زیارت حضرت حمزه: تفاوت میان نسخه‌ها

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زیارت‌نامه | عنوان = زیارت حضرت حمزه و شهدای احد | تصویر = | عرض تصویر = | توضیح تصویر = | نام‌های دیگر = | موضوع = زیارت حضرت حمزه و شهدای احد | مأثور/غیرمأثور = غیر مأثور | صادره از = | راوی = | ساخته شده توسط = | قدمت = | منابع شیع...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۰: خط ۲۰:
  | مرتبط = [[زیارت‌نامه امامان بقیع]]
  | مرتبط = [[زیارت‌نامه امامان بقیع]]
}}
}}
'''زیارت حمزه و شهدای اُحد'''، زیارتی است که بر مزار شهیدان در جنگ احد خوانده می‌شود. در [[غزوه احد|جنگ اُحد]] به‌ دلیل نافرمانی گروهی از تیراندازان، سپاه مسلمانان دچار آسیب شد و ۷۲ نفر از مسلمانان، از جمله [[حمزه|حضرت حمزه(ع)]]، به شهادت رسیدند. شهدای جنگ احد را در محل شهادتشان در نزدیکی کوه احد به خاک سپردند.  
'''زیارت حمزه،''' زیارتی است که بر مزار ایشان خوانده می‌شود. در [[غزوه احد|جنگ اُحد]] به‌ دلیل نافرمانی گروهی از تیراندازان، سپاه مسلمانان دچار آسیب شد و ۷۲ نفر از مسلمانان، از جمله [[حمزه|حضرت حمزه(ع)]]، به شهادت رسیدند. حضرت حمزه را در محل شهادتش در نزدیکی کوه احد به خاک سپردند.  


== غزوه احد ==
== غزوه احد ==
[[غزوه احد|غزوه اُحد]] دومین جنگ مشرکان علیه مسلمانان در هفت شوال سال سوم هجری در دامنه [[کوه احد]] واقع شد، در این جنگ پیروزی اولیه از آن مسلمانان بود، اما به خاطر نافرمانی گروهی از تک تیراندازان، دشمن از پشت حمله کرد و هفتاد و دو نفر از لشکریان اسلام از جمله [[حضرت حمزه(ع)|حضرت حمزه]] را به شهادت رساند.
[[غزوه احد|غزوه اُحد]] دومین جنگ مشرکان علیه مسلمانان در هفت شوال سال سوم هجری در دامنه [[کوه احد]] واقع شد، در این جنگ پیروزی اولیه از آن مسلمانان بود، اما به خاطر نافرمانی گروهی از تک تیراندازان، دشمن از پشت حمله کرد و هفتاد و دو نفر از لشکریان اسلام از جمله [[حضرت حمزه(ع)|حضرت حمزه]] را به شهادت رساند.


== فضیلت زیارت حمزه و شهدا احد ==
== فضیلت زیارت حمزه ==
آنان سلام نمی‌دهد مگر اینکه جواب سلام او را می‌دهند.» آن حضرت هنگامی که به زیارت قبر حمزه و دیگر شهدا می‌رفت، خطاب به آنان می‌فرمود: السَّلامُ عَلَیکُم بِما صَبَرتُم فَنِعمَ عُقبَی الدّار.
 
ج) زیارت قبر حمزه در سنت و سیره پیامبر:
 
از جمله قبوری که توصیه به زیارت آن شده، زیارت حضرت حمزه است که بر اساس سیره پیامبر (ص) و معصومان، از اعمال مستحب و بلکه یکی از مستحبات مؤکد برای مسلمانان است و در این موضوع، فقهای شیعه و علمای اهل سنت اتفاق نظر دارند و بهترین روز زیارتی آن حضرت را روز دوشنبه و پنج‌شنبه دانسته‌اند.
 
۱. زیارت حمزه در سخن پیامبر (ص) از رسول خدا (ص) نقل شده است که فرمود: هر کس به زیارت من بیاید، اما عمویم حمزه را زیارت نکند به من جفا کرده است. مطابق نقل‌هایی آن حضرت درباره زیارت شهدای احد و درود فرستادن بر آنان، توصیه فرموده است که به زیارت شهدای احد بروید و بر آنان سلام کنید. رسول خدا (ص) درباره شهدای احد فرمود: شهادت می‌دهم اینان در روز قیامت نزد خداوند متعال شهیدانند، به زیارت آنان بروید و بر آنان سلام و درود بفرستید، سوگند به آن که جان من در دست اوست تا روز قیامت، کسی بر...
 
 
- زمان زیارت: بنا به اخباری، حضرت زهرا (س) در هر بامداد روز شنبه و به قولی روز جمعه کنار مزار شهدای احد و سپس کنار قبر حمزه می‌رفت و برایش طلب رحمت می‌نمود، دعا می‌کرد و نماز می‌خواند و بنا گزارش‌هایی می‌گریست. مطابق قول دیگر، دختر رسول خدا (ص) روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه به زیارت حمزه و شهدای احد می‌رفت و نماز می‌خواند و در آن جا دعا می‌کرد و تا زمان رحلتش آن را ترک نفرمود.
 
- گریستن و عزاداری: گزارش شده است که هنگامی که رسول خدا (ص) پس از جنگ احد به سوی مدینه آمد از کنار خانه‌های بنی‌الاشهل و بنی‌ظفر گذشت و صدای گریه آن‌ها را بر شهدایشان شنید، اشکش جاری شد و فرمود امروز حمزه گریه‌کننده‌ای ندارد. وقتی سعد بن معاذ و اسید بن حضیر سخن آن حضرت را شنیدند گفتند که هیچ زنی برای شهید...
 
 
- زیارت حضرت حمزه در سیره رسول خدا (ص): آن حضرت پس از نبرد احد سالی یک‌بار به زیارت حمزه و دیگر شهدای احد می‌رفت، چنان که برخی منابع، به زیارت پیامبر (ص) از قبور شهدای احد و بازسازی قبور توسط آن حضرت و نیز گریه، نماز و دعای ایشان بر سر قبور شهدای احد اشاره کرده و جواز برداشتن تربت حمزه برای شفا و اجماع قدما و متأخران بر این مطلب را از برخی علما نقل کرده‌اند. برخی از مدینه‌شناسان گفته‌اند رسول...
 
 
۲. زیارت حضرت حمزه در سیره حضرت زهرا (س):
 
- مداومت در زیارت: بنا به روایتی از امام صادق (ع) حضرت فاطمه (س) بر زیارت از قبر حضرت حمزه مداومت داشت و هر هفته دو تا سه بار به زیارت قبر عموی خود و دیگر شهیدان احد می‌رفت. در خبر دیگری آمده است دختر رسول خدا (ص) هر سه روز یک‌بار برای زیارت قبور شهدای احد می‌رفت. در برخی نقل‌ها، فاصله زیارت آن حضرت، هر دو روز یک‌بار آورده شده که حاکی از مداومت و تقید او به زیارت شهیدان احد است. بیهقی نیز یادآوری می‌کند که دختر رسول خدا (ص) به‌صورت مداوم به زیارت قبرش رفته و رسوم زیارت را به‌جا می‌آورد.
 
علما در آغاز هر سال به زیارت قبور شهدای احد می‌رفت و برای آن‌ها دعا و طلب مغفرت می‌کرد. نتیجه آن‌که زیارت شهدای احد در سیره و کلام رسول گرامی (ص) مشهور است. بررسی روایات و گزارش‌های تاریخی یادآور این است که قبر حمزه در احد به‌عنوان مفخر شهدا، همواره مورد توجه و عنایت پیامبر اسلام بوده است. خاندان پیامبر و اصحاب نیز به‌تبع رسول‌الله (ص) به آن مکان و زیارت دفن‌شدگان اهتمام جدی داشتند. همین امر باعث شد مسلمانان در طول تاریخ به احد توجه کنند و با هدف زیارت، دعا و استغفار در آنجا حضور یابند.
 
رسوم زیارت قبر حمزه  
 
- پیاده در ماه رجب: گفته شده از رسوم و عادات زیارتی مردم، همچنان از گذشته‌های دور این بوده و شاید اکنون هم هست که در دوازدهم رجب هر سال از جاهای مختلف به مدینه آمده، شب را به منطقه احد بر مزار حمزه سیدالشهدا می‌رفتند و تا صبح در فضای بازک در اطراف کوه رَمات بیتوته می‌کردند. بنا به قول دیگر، در این اجتماع که همه‌ساله در نیمه اول ماه رجب با حضور زن و مرد تشکیل می‌گردد، افزون بر مردم مدینه، گروهی از اهالی مکه، طائف، جده، رابغ و بادیه‌نشینان که همه‌ساله برای زیارت رجبیه در احد و در کنار حرم حضرت حمزه حاضر می‌شوند و در این اجتماع قربانی‌های زیادی ذبح و حاضرین اطعام و پذیرایی می‌شوند.
 
بر پایه استحبابات فقهی  
 
زیارت شهدای احد در روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه و نیز روز جمعه مستحب است. فقیهان گفته‌اند که زیارت قبر حضرت حمزه عموی پیامبر گرامی اسلام در پنج‌شنبه انجام پذیرد و بایسته است که قبور شهدا، همانند قبور شهدای احد، زیارت شود که رسول خدا (ص) قبور شهدا را زیارت می‌کرد و سر می‌زد.
 
گریه کردن  
 
پس از آن‌که به نزد فاطمه (س) می‌آمد و او را در گریه بر عموی پدرش یاری می‌داد. این مسئله و روش حضرت حمزه سنت مستمر در مدینه شد. دختر رسول خدا (ص) به هنگام حضور کنار قبر شهدای احد، می‌گریست و دعا می‌کرد. آن حضرت برای حمزه سیدالشهدا مرثیه‌سرایی می‌کرد. چنان‌که گفته شده: «فاطمه زهرا (س) هر جمعه به زیارت قبر عمویش حمزه می‌رفت و گریه می‌کرد.»
 
بنا به نقل برخی محدثان، بعضی از راویان گفته‌اند که آن سیده جلیله (فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها) بر قبر حمزه می‌رفت و گریه می‌کرد و من در یکی از روزها به زیارت حمزه مشرف شدم، دیدم که آن مظلوم نزد قبر حمزه مشغول به گریه است. من از سر گمانش فرو نشستم، نزدیک رفتم و سلام کردم و گفتم: یا سیده النساء، به خدا قسم که با گریه‌ات رگ‌های دلم را قطع کردی. فرمود: برای من گریستن سزاوار است، چرا که داغدار بهترین پدر هستم. سپس گفت: حق دیدار رسول خدا (ص) را دارم؛ آن‌گاه این بیت را زمزمه کرد:  
 
هر کس می‌میرد یاد و ذکر او کم می‌شود / غیر از پدرم که به خدا قسم پس از مرگش یادش بیشتر شده است و روزبه‌روز هم فزون‌تر می‌شود.
 
سیره مسلمانان در زیارت قبر حمزه  
 
مسئله زیارت و توجه به آن در دیدگاه رسول خدا (ص) چنان اهمیت یافت که رفتن به مزار مؤمنین را به محلی برای رفت‌وآمد بیشتر اهل دل و تذکر شروع حیات راستین پس از مرگ و نمادهای حیات طیبه این جهانی تبدیل کرد. تأسی به سیره رسول اکرم (ص) سبب گردید نگاه خاصی در بین مسلمانان نسبت به پدیده زیارت به وجود آید. برای اهل سنت، محوریت زیارت بیشتر بر شخص رسول گرامی (ص) تأکید دارد و برخی از مذاهب اسلامی دارای مباحث بیشتری در این زمینه هستند؛ چنان‌که این امر درباره نامی مورد تأیید دانشمندان سنی مذهب است.
 


بر اساس روایات، حضرت محمد(ص) به زیارت قبر عمویش سفارش کردند و مسلمانان از همان دوران تاکنون به زیارت قبور [[شهدای احد]] از جمله مزار حضرت حمزه در دامنه کوه احد می روند.<ref>تهذیب الاحکام، ج1، ص465.</ref>
بر اساس روایات، حضرت محمد(ص) به زیارت قبر عمویش سفارش کردند و مسلمانان از همان دوران تاکنون به زیارت قبور [[شهدای احد]] از جمله مزار حضرت حمزه در دامنه کوه احد می روند.<ref>تهذیب الاحکام، ج1، ص465.</ref>