https://wikihaj.com/history/%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1?feed=atom 2026-08-10T00:54:57Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=64089&oldid=prev 2025-09-05T10:34:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">خط ۵۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منطقه خیبر، قلعه‌های زیادی وجود داشت و قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست [[امام علی(ع)]] فتح شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منطقه خیبر، قلعه‌های زیادی وجود داشت و قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست [[امام علی(ع)]] فتح شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بُختُنَصّر </del>(حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابِل </del>به خیبر کوچ کردند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بُختُنَصَّر </ins>(حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابِل، </ins>به خیبر کوچ کردند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر از نظر اقتصادی و کشاورزی جایی با اهمیت محسوب می‌شد. اهالی آنجا با مشرکان [[مکه]] نیز ارتباط داشتند. خیبر پس از صدر اسلام چندان شهرتی نداشت و در منابع مختلف از آن کمتر یاد شده است. منطقه خیبر امروزه نام یکی از استان‌های [[عربستان]] در ۱۶۵ کیلومتری شمالِ مدینه است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر از نظر اقتصادی و کشاورزی جایی با اهمیت محسوب می‌شد. اهالی آنجا با مشرکان [[مکه]] نیز ارتباط داشتند. خیبر پس از صدر اسلام چندان شهرتی نداشت و در منابع مختلف از آن کمتر یاد شده است. منطقه خیبر امروزه نام یکی از استان‌های [[عربستان]] در ۱۶۵ کیلومتری شمالِ مدینه است.</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-64088:rev-64089:php=table --> </table>

Salar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=64088&oldid=prev 2025-09-05T10:25:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  |‌ توضیح نقشه =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  |‌ توضیح نقشه =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''خیبر''' نام منطقه‌ای در شمال [[مدینه]] و محل سکونت یهودیان در زمان [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]. در این منطقه [[غزوه خیبر]] رخ داد که منجر به پیروزی پیامبر بر یهودیان آنجا شد. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </del>منطقه قلعه‌های زیادی وجود داشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست [[امام علی(ع)]] فتح شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''خیبر''' نام منطقه‌ای در شمال [[مدینه]] و محل سکونت یهودیان در زمان [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]. در این منطقه [[غزوه خیبر]] رخ داد که منجر به پیروزی پیامبر بر یهودیان آنجا شد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منطقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیبر، </ins>قلعه‌های زیادی وجود داشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست [[امام علی(ع)]] فتح شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه بابِل به خیبر کوچ کردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه بابِل به خیبر کوچ کردند.</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-64087:rev-64088:php=table --> </table>

Salar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=64087&oldid=prev 2025-09-05T10:24:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  |‌ توضیح نقشه =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  |‌ توضیح نقشه =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''خیبر''' نام منطقه‌ای در شمال [[مدینه]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است که </del>در زمان [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محل سکونت یهودیان بود</del>. در این منطقه [[غزوه خیبر]] رخ داد که منجر به پیروزی پیامبر بر یهودیان آنجا شد. در این منطقه قلعه‌های زیادی وجود داشت. قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست [[امام علی(ع)]] فتح شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''خیبر''' نام منطقه‌ای در شمال [[مدینه]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و محل سکونت یهودیان </ins>در زمان [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]]. در این منطقه [[غزوه خیبر]] رخ داد که منجر به پیروزی پیامبر بر یهودیان آنجا شد. در این منطقه قلعه‌های زیادی وجود داشت. قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست [[امام علی(ع)]] فتح شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه بابِل به خیبر کوچ کردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه بابِل به خیبر کوچ کردند.</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-64086:rev-64087:php=table --> </table>

Salar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=64086&oldid=prev 2025-09-05T10:17:34Z

<p><span class="autocomment">یهودیان در خیبر</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l66">خط ۶۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== یهودیان در خیبر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== یهودیان در خیبر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر در عصر پیامبر(ص) و پیش از آن از مراکز یهودی‌نشین [[حجاز]] بود.&lt;ref&gt;آثار البلاد و اخبار العباد،‌ ص۹۲؛ «خیبر، غزوه»، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۷، ص۶۷۴.&lt;/ref&gt; برخی گزارش‌ها، کوچ [[یهودیان مدینه|یهودیان]] به خیبر را به زمان [[حضرت موسی]] برگردانده‌اند&lt;ref&gt;الاغانی، ج۲۲، ص۱۱۱ و ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; و  برخی گفته‌اند که آنان در زمان بُختُنَصَّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ق م)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه بابل </del>به خیبر کوچ کرده‌اند.&lt;ref&gt;فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶؛ تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۸۳.&lt;/ref&gt; برخی برآنند که روایات ورود آنان به یثرب و خیبر جنبه افسانه‌ای یافته است.&lt;ref&gt;محمد و الیهود، ص۶۰.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر در عصر پیامبر(ص) و پیش از آن از مراکز یهودی‌نشین [[حجاز]] بود.&lt;ref&gt;آثار البلاد و اخبار العباد،‌ ص۹۲؛ «خیبر، غزوه»، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۷، ص۶۷۴.&lt;/ref&gt; برخی گزارش‌ها، کوچ [[یهودیان مدینه|یهودیان]] به خیبر را به زمان [[حضرت موسی]] برگردانده‌اند&lt;ref&gt;الاغانی، ج۲۲، ص۱۱۱ و ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; و  برخی گفته‌اند که آنان در زمان بُختُنَصَّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ق م)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاه بابِل، </ins>به خیبر کوچ کرده‌اند.&lt;ref&gt;فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶؛ تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۸۳.&lt;/ref&gt; برخی برآنند که روایات ورود آنان به یثرب و خیبر جنبه افسانه‌ای یافته است.&lt;ref&gt;محمد و الیهود، ص۶۰.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اطراف منطقه خیبر نیز یهودیانی سکونت داشتند که پس از [[غزوه خیبر]]، با مسلمانان صلح کردند. از آن جمله [[فدک]]، روستایی در شمال شرق خیبر، بود که فاصله آن را تا مدینه شش شب گفته‌اند.&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یهودیان خیبر با این مناطق ارتباط داشتند و با برخی قبایل هم‌پیمان بودند.&lt;ref&gt;المغازی، ج۲، ص۶۳۹ و ص۴۴۰.&lt;/ref&gt; گزارشی هم از تعامل اهالی خیبر با مشرکان مکه وجود دارد که مربوط به [[غزوه احزاب|جنگ احزاب]] است. در این واقعه جمعی از [[بنی‌نضیر]] از خیبر به مکه رفتند تا قریش را به انتقام اخراجشان از مدینه، به جنگ با مسلمانان وادار کنند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اطراف منطقه خیبر نیز یهودیانی سکونت داشتند که پس از [[غزوه خیبر]]، با مسلمانان صلح کردند. از آن جمله [[فدک]]، روستایی در شمال شرق خیبر، بود که فاصله آن را تا مدینه شش شب گفته‌اند.&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یهودیان خیبر با این مناطق ارتباط داشتند و با برخی قبایل هم‌پیمان بودند.&lt;ref&gt;المغازی، ج۲، ص۶۳۹ و ص۴۴۰.&lt;/ref&gt; گزارشی هم از تعامل اهالی خیبر با مشرکان مکه وجود دارد که مربوط به [[غزوه احزاب|جنگ احزاب]] است. در این واقعه جمعی از [[بنی‌نضیر]] از خیبر به مکه رفتند تا قریش را به انتقام اخراجشان از مدینه، به جنگ با مسلمانان وادار کنند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-64085:rev-64086:php=table --> </table>

Salar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=64085&oldid=prev 2025-09-05T10:16:24Z

<p><span class="autocomment">یهودیان در خیبر</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l66">خط ۶۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== یهودیان در خیبر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== یهودیان در خیبر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر در عصر پیامبر(ص) و پیش از آن از مراکز یهودی‌نشین [[حجاز]] بود.&lt;ref&gt;آثار البلاد و اخبار العباد،‌ ص۹۲؛ «خیبر، غزوه»، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۷، ص۶۷۴.&lt;/ref&gt; برخی گزارش‌ها، کوچ [[یهودیان مدینه|یهودیان]] به خیبر را به زمان [[حضرت موسی]] برگردانده‌اند&lt;ref&gt;الاغانی، ج۲۲، ص۱۱۱ و ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; و  برخی گفته‌اند که آنان در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بُختُنَصّر </del>(حک: ۶۰۵–۵۶۲ق م)، شاه بابل به خیبر کوچ کرده‌اند.&lt;ref&gt;فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶؛ تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۸۳.&lt;/ref&gt; برخی برآنند که روایات ورود آنان به یثرب و خیبر جنبه افسانه‌ای یافته است.&lt;ref&gt;محمد و الیهود، ص۶۰.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر در عصر پیامبر(ص) و پیش از آن از مراکز یهودی‌نشین [[حجاز]] بود.&lt;ref&gt;آثار البلاد و اخبار العباد،‌ ص۹۲؛ «خیبر، غزوه»، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۷، ص۶۷۴.&lt;/ref&gt; برخی گزارش‌ها، کوچ [[یهودیان مدینه|یهودیان]] به خیبر را به زمان [[حضرت موسی]] برگردانده‌اند&lt;ref&gt;الاغانی، ج۲۲، ص۱۱۱ و ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; و  برخی گفته‌اند که آنان در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بُختُنَصَّر </ins>(حک: ۶۰۵–۵۶۲ق م)، شاه بابل به خیبر کوچ کرده‌اند.&lt;ref&gt;فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶؛ تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۸۳.&lt;/ref&gt; برخی برآنند که روایات ورود آنان به یثرب و خیبر جنبه افسانه‌ای یافته است.&lt;ref&gt;محمد و الیهود، ص۶۰.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اطراف منطقه خیبر نیز یهودیانی سکونت داشتند که پس از [[غزوه خیبر]]، با مسلمانان صلح کردند. از آن جمله [[فدک]]، روستایی در شمال شرق خیبر، بود که فاصله آن را تا مدینه شش شب گفته‌اند.&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یهودیان خیبر با این مناطق ارتباط داشتند و با برخی قبایل هم‌پیمان بودند.&lt;ref&gt;المغازی، ج۲، ص۶۳۹ و ص۴۴۰.&lt;/ref&gt; گزارشی هم از تعامل اهالی خیبر با مشرکان مکه وجود دارد که مربوط به [[غزوه احزاب|جنگ احزاب]] است. در این واقعه جمعی از [[بنی‌نضیر]] از خیبر به مکه رفتند تا قریش را به انتقام اخراجشان از مدینه، به جنگ با مسلمانان وادار کنند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اطراف منطقه خیبر نیز یهودیانی سکونت داشتند که پس از [[غزوه خیبر]]، با مسلمانان صلح کردند. از آن جمله [[فدک]]، روستایی در شمال شرق خیبر، بود که فاصله آن را تا مدینه شش شب گفته‌اند.&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یهودیان خیبر با این مناطق ارتباط داشتند و با برخی قبایل هم‌پیمان بودند.&lt;ref&gt;المغازی، ج۲، ص۶۳۹ و ص۴۴۰.&lt;/ref&gt; گزارشی هم از تعامل اهالی خیبر با مشرکان مکه وجود دارد که مربوط به [[غزوه احزاب|جنگ احزاب]] است. در این واقعه جمعی از [[بنی‌نضیر]] از خیبر به مکه رفتند تا قریش را به انتقام اخراجشان از مدینه، به جنگ با مسلمانان وادار کنند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-63864:rev-64085:php=table --> </table>

Salar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=63864&oldid=prev 2025-08-21T06:36:13Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l109">خط ۱۰۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یهودیان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یهودیان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ar:خیبر]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-63643:rev-63864:php=table --> </table>

Heidar https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=63643&oldid=prev 2025-08-04T06:00:46Z

<p>added <a href="/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87" title="رده:مقاله‌های تکمیل‌شده">Category:مقاله‌های تکمیل‌شده</a> using <a href="/edit/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat?redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l108">خط ۱۰۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیای مدینه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیای مدینه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یهودیان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یهودیان]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-63642:rev-63643:php=table --> </table>

Kamran https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=63642&oldid=prev 2025-08-04T06:00:04Z

<p>added <a href="/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="رده:یهودیان">Category:یهودیان</a> using <a href="/edit/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat?redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l107">خط ۱۰۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیای مدینه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیای مدینه]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:یهودیان]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-63641:rev-63642:php=table --> </table>

Kamran https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=63641&oldid=prev 2025-08-04T05:59:54Z

<p>added <a href="/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87" title="رده:جغرافیای مدینه">Category:جغرافیای مدینه</a> using <a href="/edit/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat?redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l105">خط ۱۰۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;نهایة الارب فی معرفة انساب العرب&#039;&#039;&#039;، قلقشندی، احمد بن علی، بیروت، بی‌نا، ۱۴۰۵ق.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;نهایة الارب فی معرفة انساب العرب&#039;&#039;&#039;، قلقشندی، احمد بن علی، بیروت، بی‌نا، ۱۴۰۵ق.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیای مدینه]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki_fa:diff:1.41:old-63636:rev-63641:php=table --> </table>

Kamran https://wikihaj.com/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1&diff=63636&oldid=prev 2025-08-04T05:56:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  |‌ توضیح نقشه =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  |‌ توضیح نقشه =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''خیبر''' نام منطقه‌ای در شمال [[مدینه]] است که در زمان [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] محل سکونت یهودیان بود. در این منطقه [[غزوه خیبر]] رخ داد که منجر به پیروزی پیامبر بر یهودیان آنجا شد. در این منطقه قلعه‌های زیادی وجود داشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که در تعداد آن بین شش، هفت و هشت اختلاف است</del>. قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست امام علی(ع) فتح شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''خیبر''' نام منطقه‌ای در شمال [[مدینه]] است که در زمان [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] محل سکونت یهودیان بود. در این منطقه [[غزوه خیبر]] رخ داد که منجر به پیروزی پیامبر بر یهودیان آنجا شد. در این منطقه قلعه‌های زیادی وجود داشت. قلعه قَموص مشهور به [[قلعه خیبر]] بزرگترین قلعه آن منطقه بود که در غزوه خیبر به دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام علی(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فتح شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه بابِل به خیبر کوچ کردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر پیش از اسلام محل سکونت یهودیان بود. درباره سابقه حضور یهودیان در این منطقه نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی گفته‌اند آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ پیش از میلاد)، شاه بابِل به خیبر کوچ کردند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">خط ۶۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر از نظر اقتصادی و کشاورزی جایی با اهمیت محسوب می‌شد. اهالی آنجا با مشرکان [[مکه]] نیز ارتباط داشتند. خیبر پس از صدر اسلام چندان شهرتی نداشت و در منابع مختلف از آن کمتر یاد شده است. منطقه خیبر امروزه نام یکی از استان‌های [[عربستان]] در ۱۶۵ کیلومتری شمالِ مدینه است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر از نظر اقتصادی و کشاورزی جایی با اهمیت محسوب می‌شد. اهالی آنجا با مشرکان [[مکه]] نیز ارتباط داشتند. خیبر پس از صدر اسلام چندان شهرتی نداشت و در منابع مختلف از آن کمتر یاد شده است. منطقه خیبر امروزه نام یکی از استان‌های [[عربستان]] در ۱۶۵ کیلومتری شمالِ مدینه است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفی </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جغرافیا </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه‌ای حاصل‌خیز در شمال </del>[[مدینه]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است که در عصر پیامبر(ص) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش از آن از مراکز یهودی‌نشین </del>حجاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود.&lt;ref&gt;آثار البلاد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخبار العباد،‌ ص۹۲؛ «خیبر، غزوه»، دانشنامه حج </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرمین شریفین، ج۷، ص۶۷۴.&lt;/ref&gt; درباره سابقه و علت حضور یهودیان در این منطقه مطالب گوناگونی گفته شده است و تعیین زمان مهاجرت یهودیان </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این منطقه را دشوار دانسته‌اند</del>.&lt;ref&gt;ناجی، «خیبر، غزوه»، ج۱۶، ذیل مدخل.&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی گزارش‌ها، کوچ آنان را </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان [[حضرت موسی]] برگردانده‌اند</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاغانی، ج۲۲، ص۱۱۱ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۱۱۴.</del>&lt;/ref&gt; و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> برخی گفته‌اند که آنان در زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ق م)، شاه بابل به خیبر کوچ کرده‌اند</del>.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتوح </del>البلدان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج۱، ص۱۶؛ تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۸۳</del>.&lt;/ref&gt; از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این رو گفته </del>شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که ورود آنان به یثرب و خیبر جنبه افسانه‌ای یافته </del>است.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیهود، ص۶۰.</del>&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سده‌های نخست هجری، ناحیه </ins>خیبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از توابع </ins>[[مدینه]] و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جزء منطقه [[</ins>حجاز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] به شمار می‌رفت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با مدینه هشت منزل </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قولی سه روز راه فاصله داشت</ins>.&lt;ref&gt;ناجی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدرضا، </ins>«خیبر، غزوه»، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۰ش، </ins>ج۱۶، ذیل مدخل.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نظر اقتصادی و </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل قرار گرفتن در مسیر تجاری، خیبر اهمیت کشاورزی و بازرگانی داشت.</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«خیبر، غزوه»، دانشنامه حج </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرمین شریفین، ج۷،</ins>&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرمای خیبر زبانزد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشهور بود</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معجم </ins>البلدان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج۲، ص۱۹۵ و ص۴۱۱</ins>.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سده‌های بعدی خیبر اهمیت اقتصادی و شهرت خود را </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دست داد و در منابع از آن کمتر یاد </ins>شده است.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«خیبر، غزوه»، دانشنامه حج </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرمین شریفین، ج۷،</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزوه خیبر</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و برخی سَریه‌ها </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه خیبر اتفاق افتاد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۶۱۸؛ المغازی، ج۱، ص۳۹۱ و ص۳۹۲، ج۲، ص۵۶۶.&lt;/ref&gt; از نظر اقتصادی و </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل قرار گرفتن در مسیر تجاری، خیبر اهمیت کشاورزی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازرگانی داشت</del>.&lt;ref&gt;«خیبر، غزوه»، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۷،&lt;/ref&gt; خرمای خیبر زبانزد و مشهور بود.&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۲، ص۱۹۵ و ص۴۱۱</del>.&lt;/ref&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اطراف منطقه خیبر نیز یهودیان سکونت داشتند که پس از غزوه خیبر، </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسلمانان صلح کردند. از آن جمله [[فدک]]، روستایی در شمال شرق خیبر، بود </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصله آن را تا مدینه شش شب گفته‌اند.&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یهودیان خیبر </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مناطق ارتباط داشتند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با برخی قبایل هم‌پیمان بودند</del>.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المغازی، ج۲، ص۶۳۹ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۴۴۰.&lt;/ref&gt; گزارشی هم از تعامل اهالی خیبر با مشرکان مکه وجود دارد که مربوط به [[غزوه احزاب|جنگ احزاب]] است. در این واقعه جمعی از [[بنی‌نضیر]] از خیبر به مکه رفتند تا قریش را به انتقام اخراجشان از مدینه، به جنگ با مسلمانان وادار کنند.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۲۱۴</del>.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیبر امروزه نام یکی از استان‌های </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربستان</ins>]] در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۶۵ کیلومتری شمالِ مدینه در جاده منتهی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شام (جاده تَبوک) واقع </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز آن شهر الشُّرَیْف است</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المعالم الاثیره، ص۱۰۹؛ ناجی، </ins>«خیبر، غزوه»، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج۱۶، ذیل مدخل</ins>.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این منطقه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عصر حاضر، استانی کوهستانی </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگ‌های سیاه (حرّه) است </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۵۰ روستا </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۵۸۰۰۰ سکنه دارد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محصول اصلی آن خرماست</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیبر، ص۳۱ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۴۲</ins>.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده‌های نخست هجری، ناحیه </del>خیبر از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توابع مدینه و جزء منطقه </del>[[حجاز]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شمار می‌رفت و با مدینه هشت منزل و به قولی سه روز راه فاصله داشت</del>.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناجی، محمدرضا، </del>«خیبر، غزوه»، دانشنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۰ش، ج۱۶، ذیل مدخل</del>.&lt;/ref&gt; خیبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از صدر اسلام چندان شهرتی نداشت </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع از آن کمتر یاد شده </del>است.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«خیبر، غزوه»، دانشنامه حج </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرمین شریفین، ج۷،</del>&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== یهودیان </ins>در خیبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیبر در عصر پیامبر(ص) و پیش از آن </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراکز یهودی‌نشین </ins>[[حجاز]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار البلاد و اخبار العباد،‌ ص۹۲؛ </ins>«خیبر، غزوه»، دانشنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حج و حرمین شریفین، ج۷، ص۶۷۴</ins>.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی گزارش‌ها، کوچ [[یهودیان مدینه|یهودیان]] به </ins>خیبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را به زمان [[حضرت موسی]] برگردانده‌اند&lt;ref&gt;الاغانی، ج۲۲، ص۱۱۱ و ص۱۱۴.&lt;/ref&gt; </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> برخی گفته‌اند که آنان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان بُختُنَصّر (حک: ۶۰۵–۵۶۲ق م)، شاه بابل به خیبر کوچ کرده‌اند.&lt;ref&gt;فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶؛ تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۸۳.&lt;/ref&gt; برخی برآنند که روایات ورود آنان به یثرب و خیبر جنبه افسانه‌ای یافته </ins>است.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیهود، ص۶۰.</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقة </del>خیبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امروزه نام یکی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استان‌های </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربستان</del>]] در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۶۵ کیلومتری شمالِ </del>مدینه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جاده منتهی به شام (جاده تَبوک) واقع </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز آن شهر الشُّرَیْف است</del>.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المعالم الاثیره، ص۱۰۹؛ ناجی، «خیبر، غزوه»، ج۱۶، ذیل مدخل</del>.&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این منطقه در عصر حاضر، استانی کوهستانی </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگ‌های سیاه (حرّه) </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که حدود ۵۰ روستا </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۵۸۰۰۰ سکنه دارد و محصول اصلی آن خرماست</del>.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیبر، ص۳۱ و ص۴۲</del>.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در اطراف منطقه </ins>خیبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز یهودیانی سکونت داشتند که پس </ins>از [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزوه خیبر</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، با مسلمانان صلح کردند. از آن جمله [[فدک]]، روستایی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمال شرق خیبر، بود که فاصله آن را تا </ins>مدینه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شش شب گفته‌اند.&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۹.&lt;/ref&gt; یهودیان خیبر با این مناطق ارتباط داشتند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با برخی قبایل هم‌پیمان بودند</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المغازی، ج۲، ص۶۳۹ و ص۴۴۰</ins>.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارشی هم از تعامل اهالی خیبر </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشرکان مکه وجود دارد که مربوط به [[غزوه احزاب|جنگ احزاب]] </ins>است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در این واقعه جمعی از [[بنی‌نضیر]] از خیبر به مکه رفتند تا قریش را به انتقام اخراجشان از مدینه، به جنگ </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسلمانان وادار کنند</ins>.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">السیرة النبویه، ج۲، ص۲۱۴</ins>.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== قلعه‌های خیبر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== قلعه‌های خیبر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر در زبان عبرانی به معنای قلعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوده </del>است و این ناحیه را به دلیل وجود چند قلعه، خَیابِر (خیبرها) خوانده‌اند.&lt;ref&gt;نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص ۲۳۱؛  المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۶، ص۵۲۶ و ص۵۲۷؛ معجم البلدان، ج۲، ص۴۰۹ و ص۴۱۰.&lt;/ref&gt; شمار قلعه‌های خیبر را به اختلاف، شش،&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶؛  الاماکن، ج ۱، ص۴۲۰&lt;/ref&gt; هفت&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۲، ص۴۰۹.&lt;/ref&gt; و هشت نوشته‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ پیامبر اسلام، ص۵۰۲ و ص۵۰۳.&lt;/ref&gt; اختلاف در تعداد قلعه‌ها در بعضی منابع از آن روست که برخی قلعه‌ها مشتمل بر دژهای کوچک‌تری درون خود بوده‌اند.&lt;ref&gt;المغازی،  ج ۲، ص ۶۴۸، ص۶۵۸، ص۶۶۶ و ص۶۶۸. &lt;/ref&gt; منطقه خیبر از سه بخش نَطات، شِقّ و کتیبه تشکیل شده بود که با یکدیگر فاصله اندکی داشتند. قلعه‌های صَعب بن معاذ، ناعم و زبیر در بخش نَطات قرار داشتند. بخش شِقّ دو قلعه اُبی و نِزار را در بر می‌گرفت و بخش کتیبه، شامل قلعه‌های قَمُوص، وَطیح و سُلالِم می‌گردید&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۸۱.&lt;/ref&gt; آثاری از قلعه‌های قدیم هنوز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در منطقه </del>باقی است.&lt;ref&gt;خیبر، ص۳۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیبر در زبان عبرانی به معنای قلعه است و این ناحیه را به دلیل وجود چند قلعه، خَیابِر (خیبرها) خوانده‌اند.&lt;ref&gt;نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص ۲۳۱؛  المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۶، ص۵۲۶ و ص۵۲۷؛ معجم البلدان، ج۲، ص۴۰۹ و ص۴۱۰.&lt;/ref&gt; شمار قلعه‌های خیبر را به اختلاف، شش،&lt;ref&gt;تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶؛  الاماکن، ج ۱، ص۴۲۰&lt;/ref&gt; هفت&lt;ref&gt;معجم البلدان، ج۲، ص۴۰۹.&lt;/ref&gt; و هشت نوشته‌اند.&lt;ref&gt;تاریخ پیامبر اسلام، ص۵۰۲ و ص۵۰۳.&lt;/ref&gt; اختلاف در تعداد قلعه‌ها در بعضی منابع از آن روست که برخی قلعه‌ها مشتمل بر دژهای کوچک‌تری درون خود بوده‌اند.&lt;ref&gt;المغازی،  ج ۲، ص ۶۴۸، ص۶۵۸، ص۶۶۶ و ص۶۶۸. &lt;/ref&gt; منطقه خیبر از سه بخش نَطات، شِقّ و کتیبه تشکیل شده بود که با یکدیگر فاصله اندکی داشتند. قلعه‌های صَعب بن معاذ، ناعم و زبیر در بخش نَطات قرار داشتند. بخش شِقّ دو قلعه اُبی و نِزار را در بر می‌گرفت و بخش کتیبه، شامل قلعه‌های قَمُوص، وَطیح و سُلالِم می‌گردید&lt;ref&gt;الطبقات الکبری، ج۲، ص۸۱.&lt;/ref&gt; آثاری از قلعه‌های قدیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیبر </ins>هنوز باقی است.&lt;ref&gt;خیبر، ص۳۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== غزوه خیبر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== غزوه خیبر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصلی|غزوه خیبر}}غزوه خیبر در سال هفتم هجری اتفاق افتاد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۴۱&lt;/ref&gt; پیامبر(ص) به سبب تهدیدات و توطئه‌های یهودیانِ منطقه خیبر،&lt;ref&gt;تاریخ الطبری، ج۲، ص۲۸۶؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۱۲&lt;/ref&gt; به آنان حمله کرد و طی چند ماه آنجا را فتح کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۲، ص۶۶۶ و ص۶۷۰.&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از فتح </del>صلح‌نامه‌ای بین پیامبر و آنان نوشته شد و طی آن مقرر شد که باغ‌های یهودیان در اختیارشان بماند و در مقابل نیمی از محصول سالیانه، از آنِ مسلمانان باشد.&lt;ref&gt;المغازی، ص۶۹۱.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصلی|غزوه خیبر}}غزوه خیبر در سال هفتم هجری اتفاق افتاد.&lt;ref&gt;السیرة النبویه، ج۲، ص۳۴۱&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حضرت محمد (ص)|</ins>پیامبر(ص)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به سبب تهدیدات و توطئه‌های یهودیانِ منطقه خیبر،&lt;ref&gt;تاریخ الطبری، ج۲، ص۲۸۶؛ السیرة النبویه، ج۲، ص۶۱۲&lt;/ref&gt; به آنان حمله کرد و طی چند ماه آنجا را فتح کرد.&lt;ref&gt;المغازی، ج۲، ص۶۶۶ و ص۶۷۰.&lt;/ref&gt; صلح‌نامه‌ای بین پیامبر و آنان نوشته شد و طی آن مقرر شد که باغ‌های یهودیان در اختیارشان بماند و در مقابل نیمی از محصول سالیانه، از آنِ مسلمانان باشد.&lt;ref&gt;المغازی، ص۶۹۱.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== قلعه خیبر ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== قلعه خیبر ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصلی|قلعه خیبر}}قلعه قَموص، معروف به قلعه خیبر، بزرگترین قلعه از قلعه‌های منطقه خیبر، در نزدیکی [[مدینه]] بود که درِ آن به دست [[امام علی(ع)]] گشوده شد.&lt;ref&gt;معجم ما استعجم من اسماء البلاد والمواضع، بیروت، ص۵۲۲.&lt;/ref&gt; امروزه قلعه قموص به نام قلعه مرحب شناخته می‌شود. در دامنه این قلعه، چشمه‌ای به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>عین علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ینبع)|عین علی]] </del>وجود دارد.&lt;ref&gt;مدینه‌شناسی، ج۲، ص۴۱۶.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصلی|قلعه خیبر}}قلعه قَموص، معروف به قلعه خیبر، بزرگترین قلعه از قلعه‌های منطقه خیبر، در نزدیکی [[مدینه]] بود که درِ آن به دست [[امام علی(ع)]] گشوده شد.&lt;ref&gt;معجم ما استعجم من اسماء البلاد والمواضع، بیروت، ص۵۲۲.&lt;/ref&gt; امروزه قلعه قموص به نام قلعه مرحب شناخته می‌شود. در دامنه این قلعه، چشمه‌ای به نام عین علی وجود دارد.&lt;ref&gt;مدینه‌شناسی، ج۲، ص۴۱۶.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> </table>

Kamran