اسرار طواف: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲: | خط ۲: | ||
اسرار طواف حامل پیامهایی در باب یکتاپرستی، فروتنی، یکپارچگی امت اسلامی، تربیت روح و یادآوری پیمان انسان با خداوند است؛ پیامهایی که این عبادت را در کنار سایر [[اعمال حج تمتع|مناسک حج]]، به یکی از پرمعناترین جلوههای بندگی تبدیل کرده است. | اسرار طواف حامل پیامهایی در باب یکتاپرستی، فروتنی، یکپارچگی امت اسلامی، تربیت روح و یادآوری پیمان انسان با خداوند است؛ پیامهایی که این عبادت را در کنار سایر [[اعمال حج تمتع|مناسک حج]]، به یکی از پرمعناترین جلوههای بندگی تبدیل کرده است. | ||
بر اساس بیان برخی حکمتها، طواف تنها حرکت بدن نیست؛ بلکه هماهنگی جسم و جان در عبادتی واحد است. بدن به دور خانه خدا میگردد و دل در محضر پروردگار حاضر میشود و این هماهنگی، یکی از اسرار مهم معنویِ این عبادت شمرده شده است. | |||
== طواف == | == طواف == | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۲: | ||
* طواف به دور کعبه به منزله نماز است.<ref>عوالی الئالی، ج2، ص167.</ref> | * طواف به دور کعبه به منزله نماز است.<ref>عوالی الئالی، ج2، ص167.</ref> | ||
* همنشینی با خدا: طواف، حرکتِ قرب به خدا و دوری از هرچه جز اوست. این عبادت دل را صیقل میدهد، روح را با خدا مأنوس میسازد.<ref name=":2">اسرار عرفانی حج، ص363.</ref> | |||
* یادآوری بنای کعبه به دست ابراهیم(ع) و تجدید پیمان با دین توحیدی. | * یادآوری بنای کعبه به دست ابراهیم(ع) و تجدید پیمان با دین توحیدی. | ||
* متمرکز کردن نگاه و توجه بر یک نقطه واحد، برای یادآوری مرکزیت خداوند در زندگی. | * متمرکز کردن نگاه و توجه بر یک نقطه واحد، برای یادآوری مرکزیت خداوند در زندگی. | ||
| خط ۲۸: | خط ۳۱: | ||
* '''تواضع:''' طواف انبوه انسانها با لباس یکسان پیرامون خانه [[کعبه]] را نمودی از کوچکی بنده و بزرگی خداوند شمردهاند.<ref>دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۶، ص۳۷۲ و ۳۷۳.</ref> | * '''تواضع:''' طواف انبوه انسانها با لباس یکسان پیرامون خانه [[کعبه]] را نمودی از کوچکی بنده و بزرگی خداوند شمردهاند.<ref>دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۶، ص۳۷۲ و ۳۷۳.</ref> | ||
* ''' | * '''عدم توجه به مردم''': در طواف، زائر دل خود را از هر توجهی جز خدا پاک میکند.<ref>اسرار الشریعه، ص232.</ref> او از اینکه در زندگی دلش به غیر خدا مشغول بوده و به مردم تکیه کرده، توبه و استغفار مینماید و با بازگشت به «کعبۀ حقیقیِ دل»، فقط به خدا اعتماد میکند.<ref>اسرار عرفانی حج، ص360.</ref> | ||
* '''طواف معنوی''': طواف حقیقی، طواف معنوی است نه صرفاً چرخش جسم. در این طواف، دل و باطن انسان به حرکت درمیآید و زائر، کعبۀ حقیقی را در عالم معنا ملاقات میکند. این طواف تنها با شوق، اراده و صفای درون به دست میآید.<ref>اسرار عرفانی حج، ص361.</ref> | |||
* '''اخلاص:''' طواف عبادتی است که تنها برای خدا انجام میشود و هیچ انگیزه دنیوی در آن راه ندارد. | * '''اخلاص:''' طواف عبادتی است که تنها برای خدا انجام میشود و هیچ انگیزه دنیوی در آن راه ندارد. | ||
* '''همدلی و یگانگی:''' همه حاجیان با نظمی واحد و حرکتی هماهنگ، نوعی همسویی و همسرنوشتیِ مؤمنانه را تجربه میکنند. | * '''همدلی و یگانگی:''' همه حاجیان با نظمی واحد و حرکتی هماهنگ، نوعی همسویی و همسرنوشتیِ مؤمنانه را تجربه میکنند. | ||
| خط ۳۹: | خط ۴۳: | ||
* '''شباهت به ملائکه''': فرشتگان الهی در اطراف عرش خدا میگردند<ref>زمر، 75.</ref>، انسان هم با طواف دور کعبه خود را شبیه به آنان میکند.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص172.</ref> | * '''شباهت به ملائکه''': فرشتگان الهی در اطراف عرش خدا میگردند<ref>زمر، 75.</ref>، انسان هم با طواف دور کعبه خود را شبیه به آنان میکند.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص172.</ref> | ||
* '''کعبه، قبله دل:''' زائر باید با دلش طواف کند؛ زیرا طواف حقیقی، در محضر پروردگار است. طوافِ دل معنای دیگر هم دارد و آن، دورزدن در مدار انسانِ کامل است.<ref>اسرار عرفانی حج، ص358.</ref> | * '''کعبه، قبله دل:''' زائر باید با دلش طواف کند؛ زیرا طواف حقیقی، در محضر پروردگار است. طوافِ دل معنای دیگر هم دارد و آن، دورزدن در مدار انسانِ کامل است.<ref>اسرار عرفانی حج، ص358.</ref> | ||
* '''طوافِ انس و عشق''': طواف دل را به معراج میبرد، آتش محبت الهی را در جان شعلهور میکند و امید به رحمت و بخشش خدا را زنده نگه میدارد. در این حالت، سالک جز شوق دیدار حق چیزی نمیبیند.<ref name=":2" /> | |||
* '''دور شدن از کثرتها:''' حرکت دورانی طواف، نشانه عبور از پراکندگیها و رسیدن به وحدت است. | * '''دور شدن از کثرتها:''' حرکت دورانی طواف، نشانه عبور از پراکندگیها و رسیدن به وحدت است. | ||
* '''آغاز از حجرالاسود:''' سنگ سیاه در برخی نقلها «محلّ میثاق» انسان با خدا دانسته شده است؛ آغاز طواف از آن، بازگشت به عهد نخستین تعبیر شده است. | * '''آغاز از حجرالاسود:''' سنگ سیاه در برخی نقلها «محلّ میثاق» انسان با خدا دانسته شده است؛ آغاز طواف از آن، بازگشت به عهد نخستین تعبیر شده است. | ||
* '''ذکر دائمی:''' استمرار حرکت در طواف نمادی از اتصال همیشگی بنده به یاد خداوند است. | * '''ذکر دائمی:''' استمرار حرکت در طواف نمادی از اتصال همیشگی بنده به یاد خداوند است. | ||
== سرّ عدد هفت در اشواط طواف == | === سرّ عدد هفت در اشواط طواف === | ||
طواف در همه مذاهب اسلامی '''هفت شوط''' دارد. منابع فلسفی و تفسیری درباره این عدد توضیحات گوناگونی ارائه کردهاند: | طواف در همه مذاهب اسلامی '''هفت شوط''' دارد. منابع فلسفی و تفسیری درباره این عدد توضیحات گوناگونی ارائه کردهاند: | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۷: | ||
منابع عرفانی نیز گاه این عدد را اشاره به مراحل هفتگانه سلوک معنوی دانستهاند، بدون آنکه معنای فقهیِ الزامآور داشته باشد. | منابع عرفانی نیز گاه این عدد را اشاره به مراحل هفتگانه سلوک معنوی دانستهاند، بدون آنکه معنای فقهیِ الزامآور داشته باشد. | ||
== حجرالاسود == | == اسرار حجرالاسود == | ||
{{اصلی|حجرالاسود}}در روایات، حجرالاسود «دست خداوند در زمین» خوانده شده است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص220؛ الحج و العمره فی الکتاب و السنه، ص102- 103.</ref> آغاز [[طواف]] از آن را نشانه وارد شدن به حریم قدسی خانه خدا و تجدید پیمان با پروردگار دانستهاند<ref name=":1">صحبای حج، ص194.</ref> | {{اصلی|حجرالاسود}}{{اصلی|اسرار حجرالاسود}}در روایات، حجرالاسود «دست خداوند در زمین» خوانده شده است.<ref>بحار الانوار، ج96، ص220؛ الحج و العمره فی الکتاب و السنه، ص102- 103.</ref> آغاز [[طواف]] از آن را نشانه وارد شدن به حریم قدسی خانه خدا و تجدید پیمان با پروردگار دانستهاند<ref name=":1">صحبای حج، ص194.</ref> | ||
در منابع گفته شده است: | در منابع گفته شده است: | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۷: | ||
* حجرالاسود یادآور آغاز انسانیت، میثاق الهی و نقطه شروع حرکت روحانی حاجی است. | * حجرالاسود یادآور آغاز انسانیت، میثاق الهی و نقطه شروع حرکت روحانی حاجی است. | ||
== | == شروط و آداب == | ||
{{اصلی|آداب طواف}}طواف بجز اسرار آدابی هم دارد آدابی نظیر غسل، تواضع، سکینه و اینکه با پای برهنه به مطاف برود. <ref name=":3">اسرار عرفانی حج، ص371.</ref> | |||
'''طهارت باطنی:''' برخی یادکرد قرآن از [[کعبه]] با ویژگی طهارت<ref>سوره بقره(۲)، آیه ۱۲۵؛ سوره حج(۲۲)، آیه ۲۶.</ref> که خود، محل طواف و محور مناسک حج به شمار میآید را، اشارهای به لزوم وجود شرط پاکی معنوی طوافکنندگان برای مقبول شدن طواف دانستهاند.<ref>. نک: صهبای حج، ص217.</ref> | '''طهارت باطنی:''' برخی یادکرد قرآن از [[کعبه]] با ویژگی طهارت<ref>سوره بقره(۲)، آیه ۱۲۵؛ سوره حج(۲۲)، آیه ۲۶.</ref> که خود، محل طواف و محور مناسک حج به شمار میآید را، اشارهای به لزوم وجود شرط پاکی معنوی طوافکنندگان برای مقبول شدن طواف دانستهاند.<ref>. نک: صهبای حج، ص217.</ref> | ||
'''حضور قلب:''' قلب دارای طهارت است. طهارت قلب آن است که به خدا عالم باشد و همواره حضور حق را درک کند و از او غافل نشده از شهوات حرام و حلال بپرهیزد.<ref>اسرار عرفانی حج، ص359.</ref> | '''حضور قلب:''' قلب دارای طهارت است. طهارت قلب آن است که به خدا عالم باشد و همواره حضور حق را درک کند و از او غافل نشده از شهوات حرام و حلال بپرهیزد.<ref>اسرار عرفانی حج، ص359.</ref> | ||
'''دعا:''' یکی از مهمترین مستحبات و آداب به هنگام طواف دعاست. این دعاها مضامین بلندی دارند؛ طواف کننده به خدا عرض میکند ما بندگان توایم پیشانی ما در قبضه قدرت توست اگر ما را عذاب کنی به سبب گناهان ماست و اگر ما را ببخشی به سبب رحمت توست. زائر در طواف میگوید: | |||
«اللَّهُمَّ إِنِّي إِلَيْكَ فَقِيرٌ وَ مِنْ عَذَابِكَ خَائِفٌ مُسْتَجِيرُ اللَّهُمَّ لَا تُبَدِّلْ اسْمِي وَ لَا تُغَيِّرُ جِسْمِي ...» | |||
خدایا به تو نیازمندم و بیمناک و پناهنده ام نامم را عوض مکن و جسمم را تغییر مده.» | |||
و چون در دور هفتم به آخر کعبه رسید دستانش را میگستراند و صورت و شکم خود را به کعبه می چسباند و میگوید | |||
«اللَّهُمَّ الْبَيْتُ بَيْتُكَ وَ الْعَبْدُ عَبْدُكَ وَ هَذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ النَّارِ» | |||
«خدایا! خانه خانه توست و بنده بنده تو و اینجا جایگاه پناه آورنده به تو از آتش است.»<ref name=":3" /> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||