پرش به محتوا

معراج نامه شجاعی مشهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حج
جزبدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''معراج‌نامه شجاعی مشهدی''' منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی، سروده شجاعی مشهدی در شرح معراج و سفر آسمانی پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است.
'''معراج‌نامه شجاعی مشهدی''' منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی، سروده شجاعی مشهدی در شرح معراج و سفر آسمانی پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است.


== درباره سراینده و تاریخ تألیف==
== معرفی منظومه و شاعر آن==
معراج نامه، منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی در شرح معراج پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است. گفته شده با وجود اشکالات فراوان در وزن و قافیه و سطح نه چندان بالای ارزش ادبی، این اثر در دوره قاجار از محبوبیت بالایی برخوردار بوده و بارها به صورت چاپ سنگی منتشر شده است.<ref name=":0">«درآمدی بر میراث فارسی، حاوی تصاویر اماکن مقدس مکه و مدینه»، ص20</ref>
 
اطلاعات زندگی‌شناختی چندانی از شجاعی مشهدی در دست نیست؛ اما بر پایه اشعار وی، او تا اوایل سده سیزدهم هجری قمرى در قید حیات بوده و در سال ۱۲۰۴ ق از مشهد به عتبات عالیات سفر کرده است <ref>شجاعی مشهدی، بی‌تا، ص ۵۸ر-۶۲پ</ref>. از این رو، زمان سرایش این منظومه را می‌توان اواخر سده دوازدهم یا اوایل سده سیزدهم هجری قمری دانست.
اطلاعات زندگی‌شناختی چندانی از شجاعی مشهدی در دست نیست؛ اما بر پایه اشعار وی، او تا اوایل سده سیزدهم هجری قمرى در قید حیات بوده و در سال ۱۲۰۴ ق از مشهد به عتبات عالیات سفر کرده است <ref>شجاعی مشهدی، بی‌تا، ص ۵۸ر-۶۲پ</ref>. از این رو، زمان سرایش این منظومه را می‌توان اواخر سده دوازدهم یا اوایل سده سیزدهم هجری قمری دانست.


== ویژگی‌ها و نسخه ها ==
== نسخه‌های خطی ==
با وجود اشکالات فراوان در وزن و قافیه و سطح نه چندان بالای ارزش ادبی، این اثر در دوره قاجار از محبوبیت بالایی برخوردار بوده و بارها به صورت چاپ سنگی منتشر شده است.
بنابر پژوهش‌ها، بیشتر نسخه‌های خطی شناخته‌شده این منظومه متعلق به حوزه شبه‌قاره هند است که نشان‌دهنده توجه فارسی‌زبانان آن دیار به اثر است. نسخه‌های هندی معراج‌نامه غالباً نفیس و شامل نگاره‌هایی از داستان معراج و اماکن مقدس حرمین شریفین، عتبات عالیات و زیارتگاه‌های شیعی هستند.<ref name=":0" />
 
بیشتر نسخه‌های خطی شناخته‌شده این منظومه متعلق به حوزه شبه‌قاره هند است که نشان‌دهنده توجه فارسی‌زبانان آن دیار به اثر است. نسخه‌های هندی معراج‌نامه غالباً نفیس و مصوّر بوده و به نگاره‌های داستان معراج و تصویرگری اماکن مقدس حرمین شریفین، عتبات عالیات و زیارتگاه‌های شیعی مجهز هستند.
 
=== نسخه‌های خطی مهم===
تاکنون سه نسخه خطی شاخص از این اثر در حوزه شبه‌قاره شناسایی شده است:


* نسخه کتابخانه دانشگاه پنجاب (لاهور): <ref>(به شماره PI VI 31 / 2763)</ref>؛ شامل ۱۷ نگاره در برگ‌های پایانی از اماکن مقدس (از جمله مسجدالحرام، حرم پیامبر (ص)، مشاهد مشرفه ائمه در عراق و ایران، زیارتگاه‌ها و موالد مکه).
تاکنون سه نسخه خطی شاخص از این اثر در حوزه شبه‌قاره شناسایی شده است: نسخه کتابخانه دانشگاه پنجاب (لاهور): <ref>(به شماره PI VI 31 / 2763)</ref>؛ نسخه حراجی بونامز <ref>(Bonhams, 2016, Lot 32)</ref> و نسخه کتابخانه ملی اسرائیل: <ref>(به شماره Yah. Ar. 1061)</ref>.<ref>(خامه‌یار، ۱۳۹۲، ص ۱۷-۱۸)</ref>
* نسخه حراجی بونامز: نسخه‌ای مشابه و قابل مقایسه با نسخه دانشگاه پنجاب که در حراجی بونامز به فروش رسیده است <ref>(Bonhams, 2016, Lot 32)</ref>.
* نسخه کتابخانه ملی اسرائیل: <ref>(به شماره Yah. Ar. 1061)</ref>؛ دارای ۱۰ نگاره به سبک هندی شامل تصاویری از مساجد ثلاث (مسجدالحرام، مسجدالنبی و مسجدالاقصی) و صحنه‌هایی از داستان معراج <ref>(خامه‌یار، ۱۳۹۲، ص ۱۷-۱۸)</ref>.


==پانویس==
==پانویس==
خط ۲۵: خط ۲۰:
  | توضیحات منبع = نوشته احمد خامه یار، فصلنامه میقات حج، شماره 130
  | توضیحات منبع = نوشته احمد خامه یار، فصلنامه میقات حج، شماره 130
}}
}}
* خامه‌یار، احمد (۱۳۹۲). [معرفی نسخه خطی معراج‌نامه شجاعی مشهدی در کتابخانه ملی اسرائیل]، ص ۱۷-۱۸.
*  خامه‌یار، احمد، (1392)، «نسخه‌های خطی معراج‌نامه شجاعی»، کتاب ماه هنر، شماره 175.
* شجاعی مشهدی، [بی‌تا]. معراج‌نامه، نسخه خطی، ص ۵۸ر-۶۲پ.
*  شجاعی مشهدی، (بی‌تا)، «داستان پادشاه چین و امام علی7»، مجموعه شماره 9068 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
* Bonhams (2016). Islamic and Indian Art, Auction 19 April 2016, Lot 32.

نسخهٔ ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸

معراج‌نامه شجاعی مشهدی منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی، سروده شجاعی مشهدی در شرح معراج و سفر آسمانی پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است.

معرفی منظومه و شاعر آن

معراج نامه، منظومه‌ای داستانی به زبان فارسی در شرح معراج پیامبر اسلام (ص) و مشاهدات ایشان از بهشت و دوزخ است. گفته شده با وجود اشکالات فراوان در وزن و قافیه و سطح نه چندان بالای ارزش ادبی، این اثر در دوره قاجار از محبوبیت بالایی برخوردار بوده و بارها به صورت چاپ سنگی منتشر شده است.[۱]

اطلاعات زندگی‌شناختی چندانی از شجاعی مشهدی در دست نیست؛ اما بر پایه اشعار وی، او تا اوایل سده سیزدهم هجری قمرى در قید حیات بوده و در سال ۱۲۰۴ ق از مشهد به عتبات عالیات سفر کرده است [۲]. از این رو، زمان سرایش این منظومه را می‌توان اواخر سده دوازدهم یا اوایل سده سیزدهم هجری قمری دانست.

نسخه‌های خطی

بنابر پژوهش‌ها، بیشتر نسخه‌های خطی شناخته‌شده این منظومه متعلق به حوزه شبه‌قاره هند است که نشان‌دهنده توجه فارسی‌زبانان آن دیار به اثر است. نسخه‌های هندی معراج‌نامه غالباً نفیس و شامل نگاره‌هایی از داستان معراج و اماکن مقدس حرمین شریفین، عتبات عالیات و زیارتگاه‌های شیعی هستند.[۱]

تاکنون سه نسخه خطی شاخص از این اثر در حوزه شبه‌قاره شناسایی شده است: نسخه کتابخانه دانشگاه پنجاب (لاهور): [۳]؛ نسخه حراجی بونامز [۴] و نسخه کتابخانه ملی اسرائیل: [۵].[۶]

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «درآمدی بر میراث فارسی، حاوی تصاویر اماکن مقدس مکه و مدینه»، ص20
  2. شجاعی مشهدی، بی‌تا، ص ۵۸ر-۶۲پ
  3. (به شماره PI VI 31 / 2763)
  4. (Bonhams, 2016, Lot 32)
  5. (به شماره Yah. Ar. 1061)
  6. (خامه‌یار، ۱۳۹۲، ص ۱۷-۱۸)

منابع

این مقاله برگرفته از درآمدی بر میراث فارسی، حاوی تصاویر اماکن مقدس مکه و مدینه نوشته احمد خامه یار، فصلنامه میقات حج، شماره 130 است.
  •  خامه‌یار، احمد، (1392)، «نسخه‌های خطی معراج‌نامه شجاعی»، کتاب ماه هنر، شماره 175.
  •  شجاعی مشهدی، (بی‌تا)، «داستان پادشاه چین و امام علی7»، مجموعه شماره 9068 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران