مسجد فتح (مدینه) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Engineer: جایگزینی متن - '' به ''

2025-08-20T20:26:54Z

جایگزینی متن - '<gallery>' به '<gallery mode="packed" heights="150px">'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۶
خط ۵۶:		خط ۵۶:

	=== تصاویر جدید ===		=== تصاویر جدید ===
	<gallery>		<gallery mode="packed" heights="150px">
	پرونده:مسجد فتح 1.jpg\|alt=		پرونده:مسجد فتح 1.jpg\|alt=
	پرونده:مسجد فتح 2.webp\|alt=		پرونده:مسجد فتح 2.webp\|alt=
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	=== تصاویر قدیمی مسجد مربوط به سال‌های مختلف ===		=== تصاویر قدیمی مسجد مربوط به سال‌های مختلف ===
	<gallery>		<gallery mode="packed" heights="150px">
	پرونده:مسجد فتح 14.png\|alt=\|تصویر مربوط به تجدید بنای سال 1270ق/1853م		پرونده:مسجد فتح 14.png\|alt=\|تصویر مربوط به تجدید بنای سال 1270ق/1853م
	پرونده:مسجد فتح 9.jpg\|alt=		پرونده:مسجد فتح 9.jpg\|alt=

Engineer: اصلاح نشانی وب

2025-08-18T03:22:58Z

اصلاح نشانی وب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۲
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\| طول جغرافیایی = 39.595598		\| طول جغرافیایی = 39.595598
	\| توضیح نقشه =		\| توضیح نقشه =
	}}'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] است. [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم مکان دعا خواندن پیامبر در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.		}}

			'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] است. [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم مکان دعا خواندن پیامبر در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.

	== مکان ==		== مکان ==
	'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87~~.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه‌ای است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>		'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_الاثریه.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه‌ای است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_معالم_المدینه_المنوره_قدیما_و_حدیثا.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>
	== پیدایش و نام‌ها ==		== پیدایش و نام‌ها ==
	محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3~~-~~%DB%B4~~.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=~~%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87~~:~~%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87~~.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=~~%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87~~:~~%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87~~.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>		محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ج۳-۴.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:تاریخ_مدینه_ابن_شبه.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:اخبار_المدینه_ابن_زباله.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>

			روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref> نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به قرارگرفتن مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>

	روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref> نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به قرارگرفتن مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>
	=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===		=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===
	پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87~~.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87~~.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>		پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_مدینه_ابن_شبه.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_المدینه_ابن_زباله.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>

	== تاریخچه بنا ==		== تاریخچه بنا ==
	بنای اولیه مسجد توسط [[عمربن عبدالعزیز]] (امیر مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=~~%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87~~:~~%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87~~.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575 قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3~~-~~%DB%B4~~.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=~~%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87~~:~~%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87~~.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>		بنای اولیه مسجد توسط [[عمربن عبدالعزیز]] (امیر مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575 قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ج۳-۴.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مساجد_الاثریه.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>

	== دعای مسجد فتح ==		== دعای مسجد فتح ==
	اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان در قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع می‌شود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3~~-~~%DB%B4~~.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از [[نماز تحیت]] مسجد، خوانده شود:{{نقل قول دوقلو		اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان در قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع می‌شود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمرآة_الحرمین_ج۳-۴.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از [[نماز تحیت]] مسجد، خوانده شود:

			{{نقل قول دوقلو
	\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.		\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.
	}}		}}

Kamran: /* دعای مسجد فتح */

2025-05-31T05:40:24Z

دعای مسجد فتح

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۰
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== دعای مسجد فتح ==		== دعای مسجد فتح ==
	اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان در قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع می‌شود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از نماز تحیت مسجد، خوانده شود:{{نقل قول دوقلو		اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان در قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع می‌شود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از [[نماز تحیت]] مسجد، خوانده شود:{{نقل قول دوقلو
	\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.		\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.
	}}		}}

Kamran در ‏۲۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۴

2025-03-25T05:04:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۴
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\| طول جغرافیایی = 39.595598		\| طول جغرافیایی = 39.595598
	\| توضیح نقشه =		\| توضیح نقشه =
	}}'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] است. [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم ~~قمری نیز~~ مکان دعا خواندن پیامبر ~~علیه لشکر احزاب~~ در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.		}}'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] است. [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم مکان دعا خواندن پیامبر در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.
	== مکان ==		== مکان ==
	'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام ~~منطقه بزرگی~~ است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>		'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه‌ای است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>
	== پیدایش و نام‌ها ==		== پیدایش و نام‌ها ==
	محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>		محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>

	روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref> نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به ~~مکان~~ مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>		روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref> نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به قرارگرفتن مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>
	=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===		=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===
	پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>		پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>

Kamran: added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat

2025-03-19T17:37:34Z

added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۷
خط ۹۱:		خط ۹۱:
	{{پایان}}{{اماکن مدینه}}		{{پایان}}{{اماکن مدینه}}
	[[رده:مسجدهای مدینه]]		[[رده:مسجدهای مدینه]]
			[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

Kamran: /* دعای مسجد فتح */

2025-03-19T17:36:36Z

دعای مسجد فتح

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۶
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== دعای مسجد فتح ==		== دعای مسجد فتح ==
	اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع ~~میشود~~.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از نماز تحیت مسجد، ~~گفته~~ شود:{{نقل قول دوقلو		اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان در قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع می‌شود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از نماز تحیت مسجد، خوانده شود:{{نقل قول دوقلو
	\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.		\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.
	}}		}}

Heidar در ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۰

2025-03-18T13:40:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۰
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== دعای مسجد فتح ==		== دعای مسجد فتح ==
	اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع میشود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref>		اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع میشود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref> در منابع شیعی نیز دعایی وارد شده و مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از نماز تحیت مسجد، گفته شود:{{نقل قول دوقلو

	در منابع شیعی نیز دعایی ~~با عبارات زیر~~ وارد شده ~~است.~~ مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از نماز تحیت مسجد، گفته شود:{{نقل قول دوقلو
	\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.		\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.
	}}		}}

Heidar: /* پیدایش و نام‌ها */

2025-03-18T13:38:09Z

پیدایش و نام‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۸
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه بزرگی است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>		'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه بزرگی است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>
	== پیدایش و نام‌ها ==		== پیدایش و نام‌ها ==
	محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref>		محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>

	نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به مکان مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>

			روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref> نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به مکان مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>
	=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===		=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===
	پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>		پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>
			== تاریخچه بنا ==
			بنای اولیه مسجد توسط [[عمربن عبدالعزیز]] (امیر مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575 قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>

	==~~== فضیلت~~ مسجد ====		== دعای مسجد فتح ==
	اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع میشود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref>		اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع میشود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref>

	~~== تاریخچه بنا ==~~		در منابع شیعی نیز دعایی با عبارات زیر وارد شده است. مستحب است در [[مسجد فتح (مدینه)\|مسجد فتح]] پس از نماز تحیت مسجد، گفته شود:{{نقل قول دوقلو
	~~بنای اولیه مسجد توسط~~ [[~~عمربن عبدالعزیز]]~~ (~~امیر~~ مدینه ~~بین سال‌های 87-93قمری~~) ~~ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https~~:~~//wikihaj.com/index.php?title~~=~~%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87~~.~~pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575 قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که~~ از ~~وزرای [[فاطمیان مصر]] بود~~ و ~~توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>~~) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ~~ترمیمی که پس~~ از ~~سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر~~ به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و ~~التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103~~.~~</ref>~~		\| تیتر = دعای مسجد فتح\|یا صَرِیخَ الْمَکْرُوبِینَ، وَیا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ، وَیا مُغِیْثَ الْمَهْمُومِینَ، اِکْشِفْ عَنِّی ضُرِّی وَهَمِّی وَکَرْبِی وَغَمِّی، کَما کَشَفْتَ عَنْ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ هَمَّهُ، وَکَفَیْتَهُ هَوْلَ عَدُوِّهِ، وَاکْفِنِی ما اَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیا وَالْاَخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمِینَ.\|ای فریاد رس گرفتاران و ای اجابت کننده دعای درماندگان و ای دادرس غمزدگان بگشا از من سختی و اندوه و گرفتاری و غمم را چنانچه گشودی از پیامبرت(ص) اندوهش را و هراس دشمن را از او کفایت کردی و از من هم کفایت کن آنچه فکر مرا به خود مشغول داشته از کار دنیا و آخرتم ای مهربانترین مهربانان.
			}}

	== نگارخانه ==		== نگارخانه ==

Kamran در ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۳۷

2025-03-18T06:37:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\| طول جغرافیایی = 39.595598		\| طول جغرافیایی = 39.595598
	\| توضیح نقشه =		\| توضیح نقشه =
	}}'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم قمری نیز مکان دعا خواندن پیامبر علیه لشکر احزاب در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.		}}'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] است. [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم قمری نیز مکان دعا خواندن پیامبر علیه لشکر احزاب در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.
	== مکان ==		== مکان ==
	'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه بزرگی است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>		'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه بزرگی است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>
خط ۴۴:		خط ۴۴:

	== تاریخچه بنا ==		== تاریخچه بنا ==
	بنای اولیه مسجد توسط عمربن عبدالعزیز (~~حکومت بر~~ مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در ~~575قمری~~ توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>		بنای اولیه مسجد توسط [[عمربن عبدالعزیز]] (امیر مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575 قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>

	== نگارخانه ==		== نگارخانه ==

Kamran در ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۱

2025-03-18T05:31:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۱
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\| طول جغرافیایی = 39.595598		\| طول جغرافیایی = 39.595598
	\| توضیح نقشه =		\| توضیح نقشه =
	}}مسجد فتح از مساجد ~~قدیم~~ [[مدینه]] ~~و مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود.~~ [[پیامبر(ص)]] ~~در محدوده این مسجد نماز خوانده و~~ خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در ~~تکه بلندی~~ از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم قمری نیز مکان دعا خواندن پیامبر علیه لشکر احزاب در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است. ~~مسجد تجدید بنا و بازسازی‌های متعددی تا دوران معاصر داشته که با جزئیات در ادامه مقاله منعکس شده است.~~		}}'''مسجد فتح''' از مساجد کهن [[مدینه]] [[پیامبر(ص)]] خیمه فرماندهی [[غزوه خندق\|غزوه احزاب]] را در بخشی از [[کوه سلع]] که مکان همین مسجد در شمال غربی [[مسجدالنبی]] است قرار داده بود و در این مکان نماز می‌خواند. مسجد از قرن نخست قمری وجود داشته و تا قرن دوم وسوم قمری نیز مکان دعا خواندن پیامبر علیه لشکر احزاب در صحن مسجد با استوانه‌ای مشخص بوده است.
	~~== نام‌ها ==~~
	نام مسجد فتح به علت کلام پیامبر که بشارت به فتح و نصرت الهی در جریان غزوه احد می‌داد، گذاشته شده است. نام مسجد احزاب بر این مسجد نیز به علت ارتباط تاریخی مکان مسجد با غزوه احزاب است همانطور که پیامبر بر لشکر دشمن دعا کرد که:«خدایا احزاب را شکست بده». نام مسجد اعلی نیز برای این مسجد به کار رفته که اشاره به وقوع مکان مسجد بر بخش مرتفعی از کوه سلع دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> برخی علت نام فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref>

	== مکان ==		== مکان ==
	'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح ~~نامی بزرگ~~ است ~~برای موضعی قدیمی~~ که بر مجموعه [[مساجد فتح]] ~~اطلاق میشود~~. ~~معروف‌ترین و با فضیلت‌ترین مسجد~~ که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>		'''مسجد فَتح''' بر روی تکه‌ای از حاشیه غربی [[کوه سلع]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=138 مساجد الاثریه، ص138.]</ref>، فتح نام منطقه بزرگی است که مجموعه [[مساجد فتح]] در آن قرار گرفته است. مشهورترین این مسجد‌ها که در بالاترین بخش حاشیه کوه قرار دارد، مسجد فتح است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=199 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص199.]</ref>
			== پیدایش و نام‌ها ==
			محل خیمه فرماندهی [[حضرت محمد (ص)\|پیامبر(ص)]] در [[غزوه احزاب\|جنگ احزاب]] در مکان این مسجد بود<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و از این رو این مسجد را مسجد احزاب نامیده‌اند. در این مکان بود که پیامبر از خدا خواست تا «احزاب» را شکست دهد.<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref><ref name=":0" /> پیامبر سه روز دعا کرد و در روز چهارشنبه‌ پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در چهره آن حضرت نمایان بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref>روایت شده که پیامبر در این مکان مسلمانان را به پیروزی بشارت داد و از این رو آن را مسجد فتح خوانده‌اند. همچنین برخی دلیل نامگذاری مسجد به فتح را نزول سوره فتح در این مکان دانسته‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص84.</ref>

	~~== پیشینه و فضیلت ==~~		نام اعلی نیز برای این مسجد اشاره به مکان مسجد بر بخش بلندی از کوه سلع دارد.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref>
	~~[[رسول خدا(ص)]] در [[غزوه خندق]] در~~ مکان ~~این~~ مسجد ~~خیمه خود را نصب کرده بود~~<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87~~%3A~~%D9%85%D8%~~B1%D8%A2%D8%A9_~~%D8%A7~~%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_~~%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=900 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص900.]</ref> و بر لشکر دشمن برای شکست احزاب دعا کرد<ref>صحیح بخاری، ج3، ص234.</ref> پس خداوند دعای او را اجابت کرد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84~~%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_~~%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142.]</ref> و بنابر نقلی، بادی فرستاد که آمادگی آنها را در هم ریخت و خیمه‌هایشان را خراب کرد، پس ناامید شدند و رفتند.<ref name=":0">بحار الأنوار، ج20، ص250.</ref> پیامبر به مدت سه روز دعا کردند و در روز چهارشنبه‌ای پس از استجابت دعا، آثار خوشحالی در صورت پیامبر مشخص بود.<ref>الاستذكار، ج2، ص534.</ref> موضعی که پیامبر در آن دعا کرده بود در قرن دوم و سوم قمری به شکل استوانه‌ای در صحن مسجد مشخص بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=60 تاریخ المدینة المنورة، ص60.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1~~%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF~~%DB%8C~~%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84~~%D9%87.pdf&page=~~142 اخبار المدینه، ابن زباله، ص142~~.]</ref>

	پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر را خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از ~~شبهای~~ غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>		=== نماز پیامبر(ص) در مسجد فتح ===
			پیامبر(ص) در محدوده مسجد فتح نماز عصر خوانده است.<ref name=":2">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=59 تاریخ المدینة المنورة، ص59.]؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=143 اخبار المدینه، ابن زباله، ص143.]</ref> در یکی از شب‌های غزوه احزاب، پیامبر(ص) بر روی بلندی ای که مسجد فتح بر آن قرار دارد، ایستاد و داوطلبی برای خبر گرفتن از لشکر دشمن خواست و حذیفه برای این امر رهسپار شد و پیامبر منتظر ماند تا حذیفه بازگردد.<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، ج1، ص193.</ref>

			==== فضیلت مسجد ====
	اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع میشود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref>		اين مسجد، از مساجد مورد اعتناى مسلمانان قرون اوليه اسلامى به شمار می‌رود<ref name=":2" /> برای زائر مسجد دعایی وارد شده که با «لا إله إلا اللّه العظيم الحليم....» شروع میشود.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=694 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص694.]</ref>

	== تاریخچه ==		== تاریخچه بنا ==
	بنای اولیه مسجد توسط عمربن عبدالعزیز (حکومت بر مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته ~~شده که~~ یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد و بنای فعلی مسجد بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در ~~1411قمری~~ نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>		بنای اولیه مسجد توسط عمربن عبدالعزیز (حکومت بر مدینه بین سال‌های 87-93قمری) ساخته شد و یک رواق با سه ستون داشت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=139 مساجد الاثریه، ص139.]</ref> ساختمان مسجد در 575قمری توسط حسین‌بن ابی‌الهیجاء (که از وزرای [[فاطمیان مصر]] بود و توسعه هایی در مسجدالنبی نیز ایجاد کرده بود<ref>التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة، ج1، ص297.</ref>) تجدید بنا شد. بنای فعلی مسجد نیز بازمی‌گردد به بازسازی سال 1270قمری/1853میلادی.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B1%D8%A2%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%DB%B3-%DB%B4.pdf&page=696 موسوعة مرآة الحرمين الشريفين وجزيرة العرب، ج۴، ص696.]</ref> مسجد در 1411 قمری نیز ترمیم شده و ترمیمی که پس از سال 1430قمری/2009میلادی انجام شد، منجر به ظاهر امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=140 مساجد الاثریه، ص140.] ؛ معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، جزء ۴، مجلد4، ص94 و 103.</ref>

	== نگارخانه ==		== نگارخانه ==