خان حماد: تفاوت بین نسخه‌ها

از ویکی حج
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سطر ۴۵: سطر ۴۵:
 
==اکنون==
 
==اکنون==
 
بر پایه آخرین آمار، در سال ۱۴۲۶ق، خان حماد، دارای پنج منزلگاه بوده است. حیاطی به شکل دایره و سقف‌دار در ورودی آن، ایوان‌های قوسی‌شکل و بلند، آثار چاه آب، رواق آجری، اتاقک‌هایی برای مراقبت و [[اذان]]، و [[محراب]] از سازه‌هایی است که در این کاروانسرا دیده شده است.<ref>منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۷، ص۸۸ و ۸۹.</ref>
 
بر پایه آخرین آمار، در سال ۱۴۲۶ق، خان حماد، دارای پنج منزلگاه بوده است. حیاطی به شکل دایره و سقف‌دار در ورودی آن، ایوان‌های قوسی‌شکل و بلند، آثار چاه آب، رواق آجری، اتاقک‌هایی برای مراقبت و [[اذان]]، و [[محراب]] از سازه‌هایی است که در این کاروانسرا دیده شده است.<ref>منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۷، ص۸۸ و ۸۹.</ref>
مقاله [http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/%DB%B9%DB%B2%DB%B9/%DB%B1/%DB%B6%DB%B9 منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف]، اطلاعاتی دقیق از معماری این کارونسرا ارائه داده است.
+
مقاله [http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/929/1/69 منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف]، اطلاعاتی دقیق از معماری این کارونسرا ارائه داده است.
  
 
==پانوشت==
 
==پانوشت==
سطر ۵۶: سطر ۵۶:
 
| منبع = منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، حیدر الجد/محمد مهدی رضایی،
 
| منبع = منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، حیدر الجد/محمد مهدی رضایی،
 
| پس از لینک = فصلنامه فرهنگ زیارت، سال هشتم، شماره هفتم، تابستان ۱۳۹۰،
 
| پس از لینک = فصلنامه فرهنگ زیارت، سال هشتم، شماره هفتم، تابستان ۱۳۹۰،
| لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/۹۲۹/۱/۶۹
+
| لینک = http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/929/1/69
 
}}
 
}}
 
[[Category:بناهای تاریخی مذهبی نجف]]
 
  
 
[[رده:بناهای تاریخی مذهبی نجف]]
 
[[رده:بناهای تاریخی مذهبی نجف]]

نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۵۵

خان حماد
خان حماد.jpg
اطلاعات اوليه
تأسیس ۱۱۸۹ق
کاربری کاروانسرا
مکان وسط راه نجف-کربلا
نام‌های دیگر خان نص
معماری
سبک اسلامی

خان حماد یا خان نُص، مجموعه‌ای از چند کاروانسرا است، که وسط راه نجف-کربلا واقع شده، و تا نجف ۴۴ کیلومترفاصله دارد. این کاروانسرا در سال ۱۱۸۹ق ساخته شده و در سال‌های بعدی، دیگران، کاروانسراهایی به آن افزوده‌اند. خان حماد، به دلیل قرار داشتن در وسط راه، و نبود پناهگاهی دیگر نزدیک آن، اهمیت زیادی داشته است.

درباره خان حماد

خان حماد یا خان نُص، در وسط ناحیه حیدریه، در استان نجف قرار دارد.[۱] این کاروانسرا، اکنون در وسط راه نجف-کربلا واقع شده است. از خان حماد تا نجف نزدیک ۴۴ کیلومتر، تا خان مصلی ۲۲ کیلومتر[۲] و تا خان نخلیه ۲۱ کیلومتر فاصله است. این منزلگاه، در جنوب شرقی خان نخلیه واقع شده است. خان حماد، از جاده اصلی، از کربلا به سمت نجف، در سمت چپ جاده با فاصله ۲۴۰ متر قرار دارد. این کاروانسرا مساحت زیادی دارد و از نظر هندسی چند ضلعی نامتنظم است. معماری آن اسلامی بوده، دارای ایوان‌ها و طاق‌ها است.[۳] خان حماد برای استراحت زائران عتبات مقدس ساخته شده بود.[۴]

تاریخچه

خان حماد، از دیگر منزلگاه‌های مسیر نجف_کربلا، کهن‌تر است. برای آغاز بنای خان حماد، تاریخ‌های مختلفی[۵] بیان شده است. حیدر الجد، هر کدام از تاریخ‌ها را مربوط به یکی از کاروانسراهای این مجموعه دانسته، اولین کاروانسرا را مربوط به عصر سلیمان، والی عثمانی در سال ۱۱۸۹ق (۱۷۷۴م) می‌داند.[۶]

خان حماد، در گزارش فرمانده لشکر بریتانیا، در سال ۱۳۲۹ق (۱۹۱۱م) دارای ۱۰ کاروانسرا، ۱۰۰ خانه و تعدادی آب‌انبار که در آنها آب خوردن وجود دارد، معرفی شده است.[۷]

سازنده

برای خان حماد سازندگان مختلفی معرفی شده‌اند. حیدر الجد، معتقد است، هر کدام از منزلگاه‌های این مجموعه را کسی ساخته است.[۸] سازندگان آن، سید مهدی بحرالعلوم[۹] محمدصالح بن مصطفی کاسب بغدادی[۱۰] (متوفای ۱۲۸۷ق. ۱۸۷۰م)[۱۱] و مرتضی انصاری[۱۲] معرفی شده‌اند.

اهمیت

موقعیت خان حماد، بهترین مکان برای ساخت خان بوده، زیرا خان مصلی در نزدیکی خان جذعان، آن را کم اهمیت می‌ساخت و خان نخیله نیز در نزدیکی کربلا بوده است. بنابراین زائران به یک کاروانسرا در این مکان نیاز داشته‌اند.[۱۳]

از نگاه جهانگردان

جان پترز، جهانگرد و استاد آمریکایی، خان حماد را در سال ۱۲۰۸ق (۱۸۹۰م) ۵ منزلگاه کوچک در یک منزلگاه بزرگ معرفی کرده است.[۱۴] لیدی دراور، این کاروانسرا را دارای دیوارهای بلند، خانه‌ها، چند اسطبل، چند دکان و بخش‌هایی مخصوص زائران معرفی کرده است.[۱۵]

علت نامگذاری

حماد، در زبان بادیه‌نشینان به معنی صحرا است؛ خان حماد به این نام شهرت یافته، زیرا در صحرا قرار گرفته است و به جهت این که این خان، وسط راه کربلا و نجف واقع شده به آن نص گفته‌اند. نص در لهجه عوام عراق به معنای نصف است.[۱۶]

اکنون

بر پایه آخرین آمار، در سال ۱۴۲۶ق، خان حماد، دارای پنج منزلگاه بوده است. حیاطی به شکل دایره و سقف‌دار در ورودی آن، ایوان‌های قوسی‌شکل و بلند، آثار چاه آب، رواق آجری، اتاقک‌هایی برای مراقبت و اذان، و محراب از سازه‌هایی است که در این کاروانسرا دیده شده است.[۱۷] مقاله منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، اطلاعاتی دقیق از معماری این کارونسرا ارائه داده است.

پانوشت

  1. العتبة العلویة المقدسة
  2. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره۷، ص۶۹.
  3. العتبة العلویة المقدسة
  4. پایگاه اینترنتی www. Irarer. dr
  5. در عصر سلیمان، والی عثمانی (۱۷۷۴م. ۱۱۸۹ق)؛ پایگاه اینترنتی www. Irarer. Dr. و در سال ۱۲۰۰ق؛ اعیان الشیعه، ج۴۸، ص۶۲.
  6. منزلگاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۷، ص۸۶.
  7. النجف الاشرف مدینة العلم و العمران، ص۳۰۹
  8. منزلگاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۷، ص۸۶.
  9. اعیان الشیعه، ج۴۸، ص۶۲.
  10. اعیان الشیعه، ج۴۸، ص۱۴۱.
  11. او از خاندان آل کبه بغدادی است. نام او را محمدصالح بن مصطفی کبه نیز گفته‌اند؛ خان المصلی لوحة تاریخیة فی العهد العثمانی الاخیر، ص۲.
  12. النجف الاشرف، مدینة العلم و العمران، ص۶۲.
  13. منزلگاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۷، ص۸۵.
  14. حرز الدین، معارف الرجال، ج۳، ص۱۵۲.
  15. فی بلاد الرافدین، ص۸۱ و ۸۳.
  16. النجف الاشرف مدینة العلم و العمران، ص۶۱ و ۶۲.
  17. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۷، ص۸۸ و ۸۹.

منابع

این مقاله برگرفته از مقاله منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، حیدر الجد/محمد مهدی رضایی، فصلنامه فرهنگ زیارت، سال هشتم، شماره هفتم، تابستان ۱۳۹۰، است.