چاه‌های مدینه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Kamran: اصلاح نشانی وب

2026-02-09T11:39:58Z

اصلاح نشانی وب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۰۹
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	=== چاه عهن ===		=== چاه عهن ===
	{{اصلی\|چاه عهن}}چاه عِهن از چاه‌های تاریخی مدینه در منطقه قربان است<ref name=":042">[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87~~.pdf&page=10 وصف المدینه المنوره، ص ۱۰.]</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب شیرین آن نوشیده<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص ٩٥.</ref> و وضو گرفته‌اند.<ref>خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى، ص ٣١٧.</ref> این چاه که در گذشته در میان باغی سرسبز قرار داشت، همواره به دلیل تبرک یافتن توسط پیامبر مورد احترام مردم بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3~~.pdf&page=388 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۳۸۸.]</ref> چاه عهن امروزه در جنوب شرقی [[وادی بطحان]] واقع شده و با قطر ۳ متر و عمق ۱۶ متر، همچنان به عنوان یک موقوفه در اختیار عموم قرار دارد.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٤٠٨.</ref>		{{اصلی\|چاه عهن}}چاه عِهن از چاه‌های تاریخی مدینه در منطقه قربان است<ref name=":042">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوصف_المدینه_المنوره.pdf&page=10 وصف المدینه المنوره، ص ۱۰.]</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب شیرین آن نوشیده<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص ٩٥.</ref> و وضو گرفته‌اند.<ref>خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى، ص ٣١٧.</ref> این چاه که در گذشته در میان باغی سرسبز قرار داشت، همواره به دلیل تبرک یافتن توسط پیامبر مورد احترام مردم بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=388 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۳۸۸.]</ref> چاه عهن امروزه در جنوب شرقی [[وادی بطحان]] واقع شده و با قطر ۳ متر و عمق ۱۶ متر، همچنان به عنوان یک موقوفه در اختیار عموم قرار دارد.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٤٠٨.</ref>
	[[پرونده:چاه_اریس۱.jpg\|بندانگشتی\|تصویر ساختمان کوچکی که روی چاه اریس قرارداشت و پس از گسترش مسجد [[مسجد قبا\|قبا]]، تخریب شد.]]		[[پرونده:چاه_اریس۱.jpg\|بندانگشتی\|تصویر ساختمان کوچکی که روی چاه اریس قرارداشت و پس از گسترش مسجد [[مسجد قبا\|قبا]]، تخریب شد.]]

خط ۳۳:		خط ۳۳:

	=== چاه هجیم ===		=== چاه هجیم ===
	{{اصلی\|چاه هجیم}}چاه هُجَیم از چاه‌های تاریخی مدینه است که در کنار [[مسجد عصبه]] قرار دارد و پیشینه آن به عصر نبوی می‌رسد. پیامبر(ص) در نزدیکی این چاه در مسجد عصبه نماز خوانده‌اند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%A8%D9%85%D8%A7_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%A9~~.pdf&page=217 التعریف بما انست الهجرة، مطری، ص217.]</ref> این چاه که امروزه در میان نخلستان‌ها قرار دارد، در دوره معاصر به بئر ابراهیم ترکی نیز معروف است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=~~%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87~~:~~%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1~~.pdf&page=301 المدینه بین الماضی و الحاضر، ابراهیم عیاشی، ص301 و 302.]</ref>		{{اصلی\|چاه هجیم}}چاه هُجَیم از چاه‌های تاریخی مدینه است که در کنار [[مسجد عصبه]] قرار دارد و پیشینه آن به عصر نبوی می‌رسد. پیامبر(ص) در نزدیکی این چاه در مسجد عصبه نماز خوانده‌اند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالتعریف_بما_انست_الهجرة.pdf&page=217 التعریف بما انست الهجرة، مطری، ص217.]</ref> این چاه که امروزه در میان نخلستان‌ها قرار دارد، در دوره معاصر به بئر ابراهیم ترکی نیز معروف است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:المدینه_بین_الماضی_و_الحاضر.pdf&page=301 المدینه بین الماضی و الحاضر، ابراهیم عیاشی، ص301 و 302.]</ref>

	=== چاه ذروان ===		=== چاه ذروان ===
خط ۴۵:		خط ۴۵:

	=== چاه جاسوم ===		=== چاه جاسوم ===
	{{اصلی\|چاه جاسوم}}از چاه‌های تاریخی مدینه در [[منطقه راتج]] (شمال [[مسجدالنبی]]) بود<ref name=":022">[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3~~.pdf&page=225 وفاء الوفاء، سمهودی، ص225]</ref> که پیامبر(ص) از آب آن نوشیده و در محدوده آن نماز خوانده‌اند.<ref name=":06">[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87~~.pdf&page=160 تاریخ مدینه منوره، ابن شبه، ص160.]</ref> این چاه متعلق به ابوهیثم بن تیهان بود و به وسیله آن از رسول خدا پذیرایی می‌کرد.<ref name=":32">انساب الاشراف، بلاذری، ج2، ص568.</ref> امروزه این چاه از بین رفته و محل آن در محدوده صنعتی (مصانع) مدینه قرار دارد.<ref>المدینة بین الماضی و الحاضر، ص358</ref>		{{اصلی\|چاه جاسوم}}از چاه‌های تاریخی مدینه در [[منطقه راتج]] (شمال [[مسجدالنبی]]) بود<ref name=":022">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=225 وفاء الوفاء، سمهودی، ص225]</ref> که پیامبر(ص) از آب آن نوشیده و در محدوده آن نماز خوانده‌اند.<ref name=":06">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_مدینه_ابن_شبه.pdf&page=160 تاریخ مدینه منوره، ابن شبه، ص160.]</ref> این چاه متعلق به ابوهیثم بن تیهان بود و به وسیله آن از رسول خدا پذیرایی می‌کرد.<ref name=":32">انساب الاشراف، بلاذری، ج2، ص568.</ref> امروزه این چاه از بین رفته و محل آن در محدوده صنعتی (مصانع) مدینه قرار دارد.<ref>المدینة بین الماضی و الحاضر، ص358</ref>

	=== چاه انا ===		=== چاه انا ===
خط ۵۴:		خط ۵۴:

	=== چاه حاء ===		=== چاه حاء ===
	{{اصلی\|چاه حاء}}از چاه‌های تاریخی مدینه بود که در نزدیکی مسجد النبی قرار داشت.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٣٧٣.</ref> این چاه متعلق به ابوطلحه انصاری بود<ref>وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفى، منقری، نصر بن مزاحم، جلد3، ص132.</ref> و پس از نزول آیه ۹۲ سوره آل‌عمران{{یادداشت\|«لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ»}}، او آن را در راه خدا انفاق کرد.<ref>وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفى، منقری، نصر بن مزاحم، جلد3، ص132.</ref> پیامبر(ص) از آب این چاه می‌نوشید.<ref>تاريخ المدينة المنورة، ص157.[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87~~.pdf&page=157]</ref> این چاه در توسعه‌های اخیر مسجد النبی به داخل حرم پیامبر(ص) ملحق شده است.<ref>مدینه شناسی، ص ۳۷۴.</ref>		{{اصلی\|چاه حاء}}از چاه‌های تاریخی مدینه بود که در نزدیکی مسجد النبی قرار داشت.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٣٧٣.</ref> این چاه متعلق به ابوطلحه انصاری بود<ref>وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفى، منقری، نصر بن مزاحم، جلد3، ص132.</ref> و پس از نزول آیه ۹۲ سوره آل‌عمران{{یادداشت\|«لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ»}}، او آن را در راه خدا انفاق کرد.<ref>وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفى، منقری، نصر بن مزاحم، جلد3، ص132.</ref> پیامبر(ص) از آب این چاه می‌نوشید.<ref>تاريخ المدينة المنورة، ص157.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_مدینه_ابن_شبه.pdf&page=157]</ref> این چاه در توسعه‌های اخیر مسجد النبی به داخل حرم پیامبر(ص) ملحق شده است.<ref>مدینه شناسی، ص ۳۷۴.</ref>

	=== چاه سقیا ===		=== چاه سقیا ===
	{{اصلی\|چاه سقیا}}توسط قبیله [[بنی‌مخزوم]] حفر شد.<ref name=":72">اخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار، جلد ۲، ص ۲۲۳</ref> در [[غزوه بدر]]، پیامبر(ص) و سپاه اسلام در کنار آن مستقر شدند.<ref name=":132">وفاء الوفاء، ج۳، ص 384.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=384]</ref> این چاه منبع تأمین آب برای پیامبر(ص) و اهل مدینه بود.<ref name=":162">وفاء الوفاء، ج۳، ص 384.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=384]</ref> چاه سقیا در طول تاریخ چندین بار بازسازی شد<ref>تاریخ بغداد، ص ۳۴۶؛ وفاء الوفاء، ج۳، ص 382.[https://wikihaj.com/index.php?title=%~~D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3~~.pdf&page=382]؛ خلاصه الوفاء بالاخبار دار المصطفی، ص۴۵۰.</ref>، اما سرانجام در اثر توسعه‌های شهری از بین رفت.<ref name=":292">المدینه بین ماضی و الحاضر، ص ۱۹۰.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:المدینه_بین_الماضی_و_الحاضر.pdf&page=194]</ref> محل آن در نزدیکی [[مسجد سقیا]] قرار داشت.<ref name=":052">وفاء الوفاء، ج۳، ص 381.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=381]</ref>		{{اصلی\|چاه سقیا}}توسط قبیله [[بنی‌مخزوم]] حفر شد.<ref name=":72">اخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار، جلد ۲، ص ۲۲۳</ref> در [[غزوه بدر]]، پیامبر(ص) و سپاه اسلام در کنار آن مستقر شدند.<ref name=":132">وفاء الوفاء، ج۳، ص 384.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=384]</ref> این چاه منبع تأمین آب برای پیامبر(ص) و اهل مدینه بود.<ref name=":162">وفاء الوفاء، ج۳، ص 384.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=384]</ref> چاه سقیا در طول تاریخ چندین بار بازسازی شد<ref>تاریخ بغداد، ص ۳۴۶؛ وفاء الوفاء، ج۳، ص 382.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=382]؛ خلاصه الوفاء بالاخبار دار المصطفی، ص۴۵۰.</ref>، اما سرانجام در اثر توسعه‌های شهری از بین رفت.<ref name=":292">المدینه بین ماضی و الحاضر، ص ۱۹۰.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:المدینه_بین_الماضی_و_الحاضر.pdf&page=194]</ref> محل آن در نزدیکی [[مسجد سقیا]] قرار داشت.<ref name=":052">وفاء الوفاء، ج۳، ص 381.[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=381]</ref>

	== چاه های خارج مدینه ==		== چاه های خارج مدینه ==
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:
	[[رده:مقاله‌های آماده ترجمه]]		[[رده:مقاله‌های آماده ترجمه]]
	[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]		[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]
			[[ar:آبار المدينة المنورة]]

Heidar در ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۵

2026-01-04T15:45:21Z

نمایش تغییرات

Heidar: /* چاه های هفتگانه متبرک */

2026-01-03T06:56:23Z

چاه های هفتگانه متبرک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۷:		خط ۷:
	[[پرونده:چاه غرس.png\|بندانگشتی\|چاه غَرس]]		[[پرونده:چاه غرس.png\|بندانگشتی\|چاه غَرس]]

	=== چاه ~~غرس~~ ===		=== چاه غَرْس ===
	{{اصلی\|چاه غرس}}		{{اصلی\|چاه غرس}}

خط ۱۸:		خط ۱۸:

	=== چاه بضاعه ===		=== چاه بضاعه ===
	{{اصلی\|چاه بضاعه}}چاه بُضاعه از چاه‌های هفتگانه متبرک مدینه بود<ref>البلدان، ص84؛ معجم البلدان، ج1، ص442؛ امتاع الاسماع، ج7، ص351.</ref> که در محله بنی‌ساعده و شمال غربی [[مسجد النبی]] قرار داشت.<ref>التعریف، ص157.</ref> پیامبر(ص) از آب این چاه استفاده می‌کرد و به شفابخش بودن آن اشاره فرموده بود.<ref>الطبقات، ج1، ص505؛ انساب الاشراف، ج1، ص537.</ref> دو حدیث ~~مهم~~ نبوی ~~درباره طهارت~~ آب ~~چاه~~ نیز در کنار این چاه بیان شده<ref>سنن ابی داود، ج1، ص23-24؛ مسند الامام احمد بن حنبل، ج3، ص86؛ سنن ترمذی، ج1، ص45.</ref> که در منابع فقهی مورد استناد قرار می‌گیرد.<ref>نک: الام، ج1، ص23-25؛ المبسوط فی فقه الامامیه، ج1، ص52؛ المغنی، ج1، ص25-26.</ref> این چاه متأسفانه در دوره توسعه حرم نبوی توسط [[ملک فهد]](حک: ۱۴۰۲–۱۴۲۶ق.) تخریب شد.<ref>تاریخ معالم المدینه، ص263، پاورقی1.</ref>		{{اصلی\|چاه بضاعه}}چاه بُضاعه از چاه‌های هفتگانه متبرک مدینه بود<ref>البلدان، ص84؛ معجم البلدان، ج1، ص442؛ امتاع الاسماع، ج7، ص351.</ref> که در محله بنی‌ساعده و شمال غربی [[مسجد النبی]] قرار داشت.<ref>التعریف، ص157.</ref> پیامبر(ص) از آب این چاه استفاده می‌کرد و به شفابخش بودن آن اشاره فرموده بود.<ref>الطبقات، ج1، ص505؛ انساب الاشراف، ج1، ص537.</ref> دو حدیث نبوی پرکاربرد در مسئله فقهی «طهارت آب چاه» نیز در کنار این چاه بیان شده<ref>سنن ابی داود، ج1، ص23-24؛ مسند الامام احمد بن حنبل، ج3، ص86؛ سنن ترمذی، ج1، ص45.</ref> که در منابع فقهی مورد استناد قرار می‌گیرد.<ref>نک: الام، ج1، ص23-25؛ المبسوط فی فقه الامامیه، ج1، ص52؛ المغنی، ج1، ص25-26.</ref> این چاه متأسفانه در دوره توسعه حرم نبوی توسط [[ملک فهد]](حک: ۱۴۰۲–۱۴۲۶ق.) تخریب شد.<ref>تاریخ معالم المدینه، ص263، پاورقی1.</ref>

	=== چاه بصه ===		=== چاه بصه ===

Heidar در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۸

2025-12-14T17:58:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۸
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	[[رده:چاه‌های مدینه]]		[[رده:چاه‌های مدینه]]
	[[رده:مکان‌های تاریخی مدینه]]		[[رده:مکان‌های تاریخی مدینه]]
			[[رده:مقاله‌های آماده ترجمه]]
			[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

Heidar: /* چاه های هفتگانه متبرک */

2025-12-12T19:58:45Z

چاه های هفتگانه متبرک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۲۸
خط ۵:		خط ۵:

	== چاه های هفتگانه متبرک ==		== چاه های هفتگانه متبرک ==
			[[پرونده:چاه غرس.png\|بندانگشتی\|چاه غَرس]]

			=== چاه غرس ===
			{{اصلی\|چاه غرس}}

			در شرق [[مسجد قبا]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمغانم_المطابه.pdf&page=456 مغانم المطابة فی معالم الطابة، ص456.]؛ مرآه الحرمین، ص۴۸۳.</ref> و پیامبر(ص) از آب آن می‌نوشیدند<ref>الطبقات الکبری، ج ۱، ابن سعد، ص ۵۰۴</ref> و آن را بهشتی می‌خواندند.<ref>المواهب اللدونیة بالمنحة المحمدیة، ج ۳، شیخ احمد بن محمد قسطلانی، ص ۵۷۷؛ سبل الهدی والرشاد، ج ۳، الصالحی الشامی، ص۳۲۲.</ref> بر اساس روایتی، پیامبر(ص) وصیت کردند با آب این چاه غسل داده شوند.<ref>الکافی، ج2، ص62.</ref> این چاه که در گذشته مدتی مخروبه بود، در سده نهم هجری احیا و باغ اطراف آن وقف شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=392 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ص392.]</ref> امروزه چاه غرس در باغی به همین نام قرار دارد و مسجد کوچکی در کنار آن است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aآثار_المدینه_المنوره.pdf&page=246 آثار المدینه المنوره، ص246.]؛ [https://www.google.com/maps/place/Ghars+well/@24.4447334,39.6265399,346m/data=!3m1!1e3!4m6!3m5!1s0x15bdbf95c9b0511b:0xdfed1dd10f44ce20!8m2!3d24.4451856!4d39.6272167!16s%2Fg%2F12195n4m?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDkzMC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D نقشه جهان نمای گوگل مپ.]</ref>

	=== چاه رومه ===		=== چاه رومه ===
خط ۱۸:		خط ۲۴:

	چاه بُصَه از چاه‌های متبرک مدینه در نزدیکی [[بقیع]] بود<ref>المعالم الاثیره، ص49.</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب آن برای غسل سر استفاده کرده‌اند.<ref>الدرة الثمینه، ص62؛ بهجة النفوس، ج1، ص313؛ تاریخ مکه المشرفه، ج1، ص246.</ref> این چاه که متعلق به پدر ابوسعید خدری بود<ref>التعریف، ص154؛ تاریخ معالم المدینه، ص36.</ref>، در سده هفتم قمری وقف نیازمندان شد.<ref>التعریف، ص154؛ بهجة النفوس، ج1، ص314؛ وفاء الوفا، ج3، ص128.</ref> امروزه این چاه از بین رفته و ساختمان تجاری "مجمع الجزیرة" در محل آن احداث شده است.<ref>[https://www.facebook.com/716091765082826/posts/722814797743856/ بئر البصه]، معالم المدینة المنورة، [https://web.archive.org/web/20200403193622/https://www.facebook.com/almadena.alnabaweyah1/posts/2428896140562881/ نسخه بایگانی شده]، گرفته شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۹ش.</ref>		چاه بُصَه از چاه‌های متبرک مدینه در نزدیکی [[بقیع]] بود<ref>المعالم الاثیره، ص49.</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب آن برای غسل سر استفاده کرده‌اند.<ref>الدرة الثمینه، ص62؛ بهجة النفوس، ج1، ص313؛ تاریخ مکه المشرفه، ج1، ص246.</ref> این چاه که متعلق به پدر ابوسعید خدری بود<ref>التعریف، ص154؛ تاریخ معالم المدینه، ص36.</ref>، در سده هفتم قمری وقف نیازمندان شد.<ref>التعریف، ص154؛ بهجة النفوس، ج1، ص314؛ وفاء الوفا، ج3، ص128.</ref> امروزه این چاه از بین رفته و ساختمان تجاری "مجمع الجزیرة" در محل آن احداث شده است.<ref>[https://www.facebook.com/716091765082826/posts/722814797743856/ بئر البصه]، معالم المدینة المنورة، [https://web.archive.org/web/20200403193622/https://www.facebook.com/almadena.alnabaweyah1/posts/2428896140562881/ نسخه بایگانی شده]، گرفته شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۹ش.</ref>

	~~=== چاه غرس ===~~
	~~{{اصلی\|چاه غرس}}~~

	در شرق [[مسجد قبا]] قرار دارد<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمغانم_المطابه.pdf&page=456 مغانم المطابة فی معالم الطابة، ص456.]؛ مرآه الحرمین، ص۴۸۳.</ref> و پیامبر(ص) از آب آن می‌نوشیدند<ref>الطبقات الکبری، ج ۱، ابن سعد، ص ۵۰۴</ref> و آن را بهشتی می‌خواندند.<ref>المواهب اللدونیة بالمنحة المحمدیة، ج ۳، شیخ احمد بن محمد قسطلانی، ص ۵۷۷؛ سبل الهدی والرشاد، ج ۳، الصالحی الشامی، ص۳۲۲.</ref> بر اساس روایتی، پیامبر(ص) وصیت کردند با آب این چاه غسل داده شوند.<ref>الکافی، ج2، ص62.</ref> این چاه که در گذشته مدتی مخروبه بود، در سده نهم هجری احیا و باغ اطراف آن وقف شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=392 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ص392.]</ref> امروزه چاه غرس در باغی به همین نام قرار دارد و مسجد کوچکی در کنار آن است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aآثار_المدینه_المنوره.pdf&page=246 آثار المدینه المنوره، ص246.]؛ [https://www.google.com/maps/place/Ghars+well/@24.4447334,39.6265399,346m/data=!3m1!1e3!4m6!3m5!1s0x15bdbf95c9b0511b:0xdfed1dd10f44ce20!8m2!3d24.4451856!4d39.6272167!16s%2Fg%2F12195n4m?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDkzMC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D نقشه جهان نمای گوگل مپ.]</ref>

	=== چاه عهن ===		=== چاه عهن ===
خط ۲۸:		خط ۲۹:

	چاه عِهن از چاه‌های تاریخی مدینه در منطقه قربان است<ref name=":04">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=10 وصف المدینه المنوره، ص ۱۰.]</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب شیرین آن نوشیده<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص ٩٥.</ref> و وضو گرفته‌اند.<ref>خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى، ص ٣١٧.</ref> این چاه که در گذشته در میان باغی سرسبز قرار داشت، همواره به دلیل تبرک یافتن توسط پیامبر مورد احترام مردم بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=388 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۳۸۸.]</ref> چاه عهن امروزه در جنوب شرقی [[وادی بطحان]] واقع شده و با قطر ۳ متر و عمق ۱۶ متر، همچنان به عنوان یک موقوفه در اختیار عموم قرار دارد.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٤٠٨.</ref>		چاه عِهن از چاه‌های تاریخی مدینه در منطقه قربان است<ref name=":04">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=10 وصف المدینه المنوره، ص ۱۰.]</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب شیرین آن نوشیده<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص ٩٥.</ref> و وضو گرفته‌اند.<ref>خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى، ص ٣١٧.</ref> این چاه که در گذشته در میان باغی سرسبز قرار داشت، همواره به دلیل تبرک یافتن توسط پیامبر مورد احترام مردم بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=388 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۳۸۸.]</ref> چاه عهن امروزه در جنوب شرقی [[وادی بطحان]] واقع شده و با قطر ۳ متر و عمق ۱۶ متر، همچنان به عنوان یک موقوفه در اختیار عموم قرار دارد.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٤٠٨.</ref>
			[[پرونده:چاه اریس۱.jpg\|بندانگشتی\|تصویر ساختمان کوچکی که روی چاه اریس قرارداشت و پس از گسترش مسجد [[مسجد قبا\|قبا]]، تخریب شد.]]

	=== چاه اریس ===		=== چاه اریس ===

Heidar: /* چاه های خارج مدینه */

2025-12-12T19:09:28Z

چاه های خارج مدینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۹
خط ۸۲:		خط ۸۲:

	== چاه های خارج مدینه ==		== چاه های خارج مدینه ==
			[[پرونده:چاه روحاء.jpg\|بندانگشتی\|چاه روحاء]]

	=== چاه روحاء ===		=== چاه روحاء ===

Heidar: /* چاه های دیگر مدینه */

2025-12-12T18:22:42Z

چاه های دیگر مدینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۲
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	== چاه های دیگر مدینه ==		== چاه های دیگر مدینه ==
			[[پرونده:چاه هجیم1.png\|بندانگشتی\|[[چاه هجیم\|چاه هُجَیم]] در کنار [[مسجد عصبه]]]]

	=== چاه هجیم ===		=== چاه هجیم ===

Heidar: /* چاه رومه */

2025-12-12T18:08:35Z

چاه رومه

نمایش تغییرات

Heidar در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۱

2025-12-12T17:51:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۱
خط ۳:		خط ۳:

	بسیاری از این چاه‌ها در اثر توسعه‌های شهری و گسترش حرم نبوی از بین رفته‌اند. با این حال، برخی همچون [[چاه عهن]] و [[چاه غرس\|غرس]] همچنان پابرجا مانده و به عنوان موقوفه در اختیار عموم قرار دارند. این چاه‌ها نه تنها به عنوان منابع آب، بلکه به عنوان بخشی از هویت تاریخی و میراث فرهنگی مدینه شناخته می‌شوند.		بسیاری از این چاه‌ها در اثر توسعه‌های شهری و گسترش حرم نبوی از بین رفته‌اند. با این حال، برخی همچون [[چاه عهن]] و [[چاه غرس\|غرس]] همچنان پابرجا مانده و به عنوان موقوفه در اختیار عموم قرار دارند. این چاه‌ها نه تنها به عنوان منابع آب، بلکه به عنوان بخشی از هویت تاریخی و میراث فرهنگی مدینه شناخته می‌شوند.

	~~== چاه معونه ==~~
	{{اصلی\|بئر معونه}}بئر مَعونه چاهی در جنوب شرقی [[مدینه]] است<ref>المعالم الاثیره، ص276؛ نک: الاماکن، ص214؛ معجم البلدان، ج1، ص78.</ref> که محل شهادت ۴۰ یا ۷۰ تن از مبلغان قرآن در سال چهارم هجری توسط قبایل بنی‌سلیم و بنی‌عامر می‌باشد.<ref>السیرة النبویه، ج3، ص679-680؛ المغازی، ج1، ص352.</ref> این واقعه که به [[سریه‌ بئر معونه\|سریه بئر معونه]] معروف است، باعث اندوه شدید [[پیامبر(ص)]] شد.<ref>المصنف، ج5، ص383-384؛ الاستیعاب، ج2، ص797؛ مسند احمد، ج3، ص210.</ref>

	== چاه هجیم ==		== چاه هجیم ==
خط ۳۸:		خط ۳۵:

	پیامبر(ص) از آب چاه اِهاب نوشیده.<ref>سبل الهدی، ج7، ص224.</ref> این چاه به دلیل تقدسش به چاه زمزم نیز شهرت داشت<ref>الجواهر الثمینه، ص122؛ موسوعه مرآة الحرمین، ج4، ص776</ref> و در محدوده حریم مدینه قرار گرفته بود.<ref>المعرفة و التاریخ، ج1، ص317، وفاءالوفا ج1، ص88.</ref> تا سده یازدهم قمری، چاه و باغ اطراف آن پابرجا بود<ref>الجواهر الثمینه، ص122.</ref>		پیامبر(ص) از آب چاه اِهاب نوشیده.<ref>سبل الهدی، ج7، ص224.</ref> این چاه به دلیل تقدسش به چاه زمزم نیز شهرت داشت<ref>الجواهر الثمینه، ص122؛ موسوعه مرآة الحرمین، ج4، ص776</ref> و در محدوده حریم مدینه قرار گرفته بود.<ref>المعرفة و التاریخ، ج1، ص317، وفاءالوفا ج1، ص88.</ref> تا سده یازدهم قمری، چاه و باغ اطراف آن پابرجا بود<ref>الجواهر الثمینه، ص122.</ref>

	~~== چاه روحاء ==~~
	~~{{اصلی\|چاه روحاء}}~~

	از چاه‌های تاریخی در وادی روحاء (۷۴ کیلومتری جنوب غرب مدینه) است<ref>اسد الغابه، ج1، ص232، 618، «پاورقی»؛ سبل الهدی، ج3، ص175؛ معالم الاثیرة، ص131.</ref> که پیامبر(ص) در [[غزوه بدر]] از آن نوشیده<ref>السیرة النبویه، ج1، ص614؛ سبل الهدی، ج4، ص25.</ref> و در کنارش نماز خوانده‌اند.<ref name=":2">المغازی، ج1، ص46-47؛ امتاع الاسماع، ج1، ص92.</ref> این چاه به منزلگاه کاروان‌ها<ref>وفاء الوفا، ج3، ص165؛ موسوعه مرآة الحرمین، ج4، ص814.</ref> و نمازگاه پیامبران پیشین شهرت دارد<ref>وفاء الوفاء، ج4، ص83-84؛ موسوعه مرآة الحرمین، ج4، ص814.</ref> و برخی منابع از وجود آن تا دوره معاصر خبر داده‌اند.<ref>[https://www.masrawy.com/islameyat/sera-hayat_elrasoul/details/2017/7/10/1117741 هنا صلى النبي ومر سبعون نبيًا في طريقهم للحج]، مصراوی، [https://web.archive.org/web/20200404000758/https://www.masrawy.com/islameyat/sera-hayat_elrasoul/details/2017/7/10/1117741/بالفيديو-والصور-هنا-صلى-النبي-ومر-سبعون-نبي-ا-في-طريقهم-للحج نسخه بایگانی شده]، گرفته شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۹ش.</ref>

	== چاه جاسوم ==		== چاه جاسوم ==
	{{اصلی\|چاه جاسوم}}		{{اصلی\|چاه جاسوم}}

	از چاه‌های تاریخی مدینه در [[منطقه راتج]] (شمال [[مسجدالنبی]]) بود<ref name=":02">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=225 وفاء الوفاء، سمهودی، ص225]</ref> که پیامبر(ص) از آب آن نوشیده و در محدوده آن نماز خوانده‌اند.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=160 تاریخ مدینه منوره، ابن شبه، ص160.]</ref> این چاه متعلق به ~~هیثم~~ بن تیهان بود و به وسیله آن از رسول خدا پذیرایی می‌کرد.<ref name=":3">انساب الاشراف، بلاذری، ج2، ص568.</ref> امروزه این چاه از بین رفته و محل آن در محدوده صنعتی (مصانع) مدینه قرار دارد.<ref>المدینة بین الماضی و الحاضر، 358</ref>		از چاه‌های تاریخی مدینه در [[منطقه راتج]] (شمال [[مسجدالنبی]]) بود<ref name=":02">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=225 وفاء الوفاء، سمهودی، ص225]</ref> که پیامبر(ص) از آب آن نوشیده و در محدوده آن نماز خوانده‌اند.<ref name=":0">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=160 تاریخ مدینه منوره، ابن شبه، ص160.]</ref> این چاه متعلق به ابوهیثم بن تیهان بود و به وسیله آن از رسول خدا پذیرایی می‌کرد.<ref name=":3">انساب الاشراف، بلاذری، ج2، ص568.</ref> امروزه این چاه از بین رفته و محل آن در محدوده صنعتی (مصانع) مدینه قرار دارد.<ref>المدینة بین الماضی و الحاضر، 358</ref>

	== چاه انا ==		== چاه انا ==
خط ۸۳:		خط ۷۵:

	چاه عِهن از چاه‌های تاریخی مدینه در منطقه قربان است<ref name=":04">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=10 وصف المدینه المنوره، ص ۱۰.]</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب شیرین آن نوشیده<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص ٩٥.</ref> و وضو گرفته‌اند.<ref>خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى، ص ٣١٧.</ref> این چاه که در گذشته در میان باغی سرسبز قرار داشت، همواره به دلیل تبرک یافتن توسط پیامبر مورد احترام مردم بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=388 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۳۸۸.]</ref> چاه عهن امروزه در جنوب شرقی [[وادی بطحان]] واقع شده و با قطر ۳ متر و عمق ۱۶ متر، همچنان به عنوان یک موقوفه در اختیار عموم قرار دارد.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٤٠٨.</ref>		چاه عِهن از چاه‌های تاریخی مدینه در منطقه قربان است<ref name=":04">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=10 وصف المدینه المنوره، ص ۱۰.]</ref> که [[پیامبر(ص)]] از آب شیرین آن نوشیده<ref>الجواهر الثمينة في محاسن المدنية، ص ٩٥.</ref> و وضو گرفته‌اند.<ref>خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى، ص ٣١٧.</ref> این چاه که در گذشته در میان باغی سرسبز قرار داشت، همواره به دلیل تبرک یافتن توسط پیامبر مورد احترام مردم بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=388 وفاء الوفاء، ج۳، ص ۳۸۸.]</ref> چاه عهن امروزه در جنوب شرقی [[وادی بطحان]] واقع شده و با قطر ۳ متر و عمق ۱۶ متر، همچنان به عنوان یک موقوفه در اختیار عموم قرار دارد.<ref>مدينه شناسى، ج ١، ص ٤٠٨.</ref>

			== چاه های خارج مدینه ==

			=== چاه روحاء ===
			{{اصلی\|چاه روحاء}}

			از چاه‌های تاریخی در وادی روحاء (۷۴ کیلومتری جنوب غرب مدینه) است<ref>اسد الغابه، ج1، ص232، 618، «پاورقی»؛ سبل الهدی، ج3، ص175؛ معالم الاثیرة، ص131.</ref> که پیامبر(ص) در [[غزوه بدر]] از آن نوشیده<ref>السیرة النبویه، ج1، ص614؛ سبل الهدی، ج4، ص25.</ref> و در کنارش نماز خوانده‌اند.<ref name=":2">المغازی، ج1، ص46-47؛ امتاع الاسماع، ج1، ص92.</ref> این چاه به منزلگاه کاروان‌ها<ref>وفاء الوفا، ج3، ص165؛ موسوعه مرآة الحرمین، ج4، ص814.</ref> و نمازگاه پیامبران پیشین شهرت دارد<ref>وفاء الوفاء، ج4، ص83-84؛ موسوعه مرآة الحرمین، ج4، ص814.</ref> و برخی منابع از وجود آن تا دوره معاصر خبر داده‌اند.<ref>[https://www.masrawy.com/islameyat/sera-hayat_elrasoul/details/2017/7/10/1117741 هنا صلى النبي ومر سبعون نبيًا في طريقهم للحج]، مصراوی، [https://web.archive.org/web/20200404000758/https://www.masrawy.com/islameyat/sera-hayat_elrasoul/details/2017/7/10/1117741/بالفيديو-والصور-هنا-صلى-النبي-ومر-سبعون-نبي-ا-في-طريقهم-للحج نسخه بایگانی شده]، گرفته شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۹ش.</ref>

			=== چاه معونه ===
			{{اصلی\|بئر معونه}}بئر مَعونه چاهی در جنوب شرقی [[مدینه]] است<ref>المعالم الاثیره، ص276؛ نک: الاماکن، ص214؛ معجم البلدان، ج1، ص78.</ref> که محل شهادت ۴۰ یا ۷۰ تن از مبلغان قرآن در سال چهارم هجری توسط قبایل بنی‌سلیم و بنی‌عامر می‌باشد.<ref>السیرة النبویه، ج3، ص679-680؛ المغازی، ج1، ص352.</ref> این واقعه که به [[سریه‌ بئر معونه\|سریه بئر معونه]] معروف است، باعث اندوه شدید [[پیامبر(ص)]] شد.<ref>المصنف، ج5، ص383-384؛ الاستیعاب، ج2، ص797؛ مسند احمد، ج3، ص210.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Kamran: added Category:مکان‌های تاریخی مدینه using HotCat

2025-11-22T12:01:29Z

added Category:مکان‌های تاریخی مدینه using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۱
خط ۱۲۳:		خط ۱۲۳:

	[[رده:چاه‌های مدینه]]		[[رده:چاه‌های مدینه]]
			[[رده:مکان‌های تاریخی مدینه]]