فضایل شهر مکه: تفاوت میان نسخه‌ها
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات شهر|عنوان=مکه|تصویر=شهر مکه جدید.jpg|توضیح تصویر=نمایی از شهر مکه و [[مسجد الحرام]]|اندازه تصویر=|طول جغرافیایی=21.42506862048872|عرض جغرافیایی=39.82493262701568|ویژگی=|کشور=<!-- فقط نام کشور را بنویسید و آن را لینک نکنید --> [[عربستان]]|استان=استان مکه|مساحت=|جمعیت کل=|نام محلی=|زبان=عربی|نژاد=|ادیان=[[اسلام]]|مذهب=[[اهل سنت]]|جمعیت مسلمان=|جمعیت شیعه=|نام قدیم=|سال تأسیس=|قدمت=|پیشینه اسلام=صدر اسلام|پیشینه تشیع=|وقایع مهم=فتح مکه به‌دست مسلمانان، تخریب کعبه به‌دست سپاه [[یزید به معاویه|یزید]]، تخریب کعبه به‌دست [[حجاج بن یوسف|حجاج]]|مکان‌های تاریخی=[[شعب ابی‌طالب]]، [[مولد النبی]]|زیارتگاه=|قبرستان‌ها=[[جنة المعلاة|قبرستان ابوطالب]]|حوزه علمیه=|مساجد=[[مسجدالحرام]]، [[مسجد الجن]]، [[مسجد الاجابه]]|حسینیه‌ها=|مؤسسات=|مذهبی=|اجتماعی=|سیاسی=}} | {{جعبه اطلاعات شهر|عنوان=مکه|تصویر=شهر مکه جدید.jpg|توضیح تصویر=نمایی از شهر مکه و [[مسجد الحرام]]|اندازه تصویر=|طول جغرافیایی=21.42506862048872|عرض جغرافیایی=39.82493262701568|ویژگی=|کشور=<!-- فقط نام کشور را بنویسید و آن را لینک نکنید --> [[عربستان]]|استان=استان مکه|مساحت=|جمعیت کل=|نام محلی=|زبان=عربی|نژاد=|ادیان=[[اسلام]]|مذهب=[[اهل سنت]]|جمعیت مسلمان=|جمعیت شیعه=|نام قدیم=|سال تأسیس=|قدمت=|پیشینه اسلام=صدر اسلام|پیشینه تشیع=|وقایع مهم=فتح مکه به‌دست مسلمانان، تخریب کعبه به‌دست سپاه [[یزید به معاویه|یزید]]، تخریب کعبه به‌دست [[حجاج بن یوسف|حجاج]]|مکان‌های تاریخی=[[شعب ابی‌طالب]]، [[مولد النبی]]|زیارتگاه=|قبرستان‌ها=[[جنة المعلاة|قبرستان ابوطالب]]|حوزه علمیه=|مساجد=[[مسجدالحرام]]، [[مسجد الجن]]، [[مسجد الاجابه]]|حسینیه‌ها=|مؤسسات=|مذهبی=|اجتماعی=|سیاسی=}} | ||
''' | '''فضائل شهر مکه''' مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و فضیلت‌های دینی و معنوی شهر [[مکه]] است که در [[قرآن]] و روایات به آنها اشاره شده است. مکه در غرب [[عربستان]] و در منطقه [[حجاز]] قرار دارد و به سبب وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] از مهم‌ترین شهرهای اسلامی به شمار می‌رود. در قرآن و روایات، مکه با نام‌ها و اوصافی همچون «بکه»، «ام‌القری»، «بلد الامین» و «بلد الحرام» یاد شده است. | ||
از مهم‌ترین فضائل مکه می‌توان به حرمت و امنیت ویژه آن، محبوبیت این سرزمین نزد خداوند، قرار گرفتن کعبه و مسجدالحرام در آن، اختصاص آن به عبادت و [[مناسک حج]]، و پاداش فراوان عبادت و اقامت در آن اشاره کرد. همچنین در منابع دینی، مکه محل اجتماع مسلمانان و مقصد خداجویان معرفی شده و برای حفظ حرمت آن، احکام و آداب ویژه‌ای بیان شده است. | |||
== موقعیت و جایگاه مکه == | == موقعیت و جایگاه مکه == | ||
{{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه | {{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه به دلیل وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در این شهر و فزونی زائران، مرکز مهم عبادی و نیز مرکزی تجاری محسوب می‌شود.<ref name=":3">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref> این شهر در قرآن [[بکه|بَکَّة]] نیز نامیده شده<ref>آل عمران: ۹۶.</ref> و [[بلد الامین]] و [[بلد الحرام]]، دیگر نامهای این شهر است.<ref name=":3" /> | ||
مکه همچنین در قرآن و روایات با عنوان «[[ام‌القری]]» شناخته شده است. در روایتی از [[امام علی(ع)]]، این نام به جایگاه مکه و گسترش زمین از آن مرتبط دانسته شده<ref name=":4">بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .</ref> و به همین علت مکه را منشأ خیر و برکت دانسته‌اند.<ref name=":1" /> | |||
== | == آداب مکه == | ||
{{اصلی|آداب الحرمین}}قرار گرفتن [[کعبه]] در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.</ref>؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از [[اسرار حج|اسرار]] نهفته در آن دارد.<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.</ref> از جمله آداب مکه، تکرار ذکر خدا و قرائت قرآن<ref>وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۸۲-۳۸۳، ۴۶۴-۴۶۵.</ref>، فروافکندن چشم و رعایت حیا و عفت<ref>نک: الثمر الدانی، ص۶۶؛ مناسک الحج، ص۱۱۴.</ref>، احترام، [[فروتنی]] و وقار<ref>الکافی، ج۴، ص۴۰۱؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱.</ref>، رعایت [[طهارت]] <ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح ۳ .</ref> و خواندن نمازهای واجب در [[حرم مکی|حرم]]<ref>اتحاف الزائر، ص۳۰-۴۱؛ بحارالانوار، ج۹۶، ص۳۸۱؛ جامع عباسی، ص۳۵.</ref> بیان شده است. | |||
== | == حرم امن الهی و سرزمین دارای حرمت ویژه == | ||
یکی از مهم‌ترین فضائل [[مکه]]، قرار گرفتن آن در محدوده [[حرم مکی|حرم]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه است. بر اساس آیه ۱۲۶ [[سوره بقره]]، [[حضرت ابراهیم(ع)]] از خداوند خواست مکه را سرزمینی امن قرار دهد. قرآن نیز مکه را «بلد امین» و «بلد حرام» معرفی کرده است. | |||
حرمت مکه تنها به امنیت آن محدود نیست، بلکه برای این سرزمین احکام و محدودیت‌هایی نیز مقرر شده است. قرآن درباره کسی که در مکه قصد ظلم و گناه داشته باشد، از عذاب الهی سخن گفته است.<ref>سوره حج، آیه 25.</ref> ازاین‌رو در منابع دینی، رعایت حرمت مکه و پرهیز از گناه در آن مورد تأکید قرار گرفته و برای هتک حرمت این سرزمین پیامدهای ویژه‌ای<ref name=":5">سوره حج، آیه 25.</ref> بیان شده است.<ref name=":2">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 158.</ref> | |||
به | |||
قرار گرفتن [[کعبه]] در مکه نیز بر اهمیت و حرمت این شهر افزوده است. در قرآن، ماجرای [[سپاه ابرهه]] و نابودی آنان هنگام قصد تعرض به خانه خدا بیان شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> [[امام صادق(ع)]] یکی از نامهای مکه را «البَساسَة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ح ۵۱ .</ref>[[پرونده:مکه_قدیم.jpg|بندانگشتی|تصویری از [[مسجد الحرام]] و شهر مکه، در سال ۱۸۸۹م.]] | |||
== | == برترین سرزمین برای عبادت == | ||
در منابع روایی [[شیعه]]، [[مکه]] محبوب‌ترین سرزمین نزد خداوند معرفی شده است.<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> همچنین برای عبادت و حضور<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.</ref> در این شهر فضیلت‌های فراوانی نقل شده<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۸، ح ۱۶۴.</ref> و مکه از مکان‌های ممتاز برای تقرب به خداوند دانسته شده است.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۸ .</ref> | |||
== | وجود [[کعبه]] و [[مسجدالحرام]] در مکه، جایگاه عبادی ویژه‌ای به این شهر بخشیده است.<ref name=":0" /> [[مناسک حج]] نیز در مکه و پیرامون آن انجام می‌شود و مسلمانان از نقاط مختلف جهان برای انجام این فریضه به این شهر می‌آیند.<ref name=":0">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref> در منابع دینی، عبادت در مکه دارای فضیلت فراوان دانسته شده از جمله [[امام باقر(ع)]] [[سجده]] در مکه را دارای پاداشی بسیار بزرگ دانسته است.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۳۴ .</ref> | ||
بر اساس روایتی از [[پیامبر(ص)]] ثواب شخصی که یک روز در [[مکه]] بیمار شود، معادل ثواب شصت سال عبادت است و هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور می‌شود.<ref>بحار الانوار ، ج 16 ، ح 47 .</ref> بر این اساس برخی گفته‌اند سختی‌های مکه (از جمله گرمای آن) ناخالصی‌های روح را می‌زداید.<ref name=":2" /> | |||
== | == مرکز توحید و اجتماع مسلمانان == | ||
از نامهای مکه «بکه»(محل ازدحام) نیز یاد شده است. براساس برخی روایات، این نام به جهت ازدحام مردم نام‌گذاری شده است.<ref>قرب الاسناد ، ص104.</ref> این ویژگی، مکه را به محل اجتماع مسلمانان و نمایش وحدت آنان حول محور توحید تبدیل کرده است.<ref name=":1">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> | |||
از سوی دیگر، قرآن کریم مکه را متعلق به عموم مردم می‌داند.<ref name=":5" /> ازاین‌رو در منابع روایی، برای تملک خانه‌های مکه و دریافت اجاره از آنها محدودیت تعیین شده است.<ref>بیهقی ، ج6 ، ص35 ؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۶۷.</ref> [[امام علی(ع)]] نیز در دستور به کارگزار خود در مکه، بر رعایت این ویژگی و بهره‌مندی عمومی مسلمانان از منافع این شهر تأکید کرده است.<ref>نهج البلاغه ، نامه 67 .</ref> | |||
== | == سرزمین برکت و طهارت == | ||
حضور در مکه با رعایت آداب ظاهری و معنوی، زمینه‌ای برای طهارت<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح 1 .</ref> و توجه بیشتر به خداوند دانسته شده است.<ref name=":1" /> به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.<ref name=":0" /> [[امام صادق(ع)]] اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با [[احرام]] دوباره وارد شوند.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .</ref> برخی روایات مکه را منشأ خیر و برکت دانسته‌اند.<ref name=":4" /> | |||
== مقاله‌های مرتبط == | == مقاله‌های مرتبط == | ||
| خط ۶۵: | خط ۴۹: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* '''الاحتجاج''': ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر، دار النعمان، ۱۳۸۶ق | |||
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش. | * '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش. | ||
* ''' | * '''بحار الانوار''': المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | ||
* '''بحرالعلوم''': السمرقندی (م.۳۷۵ق.)، به کوشش محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر. | |||
* '''تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)'''، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش. | |||
* '''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م.۴۶۰ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش | |||
* '''جامع احادیث الشیعه''': اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق | |||
* '''جواهر الکلام''': النجفی (م.۱۲۶۶ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی | |||
* '''الخرائج والجرائح''': الراوندی (م.۵۷۳ق.)، قم، مؤسسة الامام المهدی. | |||
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. | |||
*'''قرب الاسناد''': الحمیری (درگذشت قرن3ق.)، قم، آل البیت:، 1413ق. | |||
* '''الکشاف''': الزمخشری (م.۵۳۸ق.)، مصطفی البابی، ۱۳۸۵ق | |||
* '''المبسوط''': السرخسی (م.۴۸۳ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق. | |||
* '''من لا يحضره الفقيه'''، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق. | * '''من لا يحضره الفقيه'''، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق. | ||
* '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م.۱۱۰۴ق.)، به کوشش ربانی شیرازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | |||
{{پایان}}{{حج و عمره}} | {{پایان}}{{حج و عمره}} | ||
[[رده:مکه]] | [[رده:مکه]] | ||
[[رده:اسرار حج]] | [[رده:اسرار حج]] | ||
[[رده:مقالات آماده ارزیابی]] | |||