وادی القری: تفاوت میان نسخهها
| (۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات شهر|عرض جغرافیایی=37.904405|طول جغرافیایی=26.687809|وقایع مهم=غزوه وادی القری|قدمت=پیش از اسلام - محل سکونت قوم عاد و ثمود|مساحت=حدود ۲۳۹۱ کیلومتر|تصویر=وادی_القری.png|ادیان=یهود و اسلام|کشور=عربستان سعودی|ویژگی=درههای آباد و کوههای تراشیده شده.|جمعیت کل=جمعیت سال 2022 بالغ بر ۶۰٬۱۰۳ نفر}} | {{جعبه اطلاعات شهر|عرض جغرافیایی=37.904405|طول جغرافیایی=26.687809|وقایع مهم=غزوه وادی القری|قدمت=پیش از اسلام - محل سکونت قوم عاد و ثمود|مساحت=حدود ۲۳۹۱ کیلومتر|تصویر=وادی_القری.png|ادیان=یهود و اسلام|کشور=عربستان سعودی|ویژگی=درههای آباد و کوههای تراشیده شده.|جمعیت کل=جمعیت سال 2022 بالغ بر ۶۰٬۱۰۳ نفر}} | ||
'''وادی القُری''' (العُلا) منطقهای تاریخی در شمال [[مدینه]] در کشور [[عربستان]] است | '''وادی القُری''' (العُلا) منطقهای تاریخی در شمال غربی [[مدینه]] در کشور [[عربستان]] است که در مسیر تجاری [[شام]] به [[یمن]] قرار داشت. این ناحیه در دوران باستان سکونتگاه قوم عاد و ثمود و در صدر اسلام محل سکونت یهودیان بود. وادی القری شاهد رویدادهای مهمی همچون [[غزوه وادی القری]] و عبور [[پیامبر(ص)]] در [[غزوه تبوک]] بوده است. [[امام علی(ع)]] نیز موقوفاتی در این منطقه داشت. امروزه العلا با جاذبههای تاریخی مانند [[مدائن صالح]] (اثر ثبتشده در یونسکو) به یکی از مقاصد مهم گردشگری فرهنگی عربستان تبدیل شده است. | ||
== نام و مکان == | == نام و مکان == | ||
وادی القری که امروزه به وادی العُلا معروف | وادی القری که امروزه به وادی العُلا معروف است،<ref>المعالم الاثیره، ص224.</ref> درهای طولانی در 300 کیلومتری شمال غربی [[مدینه]] در راه بازرگانی [[شام]] به حجاز بوده است.<ref>نگا: حجاز در صدر اسلام، ص83.</ref> در جنوب این منطقه، [[خیبر]] قرار دارد و به دلیل داشتن قریههای متعدد و به هم پیوسته، به "وادی القری" (دره آبادیها) معروف شده است.<ref>مراصد الاطلاع، ج3، ص1087.</ref> این منطقه با مساحتی حدود ۲۳۹۱ کیلومتر مربع، در سال ۲۰۲۲م جمعیتی بالغ بر ۶۰٬۱۰۳ نفر داشته و به عنوان یک شهر واحهای باستانی، نقش مهمی در توسعه گردشگری عربستان ایفا میکند.<ref>وبسایت رسمی [https://www.google.com/search?sca_esv=c561dc4e372ce7af&sxsrf=AE3TifNVn-8dLdsotflo7YYoyc87oRx2Jw:1763021132707&q=این+منطقه+با+مساحتی+حدود+۲۳۹۱+کیلومتر+مربع،+در+سال+۲۰۲۲+جمعیتی+بالغ+بر+۶۰٬۱۰۳+نفر+داشته+و+به+عنوان+یک+شهر+واحهای+باستانی،+نقش+مهمی+در+توسعه+گردشگری+عربستان+ایفا+میکند.&source=lnms&fbs=AIIjpHxU7SXXniUZfeShr2fp4giZ1Y6MJ25_tmWITc7uy4KIeoJTKjrFjVxydQWqI2NcOhYPURIv2wPgv_w_sE_0Sc6Q2Uz8zlVUFOE6tcDqfo9WH77bvrGoZD2Ke11BgIAarKxhD4VpNPH84x7f3V9oyKgzQ0iW1Dl12uPzRpMveNk-q8SGm7g&sa=X&ved=2ahUKEwjEy-LC1e6QAxWkVaQEHTNcJsoQ0pQJegQIDhAB&biw=1022&bih=983&dpr=0.94 اخبار سعودی]</ref> | ||
== دوران باستان == | == دوران باستان == | ||
در زمانهای باستان، وادی القری منازل [[قوم عاد]] و [[ثمود]] بوده است. مرکز مهم این منطقه «قُرح» بوده که گفته میشود قوم عاد در آنجا هلاک شدند.<ref>معجم البلدان، ج4، ص321.</ref> مقدسی در سده چهارم قمری گزارش میدهد که در سراسر [[حجاز]] پس از [[مکه]]، جایی آبادتر از شهر قُرح وجود نداشته است.<ref>احسن التقاسیم، ص83 و 84.</ref> | در زمانهای باستان، وادی القری منازل [[قوم عاد]] و [[ثمود]] بوده است. مرکز مهم این منطقه «قُرح» بوده که گفته میشود قوم عاد در آنجا هلاک شدند.<ref>معجم البلدان، ج4، ص321.</ref> مقدسی در سده چهارم قمری گزارش میدهد که در سراسر [[حجاز]] پس از [[مکه]]، جایی آبادتر از شهر قُرح وجود نداشته است.<ref>احسن التقاسیم، ص83 و 84.</ref> | ||
[[پرونده:وادی القری 1.webp|بندانگشتی|الحجر یا مداین صالح]] | [[پرونده:وادی القری 1.webp|بندانگشتی|الحجر یا مداین صالح]] | ||
شهر تاریخی «الحِجر» یا «[[مدائن صالح]]» در ۲۲ کیلومتری شمال العلا از دیگر مناطق | شهر تاریخی «الحِجر» یا «[[مدائن صالح]]» در ۲۲ کیلومتری شمال العلا از دیگر مناطق این وادی است<ref>المعالم الاثیره، ص97.</ref> که گفته شده محل سکونت قوم [[ثمود]] بوده<ref>معجم البلدان،ج2، ص221؛ مراصد الاطلاع، ج1، ص381؛ تاریخ ابن خلدون، ج2، ص24.</ref> و در [[قرآن]] از آن یاد شده است.<ref>سوره اعراف، آیه 74.</ref> این شهر نخستین اثر ثبت شده [[عربستان]] در میراث جهانی یونسکو است.<ref>سایت رسمی [https://whc.unesco.org/en/list/1293 یونسکو]</ref> برخی منابع، بیرون آمدن ناقه حضرت صالح(ع) از دل کوه را در همین منطقه میدانند.<ref>معجم البلدان،ج2، ص221.</ref> | ||
== وادی القری در صدر اسلام == | == وادی القری در صدر اسلام == | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۵: | ||
=== غزوه وادی القری === | === غزوه وادی القری === | ||
{{اصلی|غزوه وادی القری}}یکی از مهمترین رویدادهای تاریخی | {{اصلی|غزوه وادی القری}}یکی از مهمترین رویدادهای تاریخی وادی القری، غزوه وادی القری در جمادیالثانی سال هفتم قمری بود. [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اکرم(ص)]] پس از فتح [[خیبر]]، راهی وادی القری شد و [[یهودیان در حجاز|یهودیان]] ساکن آنجا را به [[اسلام]] دعوت کرد. پس از امتناع یهودیان از پذیرش اسلام، جنگ درگرفت و در نهایت یهودیان تسلیم شدند. پیامبر(ص) اموال آنها را به غنیمت گرفت؛ اما زمینها و نخلهایشان را در اختیارشان باقی گذارد تا به عنوان خراجدهنده با مسلمانان همکاری کنند.<ref>المغازی، ج2، ص711- 709.</ref> | ||
=== عبور پیامبر(ص) از وادی القری === | === عبور پیامبر(ص) از وادی القری === | ||
پیامبر | [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] در جریان [[غزوه تبوک]] از این منطقه عبور کرد و در آنجا نماز خواند.<ref>حجاز در صدر اسلام، ص83.</ref> گزارش شده که یهودیان بنی عُرَیض در این سفر، غذایی به نام "هَریسه" برای پیامبر(ص) آوردند و او از آن خورد.<ref>المغازی، ج2، ص2006.</ref> | ||
== موقوفات امام علی(ع) در وادی القری == | == موقوفات امام علی(ع) در وادی القری == | ||
[[امام علی(ع)]] در وادی القری املاک و [[موقوفات امام علی(ع)|موقوفات]] متعددی داشت که آنها را در راه خدا وقف کرده بود.<ref>الروض النضیر،ج4، ص123؛ نهج السعاده، ج2، ص217.</ref> از جمله این موقوفات، چشمهای به نام "[[چاه ناقه]]" در منطقه بِیره از وادی القری بود.<ref>تاریخ المدینة المنوره، ج1، ص223.</ref> | [[امام علی(ع)]] در وادی القری املاک و [[موقوفات امام علی(ع)|موقوفات]] متعددی داشت که آنها را در راه خدا وقف کرده بود.<ref>الروض النضیر،ج4، ص123؛ نهج السعاده، ج2، ص217.</ref> از جمله این موقوفات، چشمهای به نام "[[چاه ناقه]]" در منطقه بِیره از وادی القری بود.<ref>تاریخ المدینة المنوره، ج1، ص223.</ref> | ||
بر اساس گزارشهای تاریخی، این موقوفات در دورههای بعدی مورد ادعا و اختلاف قرار گرفت و در نهایت به کاربرد وقفی خود بازگردانده شد.<ref>تاریخ المدینة المنوره، ج1، ص223 و 224.</ref> | بر اساس گزارشهای تاریخی، این موقوفات در دورههای بعدی مورد ادعا و اختلاف قرار گرفت و در نهایت به کاربرد وقفی خود بازگردانده شد.<ref>تاریخ المدینة المنوره، ج1، ص223 و 224.</ref> بنابر روایتی از امام علی(ع)، تمام اموالی که در منطقه وادی القری قرار دارد، برای فرزندان [[حضرت زهرا|فاطمه(س)]] بوده و بردگان آن نیز وقف خواهد بود.<ref>فروع کافی، ج7، ص49.</ref> | ||
== در آثار جغرافی نگاران مسلمان == | == در آثار جغرافی نگاران مسلمان == | ||
ابن کلبی، تاریخنگار(م.204ق.)، وادی القری را آبادترین منطقه در [[جزیرةالعرب|جزیرهالعرب]] | ابن کلبی، تاریخنگار(م.204ق.)، وادی القری را آبادترین منطقه در [[جزیرةالعرب|جزیرهالعرب]] دانسته<ref>معجم البلدان،ج4، ص338.</ref> و محمد حِمْیَری در سده نهم قمری آن را دارای نخلستانها و چشمههای بسیار توصیف کرده است که نوادگان [[جعفر بن ابی طالب|جعفر بن ابیطالب]] (معروف به الوادیین) در آن سکونت داشتند.<ref>الروض المعطار، ص602.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||