اسرار حج آیت الله مظاهری (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

Heidar (بحث | مشارکت‌ها)
Heidar (بحث | مشارکت‌ها)
 
خط ۴۸: خط ۴۸:


==== الف) مقام توبه (رجوع و بازگشت) ====
==== الف) مقام توبه (رجوع و بازگشت) ====
در منظومه فکری آیت‌الله مظاهری که در این کتاب منعکس شده است، «توبه» نخستین گام سلوک است. ایشان توبه را فراتر از پشیمانی لحظه‌ای و ذکر زبانی می‌دانند. توبه در «اسرار حج» به معنای انقلاب درونی و «رجوع» است؛ رجوع از خویشتنِ حیوانی به خویشتنِ روحانی و بازگشت از هوای نفس به سوی خدا.
در منظومه فکری آیت‌الله مظاهری که در این کتاب منعکس شده است، «توبه» نخستین گام سلوک است. ایشان توبه را فراتر از پشیمانی لحظه‌ای و ذکر زبانی می‌دانند. توبه در «اسرار حج» به معنای انقلاب درونی و «رجوع» است؛ رجوع از خویشتنِ حیوانی به خویشتنِ روحانی و بازگشت از هوای نفس به سوی خدا.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص15.</ref>


* '''ابعاد حقوقی توبه:''' نویسنده تأکید دارد که پیش از پوشیدن لباس احرام، زائر باید «حق‌الناس» را ادا کند. هرگونه بدهی مالی، دینی و اخلاقی باید پاکسازی شود. حجی که با مال حرام یا دینی بر گردن انجام شود، فاقد روح است.
* '''ابعاد حقوقی توبه:''' نویسنده تأکید دارد که پیش از پوشیدن لباس احرام، زائر باید «حق‌الناس» را ادا کند. هرگونه بدهی مالی، دینی و اخلاقی باید پاکسازی شود. حجی که با مال حرام یا دینی بر گردن انجام شود، فاقد روح است.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص15.</ref>
* '''غسل توبه:''' همان‌طور که زائر برای طواف کعبه بدن خود را می‌شوید، برای طواف عرش الهی نیز باید روح خود را با «آب توبه» شستشو دهد. این غسل، نمادین نیست، بلکه یک واقعیت وجودی برای زدودن زنگارهای گناه از آینه دل است تا قابلیت انعکاس نور الهی را پیدا کند.<sup>3</sup>
* '''غسل توبه:''' همان‌طور که زائر برای طواف کعبه بدن خود را می‌شوید، برای طواف عرش الهی نیز باید روح خود را با «آب توبه» شستشو دهد. این غسل، نمادین نیست، بلکه یک واقعیت وجودی برای زدودن زنگارهای گناه از آینه دل است تا قابلیت انعکاس نور الهی را پیدا کند.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 16 .</ref>


==== ب) مقام یقظه (بیداری) ====
==== ب) مقام یقظه (بیداری) ====
دومین مقام، «یقظه» یا بیداری از خواب غفلت است. آیت‌الله مظاهری با استناد به مبانی اخلاقی، غفلت را بزرگترین دشمن سالک می‌دانند.
دومین مقام، «یقظه» یا بیداری از خواب غفلت است. آیت‌الله مظاهری با استناد به مبانی اخلاقی، غفلت را بزرگترین دشمن سالک می‌دانند.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 16 .</ref>


* '''شناخت عظمت مقصد:''' در این مقام، زائر باید بیدار شود و درک کند که عازم چه مکانی است و به مهمانی چه کسی می‌رود. درک «عظمت بیت» و «عظمت صاحب‌بیت»، لازمه این بیداری است.
* '''شناخت عظمت مقصد:''' در این مقام، زائر باید بیدار شود و درک کند که عازم چه مکانی است و به مهمانی چه کسی می‌رود. درک «عظمت بیت» و «عظمت صاحب‌بیت»، لازمه این بیداری است.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 16 .</ref>
* '''تمرکز بر هدف:''' بیداری یعنی زائر بداند که این سفر، سفر تجارت یا تفریح نیست. هر لحظه غفلت در این سفر، خسارتی جبران‌ناپذیر است. زائر بیدار، تمام حواس خود را متوجه «صاحب‌خانه» می‌کند و اجازه نمی‌دهد زرق‌وبرق بازارها یا سخنان لغو، او را از یاد خدا بازدارند.<sup>3</sup>
* '''تمرکز بر هدف:''' بیداری یعنی زائر بداند که این سفر، سفر تجارت یا تفریح نیست. هر لحظه غفلت در این سفر، خسارتی جبران‌ناپذیر است. زائر بیدار، تمام حواس خود را متوجه «صاحب‌خانه» می‌کند و اجازه نمی‌دهد زرق‌وبرق بازارها یا سخنان لغو، او را از یاد خدا بازدارند.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 17 .</ref>


==== ج) مقام تخلیه (پیراستن) ====
==== ج) مقام تخلیه (پیراستن) ====
خط ۶۳: خط ۶۳:


* '''بت‌شکنی درونی:''' ایشان صفاتی همچون حسد، بخل، کبر، ریا، تملق و جاه‌طلبی را به مثابه بت‌های درونی معرفی می‌کنند. همان‌گونه که ابراهیم (ع) بت‌های کعبه را شکست، زائر نیز باید پیش از ورود به کعبه، بت‌های درون خود را بشکند.
* '''بت‌شکنی درونی:''' ایشان صفاتی همچون حسد، بخل، کبر، ریا، تملق و جاه‌طلبی را به مثابه بت‌های درونی معرفی می‌کنند. همان‌گونه که ابراهیم (ع) بت‌های کعبه را شکست، زائر نیز باید پیش از ورود به کعبه، بت‌های درون خود را بشکند.
* '''ریشه‌کنی رذایل:''' تأکید نویسنده بر این است که تخلیه نباید سطحی باشد، بلکه باید ریشه‌های هرز این صفات که مایه تیره‌بختی انسان است، کنده شود. تا زمانی که دل از «اغیار» خالی نشود، «یار» در آن جای نمی‌گیرد.<sup>3</sup>
* '''ریشه‌کنی رذایل:''' تأکید نویسنده بر این است که تخلیه نباید سطحی باشد، بلکه باید ریشه‌های هرز این صفات که مایه تیره‌بختی انسان است، کنده شود. تا زمانی که دل از «اغیار» خالی نشود، «یار» در آن جای نمی‌گیرد. <ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 18 .</ref>


==== د) مقام تحلیه (آراستن) ====
==== د) مقام تحلیه (آراستن) ====
پس از آنکه خانه دل از زشتی‌ها پاک شد (تخلیه)، باید با زیبایی‌ها آراسته گردد که به آن «تحلیه» می‌گویند.
پس از آنکه خانه دل از زشتی‌ها پاک شد (تخلیه)، باید با زیبایی‌ها آراسته گردد که به آن «تحلیه» می‌گویند.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 18 .</ref>


* '''کسب فضایل:''' در این مقام، سالک باید بکوشد تا نهال فضایل اخلاقی را در وجود خود بکارد.
* '''کسب فضایل:''' در این مقام، سالک باید بکوشد تا نهال فضایل اخلاقی را در وجود خود بکارد.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 19 .</ref>
* '''محوریت اخلاص:''' شاه‌کلید تمام فضایل در این مرحله، «اخلاص» است. آیت‌الله مظاهری تصریح می‌کنند که زائر باید تمام نیات خود را برای خدا خالص کند و هیچ شائبه‌ای از ریا یا خودنمایی در انگیزه او نباشد. اخلاص، شرط قبولی تمام اعمال بعدی است.<sup>3</sup>
* '''محوریت اخلاص:''' شاه‌کلید تمام فضایل در این مرحله، «اخلاص» است. آیت‌الله مظاهری تصریح می‌کنند که زائر باید تمام نیات خود را برای خدا خالص کند و هیچ شائبه‌ای از ریا یا خودنمایی در انگیزه او نباشد. اخلاص، شرط قبولی تمام اعمال بعدی است.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 20 .</ref>


==== هـ) مقام تجلیه (نورانیت و جلوه‌گری) ====
==== هـ) مقام تجلیه (نورانیت و جلوه‌گری) ====
اوج منزل اول، مقام «تجلیه» است. این مقامی است که پس از موفقیت در مراحل قبل حاصل می‌شود.
اوج منزل اول، مقام «تجلیه» است. این مقامی است که پس از موفقیت در مراحل قبل حاصل می‌شود.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 21 .</ref>


* '''ریاضت‌های دینی:''' دستیابی به این مقام نیازمند مداومت بر اعمال عبادی است. تلاوت قرآن همراه با تفکر، دعا، تضرع و توسل به اهل‌بیت (ع)، ابزارهای رسیدن به تجلیه هستند.
* '''ریاضت‌های دینی:''' دستیابی به این مقام نیازمند مداومت بر اعمال عبادی است. تلاوت قرآن همراه با تفکر، دعا، تضرع و توسل به اهل‌بیت (ع)، ابزارهای رسیدن به تجلیه هستند.
* '''اشراق نور الهی:''' در این حالت، قلب زائر صیقل یافته و آماده پذیرش نور خدا می‌شود. خدا در دل مومن تجلی می‌کند و زائر با قلبی نورانی آماده ورود به میقات و پوشیدن لباس احرام می‌گردد. نویسنده تمام این مقامات پنج‌گانه را مستند به کلام امام صادق (ع) می‌داند.<sup>3</sup>
* '''اشراق نور الهی:''' در این حالت، قلب زائر صیقل یافته و آماده پذیرش نور خدا می‌شود. خدا در دل مومن تجلی می‌کند و زائر با قلبی نورانی آماده ورود به میقات و پوشیدن لباس احرام می‌گردد. نویسنده تمام این مقامات پنج‌گانه را مستند به کلام امام صادق (ع) می‌داند.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 22 .</ref>
 
----


=== ۲. منزل دوم: سیر من الحق فی الحق (سفر در حق) ===
=== ۲. منزل دوم: سیر من الحق فی الحق (سفر در حق) ===
این منزل، اصلی‌ترین بخش کتاب است که به تشریح اسرار مناسک حج اختصاص دارد. زائر پس از طی مراحل مقدماتی و رسیدن به میقات، وارد حریم امن الهی می‌شود. از این پس، سفر او «سیر فی‌الله» است؛ یعنی حرکت از یک صفت الهی به صفت دیگر و غرق شدن در دریای توحید. آیت‌الله مظاهری تک‌تک اعمال حج را رمزگشایی کرده و باطن آن‌ها را آشکار می‌سازند.<sup>1</sup>
این منزل، اصلی‌ترین بخش کتاب است که به تشریح اسرار مناسک حج اختصاص دارد. زائر پس از طی مراحل مقدماتی و رسیدن به میقات، وارد حریم امن الهی می‌شود. از این پس، سفر او «سیر فی‌الله» است؛ یعنی حرکت از یک صفت الهی به صفت دیگر و غرق شدن در دریای توحید. آیت‌الله مظاهری تک‌تک اعمال حج را رمزگشایی کرده و باطن آن‌ها را آشکار می‌سازند.<ref>اسرار حج، حسین مظاهری، ص 27 - 46 .</ref>


==== اسرار احرام ====
==== اسرار احرام ====