ممالیک: تفاوت میان نسخهها
S.Mohammad.R (بحث | مشارکتها) |
S.Mohammad.R (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ممالیک | '''ممالیک''' یا '''مملوکیان''' سلسلهای از حاکمان اقوام ترک و چـَرکَس، بر مصر بودند حدود سه قرن از 648 قمری تا 923 حکومت کردند. این سلسله نقش برجستهای در تاریخ سیاسی و مذهبی سرزمینهای اسلامی، بهویژه [[حرمین|حرمین شریفین]] ([[مکه]] و مدینه) ایفا کردند. ممالیک در اصل غلامان ترک و چرکسی بودند که در حکومت [[ایوبیان]] به عنوان نیروی نظامی به کار گرفته شدند و بعدها به مقامهای بلند نظامی رسیدند و جانشین ایوبیان شدند. در [[فهرست سلاطین مملوکی]] حاکمان متعددی به چشم میخورند در که در بازسازی و تغییرات [[مسجد النبی]] نقش داشتهاند. | ||
== واژهشناسی == | == واژهشناسی == | ||
ممالیک جمعِ «مملوک» به معنای | ممالیک جمعِ «مملوک» به معنای «غلام»، بیشتر در مورد غلامان سفیدپوست به کار میرود. ممالیک به سلاطینی گفته می شود که در طول سه قرن همزمان بر مصر و شام حکومت می کردند.<ref>دولت ممالیک، ص17.</ref> ممالیک اصالتاً از غلامان اقوام ترک یا چـَرکَس بودند. ایشان در ابتدا بهعنوان قراولان مزدور مَلک صالح ایوبی خدمت میکردند که بهتدریج به مراتب بالای نظامی و سیاسی رسیدند.{{نیازمند منبع|date=نوامبر ۲۰۲۵}} | ||
== تاریخچه حکومت ممالیک == | == تاریخچه حکومت ممالیک == | ||
حکومت ممالیک در سال ۶۴۸ق / ۱۲۵۰م با سقوط [[ایوبیان]] و قدرتگیری عزالدین ایبک بر [[مصر]] و [[شام]] آغاز شد | حکومت ممالیک در سال ۶۴۸ق/۱۲۵۰م با سقوط [[ایوبیان]] و قدرتگیری عزالدین ایبک بر [[مصر]] و [[شام]] آغاز شد. سلطان سلیم اول عثمانی، در سال ۹۲۳ق/۱۵۱۷م مصر را فتح کرد و به حکومت ایشان پس از حدود ۲۷۵ سال، پایان داد.<ref>دولت ممالیک، ص17 و 18؛ شرق نزدیک در تاریخ، ص237.</ref> | ||
در | در دوران حکومت ممالیک، دو سلسله از ایشان فرمانروایی کردند: | ||
* سلاطین مملوکی بحری (دولة الأتراک / دولة الترک) | * سلاطین مملوکی بحری (دولة الأتراک / دولة الترک) از سال 648 تا 793 قمری | ||
* سلاطین مملوکی بُرجی (دولت | * سلاطین مملوکی بُرجی (دولت چَرکَسی) از سال 793 تا 923 قمری | ||
ممالیک بحری اصالتاً از قبایل دشتهای جنوبی روسیه بودند، ولی ممالیک برجی از اقوام بومی و کهن ناحیه قفقاز (سرزمین قبچاق و اطراف رود ولگا) | ممالیک بحری اصالتاً از قبایل دشتهای جنوبی روسیه بودند، ولی ممالیک برجی از اقوام بومی و کهن ناحیه قفقاز (سرزمین قبچاق و اطراف رود ولگا) به شمار می رفتند.<ref>تاریخ تطبیقی ایران با کشورهای جهان، ص201.</ref> | ||
برخی از سلاطین این سلسله مانند بیربرس، قلاوون، ملک الناصر، از شهرت | برخی از سلاطین این سلسله مانند بیربرس، قلاوون، ملک الناصر، از سایر حاکمان این سلسله از شهرت بیشتری برخوردارند. از مهمترین وقایع دوران این سلسله، پیروزی آنان بر مغولان بود که پیشروی آنان در غرب جهان اسلام را متوقف کرد. | ||
== اقدامات مذهبی و عمرانی ممالیک در حرمین == | == اقدامات مذهبی و عمرانی ممالیک در حرمین == | ||
حکومت مملوکیان بر شرایط سیاسی و اجتماعی مکه و مدینه تاثیر گذار بود و بر حجاز سلطه سیاسی داشت.<ref>اوضاع فرهنگی و اجتماعی حرمین شریفین در دوره ممالیک، ص 67-38</ref> | حکومت مملوکیان بر شرایط سیاسی و اجتماعی مکه و مدینه تاثیر گذار بود و بر حجاز سلطه سیاسی داشت.<ref>اوضاع فرهنگی و اجتماعی حرمین شریفین در دوره ممالیک، ص 67-38</ref> این حکومت اقدامات عمرانی مهمی در حرمین انجام دادند: | ||
=== خدمات ممالیک در مدینه و مسجدالنبی(ص) === | === خدمات ممالیک در مدینه و مسجدالنبی(ص) === | ||
اقدامات ممالیک در مسجدالنبی و اماکن دیگر مدینه: | |||
==== الف) دوره ملک ظاهر بیبرس (حک: ۶۷۶–۶۵۸ق)==== | ==== الف) دوره ملک ظاهر بیبرس (حک: ۶۷۶–۶۵۸ق)==== | ||