محراب تهجد: تفاوت میان نسخهها
عاطفه فتاحی (بحث | مشارکتها) |
عاطفه فتاحی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۲۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
| اندازه تصویر = | | اندازه تصویر = | ||
| پیوند تصویر = | | پیوند تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | | توضیح تصویر = تصویر محراب تهجد پیش از اینکه پوشانده شود | ||
| نامهای دیگر = | | نامهای دیگر = | ||
| مکان = مسجدالنبی | | مکان = مسجدالنبی | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
| بنیانگذار = | | بنیانگذار = | ||
| رویدادها = | | رویدادها = | ||
| بازسازیها = | | بازسازیها = در دورههای متعدد | ||
| بازسازی کنندگان = قایتبای مملوکی/ عبدالمجید عثمانی | | بازسازی کنندگان = قایتبای مملوکی/عبدالمجید عثمانی | ||
| بخشهای از میان رفته = | | بخشهای از میان رفته = | ||
| ویژگیهای تاریخی = | | ویژگیهای تاریخی = محل نافله شب پیامبر در ماههای غیر از رمضان | ||
| متولیان = | | متولیان = | ||
| مساحت = | | مساحت = | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
}} | }} | ||
'''محراب | '''محراب تَهَجُّد'''، یکی از [[محرابهای مسجدالنبی]] است که در انتهای دیوار شمالیِ [[ضریح رسول الله|ضریح پیامبر]] قرار دارد اما امروزه در معرض دید زائران نیست و جلوی آن پوشیده شده است. این [[محراب]] در مکانی ساخته شده بود که [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] برخی شبها [[نماز شب]] را در آنجا اقامه میکرد. | ||
محراب تهجد در کنار [[ستون تهجد]]، که مکان نماز شبهای پیامبر -به غیر از ماه رمضان- بود، بنا شد. [[ابن نجار]] (578/643ق) به محراب تهجد در کنار ستون تهجد اشاره کرده است و [[علی بن عبدالله سمهودی|سمهودی]] (844/911ق) نیز به دو نوبت بازسازی این محراب قبل و بعد از [[آتشسوزی در مسجدالنبی|آتشسوزی مسجدالنبی]] پرداخته است. همچنین این محراب در دوره سلطان عبدالمجید عثمانی نیز بازسازی شد. روایاتی از فضیلت نمازگزاری در این مکان نقل شدهاست. | |||
==مکان و نام== | |||
این محراب خارج دیوار شمالی [[حجره رسولالله|حجره شریفه]]، کنار [[ستون تهجد]]، مقابل [[دکه اغوات]]، قرار داشت.<ref>المسجد النبوی الشریف، ص 302-303</ref> به نقل از منابع، پیامبر کنار یکی از [[ستونهای مسجدالنبی]] که بعد از درِ خانه [[امام علی(ع)|امیر مؤمنان]] قرار داشت، حصیری را پهن میکرد و روی آن به [[تهجّد]] و نماز شب میایستاد.<ref>المعالم الاثیره، ص43</ref> [[امام علی(ع)|علی (ع)]] نیز نماز شب را همین جا میخواند.<ref>موسوعه مکه المکرمه، ج۲، ص۴۲۰.</ref> در سدههای بعد، کنار این ستون که موسوم به [[ستون تهجد]] بود، محرابی با همین نام ساخته شد.<ref>المعالم الاثیره، ص 43</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=189 وفاءالوفا، ج2، ص 189]</ref> | |||
[[ابن نجّار]] (578/643ق) و [[محمد بن احمد مطری|مطری]](671/741ق) از این محل به «نمازگاه شبانه پیامبر» یاد کرده است. همچنین [[علی بن عبدالله سمهودی|سمهودی]] محراب تهجد را محل خواندن نماز شب پیامبر غیر از [[ماه رمضان]] عنوان کردهاست.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=189 وفاءالوفا، ج2، ص 189]</ref><ref>الدره الثمینه، ص 93</ref> | |||
== | ==بازسازی محراب تهجد== | ||
به | ابن نجار(578/643ق)، به محرابی در محل نماز شب خواندن پیامبر، کنار [[ستون تهجد]] اشاره کرده است.<ref>الدره الثمینه، ص 93</ref> سمهودی (844/911ق) نیز به بازسازی این محراب در دوره [[سلطان قایتبای|سلطان قایتبای مملوکی]] (888ق/1483م) پرداخته است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=189 وفاءالوفا،ج2، 189]</ref> در دوره قایتبای این محراب به دست خواجه شمسی بن زمن، بازسازی شد و بالای این محراب تاریخ بنا بر لوحی مرمرین نگاشته شد. اما پس از [[آتشسوزی در مسجدالنبی|آتش سوزی در مسجدالنبی]] و از بین رفتن ستون و محراب تهجد، بار دیگر این محراب بازسازی شد و این بار تصمیم گرفته شد تا پایههایی مستحکمتر برای ستون تهجد ساخته شود و از همین روی محراب جدید در پایه ستون تهجد جانمایی شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:وفاء_الوفاء_سمهودی_ج۲.pdf&page=190 وفاءالوفا، ج2، ص 190]</ref> این محراب باکاشیهای طلاکاری شده تزیین شد و آیات مرتبط با تهجد در آن نقش بسته شد.<ref>المسجد النبوی الشریف، ص 302-303</ref> | ||
در دوره سلطان [[عبدالمجید عثمانی]]( 1271ق/1854م) نیز این محراب بازسازی شد.<ref>المسجد النبوی الشریف، ص302-303</ref> <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:مرآة_الحرمین_ابراهیم_رفعت_پاشا_ج1.pdf&page=470 مرآة الحرمین ابراهیم رفعت پاشا، ص470] </ref>محراب تهجد در این زمان از یک قطعه سنگ تراشیده و به ستون تهجد متصل شد. سپس کتیبهٔ اصلی محراب بهصورت برجسته بر روی آن بازاجرا شد. از نوشتههای روی این کتیبه میتوان به این آیه اشاره کرد: {{آیه|و من اللیل فتهجد به نافله لک عسی أن یبعثک ربک مقاما محمودا}} (پارهای از شب را به نماز بیدار باش که برای تو افزون بر نمازهای واجب است. باشد که خداوند تو را به مقام پسندیده ([[شفاعت]]) مبعوث گرداند) اشاره کرد.<ref>المسجد الشریف النبوی، 303</ref>[[پرونده:محراب تهجد2.jpeg|423x423px|thumb|محراب تهجد2]]در دوره حکومت عثمانی، هیچ یک از نمازهای مسجدالنبی در این مکان خوانده نمیشود و تنها به عنوان مکان نمازگزاردن [[حضرت محمد (ص)|پیامبر]] مورد احترام بود.<ref>المسجد الشریف النبوی، ص 303</ref> | |||
== | == فضیلت نمازگزاری در محراب تهجد== | ||
این | روایاتی از فضیلت نمازگزاری در محل تهجد پیامبر ذکر شده است. از جمله این روایات آن که [[محمد بن حنفیه]]، فرزند امام علی، به [[سعید بن عبدالله بن فضیل]] که در آنجا نماز میگزارد، گفت: این جا مصلای رسول خدا هنگام به جای آوردن [[نافله شب|نافله شب]] بوده است؛ از این رو، پیوسته آنجا باش.<ref>الدره الثمینه، 93</ref> <ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%B9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE.pdf&page=73 عماره و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ، ص 73]</ref>همچنین از [[مالک بن انس]] نقل است که صحابه پیامبر شب هنگام به محل تهجد پیامبر میشتافتند.<ref>صحیح بخاری، ج1، ص 134</ref> | ||
==وضعیت کنونی== | ==وضعیت کنونی== | ||
پیش از سال 1353ق/1934م محراب تهجد دیگر در معرض دید نیست. علت پنهان کردن آن را توجه بیش از حد زائران به این محراب ذکر کردهاند.<ref>المسجد النبوی الشریف، ص 303</ref> گفته شده که این محراب امروزه وجود دارد اما مانعی جلوی آن قرارداده شده، تا مردم آن را نبینند. <ref>المعالم الاثیره، ص 43</ref> | |||
==جستارهای وابسته== | |||
*[[ستون تهجد]] | |||
*[[محرابهای مسجدالنبی]] | |||
*[[آتشسوزی در مسجدالنبی|آتش سوزی مسجدالنبی]] | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | |||
{{منابع}} | |||
*'''الدره الثمینه فی اخبار المدینه'''، محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، دارالارقم بن ابی الارقم، بیروت، بیتا. | |||
*'''المسجد النبوی الشریف فی العصر العثمانی 923-1344ه «دراسه معماریه حضاریه»'''، الدکتور محمد هزاع الشهری، دارالقاهره، 2003م. | |||
*'''المعالم الاثیره'''، محمد محمد حسن شراب، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۳۸۷ق. | |||
*'''صحیح البخاری'''، محمدبن اسماعیل بخاری، مطابع الشعب، بیجا، 1378ق. | |||
* '''مرآة الحرمین او الرحلات الحجازیه'''، رفعت پاشا ابراهیم (م بعد 1353 ق)، قاهره، المکتبة الثقافة الدینیه، بیتا. | |||
*'''موسوعه مکه المکرمه و المدینه المنوره'''، احمد زکی یمانی، مصر، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۸ق. | |||
*'''وفاء الوفاء'''، السمهودی (م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۴ق. | |||
[[رده:محرابهای مسجدالنبی]] | |||