کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''اسماعیل''' ...
+'''زیارت آل‌یاسین''' از زیارتنامه‌های [[امام زمان(عج)]] است. این دعا اولین بار در قرن ششم در کتاب المزار ابن المشهدی و [[الاحتجاج]] مرحوم طبرسی آمده است. در بررسی سندی این زیارتنامه، راویان آن ضعیف دانسته شده؛ اما در سیره بسیاری از عالمان به آن توجه شده است.
-== تولد و زندگی ==
+سلام بر حضرت مهدی(عج) و برشمردن اوصاف ایشان، و گواهی دادن به حجیت [[اهل بیت|دوازده امام]] و همچنین شهادت به یکتایی خداوند، و رسالت [[پیامبر(ص)]] از مهمترین مضامین این زیارت شمرده می‌شود.
-در قرآن در برابر درخواست [[حضرت ابراهیم(ع)]] برای فرزند صالح، خداوند تولد پسری بردبار را به وی بشارت داد. (سوره صافات، آیات ۹۷ تا ۱۰۱) بسیاری از مفسران، این فرزند را اسماعیل دانسته‌اند.<ref>تفسیر مجاهد، ص543؛ مجمع البیان، ج8، ص322؛ الصافی، ج4، ص276.</ref> مادر اسماعیل، هاجر کنیز مصری ساره، همسر نخست ابراهیم، بود که به سبب نازایی آن بانو و با پیشنهاد خود او<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۱۶، ۱ و ۲؛ تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۵</ref> به ازدواج ابراهیم درآمد.<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۱۵ و ۱۶؛ تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۵؛ قاموس کتاب مقدس، ص۷۳.</ref>  قرآن کریم تولد اسماعیل را عطیه‌ای الهی برای ابراهیم می‌شمرد که در دوران کهنسالی او رخ داد.(سوره ابراهیم، آیه ۳۹) به گزارش تاریخ‌نگاران مسلمان، سکونت هاجر و اسماعیل در مکه و مجاورت خانه خدا، امری مسلّم است که قرآن کریم نیز آن را به صراحت گزارش کرده است.(سوره ابراهیم، آیه ۳۷)<ref>تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۵؛ تاریخ طبری، ج۱، ص۲۵۵؛ الکامل، ج۱، ص۱۰۳.</ref>
-بر پایه نظر مشهور، پیکر اسماعیل در [[حجر اسماعیل]]، کنار کعبه، زیر ناودان و در جوار مادرش هاجر به خاک سپرده شد.<ref>السیرة النبویه، ابن هشام، ج۱، ص۵؛ تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۲۲؛ تاریخ طبری، ج۱، ص۳۱۴.</ref> برخی نیز مدفن او را کنار [[حجر الاسود|حجرالاسود]] دانسته‌اند.<ref>مروج الذهب، ج1، ص75.</ref>
+== معرفی و جایگاه ==
+زیارت آل‌یاسین از زیارت‌های [[امام زمان(عج)]] است. این زیارت به درخواست شیعیان از [[ناحیه مقدسه]] (یکی از القاب امام مهدی(ع) در دوران غیبت صغری) صادر شده است و عالمان و بزرگان به آن توجه داشته‌اند.<ref>«شناختنامه زیارت آل‌یاسین»، ص۳۳.</ref> این زیارت به تصریح برخی از علما، جامع و کامل و بهترین زیارت آن حضرت است و در همه اوقات می‌شود آن را خواند.<ref>بحارالانوار، ج۵۳، ص۱۷۱؛ فرهنگ‌نامه مهدویت، ص۲۵۲.</ref> بسیاری از شیعیان به خواندن این زیارت مداومت دارند و برای خواندن آن به‌طور گروهی در شهرهای گوناگون شیعه‌نشین جلسات خاصی برگزار می‌شود.<ref>فرهنگ‌نامه مهدویت، ص۲۵۲.</ref>
-== نبوت حضرت اسماعیل ==
+این زیارت به درخواست شیعیان دربارهٔ شیوهٔ ملاقات امام زمان(عج) از سوی آن حضرت، در توقیع (نامه‌ها و نوشته‌های ائمه) به محمد بن عبداللّه حمیری صادر شده است. این زیارت از نظر شکل ظاهری و همچنین محتوا با سایر زیارات اهل‌بیت(ع) قرابت دارد، و همین نکته به اعتبار آن می‌افزاید.<ref>«شناختنامه زیارت آل‌یاسین»، ص۵۱.</ref>
-نام حضرت اسماعیل ۱۲ بار در قرآن آمده است. (برای نمونه: آیات ۱۲۵، ۱۲۷، ۱۳۳٬۱۳۶٬۱۴۰ سوره بقره؛ آیه ۸۴ سوره آل عمران و آیه ۱۶۳ سوره نساء) قرآن کریم او را یکی از پیامبران الهی خوانده و با یادکرد نام وی در کنار شماری از پیامبران خدا، از نزول وحی بر او سخن گفته است.(سوره نساء، آیه ۱۶۳) او در آیه ۵۴ سوره مریم با صراحتی بیشتر رسول و نبی خوانده شده است.<ref>روح المعانی، ج۱۲، ص۱۲۲.</ref> افزون بر نبوت، حلم (سوره صافّات، آیه ۱۰۱)، شکیبایی (سوره انبیاء، آیه ۸۵)، وفا به وعده (سوره مریم، آیه ۵۴)، و خضوع و خشوع در برابر آیات الهی (سوره مریم، آیه ۵۴–۵۸) از ویژگی‌های اسماعیل شمرده شده است. قرآن کریم همچنین وی را صالح، پسندیده خداوند و برخوردار از نعمت، هدایت و رحمت ویژه الهی (سوره انعام، آیات ۸۶–۹۰؛ سوره مریم، آیات ۵۴–۵۸؛ سوره انبیاء، آیات ۸۵–۸۶) و در شمار نیکان (سوره ص، آیه ۴۸) برشمرده و از برتری وی در میان جهانیان سخن گفته است. (سوره انعام، آیه ۸۶)
-== ذبح اسماعیل ==
+از آنجا که این زیارت با سلام بر آل یاسین آغاز می‌شود، امروزه به این نام معروف است.<ref>«شناختنامه زیارت آل‌یاسین»، ص۳۹.</ref> این زیارت، با بیست و سه سلام آغاز شده است: سلام اول به آل یاسین و سلام‌های بعد، هریک خطاب به حضرت مهدی(ع) با القاب و عناوین خاص آن حضرت می‌باشد. سپس با اظهار و اقرار به اصول اعتقادی صحیح و گواه گرفتن امام بر آن‌ها و تجدید عهد وفاداری برای اولیای دین، زیارت به پایان می‌رسد.<ref>فرهنگ‌نامه مهدویت، ص۲۵۲.</ref>
-به گزارش قرآن کریم، هنگامی‌که فرزند ابراهیم به سن جوانی رسید، ابراهیم در رؤیا دید که فرزند خود را سر می‌بُرد. او نظر پسرش را در این زمینه جویا شد. پسر، پدر را به انجام فرمان الهی دعوت کرد و وعده صبر و بردباری داد.(سوره صافات، آیه ۱۰۲) قرآن کریم بدون پرداختن به نام ذبیح و جزئیات دیگر این رویداد، فقط بخش‌های مهم و گزیده آن را در مسیر اهداف هدایتی و تربیتی خود گزارش کرده است.<ref>تفسیر قمی، ج۱، ص۶۱؛ مجمع البیان، ج۱۱، ص۳۸۹؛ بحار الانوار، ج۱۲، ص۱۲۵.</ref> قرآن کریم در این زمینه که ذبیح کدام یک از دو فرزند ابراهیم بوده، سخنی نگفته است. از این رو، مفسران در آن به اختلاف سخن رانده‌اند. شماری از مفسران نخستین،<ref>جامع البیان، ج۲۳، ص۱۰۰؛ التبیان، ج۸، ص۵۱۸؛ التفسیر الکبیر، ج۲۶، ص۱۵۸</ref> همه مفسران شیعه<ref>التبیان، ج۸، ص۵۱۸؛ مجمع البیان، ج۸، ص۳۲۲؛ المیزان، ج۷، ص۲۳۲.</ref> و برخی مفسران اهل‌سنت<ref>تفسیر بیضاوی، ج۵، ص۲۰ و ۲۱؛ تفسیر ابن کثیر، ج۴، ص۱۶؛ اضواء البیان، ج۶، ص۳۱۸.</ref> اسماعیل را ذبیح خوانده‌اند و برخی از مفسران نخستین<ref>جامع البیان، ج۲۳، ص۱۰۰؛ التبیان، ج۸، ص۵۱۸؛ التفسیر الکبیر، ج۲، ص۱۵۴.</ref> و بیشتر اهل‌سنت<ref>تفسیر مجاهد، ج۲، ص۵۴۳؛ تفسیر مقاتل، ج۳، ص۱۰۴؛ تاریخ طبری، ج۱، ص۲۶۳.</ref> هماهنگ با گزارش کتاب مقدس<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۲۲، ۲ و ۱۳.</ref> اسحاق را ذبیح دانسته‌اند.
-== نقش اسماعیل در پیدایش و آبادانی مکه ==
+== واژه‌شناسی آل‌یاسین ==
-تاریخ‌نگاران مسلمان<ref>الکامل، ج۱، ص۱۰۳ تا ۱۰۵؛ تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص۳۵۰؛ قصص الانبیاء، جزائری، ص۱۴۲.</ref> و بیشتر مفسران<ref>جامع البیان، ج۱۳، ص۳۰۰ تا ۳۰۲؛ مجمع البیان، ج۱، ص۳۸۹؛ المیزان، ج۱، ص۳۸۸.</ref> ذیل آیه ۳۷ سوره ابراهیم، پیدایش زمزم و گرد آمدن برخی قبایل در پیرامون آن و آبادی و رونق گرفتن مکه را با آمدن هاجر و اسماعیل پیوند داده و آن را از آثار دعای حضرت ابراهیم دانسته‌اند. بر پایه برخی از روایات، حضرت ابراهیم هنگام ترک هاجر و اسماعیل در مکه، به آنان گفت: شما را به خدایی می‌سپارم که به فرمان وی در این سرزمین جایگزینتان کردم.<ref>بحار الانوار، ج۱۲، ص۹۸؛ الصافی، ج۳، ص۹۲؛ نور الثقلین، ج۲، ص۵۴۹.</ref> بر پایه پاره‌ای گزارش‌ها، هاجر و اسماعیل در جای کنونی [[حجر اسماعیل]] سکونت یافتند.<ref>جامع البیان، ج۱، ص۷۶۲.</ref>در روایتی منسوب به [[امام صادق(ع)]]، حجر اسماعیل خانه ایشان معرفی شده است.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۱۰؛ بحار الانوار، ج۱۲، ص۱۱۷.</ref>
+عبارت ال یاسین نه تنها معانی متفاوتی دارد بلکه قرائت صحیح آن نیز موضوع اختلاف است.<ref>«قرائات مختلف از تعبیر «ال یاسین» در آیه ۱۳- سوره صافات و تفاسیر مبتنی بر هر یک از این خوانش‌ها»، ص۱۲۳.</ref> روایات زیادی وارد شده مبنی بر اینکه «یس» نام [[پیامبر(ص)]] است و [[اهل بیت|اهل‌بیت(ع)]] ایشان آل یاسین هستند.<ref>«شناختنامه زیارت آل‌یاسین»، ص۴۱.</ref> [[امام صادق(ع)]] از [[امام علی(ع)]] نقل می‌کند که یاسین، محمد است و ما آل‌یاسین هستیم.<ref>تفسیر صافی، ج۴، ص۲۸۲.</ref> همچنین گفته شده آل یاسین در واقع اِل‌یاسین بوده که تلفظی دیگر از اِلیاس است و در آیه ۱۳۰ سوره صافات نیز آمده است.<ref>جامع البیان، ج۲۳، ص۶۱.</ref> و نیز آمده است که یاسین نام سوره یا قرآن است و آل‌یاسین اهل قرآن و مؤمنان به آن هستند.<ref>مجمع البیان، ج۵، ص۸۲؛</ref>
-پیدایش آب زمزم نیز بر اثر ساییده شدن پای اسماعیل بر زمین و از ارهاصات وی دانسته شده است.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۲؛ التفسیر الکبیر، ج۱۹، ص۱۳۶؛ الخرائج و الجرائح، ج۲، ص۹۳۰.</ref> ارهاص، رویدادی فراعادی است که پیش از نبوت یک پیامبر و در پیوند با وی رخ می‌دهد. بر همین اساس، زمزم را «چاه اسماعیل» نیز خوانده‌اند.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۵؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۱، ص۹۷.</ref> با پیدایش چشمه زمزم در آن بیابان بی‌آب و علف، برخی کاروان‌ها در آن‌جا توقف کردند و شماری از قبایل در پیرامون آن گرد آمدند.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۲.</ref> شماری از دانشمندان با اشاره به موقعیت جغرافیایی و نبود آب در آن منطقه،<ref>جامع البیان، ج۱۳، ص۳۰۱؛ مجمع البیان، ج۶، ص۸۴.</ref> گوارایی و فراوانی آب زمزم را سبب گرد آمدن قبیله جُرْهُم و پیدایش شهر مکه دانسته‌اند.<ref>معجم البلدان، ج۳، ص۱۴۸.</ref>
+== منبع‌شناسی ==
+زیارت آل‌یاسین در منابع شیعی سده ششم و پس از آن انعکاس یافته است.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۱۱</ref> [[کتاب المزار (ابن مشهدی)|کتاب المزار]] اثر ابن المشهدی و [[الاحتجاج|کتاب الاحتجاج]] اثر [[طبرسی]] کهن‌ترین منابع آن هستند.<ref>المزار الکبیر، ص۵۶۷؛ الإحتجاج، ج۴، ص۳۴۲.</ref> کتاب الاحتجاج این زیارت را بی‌سند و مختصر آورده در حالی که المزار آن را با سه سند و متنی مفصل‌تر، ذکر کرده و آن را به نقل از [[محمد بن عثمان عمری]] نائب دوم [[امام زمان(عج)]]<nowiki/>آورده است.<ref>المزار الکبیر، ص۵۶۷؛ الإحتجاج، ج۴، ص۳۴۲.</ref>
-== اسماعیل و بنای کعبه ==
+در سده هفتم [[سید ابن طاووس]] زیارت آل‌یاسین را به نقل از ابوجعفر حِمیری می‌آورد و اشاره می‌کند که این زیارت از [[ناحیه مقدسه]] برای حمیری ارسال شده و دستور داده شده که در [[سرداب مقدس]] خوانده شود.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۱۱</ref> دستور خواندن در سرداب می‌تواند نشانه آن باشد که سید ابن طاووس این زیارت را از منابع دیگری اخذ کرده که به دست ما نرسیده است.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۱۲.</ref> نبودن این زیارت در مجموعه کتاب‌های دعایی و زیارتی دیگر، نمی‌تواند به اعتبار آن خدشه وارد کند؛ زیرا برخی از این نوع آثار، از بین رفت و شاید این زیارت در آنها موجود بود.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۱۳.</ref>
-قرآن کریم از همکاری اسماعیل با پدرش ابراهیم در بالا بردن پایه‌های کعبه و بازسازی آن خبر می‌دهد.(سوره بقره، آیه ۱۲۷) روایت‌های اسلامی این داستان را به تفصیل آورده و گاه درباره جزئیات آن به قصه‌پردازی پرداخته‌اند.<ref>تاریخ طبری، ج۱، ص۲۵۹ و ۲۶۰؛ صحیح البخاری، ج۴، ص۱۱۶ - ۱۱۷؛ اخبار مکه، ج۲، ص۳۲.</ref> این کار در سال دوم سکونت هاجر و اسماعیل در [[مکه]] و با فرمان الهی گزارش شده است.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۳.</ref> بیشتر مفسران بر این باورند که کعبه پیش از ابراهیم وجود داشت؛ ولی آثارش تا حدی از میان رفته بود و حضرت ابراهیم و اسماعیل آن را بازسازی کردند.<ref>جامع البیان، ج۱، ص۲۴۹؛ مجمع البیان، ج۲، ص۳۸۲؛ التفسیر الکبیر، ج۴، ص۵۷.</ref> روایت‌های رسیده از امامان معصوم نیز تأییدکننده این گزارشند.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۳؛ مجمع البیان، ج۱، ص۳۸۸؛ بحار الانوار، ج۱۲، ص۹۳ و ۹۴.</ref> می‌گویند آن‌ها با راهنمایی جبرئیل جای کعبه را یافتند.<ref>تاریخ طبری، ج۱، ص۲۵۳؛ تفسیر قمی، ج۱، ص۶۲.</ref> در برابر، مفسرانی مانند مجاهد و جز او گفته‌اند کعبه نخستین بار به دست حضرت ابراهیم و اسماعیل ساخته شد.<ref>التبیان، ج۱، ص۲۶۲؛ مجمع البیان، ج۱، ص۳۸۷.</ref>  حضرت ابراهیم و اسماعیل افزون بر ساختن کعبه، فرمان یافتند تا خانه خدا را برای طواف‌کنندگان، مجاوران، رکوع‌کنندگان و سجده‌کنندگان، پاک و پاکیزه کنند. (سوره بقره، آیه ۱۲۵)
-== حج‌گزاری اسماعیل ==
+== اعتبار ==
-حج‌گزاری حضرت اسماعیل موضوعی است که مفسران ذیل برخی آیات قرآن کریم و نیز تاریخ‌نگاران به آن پرداخته‌اند. ابراهیم و اسماعیل در زمان ساخت کعبه از خداوند خواستند که چگونگی عبادت و مناسکشان را نیز به آنان نشان دهد. (سوره بقره، آیه ۱۲۸) مفسران مقصود از مناسک را اعمال حج مانند طواف، سعی میان صفا و مروه، وقوف در عرفات، رمی جمرات و مانند آن دانسته‌اند که خداوند در پی آن دعا این مناسک را به آن دو آموخت.<ref>جامع البیان، ج۱، ص۷۶۹؛ التبیان، ج۱، ص۴۶۴ و ۴۶۵؛ مجمع البیان، ج۱، ص۳۹۲.</ref> ظاهر برخی از آیات به انجام مناسک حج از سوی حضرت ابراهیم و اسماعیل اشاره دارد. (بقره/۲، ۱۲۸؛ صافّات/۳۷، 102)<ref>جامع البیان، ج۱، ص۷۶۹؛ التبیان، ج۱، ص۴۶۴. </ref> بر پایه برخی از روایات اسلامی، در نخستین حج، جبرئیل از آغاز مناسک تا پایان، همراه حضرت ابراهیم و اسماعیل بود و یکایک اعمال و مناسک حج را به آنان می‌آموخت.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۲؛ علل الشرایع، ج۲، ص۵۸۷؛ بحار الانوار، ج۱۲، ص۹۳ و ۹۶.</ref> حج‌گزاری حضرت اسماعیل در سال‌های بعد نیز گزارش شده است.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۳ و ۲۰۵؛ علل الشرایع، ج۲، ص۵۸۷ و ۵۸۸؛ وسائل الشیعه، ج۱۳، ص۲۱۰ و ۲۱۲.</ref>
+در بررسی سندی زیارت آل یاسین از کتاب المزار ابن مشهدی، سند آن به سبب راویان ضعیف در آن، دچار ضعف دانسته شده است. کتاب الاحتجاج نیز سندی و راوی‌ای ذکر نکرده و زیارت به صورت مرسل ذکر شده است؛ اما گفته شده این زیارت به عنوان متنی مرتبط با مستحبّات، پذیرفته شده؛ چرا که سیره علما در این گونه موارد، تمسّک به [[قاعده تسامح در ادله سنن]] است.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۳۷.</ref>  افزون بر آن، نقل این زیارت در کتاب الاحتجاج طبرسی به افزایش اعتبار این زیارت کمک می‌کند.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۳۸.</ref> متن موجود در الاحتجاج نسبت به متن المزار الکبیر تفاوت‌هایی دارد که مهم‌ترین آن خلاصه‌تر بودن آن است. به نظر می‌رسد با توجه به عدم دقت در نسخه‌برداری از المزار الکبیر متن الاحتجاج مطمئن‌تر باشد خصوصاً آن که [[شیخ عباس قمی]] نیز در [[مفاتیح الجنان]] همین متن را برگزیده است.<ref>«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»، ص۳۸.</ref>
-== اسماعیل و تولیت کعبه ==
+== مضامین ==
-گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهند که حضرت اسماعیل تا پایان زندگی عهده‌دار اداره خانه خدا بود. بر پایه روایتی منسوب به [[امام صادق(ع)]] حضرت اسماعیل نخستین کسی بود که خانه کعبه را پرده‌پوش کرد. بر پایه همین گزارش، حضرت اسماعیل نخستین کسی بود که بر روی ستون‌های چوبین، با چوب و گِل، کعبه را مسقف کرد. همچنین حاجیان که مسقف‌شدن کعبه را دیدند، تصمیم گرفتند تا اسماعیل را یاری کنند. آن‌ها از سال بعد همراه خود [[قربانی]] آوردند. حضرت اسماعیل با هدایت الهی، قربانی‌ها را ذبح کرده، به مصرف حاجیان می‌رساند.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۰۳ تا ۲۰۵؛ علل الشرایع، ج۲، ص۵۸۷ تا ۵۸۸؛ وسائل الشیعه، ج۱۳، ص۲۱۰ تا ۲۱۲.</ref>
+زیارت آل‌یاسین یک متن دارای انسجام و وحدت موضوعی است. خواننده آل‌یاسین خود را زائر و در پیشگاه امام می‌داند. آغاز هر دیدار سلام است. از این رو با هدف برقراری ارتباط قلبی و روحی با امام و شناخت ایشان، زیارت با سلام‌های پیاپی آغاز شده است.<ref>«شوق وصل؛ حدیث آرزومندی گونه‌شناسی زیارت‌های انتظار، بررسی موردی زیارت آل‌یاسین»، ص۹۱.</ref> این زیارت با سلام به حضرت مهدی، و برشمردن صفات ایشان آغاز می‌شود. سپس با گواهی به این‌که دوازده امام، حجت خدایند و نیز حقانیت آخرت و مواقف حشر ادامه می‌یابد. حسن ختام زیارت، اعلام یاری و مودّت به امام است. یکی از مهم‌ترین حقایق معنوی این زیارت آن است که آن حضرت، مظهر و حامل اسم «الله»، وعده حتمی خداوند و راه و رود به کتاب خداوند می‌باشد.<ref>«شوق وصل؛ حدیث آرزومندی گونه‌شناسی زیارت‌های انتظار، بررسی موردی زیارت آل‌یاسین»، ص۹۱.</ref>
-== نقش نوادگان اسماعیل در تاریخ کعبه ==
+این زیارت، آکنده از آموزه‌های اعتقادی، عرفانی، و اخلاقی است.<ref>«شوق وصل؛ حدیث آرزومندی گونه‌شناسی زیارت‌های انتظار، بررسی موردی زیارت آل‌یاسین»، ص۸۸.</ref> شهادت به یکتایی خداوند، رسالت و بندگی پیامبر(ص) و محبوبیت آن حضرت و اهل‌بیت(ع)، حجت بودن اهل‌بیت مضامین اصلی این دعا است.<ref>«عرضه عقاید در زیارت آل‌یاسین و هماهنگی مفاد آن با آیات قرآن کریم»، ص۲۴ تا ص۳۳.</ref> زائر پس از ارائه اعتقادات خویش درباره توحید، نبوت و امامت به رجعت که از ضروریات مذهب تشیع است، می‌پردازد. سپس به حقانیت مرگ و سایر مواقف پس از آن شهادت می‌دهد و سرانجام ضرورت موّدت به اهل‌بیت و پیروی از آنان را اعلام می‌دارد.<ref>«مستندات قرآنی عرضه باور به رجعت و مواقف پس از مرگ، در زیارت آل‌یاسین»، ص۹۱.</ref>
-حضرت اسماعیل تا پایان زندگی، تولیت خانه خدا، عمران و آبادانی آن، و اداره مناسک حج را بر عهده داشت. پس از وی پسرش نابت یا قیدار عهده‌دار تولیت خانه خدا و برگزاری مراسم حج شد. این مسئولیت در بسیاری از دوره‌های تاریخ، همواره بر عهده نوادگان اسماعیل بود و آنان نسل به نسل عهده‌دار آن می‌شدند.<ref>تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۲۱ تا ۲۲۳؛ الکامل، ج۲، ص۴۲؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۱، ص۵۷.</ref> هرچند در برخی دوره ها به سبب انحراف دینی و درگیری ها تولیت آیین در دست نسل اسماعیل نبود.<ref>الکافی، ج۴، ص۲۱؛ تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۴۱.</ref> این منصب‌ها تا روزگار رسول خدا همچنان در دست قبیله قریش که از نوادگان اسماعیل بودند، باقی ماند.<ref>فتوح الشام، ج2، ص141.</ref>
+در زیارت آل‌یاسین، نه تنها عواطف و احساسات زائر، به جریان می افتد، بلکه باب معارف شیعی برای او گشوده میشود به گونه‌ای که زائر در پایان دعا به حقایق و معارف دین و ولایت‌مداری نسبت به امام اقرار می‌نماید.<ref>«شوق وصل؛ حدیث آرزومندی گونه‌شناسی زیارت‌های انتظار، بررسی موردی زیارت آل‌یاسین»، ص۹۵.</ref>
+== کتابشناسی شرح‌ها ==
+زیارت آل یاسین در دوره معاصر بسیار مورد اقبال جامعه مذهبی قرار گرفته است و به همین سبب شروحی بر این کتاب نوشته شده است. از جمله:
+* بر آستان جانان: شرح زیارت‌نامه آل یاسین و نیایش پس از آن، نوشته عبدالصمد شاعلی، تهران نشر رایحه۱۳۸۱ش.
+* گفتاری در شرح حکمی زیارت آل یاسین، نوشته محمد خیاط زنجانی ، نشربنیان مرصوص. کرمانشاه ۱۳۹۷ش.
+* تفسیر و شرح زیارت آل یاسین، نوشته سید جعفر رفیعی، نشر یاران قائم قم ۱۳۸۳ش.
+* میثاق منتظران: شرحی بر زیارت آل یاسین (دوره دو جلدی)، سید مهدی حائری قزوینی، انتشارات کتاب جمکران، چاپ دوم ١٣٩٠ش.
+* شرح زیارت آل یاسین، نوشته علی کورانی ترجمه مسلم خاطری، نشر شرکت چاپ و نشر بین الملل، تهران ۱۴۰۲ش.
+== متن زیارت ==
+{{نقل قول دوقلو
+| تیتر = زیارت آل‌یاسین|سَلامٌ عَلَیٰ آلِ یس، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا داعِیَ اللّٰهِ وَرَبَّانِیَّ آیاتِهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بابَ اللّٰهِ وَدَیَّانَ دِینِهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خَلِیفَةَ اللّٰهِ وَناصِرَ حَقِّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللّٰهِ وَدَلِیلَ إِرادَتِهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا تالِیَ کِتابِ اللّٰهِ وَتَرْجُمانَهُ، السَّلامُ عَلَیْکَ فِی آناءِ لَیْلِکَ وَأَطْرافِ نَهارِکَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَقِیَّةَ اللّٰهِ فِی أَرْضِهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مِیثاقَ اللّٰهِ الَّذِی أَخَذَهُ وَوَکَّدَهُ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَعْدَ اللّٰهِ الَّذِی ضَمِنَهُ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ، وَالْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ، والْغَوْثُ وَالرَّحْمَةُ الْواسِعَةُ وَعْداً غَیْرَ مَکْذُوبٍ،|سلام بر خاندان یس، سلام بر تو ای دعوت‌کننده به سوی خدا و آگاه به آیاتش، سلام بر تو ای باب خدا و حاکم سیاستمدار دینش، سلام بر تو ای خلیفه خدا و یاور حقّش، سلام بر تو ای حجّت خدا و راهنما به سوی اراده‌اش، سلام بر تو ای تلاوت‌کننده کتاب خدا و تفسیرکننده‌اش، سلام بر تو در تمام ساعات شب و روز، سلام بر تو ای بجا مانده خدا در زمینش، سلام بر تو ای پیمان خدا که آن را برگرفت و استوارش کرد، سلام بر تو ای وعده خدا که آن را ضمانت نمود، سلام بر تو ای پرچم برافراشته و دانش سرریز و فریادرس و رحمت گسترده و وعدهٔ بی‌دروغ،|السَّلامُ عَلَیکَ حِینَ تَقُومُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْعُدُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْرَأُ وَتُبَیِّنُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصَلِّی وَتَقْنُتُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَرْکَعُ وَتَسْجُدُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُهَلِّلُ وَتُکَبِّرُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِین تَحْمَدُ وَتَسْتَغْفِرُ؛ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصْبِحُ وَتُمْسِی، السَّلامُ عَلَیْکَ فِی اللَّیْلِ إِذا یَغْشیٰ وَالنَّهارِ إِذا تَجَلَّیٰ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْإِمامُ الْمَأْمُونُ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْمُقَدَّمُ الْمَأْمُولُ، السَّلامُ عَلَیْکَ بِجَوامِعِ السَّلامِ،|سلام بر تو هنگامی‌که برمی‌خیزی، سلام بر تو زمانی که می‌نشینی، سلام بر تو وقتی که می‌خوانی و بیان می‌کنی، سلام بر تو هنگامی‌که نماز می‌خوانی و قنوت بجا می‌آوری، سلام بر تو زمانی که رکوع و سجود می‌نمایی، سلام بر تو وقتی که تهلیل و تکبیر می‌گویی سلام بر تو هنگامی که سپاس و استغفار می‌نمایی؛ سلام بر تو زمانی که صبح و شام می‌کنی، سلام بر تو در شب هنگامی‌که می‌پوشاند و در روز وقتی‌که آشکار می‌شود، سلام بر تو ای پیشوای امین، سلام بر تو ای پیش نهادهٔ آرزو شده، سلام بر تو به همه سلام‌ها،|أُشْهِدُکَ یَا مَوْلایَ أَنِّی أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَاشَرِیکَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ لَاحَبِیبَ إِلّا هُوَ وَأَهْلُهُ، وَأُشْهِدُکَ یَا مَوْلایَ أَنَّ عَلِیّاً أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ حُجَّتُهُ، وَالْحَسَنَ حُجَّتُهُ، وَالْحُسَیْنَ حُجَّتُهُ، وَعَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ حُجَّتُهُ، وَمُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ، وَجَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ، وَمُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ حُجَّتُهُ، وَعَلِیَّ بْنَ مُوسیٰ حُجَّتُهُ، وَمُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ، وَعَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ، وَالْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ،|تو را گواه می‌گیرم ای مولایم که گواهی می‌دهم معبودی جز خدا نیست، یگانه است و شریکی ندارد و محمد بنده و فرستاده اوست، محبوبی جز او و اهل‌بیتش نیست و تو را گواه می‌گیرم ای مولایم، بر اینکه علی امیرمؤمنان و حسن و حسین و علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی، حجّت‌های خدایند|وَأَشْهَدُ أَنَّکَ حُجَّةُ اللّٰهِ، أَنْتُمُ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ؛ وَأَنَّ رَجْعَتَکُمْ حَقٌّ لَارَیْبَ فِیها یَوْمَ ﴿لَایَنْفَعُ نَفْساً إِیمانُها لَمْ تَکُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ کَسَبَتْ فِی إِیمانِها خَیْراً﴾، وَأَنَّ الْمَوْتَ حَقٌّ، وَأَنَّ ناکِراً وَنَکِیراً حَقٌّ، وَأَشْهَدُ أَنَّ النَّشْرَ حَقٌّ، وَالْبَعْثَ حَقٌّ، وَأَنَّ الصِّراطَ حَقٌّ، وَالْمِرْصادَ حَقٌّ، وَالْمِیزانَ حَقٌّ، وَالْحَشْرَ حَقٌّ، وَالْحِسابَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةَ وَالنَّارَ حَقٌّ، وَالْوَعْدَ وَالْوَعِیدَ بِهِما حَقٌّ .|و گواهی می‌دهم که تو حجّت خدایی، شما آغاز و انجام هستید؛ و همانا بازگشت شما حق است، تردیدی در آن نیست، «روزی که ایمان‌آوردنِ کسی که پیش از آن ایمان نیاورده یا در حال ایمان‌داشتن عمل شایسته‌ای انجام نداده سودی نخواهد داشت» و گواهی می‌دهم که مرگ و ناکر و نکیر و زنده شدن و برانگیختن و صراط و کمینگاه و میزان و گردآوردن و حساب و بهشت و دوزخ و وعده و تهدید به هر دو حق است|یَا مَوْلایَ شَقِیَ مَنْ خالَفَکُمْ، وَسَعِدَ مَنْ أَطَاعَکُمْ، فَاشْهَدْ عَلَیٰ مَا أَشْهَدْتُکَ عَلَیْهِ وَأَنَا وَلِیٌّ لَکَ بَرِیءٌ مِنْ عَدُوِّکَ، فَالْحَقُّ مَا رَضِیتُمُوهُ، وَالْباطِلُ مَا سَخِطْتُمُوهُ [اَسْخَطْتُموُهُ]، وَالْمَعْرُوفُ مَا أَمَرْتُمْ بِهِ، وَالْمُنْکَرُ مَا نَهَیْتُمْ عَنْهُ، فَنَفْسِی مُؤْمِنَةٌ بِاللّٰهِ وَحْدَهُ لَاشَرِیکَ لَهُ وَبِرَسُولِهِ وَبِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَبِکُمْ یَا مَوْلایَ أَوَّلِکُمْ وَآخِرِکُمْ، وَنُصْرَتِی مُعَدَّةٌ لَکُمْ، وَمَوَدَّتِی خَالِصَةٌ لَکُمْ، آمِینَ آمِینَ.|ای مولای من، بدبخت شد کسی که با شما مخالفت ورزید و خوشبخت شد کسی که از شما اطاعت کرد، پس گواه باش بر آنچه تو را بر آن گواه گرفتم و من دوست تو و بیزار از دشمن توأم، پس حق آن است که شما به آن خشنود شدید و باطل آن است که شما از آن ناخشنود گشتید و معروف آن است که شما به آن امر فرمودید و منکر آن است که شما از آن نهی کردید، پس نهاد من مؤمن به خدای یگانه بی‌شریک و به رسول او و به امیرمؤمنان و به شماست ای مولای من، به آغاز و انجام شما و یاری‌ام برای شما آماده و دوستی‌ام نسبت به شما بی‌آلایش است، اجابت فرما، اجابت فرما.| ارتفاع = 20em
+}}
 == پانویس ==
@@ خط ۳۳: / خط ۴۶: @@
 == منابع ==
+* '''الإحتجاج علی أهل اللجاج'''، طبرسی، احمد بن علی، ترجمه و شرح غفاری، تهران، چاپ مرتضوی، ۱۳۷۱ش.
+* '''«اعتبارسنجی سند زیارت آل یاسین»'''، صالح‌آبادی، محمدحسین، دانش‌ها و آموزه‌های قرآن و حدیث، شماره ۲۳، زمستان ۱۴۰۲ش.
+* '''بحارالانوار'''، علامه مجلسی، محمدباقر، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
+* '''جامع البیان فی تفسیر القرآن'''، طبری، محمد بن جریر، تفسیر الطبری، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
+* '''«شناختنامه زیارت آل‌یاسین»'''، شاهدی، روح‌الله؛ حسینی کوهساری، سید اسحاق، انتظار موعود، شماره ۳۴، بهار ۱۳۹۰ش.
+* '''«شوق وصل؛ حدیث آرزومندی گونه‌شناسی زیارت‌های انتظار، بررسی موردی زیارت آل‌یاسین»'''، عباس‌زاده، حمید، محمدیان، احمد، عصر آدینه، شماره ۲۷، پاییز ۱۳۹۷ش.
+* '''«عرضه عقاید در زیارت آل‌یاسین و هماهنگی مفاد آن با آیات قرآن کریم»'''، انتظار موعود، شماره ۳۵، تابستان و پاییز ۱۳۹۰ش.
+* '''فرهنگ‌نامه مهدویت'''، سلیمیان، خدامراد، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)، بی‌تا.
+* '''«قرائات مختلف از تعبیر ال یاسین در آیه ۱۳- سوره صافات و تفاسیر مبتنی بر هر یک از این خوانش‌ها»'''، چهری، مجید، مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، شماره ۵۷، بهار و تابستان ۱۳۹۴ش.
+* '''تفسیر صافی'''، فیض کاشانی، ملا محسن، تهران، الصدر، ۱۴۱۵ق.
+* '''مجمع البیان'''، طبرسی، فضل بن حسن، بیروت، مکتبة الحیاة، بی‌تا.
+* '''المزارالكبير'''، ابن مشهدی، ابوعبدالله، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامي، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
+* '''«مستندات قرآنی عرضه باور به رجعت و مواقف پس از مرگ، در زیارت آل‌یاسین»'''، شاهدی، روح‌الله؛ حسینی کوهساری، سید اسحاق، انتظار موعود، شماره ۳۸، پاییز ۱۳۹۱ش.
 {{منابع}}
-{{برگرفتگی
-| پیش از لینک =
-| منبع = مقاله «اسماعیل» در دانشنامه حج است.
-| لینک = https://hzrc.ac.ir/post/9077/%d8%a7%d8%b3%d9%85%d8%a7%d8%b9%d9%8a%d9%84-%d8%b9| توضیحات منبع =
-}}
-* '''اخبار مكه،''' الازرقي، محمد بن عبدالله، به كوشش رشدي الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق.
-* '''اضواء البيان،''' الشنقيطي، محمد امين، بيروت، دار الفكر، 1415ق.
-* '''بحار الانوار،''' المجلسي، محمدباقر، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1403ق.
-* '''تاريخ ابن خلدون،''' ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1391ق.
-* '''تاريخ طبري (تاريخ الامم و الملوك)،''' الطبري، محمد بن جریر، به كوشش محمد ابوالفضل، بيروت، دار احياء التراث العربي.
-* '''تاريخ اليعقوبي،''' یعقوبی، احمد بن اسحاق، بيروت، دار صادر، 1415ق.
-* '''التبيان،''' الطوسي، محمد بن حسن، به كوشش العاملي، بيروت، دار احياء التراث العربي.
-* '''تفسير ابن کثير (تفسير القرآن العظيم)،''' ابن کثير، اسماعیل بن عمر، به كوشش مرعشلي، بيروت، دار المعرفه، 1409ق.
-* '''تفسير بيضاوي (انوار التنزيل):''' البيضاوي، عبدالله بن عمر، به كوشش عبدالقادر، بيروت، دار الفكر، 1416ق.
-* '''تفسير القمي،''' القمي، علی بن ابراهیم، به كوشش الجزائري، قم، دار الکتاب، 1404ق.
-* '''التفسير الكبير،''' فخر رازی، محمد بن عمر، قم، دفتر تبليغات، 1413ق.
-* '''تفسير مجاهد،''' قرشی مخزومی، مجاهد بن جبر، به كوشش عبدالرحمن بن محمد، اسلام آباد، مجمع البحوث الاسلاميه، بی‌تا.
-* '''تفسير مقاتل بن سليمان،''' مقاتل بن سليمان، به كوشش احمد فريد، دار الكتب العلميه، 1424ق.
-* '''جامع البيان:''' طبری، محمد بن جریر، به كوشش صدقي جميل، بيروت، دار الفكر، 1415ق.
-* '''الخرائج و الجرائح،''' قطب راوندی، سعید بن هبةالله، قم، مؤسسة الامام المهدي، بی‌تا.
-* '''روح المعاني،''' آلوسی، محمود بن عبدالله، بيروت، دار احياء التراث العربي، بی‌تا.
-* '''السيرة النبويه،''' ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، به كوشش مصطفي عبدالواحد، بيروت، دار المعرفه، 1396ق.
-* '''السيرة النبويه،''' ابن هشام، عبدالملک بن هشام، به كوشش محمد محيي الدين، مصر، مكتبة محمد علي صبيح، 1383ق.
-* '''الصافی،''' فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی، بيروت، اعلمي، 1402ق.
-* '''صحيح البخاري،''' بخاری، محمد بن اسماعیل، بيروت، دار الفكر، 1401ق.
-* '''علل الشرايع،''' شیخ صدوق، محمد بن علی، به كوشش بحر العلوم، نجف، المکتبة الحيدريه، 1385ق.
-* '''فتوح الشام،''' واقدی، محمد بن عمر، بيروت، دار الجيل، بی‌تا.
-* '''قاموس كتاب مقدس،''' مستر هاكس، تهران، اساطير، 1377ش.
-* '''قصص الانبياء،'''  الجزائري، السيد نعمة الله، قم، الرضي، بی‌تا.
-* '''الكامل في التاريخ،''' ابن اثیر، علی بن محمد، بيروت، دار صادر، 1385ق.
-* '''كتاب مقدس،''' ترجمه: فاضل خان همداني، ويليام گلن و هنري مرتن، تهران، اساطير، 1380ش.
-* '''مجمع البيان،''' طبرسی، فضل بن حسن، به كوشش گروهي از علما، بيروت، اعلمي، 1415ق.
-* '''مروج الذهب،''' مسعودی، علی بن حسین، به كوشش اسعد داغر، قم، دار الهجره، 1409ق.
-* '''معجم البلدان،''' یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، بيروت، دار صادر، 1995م.
-* '''الميزان،''' سیدمحمدحسین، طباطبائی، بيروت، اعلمي، 1393ق.
-* '''نور الثقلين،''' حویزی، عبدعلی، به كوشش رسولي محلاتي، اسماعيليان، 1373ش.
-* '''وسائل الشيعه،''' حر عاملی، محمد بن حسن، قم، آل البيت، 1412ق.
 {{پایان}}