زیارت‌نامه امام محمد باقر در بقیع: تفاوت میان نسخه‌ها

Kamran (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۰: خط ۲۰:
  | مرتبط = [[زیارت‌نامه امامان بقیع]]
  | مرتبط = [[زیارت‌نامه امامان بقیع]]
}}
}}
'''زیارت‌نامه امام محمد باقر در بقیع''' زیارت‌نامه‌ای که زائر به هنگام [[زیارت]] قبر امام باقر(ع) در [[قبرستان بقیع]] می خواند.
'''زیارت‌نامه امام محمد باقر در بقیع''' زیارت‌نامه‌ای که زائر به هنگام [[زیارت]] قبر [[امام باقر(ع)]] در [[قبرستان بقیع]] می خواند.


امام باقر پنجمین امام شیعیان است. وی در واقعه کربلا حضور داشت و به عنوان اسیر همراه با پدرش امام سجاد به کوفه و شام رفت. امام باقر در کنار سه امام دیگر امام حسن، امام سجاد و امام صادق مدفون است. در منابع روایی و دعایی، زیارت‌نامه مخصوصی برای امام در بقیع نقل نشده است بلکه زیارت‌نامه امام در بقیع، مشترک است با [[زیارت‌نامه امامان بقیع|زیارت‌نامه سایر ائمه بقیع]].
امام باقر پنجمین امام [[شیعه|شیعیان]] است که پیکرش در کنار سه امام دیگر شیعیان در گنبد امامان بقیع دفن شده است. در منابع روایی و دعایی، زیارت‌نامه مخصوصی برای امام در بقیع نقل نشده است بلکه زیارت‌نامه امام در بقیع، مشترک است با [[زیارت‌نامه امامان بقیع|زیارت‌نامه سایر ائمه بقیع]].


به باور عالمان شیعه بهترین زیارت برای زیارت امامان شیعه، [[زیارت جامعه کبیره]] و [[زیارت امین الله]] است.<ref>راهنمای حرمین شریفین، ج۵، ص۱۵۹.</ref> علاوه بر این زیارت‌نامه‌‌هایی از سوی عالمان شیعه برای زیارت امام سجاد نقل شده است.<ref>راهنمای حرمین شریفین، ج۵، ص۱۶۰.</ref>
بنابر روایات زیارت مرقد امام باقر دارای پاداشی عظیم است. هر کس ایشان یا قبور ائمه را زیارت کند، مشمول رحمت الهی گشته و گناهانش آمرزیده می‌شود.
 
بنابر روایات زیارت مرقد امام باقر دارای پاداشی عظیم است؛ چنانکه پاداش زائر ایشان، مشروط بر اقتدا و پیروی عملی، بهشت تعیین شده و ترک آن از روی بی‌میلی، موجب حسرت روز قیامت خواهد بود. همچنین، بر اساس روایات، هر کس ایشان یا قبور ائمه را زیارت کند، مشمول رحمت الهی گشته و گناهانش آمرزیده می‌شود. همچنین تربت قبرش شفا بخش از بیماری‌هاست.


== امام محمد باقر(ع) ==
== امام محمد باقر(ع) ==
محمد بن علی، مشهور به [[امام محمد باقر(ع)]]، پنجمین امام شیعیان،<ref>اعیان‌الشیعه، ج۱، ص۶۴۵.</ref> که به «باقر» به معنای شکافنده علوم، ملقب است.<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۲۳۳.</ref> دوران نوزده‌ساله رهبری ایشان مصادف با حکومت پنج خلیفه اموی بود.<ref>اعلام الوری، ص۴۹۸.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۴ قمری به دستور هشام بن عبدالملک به شهادت رسید.<ref>المصباح، ۱۴۱۴ق، ص۶۹۱.</ref>
محمد بن علی، مشهور به [[امام محمد باقر(ع)]]، پنجمین امام شیعیان،<ref>اعیان‌الشیعه، ج۱، ص۶۴۵.</ref> که به «باقر» به معنای شکافنده علوم، ملقب است.<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۲۳۳.</ref> دوران نوزده‌ساله رهبری ایشان مصادف با حکومت پنج خلیفه اموی بود.<ref>اعلام الوری، ص۴۹۸.</ref> وی در سال ۱۱۴ قمری به دستور هشام بن عبدالملک به شهادت رسید.<ref>المصباح، ۱۴۱۴ق، ص۶۹۱.</ref>
 
ایشان با پایه‌گذاری نهضتی عظیم علمی، زمینه‌ساز ظهور بزرگ‌ترین دانشگاه اسلامی در دوران امامت فرزندشان امام صادق(ع) شدند.<ref>الارشاد، ج۲، ص۱۵۷؛ حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ص۲۹۳.</ref> شاگردان برجسته‌ای چون محمد بن مسلم با نقل سی هزار حدیث و جابر بن یزید جعفی با روایت هفتاد هزار حدیث، گواهی زنده بر عظمت این مکتب علمی هستند.<ref>بحارالانوار، ج۱۱، ص۸۳؛ ائمتنا، ج۱، ص۳۴۷.</ref>


امام باقر(ع) با تربیت چهارصد و شصت و دو شاگرد، شالوده نظاممند علوم شیعی در حوزه‌های فقه، تفسیر، کلام و اخلاق را بنیان نهادند.<ref>امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش، ص۶۳؛ تاریخ تحلیلی پیشوایان، ص۱۴۰.</ref> از ویژگی‌های برجسته زندگی ایشان، حضور در واقعه عاشورا<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۸۹.</ref> در خردسالی و بهره‌مندی مستقیم از مکتب امام سجاد(ع) بود که بعدها در شکوفایی علوم اسلامی تأثیری ژرف بر جای نهاد.
امام باقر(ع) با تربیت چند صد شاگرد، شالوده نظام‌مند علوم شیعی در حوزه‌های فقه، تفسیر، کلام و اخلاق را بنیان نهادند.<ref>امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش، ص۶۳؛ تاریخ تحلیلی پیشوایان، ص۱۴۰.</ref> از ویژگی‌های برجسته زندگی ایشان، حضور در واقعه عاشورا<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۸۹.</ref> در خردسالی بود.


== فضیلت زیارت امام باقر ==
== فضیلت زیارت امام باقر ==
خط ۴۶: خط ۴۲:
| گیومه نقل‌قول =  
| گیومه نقل‌قول =  
| تراز منبع = چپ
| تراز منبع = چپ
}}در باب زیارت امام باقر به‌صورت مستقیم روایات کمتری نسبت به زیارت سایر امامان مانند امام حسین یا امام رضا نقل شده، اما روایاتی که وجود دارد جایگاه زیارت ایشان را نشان می‌دهد.
}}افزون بر روایاتی که زیارت قبر امامان را به طور کلی مایه آمرزش گناهان و نزول رحمت الهی معرفی کرده اند،<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۰، ص۳۵۱.</ref> در روایتی از امام صادق(ع)، پاداش کسی که از امام باقر پیروی و او را زیارت کند بهشت دانسته شده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۰، ص۳۵۰.</ref>  
 
به طور مثال، روایت شده مردی نزد امام صادق آمد و پرسید: «آیا پدر شما زیارت می‌شود؟ امام فرمودند: بله. آن مرد پرسید: پس پاداش کسی که ایشان را زیارت کند، چیست؟ امام فرمودند: بهشت است، اگر به او اقتدا کند و از او پیروی نماید. آن مرد پرسید: و پاداش کسی که از روی بی‌میلی و دوری گزیدن او را ترک کند، چیست؟ امام فرمودند: حسرت و پشیمانی در روز پشیمانی (روز قیامت).<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۰، ص۳۵۰.</ref>
 
امام صادق در روایتی دیگر درباره فضیلت زیارت امامان فرموده است: هیچ کسی نیست که ما را یا قبور ما را زیارت کند، مگر آنکه رحمت (الهی) او را در بر می‌گیرد و گناهانش آمرزیده می‌شود.<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۰، ص۳۵۱.</ref>


=== تربت قبر امام باقر ===
==== تربت قبر امام باقر ====
در روایتی از امام صادق(ع) آن حضرت تربت قبر امام را مانند خاک قبر امام حسین(ع) شفا بخش دانسته است.<ref>بحار الأنوار، ج97، ص145.</ref>


امام صادق در روایتی ضمن بیان فضیلت تربت امام حسین، فرمود: «و نیز خاک قبر [[امام حسن مجتبی(ع)|حسن]] و [[امام سجاد(ع)|علی]] و [[امام باقر(ع)|محمد]] را بردار که شفای هر بیماری و ایمنی از هر آنچه می‌ترسی است و هیچ‌چیز از چیزهایی که به وسیله‌ی آنها شفا می‌جویند، با آن برابری نمی‌کند، مگر دعا».<ref>بحار الأنوار، ج97، ص145.</ref> در این روایت تربت قبور ائمه بقیع نیز از منزلت برخوردار است.
==== زمان‌های زیارت امام باقر(ع) ====
=== اوقات زیارت امام باقر===
اوقات مختلفی که مناسب است در آن ایام امام باقر زیارت شود:
اوقات مختلفی که مناسب است در آن ایام امام باقر زیارت شود:


* روز ولادت در ۱ رجب
* روز ولادت آن حضرت در در یکم رجب
* روز شهادت امام در ۷ ذی الحجه
* روز شهادت امام در هفتم ذی الحجه
* روزی که به امامت رسید، در روز شهادت پدرش امام سجاد علیه السلام
* روزی که به امامت رسید، در روز شهادت پدرش امام سجاد(ع)
* روز سه‌شنبه که روز زیارتی امام سجاد، امام محمد باقر و امام جعفر صادق ذکر شده است.<ref>موسوعة زیارات المعصومین، ج۱، ص۳۴۹.</ref>
* روز سه‌شنبه که روز زیارتی امام سجاد، امام محمد باقر و امام جعفر صادق ذکر شده است.<ref>موسوعة زیارات المعصومین، ج۱، ص۳۴۹.</ref>


== صلوات بر امام محمد باقر==
== صلوات بر امام محمد باقر==
مرحوم شیخ عباس قمی در مقام سوم در بخشی که اختصاص داده به ذکر صلوات بر هر کدام از ائمه، ذکر صلواتی را نیز از امام حسن عسکری برای امام سجاد نقل کرده است:<ref> مفاتیح الجنان، المقام الثالث، في ذكر الصلوات على الحجج الطاهرين عليهم‌السلام.</ref>
شیخ عباس قمی در مقام سوم در بخشی که اختصاص داده به ذکر صلوات بر هر کدام از ائمه، ذکر صلواتی را نیز از امام حسن عسکری برای امام سجاد نقل کرده است:<ref> مفاتیح الجنان، المقام الثالث، في ذكر الصلوات على الحجج الطاهرين عليهم‌السلام.</ref>
{{نقل قول دوقلو
{{نقل قول دوقلو
| تیتر= ذکر صلوات بر امام محمد باقر
| تیتر= ذکر صلوات بر امام محمد باقر
خط ۷۹: خط ۷۱:
</ref> با اینحال زیارت نامه‌های مختصری نیز برای زیارت هر یک از امامان نقل شده است.
</ref> با اینحال زیارت نامه‌های مختصری نیز برای زیارت هر یک از امامان نقل شده است.


== زیارت‌نامه اول امام باقر   ==
=== زیارت‌نامه اول امام باقر ===
متن زیارت‌نامه‌ای که علامه مجلسی در بحار الانوار برای امام باقر تقل کرده است چنین است:<ref>بحار الأنوار، ج102، ص224.</ref>
یکی از زیارت‌نامه‌هایی که برای امام باقر(ع) نقل شده است در حقیقت سندی جامع از اعتقادات شیعه درباره عصمت، ولایت و جایگاه علمی-هدایتی امام باقر علیه‌السلام است که با لحن دعا و تضرع بیان شده است. متن این زیارت‌نامه چنین است:<ref>بحار الأنوار، ج102، ص224.</ref>{{نقل قول دوقلو
 
=== مضمون زیارت‌نامه===
متن در حقیقت یک سند جامع از اعتقادات شیعه درباره عصمت، ولایت و جایگاه علمی-هدایتی امام باقر علیه‌السلام است که با لحن دعا و تضرع بیان شده است.
 
{{نقل قول دوقلو
| تیتر= زیارت‌نامه اول امام باقر   
| تیتر= زیارت‌نامه اول امام باقر   
| السَّلامُ عَلَى سَمِيِّ نَبِيِّ الهُدَى، وَبَاقِرِ عِلْمِ الوَرَى، مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، سَيِّدِ الوَصِيِّينَ، وَوَارِثِ عِلْمِ النَّبِيِّينَ.
| السَّلامُ عَلَى سَمِيِّ نَبِيِّ الهُدَى، وَبَاقِرِ عِلْمِ الوَرَى، مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، سَيِّدِ الوَصِيِّينَ، وَوَارِثِ عِلْمِ النَّبِيِّينَ.
خط ۱۱۳: خط ۱۰۰:
}}
}}


==زیارت‌نامه دوم امام باقر==
==== زیارت‌نامه دوم امام باقر ====
زیارت‌نامه دیگری که به هنگام زیارت امام محمد باقر خوانده می شود:<ref>قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، ج۱، ص۱۱۳.</ref>
زیارت‌نامه دیگری که به هنگام زیارت امام محمد باقر خوانده می شود، با تکرار سلام، ابتدا به اوصاف علمی، عدلی و نورانی امام اعتراف می‌کند و سپس با گواهی دادن بر عملکرد شجاعانه و کامل ایشان در انجام رسالت و هدایتگری، بر حقانیت و حجیت ایشان صحه می‌گذارد.<ref>قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، ج۱، ص۱۱۳.</ref>
 
=== مضمون زیارت‌نامه===
این زیارت، با تکرار سلام، ابتدا به اوصاف علمی، عدلی و نورانی امام اعتراف می‌کند و سپس با گواهی دادن بر عملکرد شجاعانه و کامل ایشان در انجام رسالت و هدایتگری، بر حقانیت و حجیت ایشان صحه می‌گذارد.


{{نقل قول دوقلو
{{نقل قول دوقلو