مکه در دوران امویان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''مکه در دوره امویان''' (حکومت: 41-132ق)، توسط امیرانی که [[بنیامیه|خلفای اموی]] تعیین میکردند اداره میشد. از حوادث این دوران، محاصره [[مکه]] و به منجنیق بستن [[کعبه]] توسط لشکر [[یزید بن معاویه|یزید]] است. حکومت مکه در این دوران، از [[مدینه]] جدا بود و گاهی [[طائف]] و [[جده]]، به امارت مکه ضمیمه میشد. بهکارگیری امیران مکه از فردی به نام حاجب که از اموال آنها مراقبت میکرد و ساخت ساختمانی ویژه بیتالمال کنار [[دارالندوه]] از ویژگیهای این دوران است. امیران مکه در این دوران بیشتر خویشان خلفای اموی، مانند [[عتبة بن ابیسفیان]] (برادر معاویه)، [[مروان بن حکم]]، [[سعید بن عاص]] و [[عبدالله بن خالد بن اسید]] بودند. | ||
از رویدادهای مهم مکه در عصر امویان میتوان به قیام امام حسین(ع)، حکومت [[عبدالله بن زبیر]] بر مکه، ساخت مجدد [[کعبه]] بعد از تخریب آن، اشاره کرد. | |||
در | |||
== سیاستهای کلی == | == سیاستهای کلی == | ||
در دوره ۹۲ ساله [[بنیامیه|امویان]] (حکومت: 41-132ق) خلیفههای اموی، امیران شهر [[مکه]] را بر میگزیدند. | در دوره ۹۲ ساله [[بنیامیه|امویان]] (حکومت: 41-132ق) خلیفههای اموی، امیران شهر [[مکه]] را بر میگزیدند. البته [[عبدالله بن زبیر]] (حک: 64-73ق) به مدت نُه سال مرکز خلافت خود را در شهر مکه قرار داد.<ref>تاریخ طبری، ج5، ص494، 582؛ مروج الذهب، ج4، ص303.</ref> همچنین برههای کوتاه در سال 139ق، [[خوارج ازارقه]]، مکه را تسخیر کردند و [[ابوحمزه خارجی]] بر آن شهر تسلط یافت.<ref>انساب الاشراف، ج9، ص289-290.</ref> | ||
امویان بیشتر، خویشاوندانشان را برای امارت مکه برمیگزیدند. برخی از امیران مکه که از خویشان بنیامیه بودند چنیناند: [[عتبة بن ابیسفیان]] (برادر معاویه)، [[مروان بن حکم]]، [[سعید بن عاص]]، [[عبدالله بن خالد بن اسید]]، [[عمرو بن سعید بن عاص]]، [[ولید بن عتبة بن ابیسفیان]]، [[عثمان بن محمد]] بن ابیسفیان. | |||
حکومت مکه در دوران اموی، از [[مدینه]] جدا بود. البته گاه شهرهای پیرامونی مکه مانند [[طائف]] و [[جده]]، به امارت مکه ضمیمه میشدند. در دوران بنیامیه، برخی امیران مکه فردی با عنوان [[حاجب]] برمیگزیدند که کارش مراقبت از اموال امیر مکه در سرزمینهای فتح شده و نیز انتقال شکایات بود. حاجب تعدادی نیروی [[شام|شامی]] در اختیار داشت تا در [[ابطح]]، جایی میان [[منا]] و مکه، مراقب اوضاع باشد. همچنین کاتبانی داشت که بخششهای مردم را ثبت و ضبط میکرد. در این روزگار، ساختمانی ویژه بیت المال کنار [[دارالندوه]] ساخته شد. برخی امیران مکه در این دوران کسانی را به نیابت از خود در قضاوت و برگزاری [[نماز جماعت]] به کار میگرفتند. نیز سازمان بَرید و راه ارتباطی مکه با [[شام]] به عنوان مرکز خلافت را گسترش دادند.<ref>تاریخ مکه، سباعی، ص126.</ref> | |||
==معاویه و یزید== | |||
=== دوره معاویه === | |||
در دوران حکومت [[معاویه بن ابی سفیان|معاویة بن ابیسفیان]]، اولین خلیفه اموی (حکومت: 41-60ق)، [[عتبة بن ابیسفیان]] (برادر معاویه) و [[مروان بن حکم]] امیران مکه بودهاند. | |||
در دوران | |||
=== دوران خلافت یزید === | |||
==دوران خلافت یزید== | |||
در دوران خلافت [[یزید]] (حکومت: 61-64ق)، افرادی مانند [[عمرو بن سعید بن عاص]]، حارث بن خالد بن عاص مخزومی و ولید بن عتبة بن ابیسفیان، امارت [[مکه]] را به دستور یزید به عهده داشتهاند. | در دوران خلافت [[یزید]] (حکومت: 61-64ق)، افرادی مانند [[عمرو بن سعید بن عاص]]، حارث بن خالد بن عاص مخزومی و ولید بن عتبة بن ابیسفیان، امارت [[مکه]] را به دستور یزید به عهده داشتهاند. | ||
| خط ۳۴: | خط ۲۴: | ||
از عثمان بن محمد بن ابیسفیان، حارث بن خالد مخزومی، عبدالرحمن بن زید بن خطاب، و یحیی بن حکیم نیز به عنوان امیران انتصابی بر مکه از سوی یزید یاد شده است.<ref>امراء البلد الحرام، ص10.</ref> | از عثمان بن محمد بن ابیسفیان، حارث بن خالد مخزومی، عبدالرحمن بن زید بن خطاب، و یحیی بن حکیم نیز به عنوان امیران انتصابی بر مکه از سوی یزید یاد شده است.<ref>امراء البلد الحرام، ص10.</ref> | ||
==دوران عبدالله بن زبیر== | === دوران عبدالله بن زبیر === | ||
{{اصلی|عبدالله بن زبیر}} | {{اصلی|عبدالله بن زبیر}} | ||
پس از مرگ [[یزید بن معاویه|یزید]] در سال ۶۴ق، مردم مکه با [[عبدالله بن زبیر]] به عنوان خلیفه، بیعت کردند و او تا سال 73ق. این شهر را مرکز خلافت خود قرار داد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج2، ص255-267؛ التنبیه و الاشراف، ص266-272؛ تاریخ مکه، سباعی، ص106.</ref> | پس از مرگ [[یزید بن معاویه|یزید]] در سال ۶۴ق، مردم مکه با [[عبدالله بن زبیر]] به عنوان خلیفه، بیعت کردند و او تا سال 73ق. این شهر را مرکز خلافت خود قرار داد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج2، ص255-267؛ التنبیه و الاشراف، ص266-272؛ تاریخ مکه، سباعی، ص106.</ref>[[عبدالملک بن مروان]] حاکم وقت اموی، نخست نیروهای عبدالله بن زبیر در [[عراق]] را شکست داد<ref>تاریخ مکه، سباعی، ص98-100.</ref> و پس از آن، [[حجاج بن یوسف ثقفی]] را مأمور شکست دادن عبدالله بن زبیر در مکه کرد. حجاج بن یوسف مکه را بیش از هشت ماه محاصره کرد<ref>تاریخ طبری، ج6، ص175؛ المنتظم، ج6، ص124.</ref> و پس از آن، کعبه و [[مسجدالحرام]] را به منجنیق بسته و عبدالله بن زبیر را به قتل رساند. بنابراین، در سال ۷۳ق. دیگر بار امویان بر [[حجاز]] و مکه حاکم شدند.<ref>المعارف، ص396-397؛ جمهرة انساب العرب، ص146.</ref> | ||
== دوره آل مروان == | |||
==دوره آل مروان== | |||
آل مروان (حکومت: ۶۵-۱۳۲ق)، تا پایان حکومت بنیامیه، ۲۱ نفر را بر [[مکه]] امیر کردند.<ref>شفاء الغرام، ج2، ص199-206؛ تاریخ مکه، سباعی، ص107.</ref> از ویژگیهای این دوره، واگذاری مکه به شخصیتهای توانمند نظامی-سیاسی و حاکمان برجسته محلی است. | آل مروان (حکومت: ۶۵-۱۳۲ق)، تا پایان حکومت بنیامیه، ۲۱ نفر را بر [[مکه]] امیر کردند.<ref>شفاء الغرام، ج2، ص199-206؛ تاریخ مکه، سباعی، ص107.</ref> از ویژگیهای این دوره، واگذاری مکه به شخصیتهای توانمند نظامی-سیاسی و حاکمان برجسته محلی است. | ||
| خط ۷۱: | خط ۵۹: | ||
=== عمر بن عبدالعزیز === | === عمر بن عبدالعزیز === | ||
در دوران [[عمر بن عبدالعزیز]] (حکومت: 99-101ق)، امیران مکه | در دوران [[عمر بن عبدالعزیز]] (حکومت: 99-101ق)، امیران مکه اینچنین بودند: عبدالعزیز بن عبدالله بن خالد، محمد بن طلحة بن عبدالله، عروة بن عیاض نوفلی، عبدالله بن قیس بن مخرمه، و عثمان بن عبدالله بن سراقه.<ref name=":0">تاریخ طبری، ج6، ص522.</ref> | ||
عمر بن عبدالعزیز به عبدالعزیز بن عبدالله دستور داده بود تا [[مردم مکه]] درهای خانههایشان را به روی حاجیان باز بگذارند و از کرایه دادن آنها خودداری کنند. همچنین خانههای ساخته شده در [[منا]] تخریب شوند. از این رو، مردم به صورت پنهانی خانههایشان را اجاره میدادند.<ref>شفاء الغرام، ج2، ص204.</ref> | عمر بن عبدالعزیز به عبدالعزیز بن عبدالله دستور داده بود تا [[مردم مکه]] درهای خانههایشان را به روی حاجیان باز بگذارند و از کرایه دادن آنها خودداری کنند. همچنین خانههای ساخته شده در [[منا]] تخریب شوند. از این رو، مردم به صورت پنهانی خانههایشان را اجاره میدادند.<ref>شفاء الغرام، ج2، ص204.</ref> | ||
| خط ۸۷: | خط ۷۳: | ||
=== دیگر خلیفهها از آل مروان === | === دیگر خلیفهها از آل مروان === | ||
یزید بن ولید (حکومت: 127ق) در خلافت کوتاه خود (نزدیک به 5 ماه)، کسی را به امارت مکه انتخاب نکرد و همچنان عبدالعزیز بن عمر امیر مکه بود. | یزید بن ولید (حکومت: 127ق) در خلافت کوتاه خود (نزدیک به 5 ماه)، کسی را به امارت مکه انتخاب نکرد و همچنان عبدالعزیز بن عمر امیر مکه بود. امیران مکه در دوران مروان بن محمد (حکومت: 127-132ق) آخرین خلیفه اموی، چنین بودند: عبدالعزیز بن عمر بن عبدالعزیز، عبدالواحد بن سلیمان بن عبدالملک، ولید بن عروه، محمد بن عبدالملک بن مروان، و یوسف بن عروة بن محمد.<ref>تاریخ خلیفه، ص266.</ref> | ||
امیران مکه در دوران مروان بن محمد (حکومت: 127-132ق) آخرین خلیفه اموی، چنین بودند: عبدالعزیز بن عمر بن عبدالعزیز، عبدالواحد بن سلیمان بن عبدالملک، ولید بن عروه، محمد بن عبدالملک بن مروان، و یوسف بن عروة بن محمد.<ref>تاریخ خلیفه، ص266.</ref> | |||
از سال ۱۲۹ قمری، در دوران امارت عبدالواحد بن سلیمان، مکه و [[طائف]] مدتی به دست [[ابو حمزه خارجی]] افتاد. <ref>انساب الاشراف، ج9، ص289؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص210.</ref> | از سال ۱۲۹ قمری، در دوران امارت عبدالواحد بن سلیمان، مکه و [[طائف]] مدتی به دست [[ابو حمزه خارجی]] افتاد. <ref>انساب الاشراف، ج9، ص289؛ تاریخ ابن خلدون، ج3، ص210.</ref> | ||