خان نخيله: تفاوت بین نسخه‌ها

از ویکی حج
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۵۵: سطر ۵۵:
 
}}
 
}}
  
[[Category:بناهای تاریخی مذهبی نجف]]
+
{{اماکن تاریخی مذهبی کربلا}}
[[Category:بناهای تاریخی مذهبی نجف]]
 
  
[[رده:بناهای تاریخی مذهبی نجف]]
+
[[رده:بناهای تاریخی مذهبی کربلا]]

نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۰۵

خان نخیله
خان نخیله.jpg
اطلاعات اوليه
تأسیس دوره عثمانی
کاربری کاروانسرا
مکان بین مسیر کربلا-نجف، با فاصله حدود ۱۴ کیلومتر از کربلا
نام‌های دیگر خان ربع، خان آل شمس
معماری
سبک اسلامی


خان نخیله یا خان ربع یا خان آل شمس، بین مسیر کربلا-نجف، با فاصله حدود ۱۴ کیلومتر از کربلا قرار دارد. در دوره عثمانی ساخته شده، و ورودی دو طبقه، آجرکاری‌های هنری و کندوکاری‌های فنی از ویژگی‌های این بنا است.

درباره خان نخلیه

خان نخیله، با نام‌های خان ربع،[۱] و خان آل شمس[۲] نیز شناخته شده است. این کاروانسرا، بین مسیر کربلا-نجف قرار داشته، و حدود ۱۴ کیلومتر از کربلا فاصله دارد. خان نخیله، در دوره عثمانی ساخته شده و دارای حیاطی سرباز است که با مجموعه‌ای از اتاق‌ها احاطه شده است. دیوارهای بلند، ورودیِ دو طبقه با دروازه‌ای بزرگ میان آن، و استفاده از آجر و گچ، خان نخیله را از دیگر منزلگاه‌های مشابهش، متمایز کرده است.[۳]

تاریخچه

برخی، سازنده خان نخیله را یکی از اهالی هند دانسته،[۴] و برخی، حسن بن محمد آل شمسه را سازنده آن دانسته‌اند.[۵] حیدر الجد، احتمال می‌دهد منزلگاه‌های سه‌گانه خان نخیله، در زمان‌های مختلف و به دست افراد مختلف ساخته شده‌اند؛ یعنی ممکن است یکی از اهالی هند، نخست منزلگاهی را برپا کرده و آنگاه، درکنار آن به دست دیگران، منزلگاهی دیگر ساخته شده است.[۶]

خان نخیله، در گزارش نظامی که رییس ستاد ارتش بریتانیا در سال ۱۳۲۹ق نوشته است، دارای ۳ خان، ۶ قهوه‌خانه و چاه‌های آب گوارا معرفی شده است.[۷]

در سال ۱۹۹۳م (۱۴۱۴ق) در مهماتی که سپاهیان در خان نخیله انبار کرده بودند، انفجاری رخ داد و بسیاری از ساخته‌های این منزلگاه ویران شد. بر پایه گزارشی که سال ۱۴۲۶ق تهیه شده، آثاری از تکه پاره‌های مهمات و سلاح‌ها، پیرامون خان دیده شده است.[۸]

علت نامگذاری

ممکن است علت نامگذاری خان نخیله به این نام، منطقه‌ای است که این کاروانسرا در آن واقع شده، زیرا این منطقه، نزدیک باغ‌های به هم پیوسته میان نجف و کربلا است.

به خان نخیله، خان ربع گفته شده، زیرا برای مسافرانی که از کربلا به نجف می‌روند، یک چهارمِ راه محسوب می‌شود[۹] و به آل شمس معروف شد، زیرا سازنده یا مرمت کننده آن، آل شمس بوده‌اند.[۱۰]

اکنون

بر پایه آخرین آمار، در سال ۱۴۲۶ق، برای خان نخیله دروازه قوس مانند، اتاقی بالای دروازه، آجرکاری‌های هنری و کندوکاری‌های فنی گزارش شده است.

مقاله منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، اطلاعات بیشتری از معماری این کارونسرا ارائه داده است.[۱۱]

پانوشت

  1. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره۷، ص۹۰.
  2. ماضی النجف و حاضرها، ج۱، ص۲۷۳.
  3. العتبة العباسیة المقدسة
  4. النجف الاشرف مدینة العلم و العمران، ص۶۲.
  5. خان المصلی لوحة تاریخیه من العهد العثمانی الأخیر، ص۲؛ الدرر البهیة فی انساب قبائل النجف العربیه، ج۱، ص۵۶.
  6. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره۷، ص۹۱.
  7. النجف الاشرف مدینة العلم و العمران، ص۶۲.
  8. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره۷، ص۹۳.
  9. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره۷، ص۹۰.
  10. ماضی النجف و حاضرها، ج۱، ص۲۷۳.
  11. منزل‌گاه‌های راه کربلا و نجف، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره۷، ص۹۲ و ۹۳.

منابع

این مقاله برگرفته از مقاله نقش علمای بادکوبه در نجف، عبدالرحیم اباذری، فصلنامه فرهنگ زیارت، سال هشتم، شماره سی و سوم، زمستان ۱۳۹۶، است.