قرار گرفته و از جهت شرق تا منطقه نجد ادامه یافته است. شمالی‌ترین بخش غربی آن، خلیج عَقبه و جنوبی‌ترین بخش آن، مناطق جنوبی شهر [[طائف]] معرفی شده است.<ref>معجم مااستعجم، ج1، ص9؛ معجم البلدان، ج2، ص219؛ اطلس تاریخ اسلام، ج1، ص396- 397.</ref>

	طول حجاز، از شمال به جنوب ۷۰۰ مایل{{یادداشت\|بیش از ۱,۱۲۰ کیلومتر.}} و عرض آن از شرق به غرب ۲۵۰ مایل{{یادداشت\|بیش از ۴۰۰ کیلومتر.}} ذکر شده است.<ref>جغرافیه شبه جزیرة العرب، ص132.</ref> مساحت تقریبی حجاز، ۳۸۸,۵۰۰ کیلومتر مربع است و از نگاه مساحتی، جایگاه دوم را در تقسیمات کشور [[عربستان]] دارد.<ref>الموسوعه العربیة المیسره، ج3، ص1312.</ref>		طول حجاز، از شمال به جنوب ۷۰۰ مایل{{یادداشت\|بیش از ۱,۱۲۰ کیلومتر.}} و عرض آن از شرق به غرب ۲۵۰ مایل{{یادداشت\|بیش از ۴۰۰ کیلومتر.}} ذکر شده است.<ref>جغرافیه شبه جزیرة العرب، ص132.</ref> مساحت تقریبی حجاز، ۳۸۸,۵۰۰ کیلومتر مربع است و از نگاه مساحتی، جایگاه دوم را در تقسیمات کشور [[عربستان]] دارد.<ref>الموسوعه العربیة المیسره، ج3، ص1312.</ref>

Abbasahmadi1363 در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۰:۳۸

2020-02-12T00:38:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۰۸
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:

	==پیش از اسلام==		==پیش از اسلام==
	[[پرونده:ستون سنگی تیماء.jpg\|بندانگشتی\|«ستون سنگی تیماء» که در اقلیم حجاز و شهر باستانی تیماء یافت شده و اکنون در موزه لوور [[فرانسه]] نگهداری می‌شود.]]		[[پرونده:ستون سنگی تیماء.jpg\|بندانگشتی\|«ستون سنگی تیماء» که در اقلیم حجاز و شهر باستانی تیماء یافت شده و اکنون در موزه لوور [[فرانسه]] نگهداری می‌شود. پیشینه برخی از کتیبه‌های تیماء، به سده ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد.\|جایگزین=]]
	آگاهی‌ها از وضعیت پیش از اسلام شبه‌جزیره، بویژه حجاز، به جهت فقر منابع محدود است. با این همه، یافته‌های مستشرقان و باستان‌شناسان حاکی از وجود برخی از آثار مربوط به ماقبل تاریخ در نقاطی از حجاز است. نشانه‌های تمدنی در تیماء، طائف و وادی فاطمه نیز یافت شده‌اند.<ref>المفصل، ج1، ص163، 329.</ref>		آگاهی‌ها از وضعیت پیش از اسلام شبه‌جزیره، بویژه حجاز، به جهت فقر منابع محدود است. با این همه، یافته‌های مستشرقان و باستان‌شناسان حاکی از وجود برخی از آثار مربوط به ماقبل تاریخ در نقاطی از حجاز است. نشانه‌های تمدنی در تیماء، طائف و وادی فاطمه نیز یافت شده‌اند.<ref>المفصل، ج1، ص163، 329.</ref>

Abbasahmadi1363: /* پیش از اسلام */

2020-02-12T00:24:40Z

پیش از اسلام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۵۴
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:

	==پیش از اسلام==		==پیش از اسلام==
			[[پرونده:ستون سنگی تیماء.jpg\|بندانگشتی\|«ستون سنگی تیماء» که در اقلیم حجاز و شهر باستانی تیماء یافت شده و اکنون در موزه لوور [[فرانسه]] نگهداری می‌شود.]]
	آگاهی‌ها از وضعیت پیش از اسلام شبه‌جزیره، بویژه حجاز، به جهت فقر منابع محدود است. با این همه، یافته‌های مستشرقان و باستان‌شناسان حاکی از وجود برخی از آثار مربوط به ماقبل تاریخ در نقاطی از حجاز است. نشانه‌های تمدنی در تیماء، طائف و وادی فاطمه نیز یافت شده‌اند.<ref>المفصل، ج1، ص163، 329.</ref>		آگاهی‌ها از وضعیت پیش از اسلام شبه‌جزیره، بویژه حجاز، به جهت فقر منابع محدود است. با این همه، یافته‌های مستشرقان و باستان‌شناسان حاکی از وجود برخی از آثار مربوط به ماقبل تاریخ در نقاطی از حجاز است. نشانه‌های تمدنی در تیماء، طائف و وادی فاطمه نیز یافت شده‌اند.<ref>المفصل، ج1، ص163، 329.</ref>

Abbasahmadi1363: /* جغرافیای طبیعی */

2020-02-12T00:01:06Z

جغرافیای طبیعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۳۱
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	==جغرافیای طبیعی==		==جغرافیای طبیعی==
			[[پرونده:حجاز۳.PNG\|بندانگشتی\|برخی از شهرهای حجاز. ]]

	====مناطق جغرافیایی====		====مناطق جغرافیایی====

Abbasahmadi1363 در ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۳:۵۷

2020-02-11T23:57:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۲۷
خط ۲:		خط ۲:
	\| عنوان = حجاز		\| عنوان = حجاز
	\| تصویر = حجاز۲.jpg		\| تصویر = حجاز۲.jpg
	\|توضیح تصویر = مشخص کردن محدوده دقیق حجاز ممکن نیست، این نقشه، محدوده تقریبی ~~حجاز~~ را نشان می‌دهد .		\|توضیح تصویر = مشخص کردن محدوده دقیق حجاز ممکن نیست، این نقشه، محدوده تقریبی آن را نشان می‌دهد .
	\| اندازه تصویر =		\| اندازه تصویر =
	\| تصویر پرچم =		\| تصویر پرچم =

Abbasahmadi1363 در ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۳:۵۷

2020-02-11T23:57:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۳:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات کشور		{{جعبه اطلاعات کشور
	\| عنوان = حجاز		\| عنوان = حجاز
	\| تصویر = ~~Hijaz~~.~~png~~		\| تصویر = حجاز۲.jpg
	\|توضیح تصویر = ~~بخش سبزرنگ~~ محدوده ~~مملکة الحجاز (۱۹۱۶-۱۹۲۳م) و~~ محدوده ~~قرمزرنگ منطقه~~ حجاز ~~بر پایه تقسیمات [[عربستان]] سعودی~~ را نشان می‌دهد.		\|توضیح تصویر = مشخص کردن محدوده دقیق حجاز ممکن نیست، این نقشه، محدوده تقریبی حجاز را نشان می‌دهد .
	\| اندازه تصویر =		\| اندازه تصویر =
	\| تصویر پرچم =		\| تصویر پرچم =