اسرار محرمات احرام

اسرار محرمات احرام

احرام و میقات‌ها
دسته	مناسک حج
مربوط به آیین	عمره و حج
مکان	حرم مکی
حکم	برای عمره‌گزار و حج‌گزار واجب است
پیامد فقهی	حرام شدن برخی از اعمال
آداب وابسته	غسل؛ نیت؛تلبیه؛پوشیدن لباس احرام؛
احکام فقهی وابسته	محرمات احرام؛ مستحباب احرام؛ واجبات احرام
جستارهای وابسته	میقات؛محرمات احرام

اَسرار محرمات احرام مجموعه‌ای از معانی، اهداف و نتایج برای پرهیز از امور حرام توسط شخص مُحرِم در حج و عُمره است.

احرام

نوشتار اصلی: احرام

احرام به معنای این است که حج‌گزار کارهایی که با اعمال حج و عُمره ناسازگار است، بر خود حرام می‌شمرَد. نخستین عمل از اعمال عمره و حج، احرام است. انسان باید در یکی از میقات‌‌ها، مانند مسجد شجره و جحفه لباس احرام پوشیده، نیت کرده و لبیک بگوید. او با این اعمال، مُحرم می‌شود.

احکام احرام

واجبات

شروع از میقات • نیت • لباس احرام • تلبیه

محرمات احرام

مشترک بین زن و مرد

شکار حیوانات خشکی • کشتن جانوران بدن • کندن درختان • التذاذ جنسی • آمیزش • استمناء • عقد ازدواج • فسوق • جدال • زینت • بوی خوش • روغن مالیدن به بدن • نگاه کردن در آینه • سرمه کشیدن • ازاله مو • ناخن گرفتن • خون برون آوردن • کشیدن دندان • حمل سلاح

ویژه مردان

پوشیدن لباس دوخته • پوشاندن سر • استظلال

ویژه زنان

پوشاندن صورت • پوشاندن دست

دیگر احکام

مستحبات احرام

مکروهات احرام

محرمات احرام

نوشتار اصلی: محرمات احرام

مُحَرَّمات احرام، کارهایی است که انجام آنها پس از مُحرم شدن، تا زمان بیرون آمدن از احرام بر انسان ممنوع و حرام است. این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه زنان است. اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید کفاره آن را بپردازد.

اسرار محرمات مشترک بین زن و مرد

محرمات احرام، مانع تحقق اهداف و اسرار احرام هستند. محرمات، حجاب‌‌هایی هستند که حج‌گزار را از رسیدن به حقیقت اعمال حج باز می‌دارد و در دام دل‌سپردگی به غیر خدا گرفتار می‌سازد.

پرهیز از فسوق

فسوق شامل دروغ، فحش و فخر فروشی می‌باشد. انجام این امور با روح و اسرار حج که بر اساس تقوا، یادخدا و فروتنی بناشده سازگار نیست. انسانی که فسوق را انجام می‌دهد دارای روحی پرخاشگر، مغرور و حق‌گریز است. نتیجه پرهیز از این عمل حرام، رفع دشمنی و اختلاف میان مسلمانان و ایجاد اتحاد است.

پرهیز از جدال و برتری‌جویی لفظی

محیط حج باید از بحث‌های بی‌فایده خالی باشد زیرا حج محیط عبادت و همبستگی است. برخی نویسندگان جدال را به معنای پافشاری بر خواسته‌های نفسانی و مقدمه ایجاد دشمنی دانسته که باعث حرمت‌شکنی حرم، کعبه و صاحب بیت می‌شود.

لذت‌های شهوانی

شهوات، خواسته‌های حیوانی هستند که بدون شباهت به اعمال ملکوتی حج بوده و به عنوان بیشترین عامل بهره‌گیری از بدن انسان دانسته شده‌اند. در حالی که مُحرم در گام نخست احرام متعهد شده که بدن خود را مانند اسماعیل تقدیم محبوب کند و به غیر خدا مشغول نشود. رعایت حرمت این عمل باعث توجه بیشتر به لذت‌های معنوی می‌شود.

تصرف در بدن

گرفتن ناخن، ازاله مو، خون آوردن بدن و کشیدن دندان در مدت احرام به عنوان تصرف در بدن حرام است. معنای این حرمت، دور کردن حاجی از عوامل خروج از احرام یعنی تقصیر است. به نظر برخی محققان قرار گرفتن تصرف بدن در کنار دیگر محرمات، بیانگر این است که انسان در لباس بندگی نباید بین حرام بزرگ و حرام به ظاهر کوچک فرق بگذارد. رعایت حرمت این عمل باعث کاهش توجه انسان به بدن خود و کاهش غفلت از امور اصلی می‌شود.

اسرار محرمات ویژه زن و مرد

آسایش طلبی

پرهیز حاجیان از پوشاندن سر و روی پا و صورت و قرار گرفتن زیر سایه به معنای سرسپردگی و تسلیم در برابر خدا دانسته شده که موجب دوری از فخر فروشی و امتیاز خواهی می‌شود. در سخنی از امام علی(ع) وجود چنین سختی‌هایی در حج باعث فراهم شدن زمینه های کمال برای انسان بیان شده.

آرایش

هرگونه آرایش و زینت از جمله استفاده از آینه، عطر، لباس دوخته برای مردان، سرمه و روغن در حج حرام است. حرمت این امور به معنای لزوم پیراستگی از زینت‌های دنیایی و ایجاد آراستگی معنوی دانسته شده که با هدف ترک خود پرستی و خود‌بینی توسط حج‌گزار رعایت می‌شود.

مقاله‌های مرتبط

• احرام
• اسرار حج

منابع

• تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن): القرطبی (ت. ۶۷۱ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.
• تذکرة الفقهاء: العلامة الحلی (ت. ۷۲۶ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۴ق.
• السرائر: ابن ادریس (ت. ۵۹۸ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.
• درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
• فقه الصادق(ع): سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.
• کشاف القناع: منصور البهوتی (ت. ۱۰۵۱ق)، تحقیق محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.
• معجم الفاظ الفقه الجعفری: احمد فتح‌الله، الدمام، ۱۴۱۵ق.
• المدونة الکبری: مالک بن انس (ت. ۱۷۹ق)، مصر، مطبعة السعاده.
• المقنعه: المفید (ت. ۴۱۳ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق.
• مختلف الشیعه: العلامة الحلی (ت. ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.
• مستند الشیعه: احمد النراقی (ت. ۱۲۴۵ق)، قم، آل‌ البیت، ۱۴۱۵ق.

• درسنامه اسرار حج محمدتقی فعالی، تهران، مشعر، 1390ش.
• أنوار الحقيقة وأطوار الطريقة وأسرار الشريعة: السيد حيدر الآملي (ت قرن 8ق)، تحقیق سيد محسن موسوى تبريزى، قم، نور علی نور، 1382ش.
• علل الشرایع: الصدوق (ت ۳۸۱ق)، تحقیق بحر العلوم، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۵ق.
• علل الشرایع(فارسی): شیخ صدوق (ت ۳۸۱ق)، تحقیق محمد جواد تهرانی، تهران، انتشارات مومنین، 1386ش.
• عیون اخبار الرضا(ع): الصدوق (ت ۳۸۱ق)، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۴ق.
• من لا یحضره الفقیه: الصدوق (ت ۳۸۱ق)، تحقیق غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.
• مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسه آل البیت، 1408ق.
• المدونة الکبری: مالک بن انس (درگذشت ۱۷۹ق)، مصر، مطبعة السعاده.
• المقنعه: المفید (درگذشت ۴۱۳ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق.
• المحاسن: ابن خالد البرقی (درگذشت ۲۷۴ق)، به کوشش حسینی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۲۶ش.

• اسرار عرفانی حج محمدتقی فعالی، تهران، مشعر، 1386ش.
• اسرار حج (فارسی) حسين مظاهری، اصفهان، الزهرا، 1387ش.
• اسرار عرفانی عمره محمدتقی فعالی، تهران، مشعر، 1388ش
• اسلام، آيين رستگارى حسين مظاهری، اصفهان، الزهرا، 1387ش.
• اسرار و معارف حج عبدالله جوادی آملی، قم، تبیان، 1387ش.
• بحار الأنوار، العلامة المجلسی، تهران، ولی عصر، 1397ق.
• برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، حسینی، داوود، تهران-ایران، مشعر، 1400.
• تحفة الأولياء، شیخ کلینی، ترجمه اردکانی، قم، دارالحدیث، 1388ش.
• خصال، شیخ صدوق، بی‌جا، نسیم کوثر، 1382ش.
• ره توشه حج، جمعی از نویسندگان، تهران، معاونت آموزش و تحقیقات بعثه مقام معظم رهبری، بی‌تا.
• عرفان حج، جوادی آملی، تهران، مشعر، 1383ش.
• الكافی(گزيده فارسى)، شیخ کلینی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1363ش.
• مناسک حج با حواشی مراجع، سید روح‌الله خمینی، تهران، نشر مشعر، 1385ش.

درج بند