مال حلال: تفاوت میان نسخه‌ها

'''مال حلال''' درآمدی است که بدون اعمال [[حرام]] مانند دزدی و غصب به دست آمده و استفاده از آن در [[حج]]، شرط قبولی اعمال [[حاجی]] دانسته شده. به کاربردن مال حلال در حج، یکی [[آداب حج]] است و حجی که با مال حرام یا غیرپاک (مانند مالی که خمس آن پرداخت نشده) انجام شود، نه‌تنها مورد پذیرش خداوند قرار نمی‌گیرد، بلکه در اعمالی مانند [[تلبیه|لبیک‌گفتن]] نیز تأثیر منفی می‌گذارد و آن را از کمال و روح عبودیت تهی می‌سازد چراکه براساس روایات، پاسخ منفی به لبیکِ حاجیِ دارای مال حرام داده می‌شود.

مال حلال به معنی آن است که دارایی دنیایی یک شخص از راه حلال کسب شده باشد.<ref>اخلاق در قرآن و سنت، ج2، ص461.</ref> مال حلال با عبارت مال مباح نیز به کار رفته و در مقابل مال حرام قرار دارد.<ref name=":2">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 168.</ref> مال حرام، دارایی‌هایی است که از راه دزدی، ربا و تصاحب بدون رضایت، کسب شده<ref>آداب سفر حج، ص25.</ref> یا خمس آن پرداخت نشده باشد.<ref>احكام عمره مفرده (1387ش) (به انضمام اسرار عمره مفرده ، آداب ومستحبات زيارت مكة معظمه ومدينه منوره) (فارسى)، ص10.</ref> در ادبیات دین، حج مقبول مقابل حج مازور آورده شده است حج مازور حجی است که با مال زور انجام گرفته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 77.</ref>  

در [[فقه]]، میان حرمت استفاده از مال حرام و صحت فقهی حج با مال حرام تفاوت گذاشته شده است. استفاده از مال حرام یا مالی که [[خمس]] آن پرداخت نشده، حرام است<ref>استفتائات [https://www.makaremshirazi.net/main.aspx?typeinfo=21&lid=0&catid=46990&mid=264075 دفتر آیت الله مکارم شیرازی]، بخش حج.</ref>؛ اما به نظر برخی فقها، این امر لزوماً موجب بطلان حج نیست.<ref name=":1">دفتر استفتائات آیت الله سیستانی، بخش [https://www.sistani.org/persian/book/51/91/ مخارج حج با اموال دیگران]</ref><ref name=":0">احكام عمره مفرده (1387ش) (به انضمام اسرار عمره مفرده ، آداب ومستحبات زيارت مكة معظمه ومدينه منوره) (فارسى)، ص10 ؛ انیس التجار، ص39.</ref> برای نمونه، اگر [[لباس احرام]]، [[قربانی]] یا دیگر امور مورد استفاده در حج عیناً غصبی نباشند، هرچند با مال حرام خریداری شده باشند، اصل حج می‌تواند صحیح باشد و در عین حال شخص نسبت به مال حرام مسئولیت مالی داشته باشد.<ref name=":1" />

نظر اکثر علمای [[اهل سنت]] بر این است که [[حج]] با مال حرام مجزی نیست و باعث ادا شدن [[حجة الاسلام]] نمی‌شود. بر اساس رای جمهور اهل سنت و حنفی و شافعی، در صورتی که تا زمان انجام حج و [[عمره]] از حرمت مال خبر نداشته باشد و عالم به حکم حرمت نباشد مجزی است و تکلیف حج را از گردن حاجی خارج می‌کند. نظر دیگر این است که حج با مال حرام مجزی است، ولی قبول درگاه الهی نیست و پاداش اخروی ندارد. برخی دیگر از فقهای اهل سنت بین مال حرام و مال غصبی تفاوت قائل شده و حج با مال ربا و خمر و منفعت حاصل از فروش مواد مخدر را جایز نمیداند ولی حج با مال غصبی را جایز می داند، اما می گویند با این کار گناه کرده است.