امام سجاد(ع): تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
ترجمه خودکار از ویکی فارسی |
||
| (۱۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات اشخاص | {{جعبه اطلاعات اشخاص | ||
|عنوان = | |عنوان = | ||
|تصویر = | |تصویر = قبور_ائمه_بقیع_قبل_از_تخریب.png | ||
|عرض تصویر = | |عرض تصویر = | ||
|توضیح تصویر = | |توضیح تصویر = آرامگاه امام سجاد(ع) در کنار دیگر [[ائمه بقیع]]، پیش از تخریب در [[قبرستان بقیع]] | ||
|نام کامل = امام سجاد(ع) | |نام کامل = امام سجاد(ع) | ||
|کنیه = | |کنیه = | ||
|لقب = | |لقب = زینالعابدین | ||
|نسب = | |نسب = [[بنیهاشم]] | ||
|زادروز = سال ۳۸ق | |زادروز = سال ۳۸ق | ||
|کشور تولد = | |کشور تولد = | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
|محل زندگی = | |محل زندگی = | ||
|مهاجر/انصار = | |مهاجر/انصار = | ||
|نام همسر = ام عبدالله (دختر امام حسن(ع)) | |نام همسر = ام عبدالله (دختر [[امام حسن(ع)]]) | ||
|فرزندان = [[امام باقر(ع)]] | |فرزندان = [[امام باقر(ع)]] | ||
|خویشاوندان سرشناس = | |خویشاوندان سرشناس = [[امام حسین(ع)]] (پدر) [[شهربانو]] (مادر) | ||
|دین = | |دین = | ||
|مذهب = | |مذهب = | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
|امضا = | |امضا = | ||
}} | }} | ||
'''امام سجاد(ع)''' (۳۸ - ۹۵ق) معروف به زینالعابدین، چهارمین امام شیعیان و فرزند [[امام حسین(ع)]] و پدر [[امام باقر(ع)]] است. وی به عبادت | '''امام سجاد(ع)''' (۳۸ - ۹۵ق) معروف به زینالعابدین، چهارمین امام شیعیان و فرزند [[امام حسین(ع)]] و پدر [[امام باقر(ع)]] است. وی به عبادت زیاد، زهد، انفاقکردن و صدقهدادن مشهور است. محل دفن امام سجاد(ع) در [[بقیع|قبرستان بقیع]] است. بنابر بر قولی وی به دست [[ولید بن عبدالملک|وَلید بن عبدالمَلِک]]، ششمین حاکم اموی، مسموم شد و به شهادت رسید. فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات [[ائمه بقیع]] ذکر شده است. | ||
امام سجاد(ع) | امام سجاد(ع) بارها به [[حج|سفر حج]] رفته و برخی تعداد آن را تا بیست سفر نوشتهاند. بر اساس روایتی از امام سجاد(ع) کسی که اعمال حج را به جا آورد، بهشت بر او واجب میگردد و گناهانش بخشیده میشود. امام در روایتی، مشهور به [[حدیث شبلی]]، به [[اسرار حج]] و معانی باطنی اعمال حج پرداخته است. | ||
مکانهایی در کشور عراق منسوب به امام سجاد(ع) است که عبارتند از: [[مقام امام زینالعابدین (حله)|مقام امام سجاد(ع) در حله]]، [[مقام امام زینالعابدین (نجف)|مقام امام سجاد(ع) در نجف]] و [[مقام امام زینالعابدین (کربلا)|مقام امام سجاد(ع) در کربلا]]. | مکانهایی در کشور عراق منسوب به امام سجاد(ع) است که عبارتند از: [[مقام امام زینالعابدین (حله)|مقام امام سجاد(ع) در حله]]، [[مقام امام زینالعابدین (نجف)|مقام امام سجاد(ع) در نجف]] و [[مقام امام زینالعابدین (کربلا)|مقام امام سجاد(ع) در کربلا]]. | ||
==معرفی و جایگاه== | ==معرفی و جایگاه== | ||
علی بن حسین مشهور به سجاد و زینالعابدین؛ چهارمین | علی بن حسین(ع) مشهور به سجاد و زینالعابدین؛ چهارمین امام شیعیان است که بر اساس قول مشهور در سال 38 هجری در [[مدینه]] متولد شد.<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷. </ref> او سالهای آخر خلافت جدش [[امام علی(ع)]] را درک کرد، 13 سال با عمویش [[امام حسن(ع)]] و 23 سال در کنار پدرش [[امام حسین(ع)]] بود. | ||
امام سجاد | امام سجاد در واقعه عاشورای سال 61 هجری در جریان قیام امام حسین(ع) در [[کربلا]] حضور داشت؛ اما به دلیل بیماری در جنگ شرکت نکرد و پس از این واقعه 33 یا 34 سال زندگی کرد.<ref>تاريخ طبری، ج۱۱، ص۶۳۰. </ref> گفته شده علی بن حسین(ع) در سال ۹۴<ref>تاریخ طبری، ج۱۱، ص۶۳۱؛ انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۳۷.</ref> یا ۹۵ قمری<ref>تاريخ مدینه دمشق، ج۴۱، ص۴۱۶.</ref> به دستور [[ولید بن عبدالملک|وَلید بن عبدالمَلِک]](حک: 86-96) مسموم شد و به شهادت رسید<ref>الإتحاف بحب الأشراف، ص۲۷۷.</ref> و در [[قبرستان بقیع]]، کنار قبر امام حسن(ع)، [[امام محمد باقر(ع)|امام باقر(ع)]] و [[امام صادق(ع)]] مدفون شد.<ref> تاريخ طبری، ج۱۱، ص۶۳۱.</ref> | ||
دوران امامت امام سجاد(ع) معاصر با چند تن از خلفای اموی(حک:41-132) و زبیریان(حک:64-73) شامل [[یزید بن معاویه]](64-61)، [[عبدالله بن زبیر|عَبدالله بن زُبَیر]](73-64)، [[معاویه بن یزید]](64)، [[مروان بن حکم]](65)، [[عبدالملک مروان]](65-86) و [[ولید بن عبدالملک]](96-86) بود. حاکمیت جریان اموی و تسلط چند ساله زبیریان بر مکه و مدینه به عنوان مخالفان شیعه و [[اهلبیت(ع)]] یکی از بحرانیترین و دشوارترین ادوار امامت را برای امام سجاد(ع) پدید آورده بود.<ref>اثبات الوصیه، ص۱۶۷ و ص۱۶۸؛ صحیفه سجادیه، دعای ۴۹، ص۲۴۴.</ref> | همچنین در برخی روایات آمده که امام سجاد(ع) در اولین [[اربعین]] به کربلا رفت و سرهای شهدا را به بدنشان ملحق کرد.<ref>بحار الانوار، ج۹۸، ص۳۳۴.</ref> | ||
=== دوران امامت === | |||
امام سجاد(ع) جزو دوازده امام معصوم شیعیان است.<ref>إعلام الوری، ص۳۹۶ و ۳۹۷.</ref> امامت وی با شهادت امام حسین(ع) در عاشورای سال ۶۱ قمری آغاز شد و تا زمان شهادتش (سال ۹۴ یا ۹۵ قمری) ادامه داشت.<ref>الارشاد، ج۲، ص۱۳۸؛ اعلام الوری، ص۲۵۶.</ref> | |||
روایات زیادی از سیره عبادی و عبادتهای زیاد امام سجاد(ع) نقل شده<ref>العبر، ج۱، ص۸۳.</ref> و مجموعه دعاهای او در [[کتاب صحیفه سجادیه]] جمع آوری شده است.<ref>الذریعه، ج۱۵، ص۱۸ و ۱۹.</ref> همچنین [[زیارت امین الله]] از امام سجاد(ع) نقل شده است.<ref>کامل الزیارات، ص۳۹.</ref> امام سجاد را فردی اهل سخاوت،<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۲۵۹.</ref> و مهربان با مستمند و یتیمان و اهل انفاق و صدقه توصیف کردهاند.<ref>بحارالأنوار، ج۴۶، ص۶۲ و ۶۳.</ref> | |||
دوران امامت امام سجاد(ع) معاصر با چند تن از [[بنیامیه|خلفای اموی]](حک:41-132) و زبیریان(حک:64-73) شامل [[یزید بن معاویه]](64-61)، [[عبدالله بن زبیر|عَبدالله بن زُبَیر]](73-64)، [[معاویه بن یزید]](64)، [[مروان بن حکم]](65)، [[عبدالملک مروان]](65-86) و [[ولید بن عبدالملک]](96-86) بود. حاکمیت جریان اموی و تسلط چند ساله زبیریان بر [[مکه]] و [[مدینه]] به عنوان مخالفان شیعه و [[اهلبیت(ع)]] یکی از بحرانیترین و دشوارترین ادوار امامت را برای امام سجاد(ع) پدید آورده بود.<ref>اثبات الوصیه، ص۱۶۷ و ص۱۶۸؛ صحیفه سجادیه، دعای ۴۹، ص۲۴۴.</ref> | |||
== حجهای امام سجاد(ع) == | == حجهای امام سجاد(ع) == | ||
سیره عملی امام سجاد(ع) نشاندهنده توجه و اهمیت حج نزد | سیره عملی امام سجاد(ع) نشاندهنده توجه و اهمیت حج نزد وی است. حکایاتی وجود دارد که نشان میدهد امام سجاد(ع) در موارد متعددی<ref> المحاسن، ج۲، ص۳۶۱؛ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۲۹۳ و ص۲۹۴؛ الدرالنظيم، ص۵۹۱. </ref> سواره<ref> مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۲۹۴.</ref> یا پیاده به حج رفتهاند.<ref> الإرشاد، ج۲، ص۱۴۴؛ المنتظم، ج۵، ص۳۴۹.</ref> برخی شمار حجهای امام سجاد را 20 مورد دانستهاند.<ref>المحاسن، ج۲، ص۶۳۵؛ الخصال، ص۵۱۷ و ص۵۱۸.</ref> امام سجاد(ع) در روایتی درباره نسبت خود و [[اهلبیت(ع)]] با حج میفرماید: «من فرزند مکه و منا، صفا و زمزم هستم.»<ref>الکافی، ج۱، ص۴۷۳.</ref> | ||
در منابع متقدم حکایات متعددی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه نقل شده است. گفته شده در یک مورد | در منابع متقدم حکایات متعددی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه نقل شده است. گفته شده در یک مورد امام به منظور متقاعد ساختن عموی خویش [[محمد بن حنفیه]] که مدعی امامت بود، از وی خواست که به [[مکه]] و نزد [[حجر الاسود|حجرالاسود]] بروند و حجرالاسود امامت هر کس را تایید کند، وی امام است. به اذن الهی حجرالاسود به سخن درآمد و امامت امام سجاد(ع) را تایید کرد.<ref>الکافی، ج۱، ص۳۴۸؛ الإحتجاج، ج۲، ص۴۶.</ref> | ||
یکی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه، همزمان با سفر [[هشام بن عبدالملک]](حک105-125) به این شهر بوده است. هشام که در زمان خلافت پدرش عبدالملک(65 -86) یا برادرش ولید(86-96) به حج رفته بود،<ref>الاختصاص، ص۱۹۱؛ الاغانی، ج۱۵، ص۲۱۷.</ref> وقتی خواست [[حجرالاسود]] را [[استلام]] کند، به جهت ازدحام جمعیت نتوانست این کار را انجام دهد، در همین زمان امام سجاد(ع) به حجرالاسود نزدیک شد، مردم به جهت احترام به آن حضرت و حفظ شأن ایشان، کنار رفتند و حضرت به راحتی حجرالاسود را استلام کرد.<ref>الاغانی، ج۱۵، ص۲۱۷؛ الاختصاص، ص۱۱۹؛ الارشاد، ج۲، ص۱۵۱.</ref> | یکی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه، همزمان با سفر [[هشام بن عبدالملک]](حک105-125) به این شهر بوده است. هشام که در زمان خلافت پدرش عبدالملک(65 -86) یا برادرش ولید(86-96) به حج رفته بود،<ref>الاختصاص، ص۱۹۱؛ الاغانی، ج۱۵، ص۲۱۷.</ref> وقتی خواست [[حجرالاسود]] را [[استلام]] کند، به جهت ازدحام جمعیت نتوانست این کار را انجام دهد، در همین زمان امام سجاد(ع) به حجرالاسود نزدیک شد، مردم به جهت احترام به آن حضرت و حفظ شأن ایشان، کنار رفتند و حضرت به راحتی حجرالاسود را استلام کرد.<ref>الاغانی، ج۱۵، ص۲۱۷؛ الاختصاص، ص۱۱۹؛ الارشاد، ج۲، ص۱۵۱.</ref> | ||
== ثواب حج == | == ثواب حج == | ||
از منظر امام سجاد(ع) انجام حج و زیارت خانه خدا از ثواب و اجر بسیار فراوانی برخوردار است.<ref>الكافى، ج۴، ص۴۱۱. </ref> بر اساس روایتی از | از منظر امام سجاد(ع) انجام حج و زیارت خانه خدا از ثواب و اجر بسیار فراوانی برخوردار است.<ref>الكافى، ج۴، ص۴۱۱. </ref> بر اساس روایتی از امام سجاد(ع) کسی که اعمال حج را به جا آورد، آمرزیده است و بهشت بر او واجب میگردد و گناهانش بخشیده میشود.<ref>من لا یحضره الفقیه، ص۱۵۶.</ref> در روایت دیگری ایشان به شفاعت فرشتگان الهی از کسی که بین [[صفا و مروه]] سعی کند، اشاره دارد.<ref>من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۲۰۹. </ref> | ||
== حدیث شبلی == | == حدیث شبلی == | ||
{{اصلی|حدیث شبلی}} | {{اصلی|حدیث شبلی}} | ||
حدیث شبلی روایتی است منسوب به | حدیث شبلی روایتی است منسوب به امام زینالعابدین(ع) که در آن امام در گفتوگوی با شبلی، [[اسرار حج|اسرار]] و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند.<ref>برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، ص۱۲ و ص۱۵.</ref> اسرار میقات، اسرار ورود به حرم، [[اسرار وقوف در مشعر|اسرار وقوف در مشاعر]] از جمله موضوعات مطرح شده در این حدیث است.<ref>برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، ص۴۴ تا ص۱۷۷.</ref> | ||
== دعای امام سجاد(ع) در روز عرفه == | == دعای امام سجاد(ع) در روز عرفه == | ||
{{اصلی|دعای عرفه امام سجاد (متن دعا)}} | {{اصلی|دعای عرفه امام سجاد (متن دعا)}} | ||
دعای | دعای چهل و هفتم از [[صحیفه سجادیه]] دعایی است که امام سجاد(ع) در [[روز عرفه]] خوانده است.<ref>صحیفه کامله سجادیه، ص۲۱۰.</ref> این دعا طولانیترین دعای صحیفه است و در آن به موضوعاتی همچون بیان اسما و صفات خدا، دعا و صلوات در حق پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) و شیعیان و بیان برخی مکارم اخلاق پرداخته شده است.<ref>دیار عاشقان، ج۷، ص۵۳۹–۵۴۰.</ref> | ||
== محل دفن امام سجاد(ع) == | == محل دفن امام سجاد(ع) == | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۱۰۹: | ||
فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات [[ائمه بقیع]] ذکر شده است؛ در روایتی از امام صادق(ع)، زیارت ائمه پس از [[حج]]، خاتمه [[اعمال حج تمتع|اعمال حج]] دانسته شده است که با این کار، اعمال حج کامل میشود.<ref>بحار الأنوار، ج۹۷، ص۱۳۹ و ص۲۰۶.</ref> | فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات [[ائمه بقیع]] ذکر شده است؛ در روایتی از امام صادق(ع)، زیارت ائمه پس از [[حج]]، خاتمه [[اعمال حج تمتع|اعمال حج]] دانسته شده است که با این کار، اعمال حج کامل میشود.<ref>بحار الأنوار، ج۹۷، ص۱۳۹ و ص۲۰۶.</ref> | ||
زیارت | زیارت امام سجاد زیارتنامهای مخصوص دارد که زائر به هنگام حضور بر قبر وی در [[بقیع|قبرستان بقیع]] میخواند.<ref>قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، ج۱، ص۱۱۲.</ref> به باور عالمان شیعه بهترین زیارت برای [[زیارت]] امامان شیعه، زیارت جامعه کبیره و [[زیارت امین الله]] است. | ||
== مکانهای زیارتی منسوب به امام سجاد(ع) == | == مکانهای زیارتی منسوب به امام سجاد(ع) == | ||
| خط ۱۱۳: | خط ۱۲۰: | ||
=== مقام امام سجاد(ع) در نجف === | === مقام امام سجاد(ع) در نجف === | ||
{{اصلی|مقام امام زینالعابدین (نجف)}} | {{اصلی|مقام امام زینالعابدین (نجف)}} | ||
[[پرونده:61.jpg|بندانگشتی|نمایی از مقام امام سجاد(ع) در نجف اشرف]] | |||
مقام امام سجاد(ع) در نجف در ضلع غربی [[آستان مقدس علوی]] قرار دارد. این مقام در حقیقت، محل توقف و اقامت امام سجاد(ع) در زمان زیارت جدشان، [[امام علی(ع)]] بوده و حضرت در اینجا به عبادت و نماز پرداختهاند.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱، ص۷۷.</ref> | مقام امام سجاد(ع) در نجف در ضلع غربی [[آستان مقدس علوی]] قرار دارد. این مقام در حقیقت، محل توقف و اقامت امام سجاد(ع) در زمان زیارت جدشان، [[امام علی(ع)]] بوده و حضرت در اینجا به عبادت و نماز پرداختهاند.<ref>زیارتگاههای عراق، ج۱، ص۷۷.</ref> | ||
| خط ۱۳۲: | خط ۱۴۱: | ||
* '''الاغاني'''، ابوالفرج اصفهاني، علی بن حسین، تصحيح عبدالله علي مهنّا و سمير جابر، بيروت، دار الفکر، بيتا. | * '''الاغاني'''، ابوالفرج اصفهاني، علی بن حسین، تصحيح عبدالله علي مهنّا و سمير جابر، بيروت، دار الفکر، بيتا. | ||
* '''انساب الاشراف'''، البلاذري، احمد بن يحيي، تحقيق سهيل صادق زکار و رياض زرکلي، بيروت، دار الفکر، 1417ق. | * '''انساب الاشراف'''، البلاذري، احمد بن يحيي، تحقيق سهيل صادق زکار و رياض زرکلي، بيروت، دار الفکر، 1417ق. | ||
* '''بحار الانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق. | |||
* '''بقیع در آینه نگارههای هنری'''، خامهیار، احمد، تهران، مشعر، 1403ش. | * '''بقیع در آینه نگارههای هنری'''، خامهیار، احمد، تهران، مشعر، 1403ش. | ||
* '''بررسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات'''، حسینی، داوود، تهران، مشعر، 1400ش. | * '''بررسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات'''، حسینی، داوود، تهران، مشعر، 1400ش. | ||
| خط ۱۳۹: | خط ۱۴۹: | ||
* '''الخصال المحمودة و المذمومه'''، شيخ صدوق، محمد بن علي بن بابويه، تحقيق علياکبر غفاري، قم، النشر الاسلامي، 1410ق. | * '''الخصال المحمودة و المذمومه'''، شيخ صدوق، محمد بن علي بن بابويه، تحقيق علياکبر غفاري، قم، النشر الاسلامي، 1410ق. | ||
* '''الدر النظيم في مناقب الائمّه اللهاميم'''، ابن حاتم العالمي، قم، النشر الاسلامی، 1420ق. | * '''الدر النظيم في مناقب الائمّه اللهاميم'''، ابن حاتم العالمي، قم، النشر الاسلامی، 1420ق. | ||
* '''دیار عاشقان'''، انصاریان، حسین، تفسیر جامع صحیفه سجادیه، تهران، پیام آزادی، ۱۳۷۲ش. | |||
* '''الذریعة الی تصانیف الشیعه'''، آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳ق. | * '''الذریعة الی تصانیف الشیعه'''، آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳ق. | ||
* '''زیارتگاههای عراق'''، فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا، | * '''زیارتگاههای عراق'''، فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا، | ||
| خط ۱۴۵: | خط ۱۵۶: | ||
* '''قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر'''، كاشف الغطاء، احمد، مؤسسة كاشف الغطاء، نجف اشرف، 1367ق. | * '''قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر'''، كاشف الغطاء، احمد، مؤسسة كاشف الغطاء، نجف اشرف، 1367ق. | ||
* '''الکافي'''، کلینی، محمد بن يعقوب، تحقيق علياکبر غفاري، تهران، دار الکتب اسلاميه، 1362ش. | * '''الکافي'''، کلینی، محمد بن يعقوب، تحقيق علياکبر غفاري، تهران، دار الکتب اسلاميه، 1362ش. | ||
* '''کامل الزیارات'''، ابن قولویه، جعفر بن محمد، نجف اشرف، مطبعة المقدسة الرضویه، بیتا. | |||
* '''الکامل فی التاریخ'''، ابن اثیر، بیروت، دار صادر، 1385ق. | * '''الکامل فی التاریخ'''، ابن اثیر، بیروت، دار صادر، 1385ق. | ||
* '''المحاسن'''، برقی، احمد بن محمد، به کوشش سيد جلالالدين محدث ارموي، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1326ش. | * '''المحاسن'''، برقی، احمد بن محمد، به کوشش سيد جلالالدين محدث ارموي، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1326ش. | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۶۸: | ||
[[رده:امامان شیعه]] | [[رده:امامان شیعه]] | ||
[[رده:معصومان]] | [[رده:معصومان]] | ||
[[رده:مقالههای تکمیلشده]] | |||
[[رده:مقالههای آماده ترجمه]] | |||
[[ar:الإمام السجاد (ع)]] | |||
[[en:Imam Sajjad (AS)]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۵
 آرامگاه امام سجاد(ع) در کنار دیگر ائمه بقیع، پیش از تخریب در قبرستان بقیع | |
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | امام سجاد(ع) |
| لقب | زینالعابدین |
| نسب | بنیهاشم |
| زادروز | سال ۳۸ق |
| زادگاه | مدینه |
| همسر | ام عبدالله (دختر امام حسن(ع)) |
| فرزندان | امام باقر(ع) |
| خویشان سرشناس | امام حسین(ع) (پدر) شهربانو (مادر) |
| تاریخ درگذشت | سال ۹۵ق |
| محل درگذشت | مدینه |
| آرامگاه | قبرستان بقیع |
| مشخصات دینی | |
| دلیل شهرت | امام چهارم شیعیان |
امام سجاد(ع) (۳۸ - ۹۵ق) معروف به زینالعابدین، چهارمین امام شیعیان و فرزند امام حسین(ع) و پدر امام باقر(ع) است. وی به عبادت زیاد، زهد، انفاقکردن و صدقهدادن مشهور است. محل دفن امام سجاد(ع) در قبرستان بقیع است. بنابر بر قولی وی به دست وَلید بن عبدالمَلِک، ششمین حاکم اموی، مسموم شد و به شهادت رسید. فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات ائمه بقیع ذکر شده است.
امام سجاد(ع) بارها به سفر حج رفته و برخی تعداد آن را تا بیست سفر نوشتهاند. بر اساس روایتی از امام سجاد(ع) کسی که اعمال حج را به جا آورد، بهشت بر او واجب میگردد و گناهانش بخشیده میشود. امام در روایتی، مشهور به حدیث شبلی، به اسرار حج و معانی باطنی اعمال حج پرداخته است.
مکانهایی در کشور عراق منسوب به امام سجاد(ع) است که عبارتند از: مقام امام سجاد(ع) در حله، مقام امام سجاد(ع) در نجف و مقام امام سجاد(ع) در کربلا.
معرفی و جایگاه[ویرایش | ویرایش مبدأ]
علی بن حسین(ع) مشهور به سجاد و زینالعابدین؛ چهارمین امام شیعیان است که بر اساس قول مشهور در سال 38 هجری در مدینه متولد شد.[۱] او سالهای آخر خلافت جدش امام علی(ع) را درک کرد، 13 سال با عمویش امام حسن(ع) و 23 سال در کنار پدرش امام حسین(ع) بود.
امام سجاد در واقعه عاشورای سال 61 هجری در جریان قیام امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت؛ اما به دلیل بیماری در جنگ شرکت نکرد و پس از این واقعه 33 یا 34 سال زندگی کرد.[۲] گفته شده علی بن حسین(ع) در سال ۹۴[۳] یا ۹۵ قمری[۴] به دستور وَلید بن عبدالمَلِک(حک: 86-96) مسموم شد و به شهادت رسید[۵] و در قبرستان بقیع، کنار قبر امام حسن(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) مدفون شد.[۶]
همچنین در برخی روایات آمده که امام سجاد(ع) در اولین اربعین به کربلا رفت و سرهای شهدا را به بدنشان ملحق کرد.[۷]
دوران امامت[ویرایش | ویرایش مبدأ]
امام سجاد(ع) جزو دوازده امام معصوم شیعیان است.[۸] امامت وی با شهادت امام حسین(ع) در عاشورای سال ۶۱ قمری آغاز شد و تا زمان شهادتش (سال ۹۴ یا ۹۵ قمری) ادامه داشت.[۹]
روایات زیادی از سیره عبادی و عبادتهای زیاد امام سجاد(ع) نقل شده[۱۰] و مجموعه دعاهای او در کتاب صحیفه سجادیه جمع آوری شده است.[۱۱] همچنین زیارت امین الله از امام سجاد(ع) نقل شده است.[۱۲] امام سجاد را فردی اهل سخاوت،[۱۳] و مهربان با مستمند و یتیمان و اهل انفاق و صدقه توصیف کردهاند.[۱۴]
دوران امامت امام سجاد(ع) معاصر با چند تن از خلفای اموی(حک:41-132) و زبیریان(حک:64-73) شامل یزید بن معاویه(64-61)، عَبدالله بن زُبَیر(73-64)، معاویه بن یزید(64)، مروان بن حکم(65)، عبدالملک مروان(65-86) و ولید بن عبدالملک(96-86) بود. حاکمیت جریان اموی و تسلط چند ساله زبیریان بر مکه و مدینه به عنوان مخالفان شیعه و اهلبیت(ع) یکی از بحرانیترین و دشوارترین ادوار امامت را برای امام سجاد(ع) پدید آورده بود.[۱۵]
حجهای امام سجاد(ع)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
سیره عملی امام سجاد(ع) نشاندهنده توجه و اهمیت حج نزد وی است. حکایاتی وجود دارد که نشان میدهد امام سجاد(ع) در موارد متعددی[۱۶] سواره[۱۷] یا پیاده به حج رفتهاند.[۱۸] برخی شمار حجهای امام سجاد را 20 مورد دانستهاند.[۱۹] امام سجاد(ع) در روایتی درباره نسبت خود و اهلبیت(ع) با حج میفرماید: «من فرزند مکه و منا، صفا و زمزم هستم.»[۲۰]
در منابع متقدم حکایات متعددی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه نقل شده است. گفته شده در یک مورد امام به منظور متقاعد ساختن عموی خویش محمد بن حنفیه که مدعی امامت بود، از وی خواست که به مکه و نزد حجرالاسود بروند و حجرالاسود امامت هر کس را تایید کند، وی امام است. به اذن الهی حجرالاسود به سخن درآمد و امامت امام سجاد(ع) را تایید کرد.[۲۱]
یکی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه، همزمان با سفر هشام بن عبدالملک(حک105-125) به این شهر بوده است. هشام که در زمان خلافت پدرش عبدالملک(65 -86) یا برادرش ولید(86-96) به حج رفته بود،[۲۲] وقتی خواست حجرالاسود را استلام کند، به جهت ازدحام جمعیت نتوانست این کار را انجام دهد، در همین زمان امام سجاد(ع) به حجرالاسود نزدیک شد، مردم به جهت احترام به آن حضرت و حفظ شأن ایشان، کنار رفتند و حضرت به راحتی حجرالاسود را استلام کرد.[۲۳]
ثواب حج[ویرایش | ویرایش مبدأ]
از منظر امام سجاد(ع) انجام حج و زیارت خانه خدا از ثواب و اجر بسیار فراوانی برخوردار است.[۲۴] بر اساس روایتی از امام سجاد(ع) کسی که اعمال حج را به جا آورد، آمرزیده است و بهشت بر او واجب میگردد و گناهانش بخشیده میشود.[۲۵] در روایت دیگری ایشان به شفاعت فرشتگان الهی از کسی که بین صفا و مروه سعی کند، اشاره دارد.[۲۶]
حدیث شبلی[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حدیث شبلی روایتی است منسوب به امام زینالعابدین(ع) که در آن امام در گفتوگوی با شبلی، اسرار و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند.[۲۷] اسرار میقات، اسرار ورود به حرم، اسرار وقوف در مشاعر از جمله موضوعات مطرح شده در این حدیث است.[۲۸]
دعای امام سجاد(ع) در روز عرفه[ویرایش | ویرایش مبدأ]
دعای چهل و هفتم از صحیفه سجادیه دعایی است که امام سجاد(ع) در روز عرفه خوانده است.[۲۹] این دعا طولانیترین دعای صحیفه است و در آن به موضوعاتی همچون بیان اسما و صفات خدا، دعا و صلوات در حق پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) و شیعیان و بیان برخی مکارم اخلاق پرداخته شده است.[۳۰]
محل دفن امام سجاد(ع)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
امام سجاد(ع) در کنار امام حسن(ع)،[۳۱] امام باقر(ع)[۳۲] و امام صادق(ع)[۳۳] در قبرستان بقیع دفن است.[۳۴] در قرن پنجم، مجدالملک براوستانی (درگذشت: 492ق)، وزیر سلجوقیان، بارگاه و گنبدی بلند بر قبور امامان شیعه ساخت.[۳۵] این گنبد و بارگاه یک بار در سال 1220 قمری توسط وهابیان تخریب شد و پس از بازسازی در سال 1233ق، توسط حکومت عثمانی،[۳۶] بار دیگر توسط وهابیها در سال 1344ق تخریب شد و تاکنون بدون گنبد و ساختمان در محوطه قبرستان بقیع باقی مانده است.[۳۷]
زیارت امام سجاد(ع) در بقیع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات ائمه بقیع ذکر شده است؛ در روایتی از امام صادق(ع)، زیارت ائمه پس از حج، خاتمه اعمال حج دانسته شده است که با این کار، اعمال حج کامل میشود.[۳۸]
زیارت امام سجاد زیارتنامهای مخصوص دارد که زائر به هنگام حضور بر قبر وی در قبرستان بقیع میخواند.[۳۹] به باور عالمان شیعه بهترین زیارت برای زیارت امامان شیعه، زیارت جامعه کبیره و زیارت امین الله است.
مکانهای زیارتی منسوب به امام سجاد(ع)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
سه مکان در کشور عراق منسوب به امام سجاد(ع) است که عبارتند از:
مقام امام سجاد(ع) در حله[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مقام منتسب به امام سجاد(ع) در شهر حله، متشکل از دو اتاق مستطیل شکل با گنبدی سبزرنگ و دو مناره است. در این محل ضریح یا صندوقچهای به ارتفاع بیش از یک متر، به نشانه محل حضور امام زینالعابدین(ع)، نصب شده و با پارچههای سبزرنگ، پوشانیده شده است.[۴۰]
مقام امام سجاد(ع) در نجف[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مقام امام سجاد(ع) در نجف در ضلع غربی آستان مقدس علوی قرار دارد. این مقام در حقیقت، محل توقف و اقامت امام سجاد(ع) در زمان زیارت جدشان، امام علی(ع) بوده و حضرت در اینجا به عبادت و نماز پرداختهاند.[۴۱]
مقام امام سجاد(ع) در کربلا[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مقام امام سجاد(ع) و اسرای کربلا، یکی از توقفگاههای کاروان اسرای کربلا در کشور عراق و در کربلا، در منطقه خسیف واقع شده است.[۴۲]
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.
- ↑ تاريخ طبری، ج۱۱، ص۶۳۰.
- ↑ تاریخ طبری، ج۱۱، ص۶۳۱؛ انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۳۷.
- ↑ تاريخ مدینه دمشق، ج۴۱، ص۴۱۶.
- ↑ الإتحاف بحب الأشراف، ص۲۷۷.
- ↑ تاريخ طبری، ج۱۱، ص۶۳۱.
- ↑ بحار الانوار، ج۹۸، ص۳۳۴.
- ↑ إعلام الوری، ص۳۹۶ و ۳۹۷.
- ↑ الارشاد، ج۲، ص۱۳۸؛ اعلام الوری، ص۲۵۶.
- ↑ العبر، ج۱، ص۸۳.
- ↑ الذریعه، ج۱۵، ص۱۸ و ۱۹.
- ↑ کامل الزیارات، ص۳۹.
- ↑ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۲۵۹.
- ↑ بحارالأنوار، ج۴۶، ص۶۲ و ۶۳.
- ↑ اثبات الوصیه، ص۱۶۷ و ص۱۶۸؛ صحیفه سجادیه، دعای ۴۹، ص۲۴۴.
- ↑ المحاسن، ج۲، ص۳۶۱؛ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۲۹۳ و ص۲۹۴؛ الدرالنظيم، ص۵۹۱.
- ↑ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۲۹۴.
- ↑ الإرشاد، ج۲، ص۱۴۴؛ المنتظم، ج۵، ص۳۴۹.
- ↑ المحاسن، ج۲، ص۶۳۵؛ الخصال، ص۵۱۷ و ص۵۱۸.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۷۳.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۳۴۸؛ الإحتجاج، ج۲، ص۴۶.
- ↑ الاختصاص، ص۱۹۱؛ الاغانی، ج۱۵، ص۲۱۷.
- ↑ الاغانی، ج۱۵، ص۲۱۷؛ الاختصاص، ص۱۱۹؛ الارشاد، ج۲، ص۱۵۱.
- ↑ الكافى، ج۴، ص۴۱۱.
- ↑ من لا یحضره الفقیه، ص۱۵۶.
- ↑ من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۲۰۹.
- ↑ برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، ص۱۲ و ص۱۵.
- ↑ برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، ص۴۴ تا ص۱۷۷.
- ↑ صحیفه کامله سجادیه، ص۲۱۰.
- ↑ دیار عاشقان، ج۷، ص۵۳۹–۵۴۰.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۲۷.
- ↑ مروج الذهب، ج۳، ص۲۱۹.
- ↑ مروج الذهب، ج۳، ص۲۱۹.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۶۹.
- ↑ الکامل، ج۱۰، ص۳۵۲.
- ↑ بقیع در آینه نگارههای هنری، ص۲۱.
- ↑ تخریب و بازسازی بقیع، ص۴۱.
- ↑ بحار الأنوار، ج۹۷، ص۱۳۹ و ص۲۰۶.
- ↑ قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، ج۱، ص۱۱۲.
- ↑ زیارتگاههای عراق، ج۲، ص۵۰.
- ↑ زیارتگاههای عراق، ج۱، ص۷۷.
- ↑ المواقع الاثریة والسیاحیة فی کربلاء، ص١٢٩.
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- الاتحاف بحب الاشراف، شبراوی، جمالالدین، قم، دارالکتاب، 1423ق.
- اثبات الوصیه، مسعودی، علی بن حسین، قم، انصاریان، 1426ق.
- الارشاد في معرفة حجج الله علي العباد، شيخ مفيد، محمد بن محمد بن النعمان، تحقيق مؤسسة آل البيت لاحياء التراث، بيروت، دار المفيد، 1414ق.
- الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، شیخ مفید، محمد بن محمد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
- الاحتجاج علي اهل اللجاج، طبرسی، احمد بن علی، تحقيق سيد محمد باقر موسوي خرسان، نجف، دار النعمان، 1386ق.
- الاختصاص، شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، تحقیق علی اکبر غفاري و سید محمود زرندي، بيروت، دار المفيد، 1414ق.
- إعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، فضل بن حسن، تهران، اسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۹۰ق
- الاغاني، ابوالفرج اصفهاني، علی بن حسین، تصحيح عبدالله علي مهنّا و سمير جابر، بيروت، دار الفکر، بيتا.
- انساب الاشراف، البلاذري، احمد بن يحيي، تحقيق سهيل صادق زکار و رياض زرکلي، بيروت، دار الفکر، 1417ق.
- بحار الانوار، مجلسی، محمدباقر، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- بقیع در آینه نگارههای هنری، خامهیار، احمد، تهران، مشعر، 1403ش.
- بررسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، حسینی، داوود، تهران، مشعر، 1400ش.
- تاريخ الطبري (تاريخ الامم و الملوك)، الطبري، محمد بن جریر، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1378ق.
- تاريخ مدينة دمشق، ابن عساكر، علي بن الحسن، تحقیق علي شيري، بيروت، دار الفكر، 1415ق.
- تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد، قاضی عسکر، علی، تهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.
- الخصال المحمودة و المذمومه، شيخ صدوق، محمد بن علي بن بابويه، تحقيق علياکبر غفاري، قم، النشر الاسلامي، 1410ق.
- الدر النظيم في مناقب الائمّه اللهاميم، ابن حاتم العالمي، قم، النشر الاسلامی، 1420ق.
- دیار عاشقان، انصاریان، حسین، تفسیر جامع صحیفه سجادیه، تهران، پیام آزادی، ۱۳۷۲ش.
- الذریعة الی تصانیف الشیعه، آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳ق.
- زیارتگاههای عراق، فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا،
- صحیفه کامله سجادیه با ترجمه فارسی، علی بن حسین، مترجم: غرویان، محسن، ابراهیمیفر، عبد الجواد، قم، نشر الهادی، ۱۳۷۸ش
- العِبَر فی خبر من غبر، ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد، بیروت، دار الکتب العلمیه، بیتا.
- قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، كاشف الغطاء، احمد، مؤسسة كاشف الغطاء، نجف اشرف، 1367ق.
- الکافي، کلینی، محمد بن يعقوب، تحقيق علياکبر غفاري، تهران، دار الکتب اسلاميه، 1362ش.
- کامل الزیارات، ابن قولویه، جعفر بن محمد، نجف اشرف، مطبعة المقدسة الرضویه، بیتا.
- الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، بیروت، دار صادر، 1385ق.
- المحاسن، برقی، احمد بن محمد، به کوشش سيد جلالالدين محدث ارموي، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1326ش.
- مروج الذهب، مسعودی، علی بن حسین، به کوشش اسعد داغر، قم، دار الهجره، 1409ق.
- من لا يحضره الفقيه، شيخ صدوق، محمد بن علي بن بابويه، تحقیق علی اکبر غفاري، قم، النشر الاسلامي، 1404ق.
- مناقب آل ابي طالب، ابن شهرآشوب، محمد بن علی، تحقیق گروهي از اساتيد نجف، نجف، المکتبة الحيدريه، 1376ق.
- المنتظم في تاريخ الملوک و الامم، ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، تحقيق محمد عبدالقادر عطا و مصطفي عبدالقادر عطا و نعيم زرزور، بيروت، دار الکتب العلميه، 1412ق.
- المواقع الاثرية والسياحية في كربلاء، سلمان هادي آل طعمة، تهران، موسسه فرهنگی و هنری مشعر، ١۴٣١ه. ق - ١٣٨٩ش.