کاربر:Gholampour/صفحه تمرین۱ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Gholampour در ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۹

2026-06-23T11:39:25Z

Gholampour در ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۸

2026-06-23T10:18:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۲:		خط ۲:

	== واژه شناسی ==		== واژه شناسی ==
	اَهْلِ‌سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى‌ است که اشاره به‌ گرايش‌ یک فرقه مذهبى‌ از‌ مسلمانان، ~~‌ غیر~~ از گروه‌های شیعه و اباضیه دارد‌<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> که پس از وفات رسول‌الله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهل‌سنت و دیگر گروه‌های مذهبی مسلمانان در این است که آن‌ها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) می‌دانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref>		اَهْلِ‌سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى‌ است که اشاره به‌ گرايش‌ یک فرقه مذهبى‌ از‌ مسلمانان، ‌غیر از گروه‌های شیعه و اباضیه دارد‌<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> که پس از وفات رسول‌الله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهل‌سنت و دیگر گروه‌های مذهبی مسلمانان در این است که آن‌ها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) می‌دانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref>

	== مذاهب فقهی ==		== مذاهب فقهی ==

Gholampour: /* زیارت از نظر اهل‌سنت */

2026-06-23T08:42:47Z

زیارت از نظر اهل‌سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۲
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== زیارت از نظر اهل‌سنت ==		== زیارت از نظر اهل‌سنت ==
	زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابی‌ها آن را حرام می‌دانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر (ص) از بقیع،<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۶۶۹.</ref> شهدای احد<ref>~~ابن عابدین،~~ ج۲، ص۲۴۲.</ref> و قبر مادرش<ref>~~بیهقی،~~ ج۱۱، ص۴۶۹.</ref> و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا (ص) می‌رفتند.<ref>ابن أبی شیبه، المصنف، ج۳، ص۵۷۶.</ref>		زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابی‌ها آن را حرام می‌دانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر (ص) از بقیع،<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۶۶۹.</ref> شهدای احد<ref>رد المحتار، ج۲، ص۲۴۲.</ref> و قبر مادرش<ref>شعب الإیمان، ج۱۱، ص۴۶۹.</ref> و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا (ص) می‌رفتند.<ref>ابن أبی شیبه، المصنف، ج۳، ص۵۷۶.</ref>

	روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۰.</ref> نهی زنان،<ref>ابن ماجه، ج۱، ص۵۰۲.</ref> اما سند آن ضعیف ارزیابی شده<ref>~~البانی،~~ ج۲، ص۳۷۰.</ref> و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۳.</ref> امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت<ref>مناوی، ج ۳، ص۱۶۲.</ref> و تأکید بر سیره‌ی همیشگی پیامبر (ص) در زیارت اهل قبور.<ref>~~بستی،~~ ج۷، ص۴۴۴.</ref>		روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۰.</ref> نهی زنان،<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۵۰۲.</ref> اما سند آن ضعیف ارزیابی شده<ref>موسوعه الألبانی، ج۲، ص۳۷۰.</ref> و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۳.</ref> امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت<ref>مناوی، ج ۳، ص۱۶۲.</ref> و تأکید بر سیره‌ی همیشگی پیامبر (ص) در زیارت اهل قبور.<ref>صحیح ابن حبان، ج۷، ص۴۴۴.</ref>

	از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان،<ref>سرخسی، ج۲۴، ص۱۰؛ شرنبلانی، ج۱، ص۲۲۹؛ ~~ابن عابدین،~~ ج۲، ص۶۲۶؛ قاری، ج۴، ص۱۲۵۵؛ ~~ابن عابدین، ج ۲، ص۶۲۶؛~~ تهانوی، ج‏۲، ص۱۰۸۲.</ref> مالکیان قائل به جواز و استحباب،<ref>~~ابن انس،~~ ج۲، ص۴۸۵؛ ~~ابن الحاج،~~ ج۱، ص۲۵۵.</ref> شافعیان<ref>~~شافعی،~~ ج۱، ص۳۱۷؛ ~~خطیب،~~ ج ۱، ص۴۴۵؛ ~~ابن حجر،~~ ج۳، ص۶۶؛ ~~ذهبی،~~ ج۴، ص۴۸۴.</ref> و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)<ref>مقدسى، ج ۲، ص۵۶۵-۵۷۰.</ref> همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ از‌این‌رو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است.<ref>~~خطیب،~~ ج ۱، ص۵۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج ۱۲، ص۲۴۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۵۱۸؛ ~~ابن خلکان،~~ ج ۴، ص۱۶۵؛ ~~ذهبی،~~ ج ۱، ص۱۱۴؛ ابن جوزی، مناقب، ج ۱، ص۶۰۷-۶۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۱۶، ص۱۰۰.</ref>		از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان،<ref>سرخسی، ج۲۴، ص۱۰؛ شرنبلانی، ج۱، ص۲۲۹؛ رد المحتار، ج۲، ص۶۲۶؛ قاری، ج۴، ص۱۲۵۵؛ تهانوی، ج‏۲، ص۱۰۸۲.</ref> مالکیان قائل به جواز و استحباب،<ref>موطأ، ج۲، ص۴۸۵؛ المدخل، ج۱، ص۲۵۵.</ref> شافعیان<ref>المهذب (فقه شافعی)، ج۱، ص۳۱۷؛ تاریخ بغداد، ج ۱، ص۴۴۵؛ فتح‌الباری، ج۳، ص۶۶؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۴۸۴.</ref> و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)<ref>مقدسى، ج ۲، ص۵۶۵-۵۷۰.</ref> همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ از‌این‌رو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است.<ref>تاریخ بغداد، ج ۱، ص۵۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج ۱۲، ص۲۴۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۵۱۸؛ وفیات الأعیان، ج ۴، ص۱۶۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج ۱، ص۱۱۴؛ ابن جوزی، مناقب، ج ۱، ص۶۰۷-۶۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۱۶، ص۱۰۰.</ref>

	== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==		== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==

Gholampour در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۷

2026-06-21T18:57:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۲۷
خط ۴:		خط ۴:
	اَهْلِ‌سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى‌ است که اشاره به‌ گرايش‌ یک فرقه مذهبى‌ از‌ مسلمانان، ‌ غیر از گروه‌های شیعه و اباضیه دارد‌<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> که پس از وفات رسول‌الله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهل‌سنت و دیگر گروه‌های مذهبی مسلمانان در این است که آن‌ها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) می‌دانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref>		اَهْلِ‌سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى‌ است که اشاره به‌ گرايش‌ یک فرقه مذهبى‌ از‌ مسلمانان، ‌ غیر از گروه‌های شیعه و اباضیه دارد‌<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> که پس از وفات رسول‌الله (ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهل‌سنت و دیگر گروه‌های مذهبی مسلمانان در این است که آن‌ها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که حضرت علی (ع) را جانشین بلافصل پیامبر اسلام (ص) می‌دانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی (ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref>

	== مذاهب فقهی ~~اهل‌سنت~~ ==		== مذاهب فقهی ==
	اکثریت اهل‌ سنت‌ در حوزة فقهى‌، به ۴ مذهب‌ اصلی؛ حنفى‌، مالكى‌، شافعى‌ و حنبلى تقسیم گردیدند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵.</ref>		اکثریت اهل‌ سنت‌ در حوزة فقهى‌، به ۴ مذهب‌ اصلی؛ حنفى‌، مالكى‌، شافعى‌ و حنبلى تقسیم گردیدند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵.</ref>
	* '''حنفیه:''' پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق)<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> که در کنار قرآن و سنت پیامبر (ص)، از عقل و قیاس بهره می‌گرفت.<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref>		* '''حنفیه:''' پیرو ابوحنیفه (۸۰‑۱۵۰ق)<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> که در کنار قرآن و سنت پیامبر (ص)، از عقل و قیاس بهره می‌گرفت.<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref>
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	* '''شافعیه:''' پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیث‌مدار<ref>«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳»، ص۴۴۶.</ref> که ترکیبی از حدیث و رأی است؛<ref>الامام الشافعی، ص۱۷۸.</ref> از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیک‌تر است.<ref>«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.</ref>		* '''شافعیه:''' پیرو شافعی (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیث‌مدار<ref>«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳»، ص۴۴۶.</ref> که ترکیبی از حدیث و رأی است؛<ref>الامام الشافعی، ص۱۷۸.</ref> از نظر شیعیان، این مذهب به مذهب امامیه نزدیک‌تر است.<ref>«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.</ref>

	== مذاهب کلامی و اعتقادی ~~اهل‌سنت~~ ==		== مذاهب کلامی و اعتقادی ==
	اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم می‌شوند.		اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم می‌شوند.
	* '''اهل حدیث (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه می‌کنند و عقل را دخالت نمی‌دهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref>		* '''اهل حدیث (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه می‌کنند و عقل را دخالت نمی‌دهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref>

Gholampour در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۶

2026-06-21T18:56:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۲۶
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==		== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==
	در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهل‌سنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. ~~برخی از این تفاوت‌ها مانند…~~ است.		در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهل‌سنت درباره حج نیست و فقط در جزییات احکام حج باهم تفاوت دارند. به عنوان نمونه در اصل وجوب حج و وجوب آن بر مستطیع اتفاق نظر دارند،<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۱۹۳.</ref> اما در ماه‌های حج اختلاف دارند: مالکیه شوال، ذی‌قعده و ذی‌الحجه را ماه حج می‌دانند؛ حنبلیه و حنفیه شوال، ذی‌قعده و ده روز اول ذی‌الحجه (حنفیه تا غروب عید قربان)؛ و شافعیه شوال، ذی‌قعده و نه روز اول ذی‌الحجه (تا طلوع فجر عید قربان) را معتبر می‌شمارند.<ref>خلاف، ج۱، ص۴۱۱-۴۱۷؛ العروة الوثقی، ج۲، ص۵۴۲؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۲۴-۲۲۹؛ تحریرالوسیله، ج۱، ص۳۴۹-۳۶۲؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج۱، ص۵۷۱-۵۷۶؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۲۳-۳۲۶؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۲۲۹-۳۰۳.</ref> همگی مذاهب اهل سنت، اقسام سه‌گانه‌ی حج (تمتع، افراد و قران) را می‌پذیرند، اما قائل به تخییر هستند و در ترتیب فضیلتِ اقسام با یکدیگر اختلاف دارند.<ref>بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۹۵-۳۹۹؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج۱، ص۶۱۹-۶۲۶؛ خلاف، ج۱، ص۴۱۹-۴۲۳؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۳۶-۲۴۰؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۱۹-۳۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۱۶۱-۱۸۱.</ref>

			در ارکان حج نیز اختلافاتی وجود دارد: حنبلیه و مالکیه چهار رکن: احرام، طواف زیارت، سعی بین صفا و مروه، وقوف به عرفات (بدون وقوف به مشعر)؛ حنفیه دو رکن (وقوف در عرفه و طواف زیارت)؛ و شافعی چهار رکن (طواف، سعی، وقوف به عرفه و حلق).<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۲۴۵.</ref> تعداد واجبات حج نیز متفاوت است: حنبلیه ۷، حنفیه ۵، شافعیه ۵ و مالکیه ۶ واجب.<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۲۴۵.</ref> در واجبات عمره تمتع نیز اختلافاتی وجود دارد؛ به‌طوری که حنفیه و مالکیه پنج عمل، حنبلیه چهار عمل و شافعیه (با دو قول) سه یا چهار عمل را واجب می‌دانند؛ همچنین به نظر حنبلیه و شافعیه، نماز طواف سنت است، نه واجب.<ref>بدائع الصنایع، ج۱۰؛ ص۶۴ و ۲۳؛ الهداية، ج۱۰، ص۲۸۸؛ الکافی فی فقه ابن حنبل، ج۱۱، ص۱۰۳۹؛ المقنع (فقه حنبلی)، ج۱۰ و ۱۱ ص۹۶۱-۹۶۲؛ المهذب (فقه شافعی)، ج۱۱، ص۸۴۸-۸۵۰؛ مختصر المزنی، ج۱۱، ص۸۲۱؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۷۲.</ref> در عمره مفرده نیز همه فرقه‌های اهل سنت ۵ واجب: 1. محرم شدن در میقات 2. طواف قدوم یا طواف تحیّت 3. نماز طواف 4. سعی بین صفا و مروه 5. تقصیر (بدون طواف نساء) قائل هستند.<ref>مناسک حج، ص۳۱۵-۳۱۶؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۴۵-۳۴۶؛ الفقه علی المذهب الاربعة، ج۱، ص۵۸۹؛ الدروس، ص۴۰۰-۴۰۱؛ المبسوط، ج۱، ص۳۵۱؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۵۴.</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۴۳:		خط ۴۵:
	* '''الأم'''، أبوعبدالله محمد بن إدریس الشافعی، بیروت، دارالمعرفه،۱۹۹۰م.		* '''الأم'''، أبوعبدالله محمد بن إدریس الشافعی، بیروت، دارالمعرفه،۱۹۹۰م.
	* '''«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.		* '''«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.
			* '''بدائع الصنایع (الفقه الحنفی)'''، علاءالدین بن مسعود کاشانی، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۰، ۱۴۲۲ق.
			* '''بدایة المجتهد و نهایة المقتصد'''، محمد بن احمد ابن رشد قرطبی، بیروت، دارالمعرفة، ج۱، ۱۴۰۳ق.
	* '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.		* '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.
	* '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق (ع)، ۱۴۲۷ق.		* '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق (ع)، ۱۴۲۷ق.
خط ۴۸:		خط ۵۲:
	* '''تاريخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش.		* '''تاريخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش.
	* '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت، ‌ ۱۳۹۲ش.		* '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت، ‌ ۱۳۹۲ش.
			* '''تحریرالوسله'''، سید روح‌الله موسوی خمینی، نجف، مطبعة الآداب، بی‌تا.
			* '''تذکرة الفقها'''، علامه حسن بن یوسف حلی، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، چاپ اول، ج۷، ۱۴۲۲ق.
	* '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهل‌بیت (ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.		* '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهل‌بیت (ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.
			* '''الخلاف'''، ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، بی‌جا، مؤسسه نشر اسلامی، ج۱، ۱۴۰۷ق.
	* '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.		* '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.
	* '''درآمدی بر علم كلام'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش.		* '''درآمدی بر علم كلام'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش.
			* '''درسنامه درآمدی بر فقه مقارن'''، مصطفی جعفرپیشه‌فرد، تهران، نشر معاونت امور روحانیون بعثه مقام معظم رهبری، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
			* '''الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه'''، محمد بن مکی عاملی (شهید اول)، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.
			* '''رد المحتار على الدر المختار'''، محمد أمین الحنفی ابن عابدین، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۲ق.
	* '''سنن ابن ماجه'''، أبوعبدالله محمد بن یزید القزوینی ابن ماجه، بی‌جا، دارإحیاء الکتب العربیه، بی‌تا.		* '''سنن ابن ماجه'''، أبوعبدالله محمد بن یزید القزوینی ابن ماجه، بی‌جا، دارإحیاء الکتب العربیه، بی‌تا.
	* '''سیر اعلام النبلاء'''، شمس‌الدین احمد بن محمد ذهبی، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، بی‌تا.		* '''سیر اعلام النبلاء'''، شمس‌الدین احمد بن محمد ذهبی، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، بی‌تا.
			* '''شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام'''، جعفر بن حسن محقق حلی، بیروت، دار الاضواء، ج۱، ۱۴۰۳ق.
			* '''شعب الإیمان'''، أحمد بن الحسین البیهقی، مکتبه الرشد للنشر والتوزیع بالریاض بالتعاون مع الدار السلفیه ببومبای بالهند، ۱۴۲۳ق.
	* '''صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان'''، محمد بن حبان البستی، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق.		* '''صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان'''، محمد بن حبان البستی، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق.
			* '''العروة الوثقی مع تعالیق الامام الخمینی'''، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، مکتبه علمیه اسلامی، ج۲، ۱۳۹۹ق.
	* '''فتح‌الباری شرح صحیح البخاری'''، أحمد بن علی ابن حجر العسقلانی الشافعی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۷۹ق.		* '''فتح‌الباری شرح صحیح البخاری'''، أحمد بن علی ابن حجر العسقلانی الشافعی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۷۹ق.
	* '''الفرق بين الفرق'''، بغدادی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.		* '''الفرق بين الفرق'''، بغدادی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
خط ۶۰:		خط ۷۳:
	* '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.		* '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.
	* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.		* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.
			* '''الفقه علی المذاهب الاربعة'''، عبدالرحمن جزیری، بیروت، دارالفکر، ج۱، بی‌تا.
			* '''الفقه علی المذهب الخمسة'''، محمدجواد مغنیه، بیروت، بی‌نا، ج۱، ۱۴۰۷ق.
			* '''الکافی فی فقه ابن حنبل (فقه حنبلی)'''، عبدالله بن احمد ابن قدامه، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۱، ۱۴۲۲ق.
	* '''کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال'''، علی بن حسام‌الدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ‌ ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م.		* '''کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال'''، علی بن حسام‌الدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ‌ ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م.
	* '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.		* '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.
خط ۶۵:		خط ۸۱:
	* '''وضوء النبی (ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج‌۱، ص۴۰۷.		* '''وضوء النبی (ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج‌۱، ص۴۰۷.
	* '''صحیح مسلم'''، مسلم ابن الحجاج النیسابوری، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.		* '''صحیح مسلم'''، مسلم ابن الحجاج النیسابوری، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
	* ~~'''رد المحتار على الدر المختار'''،~~ محمد ~~أمین الحنفی ابن عابدین، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۲ق~~.		* المبسوط فی فقه الامامیه، ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریة، ج۱، ۱۴۰۸ق.
	* '''~~شعب الإیمان~~'''، ~~أحمد~~ بن ~~الحسین البیهقی، مکتبه الرشد للنشر والتوزیع بالریاض بالتعاون مع الدار السلفیه ببومبای بالهند، ۱۴۲۳ق~~.		* '''مختصر المزنی (فقه شافعی)'''، اسماعیل بن یحیی مصری مزنی، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۱، ۱۴۲۲ق.
	* '''المدخل'''، أبوعبدالله محمد بن محمد ابن الحاج، بی‌جا، دارالتراث، بی‌تا.		* '''المدخل'''، أبوعبدالله محمد بن محمد ابن الحاج، بی‌جا، دارالتراث، بی‌تا.
	* '''المستدرک على الصحیحین'''، أبوعبدالله محمد بن عبدالله النیسابوری الحاکم، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.		* '''المستدرک على الصحیحین'''، أبوعبدالله محمد بن عبدالله النیسابوری الحاکم، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.
	* '''المصنف'''، أبوبکر عبدالرزاق ابن ابی شیبه، بیروت، المجلس العلمی، ۱۴۰۳ق.		* '''المصنف'''، أبوبکر عبدالرزاق ابن ابی شیبه، بیروت، المجلس العلمی، ۱۴۰۳ق.
			* '''المقنع (فقه حنبلی)'''، عبدالله بن احمد ابن قدامه، بیروت، چاپ اول، ج۱۰ و ۱۱، ۱۴۲۲ق.
			* '''مناسک حج با حواشی مرجع'''، سید روح‌الله موسوی خمینی، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
	* '''مناقب الإمام أحمد'''، جمال‌الدین أبوالفرج الجوزی، بی‌جا، دار هجر، ۱۴۰۹ق.		* '''مناقب الإمام أحمد'''، جمال‌الدین أبوالفرج الجوزی، بی‌جا، دار هجر، ۱۴۰۹ق.
	* '''المنتظم فی تاریخ الأمم والملوک'''، جمال‌الدین أبوالفرج الجوزی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.		* '''المنتظم فی تاریخ الأمم والملوک'''، جمال‌الدین أبوالفرج الجوزی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.
	* '''موسوعه الألبانی فی العقیده'''، أبوعبدالرحمن محمد ناصرالدین الألبانی، صنعاء، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیه وتحقیق التراث والترجمه، ۱۴۳۱ق.		* '''موسوعه الألبانی فی العقیده'''، أبوعبدالرحمن محمد ناصرالدین الألبانی، صنعاء، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیه وتحقیق التراث والترجمه، ۱۴۳۱ق.
	* '''موطأ'''، مالک ابن انس، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۶ق.		* '''موطأ'''، مالک ابن انس، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۶ق.
			* '''المهذب (فقه شافعی)'''، ابراهیم بن محمد شیرازی، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۱، ۱۴۲۲ق.
	* '''وفیات الأعیان'''، أبوالعباس شمسالدین أحمد ابن خلکان، بیروت، دار صادر، بی‌تا.		* '''وفیات الأعیان'''، أبوالعباس شمسالدین أحمد ابن خلکان، بیروت، دار صادر، بی‌تا.
			* '''الهدایة (فقه حنفی)'''، علی ابن ابی‌بکر مرغیناتی، بیروت، بی‌نا، چاپ اول، ج۱۰، ۱۴۲۲ق.

	{{پایان}}		{{پایان}}

Gholampour: اصلاح سجاوندی

2026-06-18T21:16:16Z

اصلاح سجاوندی

نمایش تغییرات

Gholampour: /* منابع */

2026-06-18T20:03:35Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۳۳
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	* '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.		* '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.
	* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.		* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.
			* '''کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال'''، علی بن حسام‌الدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی،‌ ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م.
	* '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.		* '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.
	* '''ملل و نحل،''' شهرستانی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.		* '''ملل و نحل،''' شهرستانی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.

Gholampour: /* زیارت از نظر اهل‌سنت */

2026-06-18T20:02:40Z

زیارت از نظر اهل‌سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۳۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	==زیارت از نظر اهل‌سنت ==		==زیارت از نظر اهل‌سنت ==
	~~درباره زیارت،~~ به ~~خصوص~~ زیارت قبر ~~پیامبر اسلام~~(ص)، ~~بین گروه‌های اهل‌سنت، مخالفت‌هایی وجود دارد مانند سلفیه؛~~ اما ~~به‌طور کلی~~ زیارت قبور ~~مورد تأیید اهل‌سنت است~~.		زیارت قبور انبیا و اولیا، از مسائل اختلافی میان وهابیت و سایر مذاهب اسلامی است. وهابی‌ها آن را حرام می‌دانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر(ص) از بقیع[۸]، شهدای احد[۹] و قبر مادرش و نیز صحابه و تابعینی چون عبدالله بن عمر و عایشه به زیارت قبر رسول خدا(ص) می‌رفتند.[۱۳]
	~~اهل‌سنت درباره زیارت،‌نظرات گوناگونی داشته اند. برخی این نظرات در چهار دسته ی .... دسته بندی کرده اند. برخی~~ از ~~پژوهشگران شیعه با بررسی شواهد تاریخی~~ و ~~منابع فقهی~~ و ~~حدیثی اهل سنت نشان داده اند که اکثر فقهای~~ مذاهب اسلامی به ~~استحباب یا ... زیارت قائل اند~~.
			روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن[۱۶]؛ نهی زنان[۱۷]، اما سند آن ضعیف ارزیابی شده[۱۸] و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان[۱۹]؛ امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت[۲۰] و تأکید بر سیره‌ی همیشگی پیامبر(ص) در زیارت اهل قبور.[۲۱]

			از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان[۲۲][۲۷]، مالکیان[۳۲][۳۳] قائل به جواز و استحباب، شافعیان[۲۸][۲۹][۳۱][۳۰] و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)[۳۵][۳۶] همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ از‌این‌رو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است[۳۷][۴۳].

			الاستیعاب في معرفة الأصحاب، یوسف بن عبدالله النمری، به تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق.

	== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==		== حج در مذاهب فقهی اهل‌سنت ==

Gholampour: /* منابع */

2026-06-13T22:46:31Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۱۶
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	~~{{برگرفتگی~~		* '''آئين وهابيت'''، جعفر سبجانی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
	~~\|پیش از لینک = کتاب~~
	~~\|منبع =~~
	~~\|پس از لینک =~~
	~~\| لینک =~~
	}}
	* '''الاقتصاد فی الاعتقاد'''، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق.		* '''الاقتصاد فی الاعتقاد'''، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق.
			* '''الامام الشافعی'''، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م.
	* '''«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.		* '''«اندیشه‌های فقهی در سده‌های ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.
	* '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.		* '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.
	* '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهل‌بیت(ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.
	* '''الامام الشافعی'''، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م.
	* '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۷ق.		* '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۷ق.
			* '''تاريخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش.
	* '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت،‌ ۱۳۹۲ش.		* '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت،‌ ۱۳۹۲ش.
			* '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهل‌بیت(ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.
	* '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.		* '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.
			* '''درآمدی بر علم كلام'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش.
			* '''الفرق بين الفرق'''، بغدادی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
			* '''فرق و مذاهب كلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مركز جهاني، چاپ سوم، ۱۳۸۳ش.
	* '''فرق و مذاهب کلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۷۷ش.		* '''فرق و مذاهب کلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۷۷ش.
			* '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.
	* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.		* '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵ش.
			* '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.
			* '''ملل و نحل،''' شهرستانی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
	* '''وضوء النبی(ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج‌۱، ص۴۰۷.		* '''وضوء النبی(ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج‌۱، ص۴۰۷.

	{{پایان}}		{{پایان}}

Gholampour: /* مذاهب کلامی و اعتقادی اهل‌سنت */

2026-06-13T22:37:20Z

مذاهب کلامی و اعتقادی اهل‌سنت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۰۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	== مذاهب کلامی و اعتقادی اهل‌سنت ==		== مذاهب کلامی و اعتقادی اهل‌سنت ==
	~~اهل‌سنت ازنظر مباحث اعتقادی~~ و ~~کلامی،~~ به ~~اهل‌حدیث، اشعریه،~~ ماتریدیه<ref>~~دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵~~.</ref> و ~~سلفیه تقسیم می‌گردد~~.<ref>فرق و مذاهب ~~کلامی، ربانی گلپایگانی، ص۶۷؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵~~.</ref>		اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم می‌شوند.
			*'''اهل حدیث (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه می‌کنند و عقل را دخالت نمی‌دهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref>
			*'''معتزله:''' که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل می‌برند؛ بنیان‌گذار آن واصل بن عطاء بود.<ref>مجموعه آثار، ج3، ص85.</ref>
			*'''اشاعره:''' که عقاید اهل حدیث را با تعدیلی پذیرفتند و ابوالحسن اشعری (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.<ref>فرق و مذاهب كلامی، ص201.</ref>
			*'''خوارج:''' گروهی که به دو خلیفه نخست مهر می‌ورزند و از علی(ع) تبری می‌جویند؛ پس از جنگ صفین پدید آمدند.<ref>ملل و نحل، ج 1، ص 115؛ فرق و مذاهب كلامی، ص287.</ref>
			*'''ماتریدیه:''' مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقل‌گرایی در آن غلبه دارد.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص296.</ref>
			*'''مرجئه:''' عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی می‌دانستند.<ref>الفرق بين الفرق، ص202؛ فرق و مذاهب كلامی، ص 283.</ref>
			*'''وهابیت:''' منسوب به محمد بن عبدالوهاب (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از ابن‌تیمیه، زیارت قبور و توسل را شرک دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد.<ref>آئين وهابيت، ص29.</ref> عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است.

			دیگر مذاهب کلامی اهل سنت عبارتند از: اباضیه، جهمیه، کرامیه، ضراریه، نجاریه.<ref>تاريخ فقه و فقها، ص84.</ref>

	==زیارت از نظر اهل‌سنت ==		==زیارت از نظر اهل‌سنت ==