مناسک مکیه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 == نویسنده ==
 '''ملا مهدی نراقی''' (۱۱۲۸–۱۲۰۹ق) فقیه، فیلسوف، ریاضی‌دان و اخلاق‌دان [[شیعه]] بود که در نراقِ کاشان زاده شد. او پس از تحصیل در کاشان، در حوزه علمیه اصفهان به مراتب عالی علمی دست یافت و در علوم عقلی و نقلی، به‌ویژه فلسفه، ریاضیات و نجوم، تبحر داشت. نراقی بیش از سی اثر علمی در حوزه‌های گوناگون تألیف کرد که نشان‌دهنده جامعیت علمی اوست. وی در ۸۱ سالگی در کاشان درگذشت.
+نراقی در رساله مناسک، در فصل نخست باب اول به بحث احرام پرداخته و ضمن بیان احکام مواقیت پنج‌گانه، محل دقیق هر یک را نیز مشخص کرده است. او به دلیل نامشخص بودن برخی اماکن و برای راهنمایی حجاج، در بخش‌های دیگر نیز به تعیین حدود مکان‌ها توجه دارد؛ از جمله توضیح می‌دهد که زائر هنگام مشاهده خانه‌های مکه باید تلبیه را ترک کند و محل دقیق این مشاهده را در مسیر عقبه مدنیین (ابوطالب) بیان می‌کند.:
+نراقی در فصل دوم مناسک مکیه به احکام طواف پرداخته و برای شناخت حدّ حرم، نشانه‌هایی را معرفی کرده است. او در توضیح شرط آغاز طواف، اطلاعاتی درباره حجرالأسود ارائه می‌دهد و به تغییرات تاریخی و دشواری تشخیص ابتدای آن اشاره می‌کند و راه‌هایی برای تعیین محل دقیق آغاز طواف بیان می‌دارد. همچنین یادآور می‌شود که امروزه با وجود نشانه‌های مشخص در مسجدالحرام این مشکل برطرف شده است. نراقی در فصل سوم نیز به احکام نماز طواف پرداخته و در حالت تقیه، نماز طواف با دستان بسته را جایز دانسته است.
+نراقی بر این باور است که هزینه حج بهتر است از مال حلال تأمین شود، اما اگر کسی واجب‌الحج شود و از مال حرام یا غصبی استفاده کند، حج او صحیح است و از وجوب حج برآمده، هرچند ممکن است در حق دیگران مسئول باشد. همچنین بزرگان دین تأکید کرده‌اند که همراه داشتن کالا برای تجارت در سفر حج، حج را باطل نمی‌کند و این کار نیز عبادت محسوب می‌شود.
+نراقی تأکید دارد که نماز طواف از نمازهای واجب ده‌گانه حج است و عدم صحیح خواندن حمد و سوره در آن ممکن است به بطلان نماز و حتی حج منجر شود، زیرا دو رکعت نماز طواف از ارکان حج است. همچنین او وکالت در حج را جایز نمی‌داند، زیرا شرع مقصود انجام شخصی اعمال واجب حج را برای مکلّف قرار داده است و این اعمال نمی‌توانند به دیگری واگذار شوند.
+نراقی در مسائل روزه و اذان در حج بیان می‌کند:
+روزه در سفر حج عموماً واجب نیست، اما مواردی استثنا دارد:
+اذان در برخی مواضع مانند نماز عصر روز عرفه در عرفات ساقط است و این به دلیل شرایط ویژه آن مکان و اجتماع حاجیان است.
+صحت قرائت حمد و سوره و سایر اذکار واجب نماز شرط قبولی حج است و نادرست خواندن آنها می‌تواند به بطلان نماز طواف و حتی حج منجر شود؛ بنابراین حاجیان موظف‌اند این اذکار را صحیح ادا کنند.
+نراقی درباره خمس هزینه حج توضیح می‌دهد:
+اگر هزینه حج از منافع همان سالی که شخص مستطیع شده تأمین شود، نیازی به پرداخت خمس ندارد و صرف هزینه سفر کافی است.
+اگر هزینه از منافع چند سال جمع شده باشد، باید خمس کل مازاد آن سال‌ها پرداخت شود.
+اگر مستطیع شود ولی در همان سال حج نرود و سال بعد برود، خمس مجموع اضافات سال‌های قبل بر او واجب است.
+خرجی که از همان سال مستطیع شده صرف حج شود، خمس ندارد، مگر اگر سفر در پایان سال انجام شود که در آن صورت خمس همان سال نیز باید پرداخت شود.
+حج و اخلاق
+ملا مهدی نراقی حج را فرصتی برای تزکیه نفس و تکامل اخلاقی می‌داند. او تأکید می‌کند حجاج باید نیت خالص برای خدا داشته باشند، توبه کنند، دل از مشغولیات دنیا خالی کنند، توشه از مال حلال باشد، اخلاق نیکو پیشه کنند و از خودنمایی دوری کنند. به‌طور کلی، حج برای نراقی سفری اخلاقی و روحانی است.
+حج و عرفان
+از نظر نراقی، حج موجب شناخت خدا و انس با او، ارتقای صفای نفس و دوری از کبر و غرور، و جلا و رشد روحانی انسان است و عرفان حاجی را بالا می‌برد.
+آثار تربیتی و عرفانی حج از دیدگاه نراقی
+ملا مهدی نراقی حج را ورود به عالم آخرت و تمرین بندگی الهی می‌داند و برخی مهم‌ترین آثار تربیتی آن را چنین برمی‌شمارد:
+تمرین سفر از دنیا به آخرت: ترک وطن و خانواده یادآور تنهایی قبر و عبور از سختی‌های برزخ و قیامت است.
+یاد مرگ و قیامت: پوشیدن لباس احرام یاد کفن و بلند شدن صدای تلبیه یادآور نفخ صور و قیامت است.
+ورود به حرم امن الهی: خانه خدا محل امن و فرصت خودسازی و دوری از گناه است؛ ورود به آن نماد ورود به بهشت و نزدیکی به خداست.
+طواف و پیوند با خدا: طواف کعبه و بوسیدن خانه خدا نماد طواف دل، بندگی و طلب قرب است و با عشق و شوق به خدا انجام می‌شود.
+سعی و رمی جمرات: اعمالی مانند سعی میان صفا و مروه و رمی جمرات نماد اجابت امر الهی و غلبه بر شیطان و نفس اماره است.
+اثبات اثر حج: نراقی معتقد است علامت قبول حج، بهبود اخلاق و حال انسان پس از حج است؛ حج انسان را از اعمال قبیحه پاک می‌کند و روح او را جلا می‌دهد.
+به طور خلاصه، حج از دیدگاه نراقی سفری نمادین، تربیتی و عرفانی است که انسان را به یاد مرگ، قیامت، بندگی و انس با خدا می‌اندازد و روح و اخلاق او را تعالی می‌بخشد.
+میقات و احرام از نظر نراقی، نمادی از ترک دنیا و آماده‌سازی برای بندگی و قیامت است.
+حاجی در منا و حرم، نفس خود را تزکیه و برای قیامت آماده می‌کند.
+نراقی مناسک مشعر و منا را فرصتی برای تزکیه نفس و دوری از هوس‌ها و عیوب می‌داند و زیارت حرم نبوی و بقاع متبرکه را اعمالی بزرگ عبادی و وسیله تقرب به خدا و پاک شدن از گناهان می‌شمرد.
+زائر مدینه باید با خشوع و تواضع، پیامبر را حاضر دل گیرد و به خدا متصل شود.