حدیث شبلی: تفاوت میان نسخهها
جز ←مضمون حدیث |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
[[رده:مقالههای در حال ویرایش]] | [[رده:مقالههای در حال ویرایش]] | ||
'''شبلی''' صوفی برجسته قرن سوم و چهارم هجری بود که پس از کنارهگیری از دربار عباسی به زهد و عرفان روی آورد و شاگرد جنید بغدادی شد. روایتی منسوب به امام سجاد(ع) با عنوان [[حدیث شبلی]] درباره اسرار و معانی عرفانی [[اعمال حج تمتع|اعمال حج]] از گفتوگوی امام با فردی به نام شبلی حکایت دارد. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم در کتاب التحفة السنية نقل شده و با وجود شهرت، از نظر تاریخی و سندی مورد تردید است و بسیاری منشأ آن را در متون صوفیانه پیش از آن میدانند. | |||
== شبلی == | == شبلی == | ||
شبلی (ابوبکر دلف بن جحدر)، صوفی نامدار قرن سوم و چهارم هجری، در سال ۲۴۷ قمری در سامرا زاده شد. پدرش از اهالی روستای شبلیه در اشروسنه واقع ماوراءالنهر بود و به همین دلیل او را شبلی نامیدند. شبلی در ابتدا در دربار عباسیان خدمت میکرد و حاکم دماوند بود، اما پس از توبه صوفی شد و از شاگردان جنید بغدادی بوده است. | '''شبلی''' (ابوبکر دلف بن جحدر)<ref>تاریخ تصوف سیر تطور عرفان اسلامی از آغاز تا قرن ششم هجری، ج 1، ص 116.</ref>، صوفی نامدار قرن سوم و چهارم هجری، در سال ۲۴۷ قمری در سامرا زاده شد. <ref>طبقات الصوفیه، ج3، ص 337.</ref>پدرش از اهالی روستای شبلیه در اشروسنه واقع ماوراءالنهر بود و به همین دلیل او را شبلی نامیدند.<ref>تاریخ بغداد، ج 16؛ ص 564. | ||
معجم الادباء، ج 1، ص245.</ref> شبلی در ابتدا در دربار عباسیان خدمت میکرد و حاکم دماوند بود،<ref>وفیات الاعیان، ج 2، ص 273. | |||
المنتظم، ج 14، ص 51.</ref> اما پس از توبه صوفی شد <ref>نفحات الانس، ص 135. | |||
کشف المحجوب، ج 1، ص 221.</ref>و از شاگردان جنید بغدادی بوده است. | |||
او حدود شش سال نزد جنید تعلیم دید و سپس در زهد و عرفان مشهور شد. دربارهٔ مذهب او اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی وی را مالکی و برخی دیگر شیعه دانستهاند. شبلی در سال ۳۳۴ قمری در بغداد درگذشت. | او حدود شش سال نزد جنید تعلیم دید و سپس در زهد و عرفان مشهور شد. دربارهٔ مذهب او اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی وی را مالکی و برخی دیگر شیعه دانستهاند. شبلی در سال ۳۳۴ قمری در بغداد درگذشت. | ||
== حدیث شبلی == | == حدیث شبلی == | ||
حدیث شبلی روایتی منسوب به امام زینالعابدین (ع) است که در آن امام در گفتوگوی با فردی به نام شبلی، اسرار و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم قمری در کتاب التحفة السنية تألیف سید عبدالله جزائری نقل شده و محدث نوری آن را در مستدرک الوسائل آورده است، و به دلیل نبود در منابع کهن و نقل | حدیث شبلی روایتی منسوب به امام زینالعابدین (ع) است که در آن امام در گفتوگوی با فردی به نام شبلی، اسرار و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند. این روایت نخستینبار در قرن دوازدهم قمری در کتاب التحفة السنية تألیف سید عبدالله جزائری نقل شده و محدث نوری آن را در مستدرک الوسائل آورده است، و به دلیل نبود در منابع کهن و نقل مرسل، انتساب آن به امام سجاد(ع) مورد تردید است و برخی پژوهشگران منشأ آن را در متون عرفانی صوفیه میدانند. | ||
== اعتبار سنجی == | == اعتبار سنجی == | ||
حدیث شبلی در منابع شیعه | |||
نخستین بار روایت منسوب به گفتوگوی امام سجاد(ع) با شبلی در کتاب التحفة السنية فی شرح النخبة المحسنية اثر سید عبدالله شوشتری (۱۱۱۴–۱۱۷۳ق)، فرزند سید نعمتالله جزائری، نقل شده است. او این روایت را بدون سند مشخص و بهصورت مرسل آورده است. | نخستین بار روایت منسوب به گفتوگوی امام سجاد(ع) با شبلی در کتاب التحفة السنية فی شرح النخبة المحسنية اثر سید عبدالله شوشتری (۱۱۱۴–۱۱۷۳ق)، فرزند سید نعمتالله جزائری، نقل شده است. او این روایت را بدون سند مشخص و بهصورت مرسل آورده است. | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۸: | ||
دیدگاهها درباره اعتبار این روایت متفاوت است: | دیدگاهها درباره اعتبار این روایت متفاوت است: | ||
برخی از محققان مانند سید محمدرضا حسینی جلالی انتساب آن به امام سجاد(ع) را | برخی از محققان مانند سید محمدرضا حسینی جلالی انتساب آن به امام سجاد(ع) را پذیرفتهاند؛ آیتالله جوادی آملی با وجود تردید در سند، متن روایت را «قوی و آموزنده» دانسته است، در مقابل محمدی ریشهری محتوای آن را عرفانی و غیرمنسوب به اهلبیت دانسته و احتمال داده که گفتاری صوفیانه باشد که بعدها به امام سجاد(ع) نسبت داده شده است. | ||
آیتالله جوادی آملی با وجود تردید در سند، متن روایت را «قوی و آموزنده» دانسته | |||
در | |||
نقل شده است که شخصیت «شبلی» در این روایت نمیتواند همان ابوبکر شبلی، صوفی بغدادی قرن چهارم، باشد؛ زیرا او دو قرن پس از امام سجاد(ع) میزیسته است. بر این اساس، بسیاری احتمال دادهاند که نام شبلی در این روایت تحریفی از نام دیگری (مانند شیبة بن نعامة) از یاران امام سجاد (ع) باشد. | |||