زیارت حضرت حمزه: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۲۶: خط ۲۶:


== فضیلت زیارت حمزه ==
== فضیلت زیارت حمزه ==
از جمله قبوری که توصیه به زیارت آن شده، زیارت حضرت حمزه است که بر اساس سیره پیامبر (ص) و معصومان، از اعمال مستحب و بلکه یکی از مستحبات مؤکد برای مسلمانان است.


 
==== زیارت حضرت حمزه در سیره رسول خدا (ص) ====
ج) زیارت قبر حمزه در سنت و سیره پیامبر:
 
از جمله قبوری که توصیه به زیارت آن شده، زیارت حضرت حمزه است که بر اساس سیره پیامبر (ص) و معصومان، از اعمال مستحب و بلکه یکی از مستحبات مؤکد برای مسلمانان است
 
 
 
۲. زیارت حضرت حمزه در سیره حضرت زهرا (س):
 
- مداومت در زیارت: بنا به روایتی از امام صادق (ع) حضرت فاطمه (س) بر زیارت از قبر حضرت حمزه مداومت داشت و هر هفته دو تا سه بار به زیارت قبر عموی خود و دیگر شهیدان احد می‌رفت. در خبر دیگری آمده است دختر رسول خدا (ص) هر سه روز یک‌بار برای زیارت قبور شهدای احد می‌رفت. در برخی نقل‌ها، فاصله زیارت آن حضرت، هر دو روز یک‌بار آورده شده که حاکی از مداومت و تقید او به زیارت شهیدان احد است. بیهقی نیز یادآوری می‌کند که دختر رسول خدا (ص) به‌صورت مداوم به زیارت قبرش رفته و رسوم زیارت را به‌جا می‌آورد.
 
علما در آغاز هر سال به زیارت قبور شهدای احد می‌رفت و برای آن‌ها دعا و طلب مغفرت می‌کرد. نتیجه آن‌که زیارت شهدای احد در سیره و کلام رسول گرامی (ص) مشهور است. بررسی روایات و گزارش‌های تاریخی یادآور این است که قبر حمزه در احد به‌عنوان مفخر شهدا، همواره مورد توجه و عنایت پیامبر اسلام بوده است. خاندان پیامبر و اصحاب نیز به‌تبع رسول‌الله (ص) به آن مکان و زیارت دفن‌شدگان اهتمام جدی داشتند. همین امر باعث شد مسلمانان در طول تاریخ به احد توجه کنند و با هدف زیارت، دعا و استغفار در آنجا حضور یابند.
 
رسوم زیارت قبر حمزه  
 
- پیاده در ماه رجب: گفته شده از رسوم و عادات زیارتی مردم، همچنان از گذشته‌های دور این بوده و شاید اکنون هم هست که در دوازدهم رجب هر سال از جاهای مختلف به مدینه آمده، شب را به منطقه احد بر مزار حمزه سیدالشهدا می‌رفتند و تا صبح در فضای بازک در اطراف کوه رَمات بیتوته می‌کردند. بنا به قول دیگر، در این اجتماع که همه‌ساله در نیمه اول ماه رجب با حضور زن و مرد تشکیل می‌گردد، افزون بر مردم مدینه، گروهی از اهالی مکه، طائف، جده، رابغ و بادیه‌نشینان که همه‌ساله برای زیارت رجبیه در احد و در کنار حرم حضرت حمزه حاضر می‌شوند و در این اجتماع قربانی‌های زیادی ذبح و حاضرین اطعام و پذیرایی می‌شوند.
 
بر پایه استحبابات فقهی  
 
زیارت شهدای احد در روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه و نیز روز جمعه مستحب است. فقیهان گفته‌اند که زیارت قبر حضرت حمزه عموی پیامبر گرامی اسلام در پنج‌شنبه انجام پذیرد و بایسته است که قبور شهدا، همانند قبور شهدای احد، زیارت شود که رسول خدا (ص) قبور شهدا را زیارت می‌کرد و سر می‌زد.
 
گریه کردن  
 
پس از آن‌که به نزد فاطمه (س) می‌آمد و او را در گریه بر عموی پدرش یاری می‌داد. این مسئله و روش حضرت حمزه سنت مستمر در مدینه شد. دختر رسول خدا (ص) به هنگام حضور کنار قبر شهدای احد، می‌گریست و دعا می‌کرد. آن حضرت برای حمزه سیدالشهدا مرثیه‌سرایی می‌کرد. چنان‌که گفته شده: «فاطمه زهرا (س) هر جمعه به زیارت قبر عمویش حمزه می‌رفت و گریه می‌کرد.»
 
 
 
 
== زیارت حضرت حمزه در سیره رسول خدا (ص) ==
بر اساس روایات، حضرت محمد(ص) به زیارت قبر عمویش سفارش کردند و مسلمانان از همان دوران تاکنون به زیارت قبور [[شهدای احد]] از جمله مزار حضرت حمزه در دامنه کوه احد می روند.<ref>تهذیب الاحکام، ج1، ص465.</ref>  
بر اساس روایات، حضرت محمد(ص) به زیارت قبر عمویش سفارش کردند و مسلمانان از همان دوران تاکنون به زیارت قبور [[شهدای احد]] از جمله مزار حضرت حمزه در دامنه کوه احد می روند.<ref>تهذیب الاحکام، ج1، ص465.</ref>  


خط ۶۱: خط ۳۴:


از [[حضرت محمد (ص)|رسول خدا(ص)]] نقل شده هر کس مرا زیارت کند و عمویم [[حمزه]] را زیارت نکند به من جفا کرده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص198.</ref>
از [[حضرت محمد (ص)|رسول خدا(ص)]] نقل شده هر کس مرا زیارت کند و عمویم [[حمزه]] را زیارت نکند به من جفا کرده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص198.</ref>
== رسوم زیارت قبر حمزه   ==
گفته شده از رسوم و عادات زیارتی مردم، همچنان از گذشته‌های دور این بوده و شاید اکنون هم هست که در دوازدهم رجب هر سال از جاهای مختلف به مدینه آمده، شب را به منطقه احد بر مزار حمزه سیدالشهدا می‌رفتند و تا صبح در فضای باز در اطراف کوه رَمات بیتوته می‌کردند.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص397.</ref> بنا به قول دیگر، در این اجتماع که همه‌ساله در نیمه اول ماه رجب با حضور زن و مرد تشکیل می‌گردد، افزون بر مردم مدینه، گروهی از اهالی مکه، طائف، جده، رابغ و بادیه‌نشینان که همه‌ساله برای زیارت رجبیه در احد و در کنار حرم حضرت حمزه حاضر می‌شوند و در این اجتماع قربانی‌های زیادی ذبح و حاضرین اطعام و پذیرایی می‌شوند.<ref>الحقیقه و المجاز فی رحله بلاد الشام و المصر و الحجاز، ج3، ص232.</ref>


== زمان زیارت ==
== زمان زیارت ==
خط ۸۷: خط ۶۳:
| و بازم مگردان بدون روا شدن حاجتم و ناامید مکن حرکت کردن و آمدنم را چونکه پولم را خرج کرده‌ام و بدنم را به تعب افکندم و بیابان‌های بسیاری را پشت سر گذاردم و زن و فرزند و مال و منالم و آنچه را به من دادی همه را بجای گذاردم و آنچه را پیش تو است برای خود اختیار کردم و به قبر عموی پیغمبرت (صلی الله علیه وآله) پناه آوردم و بوسیله او برای جستن خوشنودیت تقرب جستم پس بازگرد با بردباریت بر نادانیم و با مهرت بر گناهم که براستی گناهانم بزرگ گشته به مهرت، ای بزرگوار.
| و بازم مگردان بدون روا شدن حاجتم و ناامید مکن حرکت کردن و آمدنم را چونکه پولم را خرج کرده‌ام و بدنم را به تعب افکندم و بیابان‌های بسیاری را پشت سر گذاردم و زن و فرزند و مال و منالم و آنچه را به من دادی همه را بجای گذاردم و آنچه را پیش تو است برای خود اختیار کردم و به قبر عموی پیغمبرت (صلی الله علیه وآله) پناه آوردم و بوسیله او برای جستن خوشنودیت تقرب جستم پس بازگرد با بردباریت بر نادانیم و با مهرت بر گناهم که براستی گناهانم بزرگ گشته به مهرت، ای بزرگوار.
}}
}}
| ارتفاع = 20em
 


زائر پس از زیارت خود را به قبر نزدیک کرده و این دعا را می‌خواند:
زائر پس از زیارت خود را به قبر نزدیک کرده و این دعا را می‌خواند:
خط ۹۴: خط ۷۰:
للّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد. اَللّهُمَّ اِنّی تَعَرَّضْتُ لِرَحْمَتِکَ بِذُرُومی لِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ لِیُجِیرَنی مِن نِقْمَتِکَ وَسُخْطِکَ فی یَوْم تَکْثُرُ فیهِ الْأَصْواتُ، وَتُشْغَلُ کُلُّ نَفْس بِما قَدَّمَتْ وَتُجادِلُ عَنْ نَفْسِها. فَاِنْ تَرَحَّمْتَنِی الْیَوْمَ فَلا خَوْفٌ عَلَیَّ وَلا حُزْنٌ، وَ اِنْ تُعاقِبْ فَمَوْلایَ لَهُ الْقُدْرَةُ عَلى عَبْدِهِ، وَلا تُخَیِّبْنِی بَعْدَ الْیَوْمِ، وَلا تَصْرِفْنِی بِغَیْرِ حاجَتی، فَقَدْ لَصِقْتُ بِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ، وَتَقَرَّبْتُ بِهِ اِلَیْکَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِکَ، وَرَجاءَ رَحْمَتِکَ، فَتَقَبَّلْ مِنّی، وَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلى جَهْلی، وَبِراَفَتِکَ عَلى جِنایَةِ نَفْسی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمی. وَما أَخافُ أَنْ تَظْلِمَنی وَلکِنْ أَخافُ سُوءَ الْحِسابِ؛ خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست، خدایا، من با ملازمت قبر عموی پیامبرت (درود خدا بر او و خاندانش باد)، خود را در معرض رحمتت قرار دادم تا از انتقامت پناهم دهد، در روزی که ناله‌ها در آن بسیار می‌شود و سرگرم شود هرکه به آنچه پیش فرستاده و از خود دفاع نماید، اگر در آن روز به من رحم کنی، ترس و اندوهی بر من نیست و اگر کیفرم دهی، پس مولایی هستی که او را بر بنده‌اش قدرت کامل است پس از این روز محرومم مساز و بدون برآورده شدن حاجتم باز مگردان. چراکه خود را به قبر عموی پیامبرت چسباندم و به وسیله او به سوی تو تقرب جستم، برای طلب رضای تو و امید به رحمتت، بنابراین از من بپذیر و به بردباری‌ات بر جهلم و به مهرت بر جنایتی که به خود وارد آوردم، هرآینه گناهم بزرگ شد و از اینکه به من ستم کنی نمی‌ترسم، ولی از بدی حساب می‌ترسم؛ مَرْضاتِکَ، فَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلى جَهْلی، وَبِراَفَتِکَ عَلى ذَنْبی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمی، بِرَحْمَتِکَ یا کَریمُ یا کَریمُ. خدایا اگر کیفر کنی، پس مولایی هستی که بر بنده‌اش و سزایش به بدی عملش قدرت دارد، پس امروز نومیدم مکن و بدون حاجتم باز مگردان و حرکت کردن و آمدنم را ناامید مفرما، زیرا توشه‌ام را خرج کردم و بدنم را به زحمت انداختم و بیابان‌های خطرناک را پشت سر گذاشتم و اهل و مال و آنچه را به من دادی بجای گذاردم و آنچه را نزد تو است بر خود اختیار نمودم و به قبر عموی پیامبرت (درود خدا بر او و خاندانش باد) پناه بردم و به وسیله او برای به دست آوردن رضایتت تقرب جستم، پس به بردباری‌ات بر جهلم و به رأفتت بر گناهم بازگرد، به راستی گناهم بزرگ شده، به مهربانی‌ات ای بزرگوار، ای بزرگوار.
للّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد. اَللّهُمَّ اِنّی تَعَرَّضْتُ لِرَحْمَتِکَ بِذُرُومی لِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ لِیُجِیرَنی مِن نِقْمَتِکَ وَسُخْطِکَ فی یَوْم تَکْثُرُ فیهِ الْأَصْواتُ، وَتُشْغَلُ کُلُّ نَفْس بِما قَدَّمَتْ وَتُجادِلُ عَنْ نَفْسِها. فَاِنْ تَرَحَّمْتَنِی الْیَوْمَ فَلا خَوْفٌ عَلَیَّ وَلا حُزْنٌ، وَ اِنْ تُعاقِبْ فَمَوْلایَ لَهُ الْقُدْرَةُ عَلى عَبْدِهِ، وَلا تُخَیِّبْنِی بَعْدَ الْیَوْمِ، وَلا تَصْرِفْنِی بِغَیْرِ حاجَتی، فَقَدْ لَصِقْتُ بِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ، وَتَقَرَّبْتُ بِهِ اِلَیْکَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِکَ، وَرَجاءَ رَحْمَتِکَ، فَتَقَبَّلْ مِنّی، وَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلى جَهْلی، وَبِراَفَتِکَ عَلى جِنایَةِ نَفْسی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمی. وَما أَخافُ أَنْ تَظْلِمَنی وَلکِنْ أَخافُ سُوءَ الْحِسابِ؛ خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست، خدایا، من با ملازمت قبر عموی پیامبرت (درود خدا بر او و خاندانش باد)، خود را در معرض رحمتت قرار دادم تا از انتقامت پناهم دهد، در روزی که ناله‌ها در آن بسیار می‌شود و سرگرم شود هرکه به آنچه پیش فرستاده و از خود دفاع نماید، اگر در آن روز به من رحم کنی، ترس و اندوهی بر من نیست و اگر کیفرم دهی، پس مولایی هستی که او را بر بنده‌اش قدرت کامل است پس از این روز محرومم مساز و بدون برآورده شدن حاجتم باز مگردان. چراکه خود را به قبر عموی پیامبرت چسباندم و به وسیله او به سوی تو تقرب جستم، برای طلب رضای تو و امید به رحمتت، بنابراین از من بپذیر و به بردباری‌ات بر جهلم و به مهرت بر جنایتی که به خود وارد آوردم، هرآینه گناهم بزرگ شد و از اینکه به من ستم کنی نمی‌ترسم، ولی از بدی حساب می‌ترسم؛ مَرْضاتِکَ، فَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلى جَهْلی، وَبِراَفَتِکَ عَلى ذَنْبی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمی، بِرَحْمَتِکَ یا کَریمُ یا کَریمُ. خدایا اگر کیفر کنی، پس مولایی هستی که بر بنده‌اش و سزایش به بدی عملش قدرت دارد، پس امروز نومیدم مکن و بدون حاجتم باز مگردان و حرکت کردن و آمدنم را ناامید مفرما، زیرا توشه‌ام را خرج کردم و بدنم را به زحمت انداختم و بیابان‌های خطرناک را پشت سر گذاشتم و اهل و مال و آنچه را به من دادی بجای گذاردم و آنچه را نزد تو است بر خود اختیار نمودم و به قبر عموی پیامبرت (درود خدا بر او و خاندانش باد) پناه بردم و به وسیله او برای به دست آوردن رضایتت تقرب جستم، پس به بردباری‌ات بر جهلم و به رأفتت بر گناهم بازگرد، به راستی گناهم بزرگ شده، به مهربانی‌ات ای بزرگوار، ای بزرگوار.
}}
}}
| ارتفاع = 20em
و سپس هر چه می‌تواند سوره قدر بخواند و ثواب آن را به ارواح [[شهدای احد]] هدیه کند.<ref>بحار الانوار، ج97، ص221-222.</ref>
و سپس هر چه می‌تواند سوره قدر بخواند و ثواب آن را به ارواح [[شهدای احد]] هدیه کند.<ref>بحار الانوار، ج97، ص221-222.</ref>