کارگاه پرده‌بافی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Kamran: added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat

2025-03-25T05:51:34Z

added Category:مقاله‌های تکمیل‌شده using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۱۲۸:		خط ۱۲۸:

	[[رده:صنایع مرتبط با کعبه]]		[[رده:صنایع مرتبط با کعبه]]
			[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

Kamran: /* از سده سیزدهم */

2025-03-25T05:49:10Z

از سده سیزدهم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	==== از سده سیزدهم ====		==== از سده سیزدهم ====
	[[پرونده:پرده کعبه۲.jpeg\|400px\|thumb\|left\|~~Caption~~]]		[[پرونده:پرده کعبه۲.jpeg\|400px\|thumb\|left\|تصویری از پرده بافته شده در مصر]]
	در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>		در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>

Kamran: /* از سده سیزدهم */

2025-03-22T09:47:26Z

از سده سیزدهم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۷
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	==== از سده سیزدهم ====		==== از سده سیزدهم ====
	[[پرونده:پرده کعبه۲.jpeg\|~~300px~~\|thumb\|left\|Caption]]		[[پرونده:پرده کعبه۲.jpeg\|400px\|thumb\|left\|Caption]]
	در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>		در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>

Kamran: /* کارگاه پرده‌بافی در مصر */

2025-03-22T09:46:39Z

کارگاه پرده‌بافی در مصر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	==== از سده سیزدهم ====		==== از سده سیزدهم ====
			[[پرونده:پرده کعبه۲.jpeg\|300px\|thumb\|left\|Caption]]
	در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>		در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>

Kamran: /* از سده سیزدهم */

2025-03-22T09:43:18Z

از سده سیزدهم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	=== بافت کعبه در خارج از مصر ===		=== بافت کعبه در خارج از مصر ===
	به سال 1333ق. در دوران جنگ جهانی اول، [[حکومت عثمانی]] که بیم داشت انگلیس به سبب دشمنی با آن‌ها و نفوذی که در مصر یافته بود، از فرستادن پرده کعبه مصر به مکه پیشگیری کند، دستور داد در سرزمین عثمانی پرده‌ای بسازند و آن را به [[مدینه]] برده، در [[مسجد نبوی]] نگهداری کنند تا در صورت لزوم از آن استفاده نمایند. به سال 1341ق. که به سبب اختلاف میان حکومت مصر و [[شریف حسین]] پادشاه حجاز، مصر از تحویل پرده خودداری ورزید، پرده پیشین را بر [[کعبه]] نصب کردند و سالیانی نیز از بیم تکرار رفتار مصر، پرده را در [[عراق]] بافتند.<ref>احکام و خصائص الحرمین، ج1، ص213-215؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص288-290.</ref>		مصر همواره مرکز بافت پرده کعبه نبوده و گاهی پرده در مناطقی دیگر بافته می‌شده است. برای نمونه، برخی منابع از بافتن پرده در سال‌هایی از سده‌های پنجم، ششم<ref>العقد الثمین، ج4، ص385-386؛ اتحاف الوری، ج2، ص505؛ آثار اسلامی، ص84.</ref>و نهم ق.<ref>خلد برین، ص485-486؛ جامع مفیدی، ج3، ص156.</ref>در برخی شهرهای [[ایران]] و در سال‌هایی از سده سوم و ششم ق. در عراق<ref>نزهة المشتاق، ج1، ص396؛ الکامل، ج6، ص311؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص306.</ref> و در دوره‌ای نیز در [[یمن]]<ref>الکامل، ج6، ص49.</ref>یاد کرده‌اند. با این همه، منابع تاریخی از وجود کارگاه‌های پرده‌بافی در مناطق یاد شده سخنی نگفته‌اند.به سال 1333ق. در دوران جنگ جهانی اول، [[حکومت عثمانی]] که بیم داشت انگلیس به سبب دشمنی با آن‌ها و نفوذی که در مصر یافته بود، از فرستادن پرده کعبه مصر به مکه پیشگیری کند، دستور داد در سرزمین عثمانی پرده‌ای بسازند و آن را به [[مدینه]] برده، در [[مسجد نبوی]] نگهداری کنند تا در صورت لزوم از آن استفاده نمایند. به سال 1341ق. که به سبب اختلاف میان حکومت مصر و [[شریف حسین]] پادشاه حجاز، مصر از تحویل پرده خودداری ورزید، پرده پیشین را بر [[کعبه]] نصب کردند و سالیانی نیز از بیم تکرار رفتار مصر، پرده را در [[عراق]] بافتند.<ref>احکام و خصائص الحرمین، ج1، ص213-215؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص288-290.</ref>

	گزارش‌هایی دیگر نیز نشان می‌دهند که مصر همواره مرکز بافت پرده کعبه نبوده و گاهی پرده در مناطقی دیگر بافته می‌شده است. برای نمونه، برخی منابع از بافتن پرده در سال‌هایی از سده‌های پنجم، ششم<ref>العقد الثمین، ج4، ص385-386؛ اتحاف الوری، ج2، ص505؛ آثار اسلامی، ص84.</ref>و نهم ق.<ref>خلد برین، ص485-486؛ جامع مفیدی، ج3، ص156.</ref>در برخی شهرهای [[ایران]] و در سال‌هایی از سده سوم و ششم ق. در عراق<ref>نزهة المشتاق، ج1، ص396؛ الکامل، ج6، ص311؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص306.</ref> و در دوره‌ای نیز در [[یمن]]<ref>الکامل، ج6، ص49.</ref>یاد کرده‌اند. با این همه، منابع تاریخی از وجود کارگاه‌های پرده‌بافی در مناطق یاد شده سخنی نگفته‌اند.

	=== کارگاه پرده‌بافی در مکه ===		=== کارگاه پرده‌بافی در مکه ===

Kamran در ‏۲۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۵

2025-03-22T07:25:09Z

نمایش تغییرات

Kamran: /* تاریخ کارگاه پرده */

2025-03-22T06:35:12Z

تاریخ کارگاه پرده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۵
خط ۷:		خط ۷:
	کارگاه پرده‌بافی کعبه از بخش‌های گوناگون تشکیل شده که هریک به تولید بخشی از پرده اختصاص دارد. در آغاز، سه بخش تولید کمربند پرده ([[حزام\|حِزام]]) و بافت دستی و رنگرزی فعال بود و بعدها بخش‌های بافت ماشینی و چاپ و پرچم بدان افزوده شد.		کارگاه پرده‌بافی کعبه از بخش‌های گوناگون تشکیل شده که هریک به تولید بخشی از پرده اختصاص دارد. در آغاز، سه بخش تولید کمربند پرده ([[حزام\|حِزام]]) و بافت دستی و رنگرزی فعال بود و بعدها بخش‌های بافت ماشینی و چاپ و پرچم بدان افزوده شد.

	==~~اسامی~~ کارگاه==		==تاریخ کارگاه پرده==

	به کارگاه پرده‌بافی کعبه «مَصنَع کِسوَة الکعبة» گفته می‌شود.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص11؛ مصنع کسوة الکعبه، صفحات مختلف.</ref> در نوشته‌های مربوط به اوایل راه‌اندازی کارگاه مکه گویا به‌سبب محدود بودن مساحت و فعالیت، با عنوان‌هایی مانند «دار الکسوه» و «مَعمَل الکسوه» یاد شده است.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص293-294.</ref>		به کارگاه پرده‌بافی کعبه «مَصنَع کِسوَة الکعبة» گفته می‌شود.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص11؛ مصنع کسوة الکعبه، صفحات مختلف.</ref> در نوشته‌های مربوط به اوایل راه‌اندازی کارگاه مکه گویا به‌سبب محدود بودن مساحت و فعالیت، با عنوان‌هایی مانند «دار الکسوه» و «مَعمَل الکسوه» یاد شده است.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص293-294.</ref>

	~~==تاریخ کارگاه پرده==~~

	در طول تاریخ اسلام [[مصر]] مرکز اصلی بافت پرده کعبه بوده است. برخی تاریخ‌پژوهان براساس گزارش‌هایی،<ref>نک: اخبار مکه، ج1، ص356-357؛ فتوح البلدان، ج1، ص54؛ مرآة الحرمین، ج1، ص282.</ref> بافتن پرده در [[مصر]] را به زمانه [[خلیفه دوم]] می‌رسانند<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص251.</ref> که در بافتن پارچه‌های مرغوب «قُباطی» شهرت داشت. این واژه جمع قُبطیه، پیراهنی نازک و سفید منسوب به قبط، از شهرهای مصر، بوده است.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص166؛ التاریخ القویم، ج3، ص550؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص256.</ref>گزارش‌های تاریخی مربوط به اوایل دوران حکومت [[عباسیان]] (حک: 132-924ق.) به بافتن پرده کعبه در شهرهای تِنّیس و تونه در مصر<ref>مصر فی فجر الاسلام، ص276؛ نک: التاریخ القویم، ج2، ص552-553.</ref>تا هنگام نبردهای صلیبی اشاره می‌کند که سرانجام در سال 624ق. در مواجهه با اروپاییان ویران گشتند.<ref>المواعظ و الاعتبار، ج1، ص334؛ نک: الرحلة الحجازیه، ص135.</ref>		در طول تاریخ اسلام [[مصر]] مرکز اصلی بافت پرده کعبه بوده است. برخی تاریخ‌پژوهان براساس گزارش‌هایی،<ref>نک: اخبار مکه، ج1، ص356-357؛ فتوح البلدان، ج1، ص54؛ مرآة الحرمین، ج1، ص282.</ref> بافتن پرده در [[مصر]] را به زمانه [[خلیفه دوم]] می‌رسانند<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص251.</ref> که در بافتن پارچه‌های مرغوب «قُباطی» شهرت داشت. این واژه جمع قُبطیه، پیراهنی نازک و سفید منسوب به قبط، از شهرهای مصر، بوده است.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص166؛ التاریخ القویم، ج3، ص550؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص256.</ref>گزارش‌های تاریخی مربوط به اوایل دوران حکومت [[عباسیان]] (حک: 132-924ق.) به بافتن پرده کعبه در شهرهای تِنّیس و تونه در مصر<ref>مصر فی فجر الاسلام، ص276؛ نک: التاریخ القویم، ج2، ص552-553.</ref>تا هنگام نبردهای صلیبی اشاره می‌کند که سرانجام در سال 624ق. در مواجهه با اروپاییان ویران گشتند.<ref>المواعظ و الاعتبار، ج1، ص334؛ نک: الرحلة الحجازیه، ص135.</ref>

	به سال 750ق. ملک صالح اسماعیل بن ناصر محمد بن قلاوون سه دهکده مصری برای ساختن [[پرده کعبه]] و [[پرده حجره\|حجره]] و [[منبر پیامبر]] [[وقف]] نمود.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص169-170؛ مرآة الحرمین، ج1، ص284؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص269.</ref>سلطان [[سلیمان بن سلیم عثمانی]] (حک: 926-974ق.) نیز دهکده‌هایی در شرق مصر را در وقفنامه‌ای با متنی طولانی به موقوفه یاد شده افزود.<ref>نک: تاریخ الکعبة المعظمه، ص270-278.</ref>		به سال 750ق. ملک صالح اسماعیل بن ناصر محمد بن قلاوون سه دهکده مصری برای ساختن [[پرده کعبه]] و [[پرده حجره\|حجره]] و [[منبر پیامبر]] [[وقف]] نمود.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص169-170؛ مرآة الحرمین، ج1، ص284؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص269.</ref>سلطان [[سلیمان بن سلیم عثمانی]] (حک: 926-974ق.) نیز دهکده‌هایی در شرق مصر را در وقفنامه‌ای با متنی طولانی به موقوفه یاد شده افزود.<ref>نک: تاریخ الکعبة المعظمه، ص270-278.</ref>

			منابع از جزئیات کارگاه مصر در سده‌های پیشین آگاهی‌ اندکی به‌دست می‌دهند. بر پایه برخی پژوهش‌ها، کارگاه پرده‌بافی در دوران مملوکی در «مشهد الامام الحسین» قاهره قرار داشت. این کارگاه در روزگار ناصر بن محمد بن قلاوون به «قلعه» در قصر الابلق و بعدها به سال 1213ق. به بیرون قلعه و در همسایگی خانه برخی بزرگان شهر مانند مصطفی کدخدا، فرماندار وقت قاهره، ایوب جاویش در مجاورت «مشهد السیدة زینب» و سپس احمد محروقی در جمالیه منتقل شد.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216؛ موسوعة المفاهیم، ج1، ص553، «باب الکعبه». </ref>

	در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>		در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>

			گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده و گاه از نیروهای انسانی و هنرمندان آن نام برده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>برخی نیز از اهتمام بافندگان به آدابی همچون وضو، قرائت دسته‌جمعی فاتحه، سوزاندن کندر و تکرار آیه {{قلم رنگ\|سبز\|﴿اِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً﴾}} ([[سوره احزاب]]، آیه 56) در آغاز کار روزانه یاد کرده‌اند.

	به سال 1333ق. در دوران جنگ جهانی اول، [[حکومت عثمانی]] که بیم داشت انگلیس به سبب دشمنی با آن‌ها و نفوذی که در مصر یافته بود، از فرستادن پرده کعبه مصر به مکه پیشگیری کند، دستور داد در سرزمین عثمانی پرده‌ای بسازند و آن را به [[مدینه]] برده، در [[مسجد نبوی]] نگهداری کنند تا در صورت لزوم از آن استفاده نمایند. به سال 1341ق. که به سبب اختلاف میان حکومت مصر و [[شریف حسین]] پادشاه حجاز، مصر از تحویل پرده خودداری ورزید، پرده پیشین را بر [[کعبه]] نصب کردند و سالیانی نیز از بیم تکرار رفتار مصر، پرده را در [[عراق]] بافتند.<ref>احکام و خصائص الحرمین، ج1، ص213-215؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص288-290.</ref>		به سال 1333ق. در دوران جنگ جهانی اول، [[حکومت عثمانی]] که بیم داشت انگلیس به سبب دشمنی با آن‌ها و نفوذی که در مصر یافته بود، از فرستادن پرده کعبه مصر به مکه پیشگیری کند، دستور داد در سرزمین عثمانی پرده‌ای بسازند و آن را به [[مدینه]] برده، در [[مسجد نبوی]] نگهداری کنند تا در صورت لزوم از آن استفاده نمایند. به سال 1341ق. که به سبب اختلاف میان حکومت مصر و [[شریف حسین]] پادشاه حجاز، مصر از تحویل پرده خودداری ورزید، پرده پیشین را بر [[کعبه]] نصب کردند و سالیانی نیز از بیم تکرار رفتار مصر، پرده را در [[عراق]] بافتند.<ref>احکام و خصائص الحرمین، ج1، ص213-215؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص288-290.</ref>
خط ۲۵:		خط ۲۷:
	==کارگاه پرده‌بافی مصر==		==کارگاه پرده‌بافی مصر==

	~~منابع از جزئیات~~ کارگاه مصر در سده‌های پیشین آگاهی‌ اندکی به‌دست می‌دهند. بر پایه برخی پژوهش‌ها، کارگاه پرده‌بافی در دوران مملوکی در «مشهد الامام الحسین» قاهره قرار داشت. این کارگاه در روزگار ناصر بن محمد بن قلاوون به «قلعه» در قصر الابلق و بعدها به سال 1213ق. به بیرون قلعه و در همسایگی خانه برخی بزرگان شهر مانند مصطفی کدخدا، فرماندار وقت قاهره، ایوب جاویش در مجاورت «مشهد السیدة زینب» و سپس احمد محروقی در جمالیه منتقل شد.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216؛ موسوعة المفاهیم، ج1، ص553، «باب الکعبه». </ref>		==== کارگاه خُرَنفِش ====

	~~==== کارگاه خُرَنفِش ====~~
	گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده و گاه از نیروهای انسانی و هنرمندان آن نام برده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>برخی نیز از اهتمام بافندگان به آدابی همچون وضو، قرائت دسته‌جمعی فاتحه، سوزاندن کندر و تکرار آیه {{قلم رنگ\|سبز\|﴿اِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً﴾}} ([[سوره احزاب]]، آیه 56) در آغاز کار روزانه یاد کرده‌اند.

	بر پایه گزارش‌های موجود، پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>		بر پایه گزارش‌های موجود، پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>

192.168.100.200: /* محصولات دیگر کارگاه */

2025-03-22T06:06:05Z

محصولات دیگر کارگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۶
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	==تاریخ کارگاه پرده==		==تاریخ کارگاه پرده==

	در طول تاریخ اسلام مصر مرکز اصلی بافت پرده کعبه بوده است. برخی تاریخ‌پژوهان براساس گزارش‌هایی،<ref>نک: اخبار مکه، ج1، ص356-357؛ فتوح البلدان، ج1، ص54؛ مرآة الحرمین، ج1، ص282.</ref> بافتن پرده در [[مصر]] را به زمانه [[خلیفه دوم]] می‌رسانند<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص251.</ref> که در بافتن پارچه‌های مرغوب «قُباطی» شهرت داشت. این واژه جمع قُبطیه، پیراهنی نازک و سفید منسوب به قبط، از شهرهای مصر، بوده است.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص166؛ التاریخ القویم، ج3، ص550؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص256.</ref>گزارش‌های تاریخی مربوط به اوایل دوران حکومت [[عباسیان]] (حک: 132-924ق.) به بافتن پرده کعبه در شهرهای تِنّیس و تونه در مصر<ref>مصر فی فجر الاسلام، ص276؛ نک: التاریخ القویم، ج2، ص552-553.</ref>تا هنگام نبردهای صلیبی اشاره می‌کند که سرانجام در سال 624ق. در مواجهه با اروپاییان ویران گشتند.<ref>المواعظ و الاعتبار، ج1، ص334؛ نک: الرحلة الحجازیه، ص135.</ref>		در طول تاریخ اسلام [[مصر]] مرکز اصلی بافت پرده کعبه بوده است. برخی تاریخ‌پژوهان براساس گزارش‌هایی،<ref>نک: اخبار مکه، ج1، ص356-357؛ فتوح البلدان، ج1، ص54؛ مرآة الحرمین، ج1، ص282.</ref> بافتن پرده در [[مصر]] را به زمانه [[خلیفه دوم]] می‌رسانند<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص251.</ref> که در بافتن پارچه‌های مرغوب «قُباطی» شهرت داشت. این واژه جمع قُبطیه، پیراهنی نازک و سفید منسوب به قبط، از شهرهای مصر، بوده است.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص166؛ التاریخ القویم، ج3، ص550؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص256.</ref>گزارش‌های تاریخی مربوط به اوایل دوران حکومت [[عباسیان]] (حک: 132-924ق.) به بافتن پرده کعبه در شهرهای تِنّیس و تونه در مصر<ref>مصر فی فجر الاسلام، ص276؛ نک: التاریخ القویم، ج2، ص552-553.</ref>تا هنگام نبردهای صلیبی اشاره می‌کند که سرانجام در سال 624ق. در مواجهه با اروپاییان ویران گشتند.<ref>المواعظ و الاعتبار، ج1، ص334؛ نک: الرحلة الحجازیه، ص135.</ref>

	به سال 750ق. ملک صالح اسماعیل بن ناصر محمد بن قلاوون سه دهکده مصری برای ساختن [[پرده کعبه]] و [[پرده حجره\|حجره]] و [[منبر پیامبر]] [[وقف]] نمود.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص169-170؛ مرآة الحرمین، ج1، ص284؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص269.</ref>سلطان [[سلیمان بن سلیم عثمانی]] (حک: 926-974ق.) نیز دهکده‌هایی در شرق مصر را در وقفنامه‌ای با متنی طولانی به موقوفه یاد شده افزود.<ref>نک: تاریخ الکعبة المعظمه، ص270-278.</ref>		به سال 750ق. ملک صالح اسماعیل بن ناصر محمد بن قلاوون سه دهکده مصری برای ساختن [[پرده کعبه]] و [[پرده حجره\|حجره]] و [[منبر پیامبر]] [[وقف]] نمود.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص169-170؛ مرآة الحرمین، ج1، ص284؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص269.</ref>سلطان [[سلیمان بن سلیم عثمانی]] (حک: 926-974ق.) نیز دهکده‌هایی در شرق مصر را در وقفنامه‌ای با متنی طولانی به موقوفه یاد شده افزود.<ref>نک: تاریخ الکعبة المعظمه، ص270-278.</ref>
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	==== کارگاه خُرَنفِش ====		==== کارگاه خُرَنفِش ====
	گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده و گاه از نیروهای انسانی و هنرمندان آن نام برده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند ~~که 10 چرخ آن دارای 180 دوک برای بافت درشت و باقیمانده آن دارای 216 دوک برای بافت ریز بوده است~~.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>برخی نیز از اهتمام بافندگان به آدابی همچون وضو، قرائت دسته‌جمعی فاتحه، سوزاندن کندر و تکرار آیه {{قلم رنگ\|سبز\|﴿اِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً﴾}} ([[سوره احزاب]]، آیه 56) در آغاز کار روزانه یاد کرده‌اند.		گزارش‌های مربوط به اواخر سده سیزدهم و نیمه نخست سده چهاردهم قمری از وجود کارگاه پرده‌بافی در محله خُرَنفِش<ref>تاج العروس، ج17، ص181، «خرمش. </ref>/خُرُنفُش<ref>تاج العروس، ج23، ص185، «خرشف. </ref>قاهره یاد کرده و گاه از نیروهای انسانی و هنرمندان آن نام برده‌اند.<ref>کسوة الکعبه، ص82؛ نک: مرآة الحرمین، ج1، ص12.</ref> برخی از این گزارش‌ها کارگاه خرنفش را مجهز به جدیدترین ابزارها<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>و دارای بخشی ویژه تعمیر ابزارهای آسیب دیده<ref>عصر محمد علی، ص499؛ فی رحاب البیت العتیق، ص217.</ref>و شامل200 چرخ ریسندگی شمرده‌اند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص216.</ref>برخی نیز از اهتمام بافندگان به آدابی همچون وضو، قرائت دسته‌جمعی فاتحه، سوزاندن کندر و تکرار آیه {{قلم رنگ\|سبز\|﴿اِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً﴾}} ([[سوره احزاب]]، آیه 56) در آغاز کار روزانه یاد کرده‌اند.

	بر پایه گزارش‌های موجود، پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>		بر پایه گزارش‌های موجود، پس از پایان یافتن بافت پرده، سرشناس‌ترین استاد خطاط مصر آیات قرآن را روی پرده می‌نوشت و پیرامون آن را تزیین می‌نمود و آن‌گاه جامه کعبه را با نخ‌های طلایی، نقره‌ای و ابریشمی حاشیه‌دوزی می‌کردند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص222.</ref>به گفته برخی منابع، ساخت پرده در کارگاه خرنفش به سال 1318ق. معادل 4143 لیره هزینه داشت<ref>مرآة الحرمین، ص297؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>که به سال 1340ق. به 10322 لیره رسید.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص287.</ref>

	افزون بر پرده، قطعه‌هایی دیگر مانند [[جامه مقام ابراهیم]]، [[پرده درگاه مقام ابراهیم]]، [[پرده باب التوبه]] (درِ پله درونی کعبه)، [[پرده دروازه منبر مسجدالحرام]]، [[کیسه جایگاه کلید کعبه]]، طناب‌های ضخیم و نازک برای پیوستن پرده به کعبه، و قطعه پارچه‌هایی برای شستن کعبه نیز در کارگاه مصر تولید می‌شده است<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص293-296؛ میقات حج، ش35، ص145-150، «جامه مصری در دوران جدید».</ref><ref>نک: کعبه و جامه آن، ص200-223.</ref>که بیشتر با نخ‌های ابریشمی سیاه، پارچه اطلسی سیاه و ساده، ابریشم قرمز و سبز، و تارهای نقره‌ای سفید و طلایی بافته می‌شدند.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص293؛ کعبه و جامه آن، ص200، 207.</ref>افزون بر این، حلقه‌ها و طناب‌هایی نیز برای بستن قطعات پرده به یکدیگر در این کارگاه‌ ساخته می‌شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص238.</ref> گفته‌ شده این کارگاه از آن پس که مسؤولیت تولید پرده به دولت سعودی واگذار شد، به‌همان شکل باقی مانده و واپسین پرده تولیدی مصر در آن نگهداری می‌شود.<ref>میقات حج، ش32، ص111، «جامه کعبه در عصر جدید. </ref><ref>مجلة الداعی الشهریه، س35، ش11-12، «الملک عبدالعزیز اهتم بالکسوة و امر ببناء مصنع‌ام القری لکسوة الکعبة فی مکة المکرمة». </ref>		افزون بر پرده، قطعه‌هایی دیگر مانند [[جامه مقام ابراهیم]]، [[پرده درگاه مقام ابراهیم]]، [[پرده باب التوبه]] (درِ پله درونی کعبه)، [[پرده دروازه منبر مسجدالحرام]]، [[کیسه جایگاه کلید کعبه]]، طناب‌های ضخیم و نازک برای پیوستن پرده به کعبه، و قطعه پارچه‌هایی برای شستن کعبه نیز در کارگاه مصر تولید می‌شده است<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص293-296؛ میقات حج، ش35، ص145-150، «جامه مصری در دوران جدید».</ref><ref>نک: کعبه و جامه آن، ص200-223.</ref>افزون بر این، حلقه‌ها و طناب‌هایی نیز برای بستن قطعات پرده به یکدیگر در این کارگاه‌ ساخته می‌شد.<ref>کعبه و جامه آن، ص238.</ref> گفته‌ شده این کارگاه از آن پس که مسؤولیت تولید پرده به دولت سعودی واگذار شد، به‌همان شکل باقی مانده و واپسین پرده تولیدی مصر در آن نگهداری می‌شود.<ref>میقات حج، ش32، ص111، «جامه کعبه در عصر جدید. </ref><ref>مجلة الداعی الشهریه، س35، ش11-12، «الملک عبدالعزیز اهتم بالکسوة و امر ببناء مصنع‌ام القری لکسوة الکعبة فی مکة المکرمة». </ref>

	==== آیین انتقال پارچه به کارگاه ====		==== آیین انتقال پارچه به کارگاه ====
	به گفته [[ابراهیم رفعت پاشا]]، بر پایه رسمی قدیمی، مدیر کارگاه پرده را با آداب ویژه به میدان صلاح الدین منتقل می‌کرد و سپس پرده به خدیو مصر، قاضی‌القضاة و آن‌گاه مامور محمل مصری تحویل می‌شد. سپس پرده را به مسجد الحسین می‌بردند تا خیاطان آن را بدوزند. بعد درون صندوق‌های ویژه به مکان کارگاه در خرنفش منتقل و در روز حرکت محمل مصری دیگر بار به میدان صلاح الدین آورده می‌شد. مدیر کارگاه آن را به خدیو و او نیز به [[امیر حج]] تحویل می‌داد تا همراه محمل به مکه برده شود. بر پایه همین گزارش از سال 1318ق. مراسم یاد شده در فاصله روزهای 26 [[شوال]] تا 13 [[ذی‌قعده]] برگزار شده است.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص9-12.</ref>		به گفته [[ابراهیم رفعت پاشا]]، بر پایه رسمی قدیمی، مدیر کارگاه پرده را با آداب ویژه به میدان صلاح الدین منتقل می‌کرد و سپس پرده به خدیو مصر، قاضی‌القضاة و آن‌گاه مامور محمل مصری تحویل می‌شد. سپس پرده را به مسجد الحسین می‌بردند تا خیاطان آن را بدوزند. بعد درون صندوق‌های ویژه به مکان کارگاه در خرنفش منتقل و در روز حرکت محمل مصری دیگر بار به میدان صلاح الدین آورده می‌شد. مدیر کارگاه آن را به خدیو و او نیز به [[امیر حج]] تحویل می‌داد تا همراه محمل به مکه برده شود. بر پایه همین گزارش از سال 1318ق. مراسم یاد شده در فاصله روزهای 26 [[شوال]] تا 13 [[ذی‌قعده]] برگزار شده است.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص9-12.</ref>
	==کارگاه پرده‌بافی مکه==		==کارگاه پرده‌بافی مکه==
	به سال 1346ق. در پی خودداری مصر از ارسال پرده کعبه، کارگاهی برای بافت پرده در [[منطقه اجیاد]] در جنوب شرقی مکه ساخته شد.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص292-294.</ref>با بهبود روابط دوجانبه، مصر به سال 1357ق. بار دیگر بر بافت پرده در آن کشور پای فشرد و دولت سعودی نیز آن را پذیرفت؛ ولی بعدها به سال 1382ق. حکومت سعودی به سبب پیدایش اختلاف سیاسی اجازه نداد پرده مصر را به مکه آورند و دستور داد کارگاهی در منطقه «[[جرول\|جروَل]]» راه‌اندازی شود.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص7؛ میقات حج، ش37، ص124، «صنعت جامه کعبه در دولت عربستان سعودی». </ref><ref>آثار اسلامی، ص86.</ref>~~بر پایه گزارشی،~~ به سال 1392ق. ~~با دستور [[ملک فهد]]، معاون دوم رئیس شورای وزیران آن زمان،~~ کارگاهی به مساحت 100 هزار متر مربع احداث گشت<ref>آثار اسلامی، ص86.</ref>و ساختمان آن به دستگاه‌های مدرن و اتوماتیک تولید پارچه تجهیز یافت و به سال 1397ق. در [[ام الجود\|امّ الجود]] مکه، جاده قدیم [[جده]] و نزدیک [[موزه حرم]]،<ref>آثار اسلامی، ص86-87.</ref> راه‌اندازی شد.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص18؛ رعایة الحرمین، ص76.</ref><ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص295~~.</ref>~~		به سال 1346ق. در پی خودداری مصر از ارسال پرده کعبه، کارگاهی برای بافت پرده در [[منطقه اجیاد]] در جنوب شرقی مکه ساخته شد.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص292-294.</ref>با بهبود روابط دوجانبه، مصر به سال 1357ق. بار دیگر بر بافت پرده در آن کشور پای فشرد و دولت سعودی نیز آن را پذیرفت؛ ولی بعدها به سال 1382ق. حکومت سعودی به سبب پیدایش اختلاف سیاسی اجازه نداد پرده مصر را به مکه آورند و دستور داد کارگاهی در منطقه «[[جرول\|جروَل]]» راه‌اندازی شود.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص7؛ میقات حج، ش37، ص124، «صنعت جامه کعبه در دولت عربستان سعودی». </ref><ref>آثار اسلامی، ص86.</ref>به سال 1392ق. کارگاهی به مساحت 100 هزار متر مربع احداث گشت<ref>آثار اسلامی، ص86.</ref>و ساختمان آن به دستگاه‌های مدرن و اتوماتیک تولید پارچه تجهیز یافت و به سال 1397ق. در [[ام الجود\|امّ الجود]] مکه، جاده قدیم [[جده]] و نزدیک [[موزه حرم]]،<ref>آثار اسلامی، ص86-87.</ref> راه‌اندازی شد.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص18؛ رعایة الحرمین، ص76.</ref><ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص295.</ref>کارگاه مکه از سال 1414ق. به «الرئاسة العامة لشؤون المسجدالحرام و المسجد النبوی» پیوست و اکنون زیرنظر آن کار می‌کند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص121.</ref>

	~~با این‌حال، بخش صنعت دستی به‌سبب ارزش بالای هنری آن همچنان به‌کار ادامه داد.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص18~~.</ref>کارگاه مکه از سال 1414ق. به «الرئاسة العامة لشؤون المسجدالحرام و المسجد النبوی» پیوست و اکنون زیرنظر آن کار می‌کند.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص121.</ref>

	شمار کارکنان کارگاه به سال 1382ق. را 16 تن نوشته‌اند که به سال 1419ق. به 240 تن افزایش یافت. هفت تن از این افراد تکنیسین‌های خارجی بودند.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص111؛ مصنع کسوة الکعبه، ص50.</ref>مجموع هزینه‌های بافتن پرده را سالانه 17 میلیون ریال سعودی برآورد کرده‌اند.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص51؛ آثار اسلامی، ص89.</ref>		شمار کارکنان کارگاه به سال 1382ق. را 16 تن نوشته‌اند که به سال 1419ق. به 240 تن افزایش یافت. هفت تن از این افراد تکنیسین‌های خارجی بودند.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص111؛ مصنع کسوة الکعبه، ص50.</ref>مجموع هزینه‌های بافتن پرده را سالانه 17 میلیون ریال سعودی برآورد کرده‌اند.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص51؛ آثار اسلامی، ص89.</ref>

	=== مراحل تولید پارچه در کارخانه ===		=== مراحل تولید پارچه در کارخانه ===
	تولید پوشش دارای مراحل مختلفی است. پس از طراحی پارچه و رنگ‌آمیزی ابریشم ~~ناب~~ طبیعی،<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص36-37.</ref>بخش‌های مختلف پارچه به شکل ماشینی و دستی بافته می‌شود.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص38-40.</ref>سپس [[حزام]]، پرده مجاور درِ کعبه و دیگر تزئینات با کلیشه‌های ویژه بر ابریشم سیاه چاپ می‌شوند.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص42-43.</ref>پس از چاپ آیات و نقش‌ها، کلاف‌های نخ را بر پرده نهاده، کوک می‌زنند. کلاف‌های زرد برای بخش‌هایی از کتیبه به‌کار می‌روند که طلادوزی می‌شود و کلاف‌های سفید برای بخش‌هایی به‌کار می‌آیند که نقره‌دوزی می‌شود. در ادامه، روی کتیبه‌ها را با مفتول‌هایی از طلا یا نقره به‌دقت کوک می‌زنند.<ref>موزه و پرده‌بافی، ص108-111.</ref>		تولید پوشش کعبه دارای مراحل مختلفی است. پس از طراحی پارچه و رنگ‌آمیزی ابریشم طبیعی،<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص36-37.</ref>بخش‌های مختلف پارچه به شکل ماشینی و دستی بافته می‌شود.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص38-40.</ref>سپس [[حزام]]، پرده مجاور درِ کعبه و دیگر تزئینات با کلیشه‌های ویژه بر ابریشم سیاه چاپ می‌شوند.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص42-43.</ref>پس از چاپ آیات و نقش‌ها، کلاف‌های نخ را بر پرده نهاده، کوک می‌زنند. کلاف‌های زرد برای بخش‌هایی از کتیبه به‌کار می‌روند که طلادوزی می‌شود و کلاف‌های سفید برای بخش‌هایی به‌کار می‌آیند که نقره‌دوزی می‌شود. در ادامه، روی کتیبه‌ها را با مفتول‌هایی از طلا یا نقره به‌دقت کوک می‌زنند.<ref>موزه و پرده‌بافی، ص108-111.</ref>

	=== آیین تحویل پرده کعبه ===		=== آیین تحویل پرده کعبه ===
خط ۵۰:		خط ۴۸:

	=== محصولات دیگر کارگاه ===		=== محصولات دیگر کارگاه ===
	افزون بر بخش بافت پرده بیرونی کعبه، بخش‌هایی دیگر نیز فعال هستند و در آن‌ها محصولاتی مانند [[پرده درون کعبه]] و [[پرده ضریح پیامبر(ص)\|ضریح پیامبر(ص)]]،<ref>موزه و پرده‌بافی، ص140.</ref> قطعه‌های اهدایی به مهمانان بلندپایه [[عربستان]] و شخصیت‌های کشورهای ~~اسلامی،~~ <ref>مصنع کسوة الکعبه، ص48؛ موزه و پرده‌بافی، ص111.</ref> و قالی‌ها و فرش‌های مساجد عربستان را می‌بافند. همچنین سالنی به اصلاح و مرمت ماشین‌های بافت اختصاص یافته است.<ref>آثار اسلامی، ص87.</ref>		افزون بر بخش بافت پرده بیرونی کعبه، بخش‌هایی دیگر نیز فعال هستند و در آن‌ها محصولاتی مانند [[پرده درون کعبه]] و [[پرده ضریح پیامبر(ص)\|ضریح پیامبر(ص)]]،<ref>موزه و پرده‌بافی، ص140.</ref> قطعه‌های اهدایی به مهمانان بلندپایه [[عربستان]] و شخصیت‌های کشورهای اسلامی. <ref>مصنع کسوة الکعبه، ص48؛ موزه و پرده‌بافی، ص111.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Kamran در ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۸

2025-03-21T10:58:22Z

نمایش تغییرات

Kamran: جایگزینی متن - 'تاسیس' به 'تأسیس'

2024-07-09T22:09:12Z

جایگزینی متن - 'تاسیس' به 'تأسیس'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۳۹
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	به سال 750ق. ملک صالح اسماعیل بن ناصر محمد بن قلاوون سه دهکده مصری بیسوس، سَندَبیس و ابی‌الغیط از دهکده‌های منطقه قَلیوبیه را که با بودجه بیت المال خریده بود، برای ساختن [[پرده کعبه]] و [[پرده حجره\|حجره]] و [[منبر پیامبر]] [[وقف]] نمود.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص169-170؛ مرآة الحرمین، ج1، ص284؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص269.</ref>سلطان [[سلیمان بن سلیم عثمانی]] (حک: 926-974ق.) نیز دهکده‌هایی در شرق مصر با نام‌های سلکه، سیر و نجنجه، قریس الحجر، منایل، کوم رحان، بجام، منیة النصاری و بطالیه را در وقفنامه‌ای با متنی طولانی به موقوفه یاد شده افزود.<ref>نک: تاریخ الکعبة المعظمه، ص270-278.</ref>		به سال 750ق. ملک صالح اسماعیل بن ناصر محمد بن قلاوون سه دهکده مصری بیسوس، سَندَبیس و ابی‌الغیط از دهکده‌های منطقه قَلیوبیه را که با بودجه بیت المال خریده بود، برای ساختن [[پرده کعبه]] و [[پرده حجره\|حجره]] و [[منبر پیامبر]] [[وقف]] نمود.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص169-170؛ مرآة الحرمین، ج1، ص284؛ تاریخ الکعبة المعظمه، ص269.</ref>سلطان [[سلیمان بن سلیم عثمانی]] (حک: 926-974ق.) نیز دهکده‌هایی در شرق مصر با نام‌های سلکه، سیر و نجنجه، قریس الحجر، منایل، کوم رحان، بجام، منیة النصاری و بطالیه را در وقفنامه‌ای با متنی طولانی به موقوفه یاد شده افزود.<ref>نک: تاریخ الکعبة المعظمه، ص270-278.</ref>

	در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با ~~تاسیس~~ اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>این اقدام برای دولتی کردن بافتن پرده سبب شد فرستادن پرده از مصر به [[مکه]] در سال‌های بعد، از روابط دولت‌های مصر و [[حجاز]] اثر پذیرد.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص281، 293؛ میقات حج، ش32، ص104، «جامه کعبه در عصر جدید».</ref>		در آغاز سده سیزدهم ق. به دستور خدیو مصر، [[محمدعلی پاشا]] (حک: 1219-1265ق.) این موقوفه‌ها منحل گشتند و به خزانه مصر وارد شدند و دولت مصر با تأسیس اداره «اوقاف حرمین شریفین»، هزینه‌های بافتن پرده را از خزانه مصر تامین می‌کرد.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص281؛ مصنع کسوة الکعبه، ص17.</ref>این اقدام برای دولتی کردن بافتن پرده سبب شد فرستادن پرده از مصر به [[مکه]] در سال‌های بعد، از روابط دولت‌های مصر و [[حجاز]] اثر پذیرد.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص281، 293؛ میقات حج، ش32، ص104، «جامه کعبه در عصر جدید».</ref>


خط ۵۲:		خط ۵۲:
	==نیروی انسانی کارگاه==		==نیروی انسانی کارگاه==

	نخستین مدیر کارگاه در سال آغازین (1346ق.) شیخ عبدالرحمن مظهر بود.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص294.</ref>در سال‌های 1347 و 1352ق. به ترتیب محمدخان و شیخ احمد سالم جوهری مدیریت کارگاه را برعهده گرفتند.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص300.</ref>از هفتم [[جمادی الثانی]] 1433ق. مدیریت کارگاه به محمد بن عبدالله باجوده واگذار شد.<ref>جریدة الریاض، ش16019، 12، جمادی الآخر 1433.</ref>نخستین کارگران به سال 1346ق. به درخواست ملک عبدالعزیز از عالم هندی [[شیخ اسماعیل غزنوی]]، همراه با حریر و دیگر وسایل مورد نیاز، از [[هند]] به مکه آورده شدند.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص294.</ref>شمار کارکنان کارگاه را در نخستین سال ~~تاسیس~~ شصت تن برشمرده‌اند.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص295.</ref>		نخستین مدیر کارگاه در سال آغازین (1346ق.) شیخ عبدالرحمن مظهر بود.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص294.</ref>در سال‌های 1347 و 1352ق. به ترتیب محمدخان و شیخ احمد سالم جوهری مدیریت کارگاه را برعهده گرفتند.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص300.</ref>از هفتم [[جمادی الثانی]] 1433ق. مدیریت کارگاه به محمد بن عبدالله باجوده واگذار شد.<ref>جریدة الریاض، ش16019، 12، جمادی الآخر 1433.</ref>نخستین کارگران به سال 1346ق. به درخواست ملک عبدالعزیز از عالم هندی [[شیخ اسماعیل غزنوی]]، همراه با حریر و دیگر وسایل مورد نیاز، از [[هند]] به مکه آورده شدند.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص294.</ref>شمار کارکنان کارگاه را در نخستین سال تأسیس شصت تن برشمرده‌اند.<ref>تاریخ الکعبة المعظمه، ص295.</ref>

	به سال 1352ق. سعودی‌ها برای بافت پرده خودکفا شدند.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص566.</ref>شمار کارکنان کارگاه به سال 1382ق. را 16 تن نوشته‌اند که به سال 1419ق. به 240 تن افزایش یافت. هفت تن از این افراد تکنیسین‌های خارجی بودند.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص111؛ مصنع کسوة الکعبه، ص50.</ref>مجموع هزینه‌های بافتن پرده را سالانه 17 میلیون ریال سعودی برآورد کرده‌اند.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص51؛ آثار اسلامی، ص89.</ref>		به سال 1352ق. سعودی‌ها برای بافت پرده خودکفا شدند.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص566.</ref>شمار کارکنان کارگاه به سال 1382ق. را 16 تن نوشته‌اند که به سال 1419ق. به 240 تن افزایش یافت. هفت تن از این افراد تکنیسین‌های خارجی بودند.<ref>مکه و مدینه تصویری از توسعه و نوسازی، ص111؛ مصنع کسوة الکعبه، ص50.</ref>مجموع هزینه‌های بافتن پرده را سالانه 17 میلیون ریال سعودی برآورد کرده‌اند.<ref>مصنع کسوة الکعبه، ص51؛ آثار اسلامی، ص89.</ref>