مسجدهای مدینه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Salar در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۱

2025-12-14T23:51:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۲۱
خط ۲۲۸:		خط ۲۲۸:
	*'''هدایه الحجاج'''، محمدرضا طباطبایی تبریزی، قم، مورخ.		*'''هدایه الحجاج'''، محمدرضا طباطبایی تبریزی، قم، مورخ.
	*'''آثار اسلامی مکّه و مدینه''': رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۰ش.		*'''آثار اسلامی مکّه و مدینه''': رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۰ش.
	*'''تحقیق النصرة بتلخیص معالم دارالهجرة'''، ابوبکر بن حسین مراغی، فیوم، دارالفلاح للبحث العلمی و تحقیق التراث، ۱۴۳۰ق.{{پایان}}{{اماکن مدینه}}		*'''تحقیق النصرة بتلخیص معالم دارالهجرة'''، ابوبکر بن حسین مراغی، فیوم، دارالفلاح للبحث العلمی و تحقیق التراث، ۱۴۳۰ق.
			{{پایان}}

			{{اماکن مدینه}}

Heidar: /* دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود */

2025-12-09T15:06:19Z

دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۶
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:
	{{ستون-شروع\|۴}}		{{ستون-شروع\|۴}}
	* [[مسجد مالک بن سنان]]		* [[مسجد مالک بن سنان]]
	* مسجد بنی عدی		* [[مسجد بنی عدی]]
	* مسجد بنی عمرو بن ~~مبدول~~		* [[مسجد بنی عمرو بن مبذول]]
	* مسجد بقیع زبیر		* [[مسجد بقیع زبیر]]
	* مسجد غازانه		* [[مسجد غازانه]]
	* مسجد بنی غفار		* [[مسجد بنی غفار]]
	* [[مسجد جهینه]]		* [[مسجد جهینه]]
	* مسجد دار الشفا		* مسجد دار الشفا
خط ۱۸۶:		خط ۱۸۶:
	* مسجد القرصه		* مسجد القرصه
	* مسجد العریض		* مسجد العریض
	* مسجد العسکر		* [[مسجد العسکر]]
	* مسجد المصرع		* [[مسجد المصرع]]
	* [[مسجد بنی بیاضه]]		* [[مسجد بنی بیاضه]]
	* مسجد ضرار		* مسجد ضرار
خط ۱۹۶:		خط ۱۹۶:
	* مسجد بنی وائل		* مسجد بنی وائل
	* [[مسجد بنی حبلی]]		* [[مسجد بنی حبلی]]
	* مسجد بنی حارث		* [[مسجد بنی حارث]]
	* [[مسجد تاجوری]]		* [[مسجد تاجوری]]
	* مسجد خلیل آغا		* مسجد خلیل آغا

Heidar: /* دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود */

2025-10-05T15:53:49Z

دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۳
خط ۱۷۵:		خط ۱۷۵:

	{{ستون-شروع\|۴}}		{{ستون-شروع\|۴}}
	* مسجد مالک بن سنان		* [[مسجد مالک بن سنان]]
	* مسجد بنی عدی		* مسجد بنی عدی
	* مسجد بنی عمرو بن مبدول		* مسجد بنی عمرو بن مبدول
خط ۱۸۱:		خط ۱۸۱:
	* مسجد غازانه		* مسجد غازانه
	* مسجد بنی غفار		* مسجد بنی غفار
	* مسجد جهینه		* [[مسجد جهینه]]
	* مسجد دار الشفا		* مسجد دار الشفا
	* مسجد امام البخاری		* مسجد امام البخاری
خط ۱۸۸:		خط ۱۸۸:
	* مسجد العسکر		* مسجد العسکر
	* مسجد المصرع		* مسجد المصرع
	* مسجد بنی بیاضه		* [[مسجد بنی بیاضه]]
	* مسجد ضرار		* مسجد ضرار
	* مسجد صدقه		* مسجد صدقه
	* مسجد صدقه زبیر		* [[مسجد صدقه زبیر]]
	* مسجد بنی خطمه		* مسجد بنی خطمه
	* مسجد غزوه بنی قریظه		* [[مسجد غزوه بنی قریظه]]
	* مسجد بنی وائل		* مسجد بنی وائل
	* مسجد بنی حبلی		* [[مسجد بنی حبلی]]
	* مسجد بنی حارث		* مسجد بنی حارث
	* مسجد تاجوری		* [[مسجد تاجوری]]
	* مسجد خلیل آغا		* مسجد خلیل آغا
	* مسجد ربیعه بن مالک		* مسجد ربیعه بن مالک
	* مسجد خربه یا قراصه		* مسجد خربه یا قراصه
	* مسجد بهرام آغا		* مسجد بهرام آغا
	* مسجد عنبریه		* [[مسجد عنبریه]]
	* مسجد الکاتبیه		* مسجد الکاتبیه
	* مسجد خضر		* مسجد خضر
	* مسجد معرس		* [[مسجد معرس]]
	* مسجد بنی بیاضه{{پایان}}		* [[مسجد بنی بیاضه]]{{پایان}}
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Heidar: /* مسجد بنی بیاضه */

2025-06-07T16:47:34Z

مسجد بنی بیاضه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۷
خط ۱۷۰:		خط ۱۷۰:

	=== مسجد بنی بیاضه ===		=== مسجد بنی بیاضه ===
	از مساجد تاریخی مدینه که در حال حاضر اثری از آن برجای نمانده است.<ref>مساجد متبرک، ص ۱۶۷</ref> این مسجد در سمت غرب مسجد قباء در حرة غربی (حره بنی‌بیاضه) بین [[مسجد توبه\|مسجد عصبه]] و [[مسجد جمعه\|مسجد بنی‌سالم]] (مسجد جمعه) قرار داشته است.<ref>عمدة الاخبار، ص۲۰۸</ref>		{{اصلی\|مسجد بنی بیاضه}}از مساجد تاریخی مدینه که در حال حاضر اثری از آن برجای نمانده است.<ref>مساجد متبرک، ص ۱۶۷</ref> این مسجد در سمت غرب مسجد قباء در حرة غربی (حره بنی‌بیاضه) بین [[مسجد توبه\|مسجد عصبه]] و [[مسجد جمعه\|مسجد بنی‌سالم]] (مسجد جمعه) قرار داشته است.<ref>عمدة الاخبار، ص۲۰۸</ref>

	== دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود ==		== دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود ==

Heidar: /* مسجد بنی حبلی */

2025-05-27T14:50:27Z

مسجد بنی حبلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۰
خط ۱۶۷:		خط ۱۶۷:

	=== مسجد بنی حبلی ===		=== مسجد بنی حبلی ===
	از مسجد بنی‌حُبلی نیز در حال حاضر اثری نیست.<ref>معالم المدینة المنورة، ج۳، ص ۴۴۷</ref> این مسجد در جنوب مدینه میان طایفه بنی‌حبلی (تیره‌ای از [[خزرج]]) قرار داشته است.<ref>ر.ک: وفاء الوفاء، ج۳، ص ۶۸</ref> برخی محل تقریبی آن را در منطقه قربآن یا نزدیکی آن یعنی بین خیابان قربان (طریق الامیر عبدالمحسن) و خیابان عوالی، حول و حوش مستشفی الزهراء یا پشت آن دانسته‌اند.<ref>مساجد صلی فیها رسول الله، ص ۴۰۹ و ۴۱۰</ref> گویند رسول خدا(ص) در آنجا نماز خوانده است.<ref>تاریخ المدینة المنورة، ج۱، ص ۶۴</ref>		{{اصلی\|مسجد بنی حبلی}}از مسجد بنی‌حُبلی نیز در حال حاضر اثری نیست.<ref>معالم المدینة المنورة، ج۳، ص ۴۴۷</ref> این مسجد در جنوب مدینه میان طایفه بنی‌حبلی (تیره‌ای از [[خزرج]]) قرار داشته است.<ref>ر.ک: وفاء الوفاء، ج۳، ص ۶۸</ref> برخی محل تقریبی آن را در منطقه قربآن یا نزدیکی آن یعنی بین خیابان قربان (طریق الامیر عبدالمحسن) و خیابان عوالی، حول و حوش مستشفی الزهراء یا پشت آن دانسته‌اند.<ref>مساجد صلی فیها رسول الله، ص ۴۰۹ و ۴۱۰</ref> گویند رسول خدا(ص) در آنجا نماز خوانده است.<ref>تاریخ المدینة المنورة، ج۱، ص ۶۴</ref>

	=== مسجد بنی بیاضه ===		=== مسجد بنی بیاضه ===

Heidar: /* مسجد سعد بن خیثمه */

2025-04-22T09:43:11Z

مسجد سعد بن خیثمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۱۲۷:		خط ۱۲۷:

	=== مسجد مشربه ام ابراهیم ===		=== مسجد مشربه ام ابراهیم ===
	{{اصلی\|مسجد مشربه ام ابراهیم}}~~مسج~~		{{اصلی\|مسجد مشربه ام ابراهیم}}مسجد مَشرَبه اُم اِبراهیم در اصل بستانی بوده که به علت سکونت مادر ابراهیم، پسر [[رسول خدا(ص)]] در این مکان، اینچنین نام‌گزاری شده است. در روایات، نماز خواندن در این مکان توصیه شده. اولین بار وجود مسجد در مکان مشربه ام ابراهیم در قرن نهم قمری گزارش شده و محدوده اطراف مسجد در سال هاى اخیر به صورت گورستانى براى دفن اموات در آمده و این مکان را دیوار کشى کرده‌اند.

	== مساجد تخریب شده ==		== مساجد تخریب شده ==

Heidar در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۲

2025-04-22T08:42:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۲
خط ۱۲۵:		خط ۱۲۵:
	=== مسجد منارتین ===		=== مسجد منارتین ===
	{{اصلی\|مسجد منارتین}}مسجد منارتین در جنوب غربی [[مسجد النبی\|مسجدالنبی]] با فاصله دو کیلومتر قرار دارد.<ref>معالم المدینه المنورة بین العمارة و التاریخ، ج4، ص421 و 422.</ref> [[حضرت محمد (ص)\|حضرت محمد(ص)]] در محدوده این مسجد نماز خوانده است.<ref name=":111">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=154 اخبارالمدینه، ص154.]</ref> زمان دقیق پیدایش مسجد مشخص نیست اما نشانه‌هایی بر وجود مسجد در قرون نخستین اسلامی وجود دارد.<ref name=":023">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=251 مساجد الاثریه فی المدینة النبویة، ص251.]</ref> در قرن نهم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=251 وفاء الوفاء، ج3، ص251.]</ref> و دهم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%81%DB%8C_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1.pdf&page=175 عمده الاخبار فی مدینه المختار، ص252.]</ref> قمری، خرابه‌هایی از مسجد باقی بوده و در 2002 میلادی بنای جدید مسجد با مساحت 2578متر ساخته شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=254 مساجد الاثریه فی المدینة المنورة، ص254.]</ref>		{{اصلی\|مسجد منارتین}}مسجد منارتین در جنوب غربی [[مسجد النبی\|مسجدالنبی]] با فاصله دو کیلومتر قرار دارد.<ref>معالم المدینه المنورة بین العمارة و التاریخ، ج4، ص421 و 422.</ref> [[حضرت محمد (ص)\|حضرت محمد(ص)]] در محدوده این مسجد نماز خوانده است.<ref name=":111">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=154 اخبارالمدینه، ص154.]</ref> زمان دقیق پیدایش مسجد مشخص نیست اما نشانه‌هایی بر وجود مسجد در قرون نخستین اسلامی وجود دارد.<ref name=":023">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=251 مساجد الاثریه فی المدینة النبویة، ص251.]</ref> در قرن نهم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=251 وفاء الوفاء، ج3، ص251.]</ref> و دهم<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%81%DB%8C_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1.pdf&page=175 عمده الاخبار فی مدینه المختار، ص252.]</ref> قمری، خرابه‌هایی از مسجد باقی بوده و در 2002 میلادی بنای جدید مسجد با مساحت 2578متر ساخته شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=254 مساجد الاثریه فی المدینة المنورة، ص254.]</ref>

			=== مسجد مشربه ام ابراهیم ===
			{{اصلی\|مسجد مشربه ام ابراهیم}}مسج

	== مساجد تخریب شده ==		== مساجد تخریب شده ==

Heidar: /* مساجد تخریب شده */

2025-04-22T08:14:35Z

مساجد تخریب شده

نمایش تغییرات

Heidar: /* مسجد بنی حبلی */

2025-04-22T07:33:45Z

مسجد بنی حبلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۱۱۷:		خط ۱۱۷:
	=== مسجد الاجابه ===		=== مسجد الاجابه ===
	{{اصلی\|مسجد الاجابه (مدینه)}}در شمال شرق [[بقیع]] و با فاصله ۵۸۰ متر از [[مسجد النبی\|مسجدالنبی]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=33 مساجد الاثریه، ص ۳۳؛] معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد۲، ص 187</ref> گویا این مسجد از زمان [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] ساخته شده بود<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=36 مساجد الاثریه، ص ۳۶]</ref> و پیامبر(ص) در این مسجد نماز خوانده و دعا کرده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=34 مساجد الاثریه، ص 34-35]</ref> بنای مسجد یک [[گنبد]] هشت ضلعی و یک [[گلدسته]] دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=34 مساجد الاثریه، ص۳۴]؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد ۲، ص ۲۱۰</ref>		{{اصلی\|مسجد الاجابه (مدینه)}}در شمال شرق [[بقیع]] و با فاصله ۵۸۰ متر از [[مسجد النبی\|مسجدالنبی]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=33 مساجد الاثریه، ص ۳۳؛] معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد۲، ص 187</ref> گویا این مسجد از زمان [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] ساخته شده بود<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=36 مساجد الاثریه، ص ۳۶]</ref> و پیامبر(ص) در این مسجد نماز خوانده و دعا کرده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=34 مساجد الاثریه، ص 34-35]</ref> بنای مسجد یک [[گنبد]] هشت ضلعی و یک [[گلدسته]] دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=34 مساجد الاثریه، ص۳۴]؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد ۲، ص ۲۱۰</ref>
	== مساجد ~~ناموجود مدینه~~ ==
			== مساجد تخریب شده ==

	=== مسجد سبق ===		=== مسجد سبق ===
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۵:
	=== مسجد سعد بن خیثمه ===		=== مسجد سعد بن خیثمه ===
	{{اصلی\|مسجد سعد بن خیثمه}}مسجد سَعْد بن خَیْثَمه در ابتدا خانه سعد بود و با توجه به تردد [[حضرت محمد (ص)\|رسول خدا(ص)]] به این خانه<ref>تاریخ الامم و الملوک، ج2، ص382؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص150.</ref>، در مکان آن مسجدی بنا کردند.<ref name=":017">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=75 مساجد الاثریه، الیاس عبد الغنی، ص75.]</ref> همچنین مسلمانان اولین نماز جمعه خود را در مسجد سعد خواندند.<ref>طبقات الکبری، ابن سعد، ج3، ص118</ref> موقعیت فعلی مسجد در ضلع جنوب غربی داخل مسجد قبا می‌باشد.<ref name=":018">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=75 مساجد الاثریه، الیاس عبد الغنی، ص75.]</ref>		{{اصلی\|مسجد سعد بن خیثمه}}مسجد سَعْد بن خَیْثَمه در ابتدا خانه سعد بود و با توجه به تردد [[حضرت محمد (ص)\|رسول خدا(ص)]] به این خانه<ref>تاریخ الامم و الملوک، ج2، ص382؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج1، ص150.</ref>، در مکان آن مسجدی بنا کردند.<ref name=":017">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=75 مساجد الاثریه، الیاس عبد الغنی، ص75.]</ref> همچنین مسلمانان اولین نماز جمعه خود را در مسجد سعد خواندند.<ref>طبقات الکبری، ابن سعد، ج3، ص118</ref> موقعیت فعلی مسجد در ضلع جنوب غربی داخل مسجد قبا می‌باشد.<ref name=":018">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=75 مساجد الاثریه، الیاس عبد الغنی، ص75.]</ref>

			== مساجد ناموجود مدینه ==

	=== مسجد بنی زریق ===		=== مسجد بنی زریق ===

Heidar: /* مسجد فاطمه زهرا (س) */

2025-04-21T08:07:06Z

مسجد فاطمه زهرا (س)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۳۷:		خط ۳۷:

	=== مسجد فاطمه زهرا (س) ===		=== مسجد فاطمه زهرا (س) ===
	{{اصلی\|مسجد فاطمه زهرا (س)}}مسجد فاطمه زهرا(س) مسجد بعد از قرن ۱۴ هجری<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوصف_المدینه_المنوره.pdf&page=17 وصف المدینه المنوره، ص17.]</ref> در جنوبی‌ترین محدوده [[مساجد خندق\|مساجد فتح]] ساخته شده و در نزدیکی غرب [[مسجد ~~حضرت~~ علی در خندق\|مسجد حضرت علی]] قرار دارد.<ref name=":17">معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص180.</ref> مسجد امروزه یک مستطیل بدون سقف با دیوارهایی حدودا یک متری است.<ref>[https://www.google.com/maps/place/مسجد+فاطمه+زهرا+(س)‭/@24.4758035,39.5949911,3a,75y,90t/data=!3m8!1e5!3m6!1sAF1QipOd1WYr7_SjyyLFBxW752VH5Sfq5DGwEW0sNDC_!2e10!3e10!6shttps:%2F%2Flh5.googleusercontent.com%2Fp%2FAF1QipOd1WYr7_SjyyLFBxW752VH5Sfq5DGwEW0sNDC_%3Dw203-h360-k-no!7i1080!8i1920!4m9!3m8!1s0x15bdbf1de02eb2c5:0x2dc4ec502060a0f0!8m2!3d24.4758035!4d39.5949911!10e5!14m1!1BCgIgARICCAQ!16s%2Fg%2F11cm0pl5k4?hl=fa&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MDkwOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D تصاویر کاربران بین المللی]</ref>		{{اصلی\|مسجد فاطمه زهرا (س)}}مسجد فاطمه زهرا(س) مسجد بعد از قرن ۱۴ هجری<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوصف_المدینه_المنوره.pdf&page=17 وصف المدینه المنوره، ص17.]</ref> در جنوبی‌ترین محدوده [[مساجد خندق\|مساجد فتح]] ساخته شده و در نزدیکی غرب [[مسجد امام علی در خندق\|مسجد حضرت علی]] قرار دارد.<ref name=":17">معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص180.</ref> مسجد امروزه یک مستطیل بدون سقف با دیوارهایی حدودا یک متری است.<ref>[https://www.google.com/maps/place/مسجد+فاطمه+زهرا+(س)‭/@24.4758035,39.5949911,3a,75y,90t/data=!3m8!1e5!3m6!1sAF1QipOd1WYr7_SjyyLFBxW752VH5Sfq5DGwEW0sNDC_!2e10!3e10!6shttps:%2F%2Flh5.googleusercontent.com%2Fp%2FAF1QipOd1WYr7_SjyyLFBxW752VH5Sfq5DGwEW0sNDC_%3Dw203-h360-k-no!7i1080!8i1920!4m9!3m8!1s0x15bdbf1de02eb2c5:0x2dc4ec502060a0f0!8m2!3d24.4758035!4d39.5949911!10e5!14m1!1BCgIgARICCAQ!16s%2Fg%2F11cm0pl5k4?hl=fa&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MDkwOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D تصاویر کاربران بین المللی]</ref>

	=== مسجد ابوبکر ===		=== مسجد ابوبکر ===
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:

	=== مسجد حمزة بن عبدالمطلب ===		=== مسجد حمزة بن عبدالمطلب ===
	{{اصلی\|مسجد حمزة بن عبدالمطلب (مدینه)}}مسجد در جنوب [[کوه احد]]<ref name=":019">رحلة ابن جبیر، ص154.</ref> و شرق [[مقبرة ~~الشهدا~~\|مقبره شهدای احد]] در شمال مدینه قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه</ref> برخی ساخت بنای مسجد را بنا بر مشاهدات عینی از سنگ‌نوشته‌ای بر در مسجد، در سال ۲۷۵قمری دانستند.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص393.</ref> در ۵۷۰قمری مادر خلیفه «[[الناصر عباسی]]» برروی [[مقبره شهدای احد\|مقبره شهدا]] گنبدی عالی و محکم ساخت.<ref>تحقیق النصرة بتلخیص معالم دارالهجرة، ص477.</ref> [[ابن جبیر]] در ۵۸۰قمری مسجدی بر روی قبر حمزه مشاهده کرده است.<ref name=":020">رحلة ابن جبیر، ص154.</ref>		{{اصلی\|مسجد حمزة بن عبدالمطلب (مدینه)}}مسجد در جنوب [[کوه احد]]<ref name=":019">رحلة ابن جبیر، ص154.</ref> و شرق [[مقبرة الشهدای احد\|مقبره شهدای احد]] در شمال مدینه قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه</ref> برخی ساخت بنای مسجد را بنا بر مشاهدات عینی از سنگ‌نوشته‌ای بر در مسجد، در سال ۲۷۵قمری دانستند.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص393.</ref> در ۵۷۰قمری مادر خلیفه «[[الناصر عباسی]]» برروی [[مقبره شهدای احد\|مقبره شهدا]] گنبدی عالی و محکم ساخت.<ref>تحقیق النصرة بتلخیص معالم دارالهجرة، ص477.</ref> [[ابن جبیر]] در ۵۸۰قمری مسجدی بر روی قبر حمزه مشاهده کرده است.<ref name=":020">رحلة ابن جبیر، ص154.</ref>

	== مساجد منطقه بقیع و شرق مسجدالنبی ==		== مساجد منطقه بقیع و شرق مسجدالنبی ==
خط ۱۵۶:		خط ۱۵۶:

	=== مسجد بنی قریظه ===		=== مسجد بنی قریظه ===
	پیامبر(ص) در هنگام محاصره یهود بنی‌قریظه در این مکان نماز خواند.<ref>تاریخ مکه المشرفه و المسجد الحرام و المدینة الشریفه، ج۱، ۳۰۱</ref> مسجد مذکور در شرق [[مسجد فضیخ]] و جنوب [[مشربه ام ابراهیم]] قرار دارد<ref>المساجد الاثریه، ص ۱۷۳-۱۷۴</ref>این مسجد در دوران ملک فهد بازسازی و ترمیم شده ولی در سال ۱۴۲۲ تخریب گردید و امروزه اثری از آن نیست.<ref>تاریخ المدینة المنورة المصور، ص ۱۰۴</ref>		پیامبر(ص) در هنگام محاصره یهود بنی‌قریظه در این مکان نماز خواند.<ref>تاریخ مکه المشرفه و المسجد الحرام و المدینة الشریفه، ج۱، ۳۰۱</ref> مسجد مذکور در شرق [[مسجد فضیخ]] و جنوب [[مسجد مشربه ام ابراهیم]] قرار دارد<ref>المساجد الاثریه، ص ۱۷۳-۱۷۴</ref>این مسجد در دوران ملک فهد بازسازی و ترمیم شده ولی در سال ۱۴۲۲ تخریب گردید و امروزه اثری از آن نیست.<ref>تاریخ المدینة المنورة المصور، ص ۱۰۴</ref>

	== دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود ==		== دیگر مسجدهای کمتر شناخته شده یا ناموجود ==