صفویان: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
==اقدامات عمرانی شاهان صفوی در عتبات== | ==اقدامات عمرانی شاهان صفوی در عتبات== | ||
هنر و معماری ایرانیان | هنر و معماری ایرانیان با شروع سلطنت صفویان در ایران و عراق و در همة اماکن مقدس شیعیان در نجف، کربلا، سامرا و کاظمین به اوج رسيد. بعضی از این آثار معماری و اقدامات عمرانی به حدی زیبا و باشکوه است که امروز در ردیف بزرگترین و زیباترین آثار تاریخی و معماری سرزمین عراق عرب است. درواقع معماری عراق پس از عصر صفوی تحت تأثیر سبک معماری ایرانیان است.(تاورنيه، ''سفرنامه''، ترجمه ابوتراب نوري، ص55.) ص۴۱. | ||
آثار معماری و اقدامات عمرانی سلاطین صفوی در بعضی عتبات مقدس عراق مثل مشهد کاظمین در عصر شاهاسماعیل اول؛ کاملاً بنیادی بوده و بهضرورت اصل معماری بنا را از کف تا آخر در بر گرفته است؛ اما در بعضی دیگر تنها شامل تزئیین و تعمیرات جزئی میشود. همچنین اکثر این تعمیرات در زمان شاهاسماعیل اول آغاز شد و در زمان شاهعباس اول به اوج رسید و پس از آن تکامل یافت. ص۴۲. | آثار معماری و اقدامات عمرانی سلاطین صفوی در بعضی عتبات مقدس عراق مثل مشهد کاظمین در عصر شاهاسماعیل اول؛ کاملاً بنیادی بوده و بهضرورت اصل معماری بنا را از کف تا آخر در بر گرفته است؛ اما در بعضی دیگر تنها شامل تزئیین و تعمیرات جزئی میشود. همچنین اکثر این تعمیرات در زمان شاهاسماعیل اول آغاز شد و در زمان شاهعباس اول به اوج رسید و پس از آن تکامل یافت. ص۴۲. | ||
شاهاسماعيل | شاهاسماعيل اول، بنیانگذار صفویه، پس از زیارت عتبات (914ق) همه آنها را با زیباترین و نفیسترین فرشهای ابریشمی ایرانی مفروش ساخت و پردههای زرین و قندیلهای طلا و نقره جهت تزئین و روشنایی حرمهای مطهر تقدیم کرد. اين نخستین بار در طول تاریخ بود که عنصر طلا به منظور تزئین اعتاب مقدس ائمة اطهار به کار رفت و پس از آن بسيار رواج يافت. (خواندمير، ''ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاه طهماسب''، ص496.) ص۴۲. | ||
بزرگترین و اساسیترین اقدامات عمرانی شاهاسماعیل مشمول آستانة کاظمین8 شد؛ زیرا عتبة مقدس کاظمین بر اثر طغیان رود دجله و غفلتهای زمان گذشته و قرار داشتن در کانون منازعات فرقهای ویران شده بود.(آلياسين، ''تاريخ حرم کاظمين''، ترجمة غلامرضا اکبري، ص62''-''63.)ص۴۴. | |||
یکی دیگر از اعتاب مقدس شیعیان در عراق، که ظاهراً محبوب شاهطهماسب اول بود، آستانة مطهر حضرت ابوالفضل7 در کربلاست. به دستور او هر اقدام عمرانی و زیباسازی در حرم امام حسین7 شامل حرم ابوالفضل7 نیز شد. به این ترتیب بنای رواق و صحن حرم را توسعه دادند و حرم را با زیباترین و نفیسترین فرشهای ایرانی مفروش کردند.ص۴۶. | شاهان صفوی در آبادانی عتبات عالیات و مراقد منسوب به اهل بیت: بسیار کوشا بودند؛ چنانکه همواره مبالغی را از درآمدهای عمومی و خصوصی بدان اختصاص ميدادند.ص۴۴. | ||
در سلطنت شاهطهماسب اول، بازسازي گستردة ای در آستانة مطهر امام حسین انجام شد. منارة العبد یا منارة مرجان که بلندترین و باشکوهترین مناره در تمام اعتاب مقدس عراق به شمار میآمد، پس از دو قرن در سال 982 قمري به دستور شاهطهماسب صفوی بار دیگر تعمیر و تزئین شد و بخش شمالی صحن مرقد امام حسین7 ساخته شد. شاهطهماسب همچنین در جهت بهبود شرایط اقتصادی شیعیان کربلا و آسایش حال زائران به حفر نهری از سوی رودخانة فرات به سمت کربلا و آستانة حسینی دستور داد که به نهر «طهماسیه» معروف شد.(عربخاني، ''عتبات عاليات در روابط ايران و عثماني قرن نوزدهم'' (با تأکيد بر عصر عبدالحميد دوم)، ص25.)ص۴۶. | |||
یکی دیگر از اعتاب مقدس شیعیان در عراق، که ظاهراً محبوب شاهطهماسب اول بود، آستانة مطهر حضرت ابوالفضل7 در کربلاست. به دستور او هر اقدام عمرانی و زیباسازی در حرم امام حسین7 شامل حرم ابوالفضل7 نیز شد. به این ترتیب بنای رواق و صحن حرم را توسعه دادند و حرم را با زیباترین و نفیسترین فرشهای ایرانی مفروش کردند.(هنرفر، ''گنجينه آثار تاريخي اصفهان''، ص420). ص۴۶. | |||
با ورود شاهعباس اول به عراق عرب بازسازی عتبات بار ديگر سرعت گرفت. با توجه به علاقة شدید شاهعباس به امیرالمؤمنین و آستانة آن حضرت در نجف طبیعی بود که بیشتر توجهات به این منطقه جذب شود. درواقع بنای اصلی نجف به دست او گذاشته شد؛ چنانکه در جایجای آن آثار یاد و خاطرهای از این شاه بزرگ ميتوان دید.ص۴۷. | با ورود شاهعباس اول به عراق عرب بازسازی عتبات بار ديگر سرعت گرفت. با توجه به علاقة شدید شاهعباس به امیرالمؤمنین و آستانة آن حضرت در نجف طبیعی بود که بیشتر توجهات به این منطقه جذب شود. درواقع بنای اصلی نجف به دست او گذاشته شد؛ چنانکه در جایجای آن آثار یاد و خاطرهای از این شاه بزرگ ميتوان دید.ص۴۷. | ||
شاهعباس اول همچنين دستور داد ضریحهای فولادی باشکوهی بسازند که بر روی هر یک از صندوقهای ساختهشدة زمان شاهاسماعیل اول در کربلا، کاظمین و سامرا قرار گیرد و نيز دستور تعمیر و کاشیکاری آستانة مطهر امام حسین7 را صادر کرد.ص۴۸. | شاهعباس اول همچنين دستور داد ضریحهای فولادی باشکوهی بسازند که بر روی هر یک از صندوقهای ساختهشدة زمان شاهاسماعیل اول در کربلا، کاظمین و سامرا قرار گیرد و نيز دستور تعمیر و کاشیکاری آستانة مطهر امام حسین7 را صادر کرد.(ترکمان، ''ذيل تاريخ عالمآراي عباسي''، تصحيح سهيلي خوانساري، ص94.) ص۴۸. | ||
شاهاسماعیل اول مشهد کاظمین8 را بنا نهاد و شاهطهماسب بیشترین توجه خود را به اعتاب مقدس کربلا معطوف کرد و شاهعباس اول از هیچ خدمتی به آستانة امیرالمؤمنین فروگذار نکرد. سپس شاهصفی راه آنها را ادامه داد و اقدامات نیمهکارة شاهان پيشين را تکمیل کرد.ص۵۰.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، </ref> | شاهاسماعیل اول مشهد کاظمین8 را بنا نهاد و شاهطهماسب بیشترین توجه خود را به اعتاب مقدس کربلا معطوف کرد و شاهعباس اول از هیچ خدمتی به آستانة امیرالمؤمنین فروگذار نکرد. سپس شاهصفی راه آنها را ادامه داد و اقدامات نیمهکارة شاهان پيشين را تکمیل کرد.ص۵۰.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، </ref> | ||