حج مقبول: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی « حج مقبول رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در بیان معیار حج مقبول فرمود نشانه قبولی حج این است که حج گزار از آن پس مرتکب گناه نشود اما اگر همچنان به تباهی و گناه تن داد این نشان از مردود بودن حج اوست؛ «من علامَةِ قَبُولِ الْحَجِّ، إذا رَجَعَ...» ایجاد کرد |
|||
| (۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حَجّ مَقبول'''، حجی است که علاوه بر صحت فقهی، با اخلاص و شرایط کمال انجام شده و مورد پذیرش الهی قرار گیرد. ولی [[حج]] صحیح فقط از جهت [[احکام حج|احکام فقهی]] درست انجام شده و وجوب حج را از گردن مکلف برمیدارد ولی قبول شدن آن در درگاه الهی، شرایط خاصی دارد. در روایات، حج مقبول از برترین اعمال و دارای پاداشی بزرگ دانسته شده است. | |||
از مهمترین عوامل قبولی حج، [[مال حلال]]، [[قصد قربت]] و [[اخلاص]] و در نگاه منابع [[شیعه]]، معرفت، ولایت و پیروی از [[اهلبیت(ع)]] دانسته شده است. در برخی روایات [[اهلسنت]] نیز رفتارهایی مانند [[اطعام در حج|اطعام نیازمندان]]، سخن نیکو و [[خوشرفتاری]] از عوامل قبولی حج شمرده شده است. | |||
حج مقبول | مهمترین نشانه قبولی حج، آثار آن در زندگی پس از بازگشت است؛ بهگونهای که [[حاجی]] از گناه دوری کند و انگیزه، اراده و رفتار او در جهت خیر و صلاح تغییر یابد. بنابراین، حج مقبول تنها انجام صحیح [[مناسک حج|مناسک]] نیست، بلکه باید موجب تزکیه نفس، اصلاح رفتار و پایبندی بیشتر به نیکی و دوری از گناه شود. همچنین در روایات، برخی اعمال مانند [[زیارت]]، نماز در [[مسجد کوفه]] و خدمت به مردم دارای ثوابی معادل حج مقبول دانسته شدهاند. | ||
== مفهوم شناسی == | |||
حج مقبول حجی است که به درگاه خداوند پذیرفته شده باشد.<ref>لغتنامه دهخدا، واژه حج مقبول.</ref> واژه «حج مبرور» نیز در روایات و کتب لغت، مترادف «حج مقبول و خالص» به کار رفته است.<ref>لغتنامه دهخدا، واژه حج مبرور؛ جرعهای از صهبای حج، ص232؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.</ref> | |||
=== تفاوت حج مقبول با حج صحیح === | |||
«حجّ صحیح» حجّی است مطابق با [[احکام حج]] که در [[مناسک حج]] فقهاء ذکر شده باشد و با تحقق آن، وجوبِ حج از عهده مکلف و [[مستطیع]] ساقط می شود. اما «حجّ مقبول» به حجّی گفته می شود که علاوه بر دارا بودن شرایط صحت، دارای شرایط کمال نیز باشد، به نحوی که مورد قبول درگاه الهی و امام زمان(عج) واقع شود، بدون شک چنین حجی علاوه بر رفع تکلیف و پاداش اخروی، دارای آثار تربیتی فراوانی برای حاجی خواهد بود.<ref>حج مقبول، ص15؛ شرح چهل حدیث آیت الله مظاهری، حدیث نهم، [http://www.almazaheri.ir/farsi/Index.aspx?TabId=0003&ID=877#_ftn3 پایگاه رسمی اطلاع رسانی آیت الله مظاهری]</ref> | |||
== اهمیت قبولی حج == | |||
برای آگاهی از اهمیت قبولی حجّ، دقت در روایات [[اهل بیت|معصومین(ع)]] در این خصوص سودمند است. براساس روایتی از [[پیامبر اسلام(ص)]] برترین اعمال، ایمانی است که تردیدی در آن نباشد، جهادی است که فریبی در آن نباشد و حجّی است که مقبول واقع شود.<ref>بحار، ج 66، ص 383.</ref> براساس حدیثی دیگر، چيزى با حج مقبول برابرى نكند و پاداشى مگر بهشت براى آن نيست.<ref>مستدرک، ج 8، ح 9087؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.</ref> | |||
[[امام سجاد(ع)]] از خداوند طلب می کنند که نامشان در زمره کسانی که حجّشان مقبول و تلاششان مشکور درگاه خداوند است، قرار دهد.<ref>دعای حج صحیفه سجادیه.</ref> | |||
== شرط قبولی حج == | |||
برخی محققان براساس روایات متعدد، چنین برداشت کردهاند كه ارتباط خاصّى بين قبولى حج با ولايت [[اهل بیت|اهلبيت(ع)]] وجود دارد و «تكميل و قبولى حج» را به ملاقات امام، معرفت به مقام امام، پيروى و اطاعت از او و آمادگی جهت نصرت و حمايت از امام مربوط دانستهاند.<ref>حج مقبول، صص188-190؛ بحار الانوار، ج٢٧، ص١٧٢، به نقل از امالى شيخ. همچنين احاديثى از محاسن، فضائل الشيعه، بشارة المصطفى و عيون اخبار الرّضا نقل مىكند؛ حج، برنامه تکامل، ص 366 تا 369.</ref> استفاده از [[مال حلال]] در سفر حج<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛ </ref> و قصد قربت و اخلاص<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۳ ؛ ثواب الاعمال، ص ۱۰۸ و ۱۱۶.</ref> نیز از شروط قبولی حج دانسته شده است. | |||
برخی روایات منقول از [[اهل سنت]]، قبول حج را به انجام اعمالی مانند [[اطعام در حج|اطعام غذا]]<ref>فتح الباری بشرح صحیح بخاری، ج3، ص446؛ السنن والاحکام، ج4، ص8.</ref>، کلام نیکو<ref>صحيح الجامع الصغير وزيادته، ح2819.</ref> و بلند سلام گفتن (به نشانه رفتار نیکو و تواضع)<ref>سبل السلام شرح بلوغ المرام من أدلة الأحكام، ج2، ص285.</ref> مربوط دانستهاند. | |||
== نشانه و نتیجه حق مقبول == | |||
براساس روایتی از [[حضرت محمد(ص)]] نشانه قبولی حج این است که حج گزار از آن پس مرتکب گناه نشود اما اگر همچنان به تباهی و گناه تن داد این نشان از مردود بودن حج اوست.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص165-166.</ref> | |||
نتیجه انجام حج مقبول چنین بیان شده که انگیزه ها، اراده ها، شوقها تصمیم ها و عزمهای [[حجگزار]] چنان تغییر میکند که نسبت به خیر مصمم باشد و عمل بد را ناشایست دانسته و از آن دوری گزیند.<ref>جرعهای از صهبای حج، ص232.</ref> براساس روایات، حاجی با انجام [[مناسک حج]] از هر پلیدی پاک میشود؛ از این رو مادامی که به گناه آلوده نگردد نورانی است.<ref>وسائل الشیعه، ج8، ص68 و 328،</ref> | |||
== اعمال معادل حج مقبول == | |||
در احادیث شیعه، اعمالی هستند که ثواب انجام آنها، معادل ثواب یک یا چند حج مقبول دانسته شده. [[امام صادق(ع)]] برای کسی که در طول یک سال، شبهای نیمه شعبان، عید فطر و [[عید قربان]] به زیارت [[امام حسین(ع)]] رفته باشد، ثوابی معادل هزار حج مقبول دانسته است.<ref>وسائل الشیعه، ج ١٠، ص ٣٧١.</ref> زيارت قبر [[پیامبر(ص)]]، و زيارت مزار شهيدان، و زيارت مرقد امام حسين(ع) معادل حجّ مقبول همراه رسول خدا(ص)، دانسته شده<ref>مستدرك الوسائل، ج1، ص266؛ كامل الزيارات، ص156.</ref> و خواندن یک نماز واجب در [[مسجد کوفه]]، خدمت به خلق خدا و دستگیری از نیازمندان ثوابی معادل یک یا چند حج مقبول را دارد.<ref>کامل الزیارات، ص24؛ ترجمه کامل الزیارات، ص73؛ کافی، ج2، ص193-195، امالی الصدوق، ص237.</ref> | |||
== مقالههای مرتبط == | == مقالههای مرتبط == | ||
* [[ | * [[مناسک حج]] | ||
* [[اسرار حج]] | * [[اسرار حج]] | ||
* [[ | * [[آداب حج]] | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۶: | خط ۴۱: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* ''' | * '''امالی'''، شیخ صدوق، محمد بن علی، قم، بعثت،۱۴۱۷ ق. | ||
*'''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق. | |||
* ''' | |||
* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق. | * '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق. | ||
*''' | * '''جواهر الکلام في شرح شرائع الاسلام'''، صاحب جواهر، محمدحسن، تحقيق عباس قوچاني، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1365ش. | ||
*''' | * '''حج مقبول'''، ابوالحسن حسینی ادیانی، مشعر، تهران، 1385ش. | ||
*''' | * '''جرعهای از صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش. | ||
* '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی. | |||
* '''لغتنامه دهخدا'''، علی اکبر دهخدا، تهران، موسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران، 1377ش. | |||
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش. | * '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش. | ||
*''' | * '''سبل السلام''': الکحلانی (م. ۱۱۸۲ق)، مصر، مصطفی البابی، ۱۳۷۹ق. | ||
*''' | *'''کامل الزیارات (ترجمه فارسی)'''، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، ترجمه محمدجواد ذهنی تهرانی، تهران، پیام حق، ۱۳۸۷ش. | ||
*''' | *'''کامل الزیارات'''، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، تصحیح: بهراد الجعفری، ط۱، تهران، صدوق، ۱۳۷۵ش. | ||
*'''فتح الباری'''، احمد بن حجر عسقلانی، دارالمکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۲۴ق. | |||
* ''' | |||
* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق. | * '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق. | ||
* ''' | *'''حج برنامه تکامل'''، محمد ضیاء آبادی، تهران، مشعر، 1386ش.{{پایان}}{{حج و عمره}} | ||