صفویان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
[[رده:مقالههای در حال ویرایش]] | [[رده:مقالههای در حال ویرایش]] | ||
'''صفویان'''، دودمانی [[شیعه|شیعهمذهب]]، که بین سالهای ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ق. بر [[ایران]] حکومت میکردند | '''صفویان'''، دودمانی [[شیعه|شیعهمذهب]]، که بین سالهای ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ق. بر [[ایران]] حکومت میکردند. | ||
به دلیل اختلافات صفویه با حکومت عثمانی حجگزاری ایرانیان در برخی سالهای حکومت آنها با مشکل روبهرو میشد. | |||
صفویان با خانوادههای شرفای شیعه [[مدینه]] روابط خوبی داشتند؛ ولی درباره رابطه آنها با [[حاکمان مکه]] گزارشهای گوناگونی در دست است. | صفویان با خانوادههای شرفای شیعه [[مدینه]] روابط خوبی داشتند؛ ولی درباره رابطه آنها با [[حاکمان مکه]] گزارشهای گوناگونی در دست است. | ||
==معرفی== | ==معرفی و جایگاه== | ||
صفویه سلسلهای پادشاهی است که از سال ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ قمری در ایران سلطنت داشتند. این سلسله، شیعه را مذهب رسمی ایران نمودند | صفویه سلسلهای پادشاهی است که از سال ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ قمری در ایران سلطنت داشتند. این سلسله، شیعه را مذهب رسمی ایران نمودند.<ref>صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ج۱، ص۲۲ و ۲۳.</ref> | ||
ايران پس از نه قرن به عنوان يك واحد سياسى مستقل، در دورۀ صفوى، صورت پيش از اسلام خويش را بازيافت. در اين دوره، هويّت ايرانى، طراحى جديدى يافت كه مىتوان از آن با عنوان «مسلمان شيعۀ ايرانى فارسى زبان» ياد كرد.<ref>صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ج۱، ص۱۳.</ref> | |||
در يك جمله مىتوان، دورۀ صفوى را نقطۀ قوّت تاريخ كشور ما به حساب آورد؛ چرا كه وقتى دولت صفوى قوام گرفت، و آنگاه كه تثبيت شد، تحوّل عميقى را در ايران آغاز كرد و گرچه اين تحول با ابزارهاى سنتى صورت مىگرفت، اما سبب شكوفايى همهجانبه در ايران شد. آبادى ايران از لحاظ اقتصادى در دورۀ صفوى بسيار قابل توجه است؛ هم چنان كه به لحاظ فرهنگى و ساخت و بازساخت آثار تاريخى، از هر حيث يادآور دورۀ پرشكوه و پرثروت سلجوقى در ايران است. مدارس بىشمار، موقوفات فراوان، امكانات علمى گسترده، حفظ ميراث مكتوب گذشته، به ويژه ميراث مكتوب شيعه، كتابت صدها هزار نسخۀ خطى در حوزۀ قدرت صفويان كه بسيارى از آنها تا به امروز بر جاى مانده؛ ايجاد مساجد بزرگ و بسيارى از امور ديگر، نشان مىدهد كه ايران دورۀ صفوى، دورهاى درخشان در تاريخ ايران اسلامى بوده است. سفرنامههاى بيگانان، در ايران آن روز، شاهدى بر پيشرفتهاى علمى و اجتماعى در ايران است.<ref>صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ج۱، ص۱۴ و ۱۵.</ref> | |||
== تأثیر اختلاف ایران و عثمانی در حجگزاری ایرانیان == | == تأثیر اختلاف ایران و عثمانی در حجگزاری ایرانیان == | ||
| خط ۲۵: | خط ۳۱: | ||
== احساسات ضد ایرانی در مکه == | == احساسات ضد ایرانی در مکه == | ||
احساسات ضد ایرانی در میان مردم و علمای حجاز در آن دوران بیشتر بود و | احساسات ضد ایرانی در میان مردم و علمای حجاز در آن دوران بیشتر بود و همین به کشته شدن برخی ایرانیان در مکه انجامید. نویسندگان کتابهای تاریخ مکه نیز در این دوران از اینگونه احساسات دور نماندند و در آثار خود، اشارات فراوان به نبردهای دولت عثمانی با ایرانیان کردند و داستانهای دروغین درباره صفویان نقل نمودند و به شایعات ضد ایرانی و احساسات ضد شیعی دامن زدند.<ref>نک: الاعلام باعلام بیت الله الحرام، ص277-281.</ref> در همین فضای ضد صفوی بود که میر ویس افغانی در اواخر دوران صفویان توانست از علمای مکه بر ضد صفویان شیعه فتوا بگیرد و به حمله خود به اصفهان مشروعیت بخشد.<ref>تاریخ جهانگشای نادری، ص447-448؛ تاریخ منتظم ناصری، ج2، ص1048؛</ref> | ||
==سفرهای زیارتی شاهان صفوی== | ==سفرهای زیارتی شاهان صفوی== | ||
بررسی سفرهای زیارتی شاهان صفوی نشان ميدهد اولویت با زیارت مشهد امام رضا بود که تقریباً میان تمامی شاهان صفوی عمومیت داشت؛ اما تنها چهار تن از آنها به زیارت اماکن مقدس عراق مشرف شدند؛ که عبارتند از:<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۳.</ref> [[شاه اسماعیل اول]]، بنیانگذار سلسلة صفوی، به دنبال سفرهای نظامی خود به عراق در جمادیالآخر سال 914 قمري و به بهانة زیارت به اين اماکن مشرف شد. شاه طهماسب صفوی نیز به زیارت عتبات رفته بود. [[شاه عباس اول]] از کساني بود که فرهنگ زیارت را در جامعة شیعي ایران احیا و رایج کرد و بارها با خضوع و خشوع به زیارت عتبات رفت.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۴ و ۳۵.</ref> شاهصفی، چهارمین و آخرین پادشاه صفوی است که موفق به زیارت عتبات شد. وی در سال 1048 قمري تن به عهدنامهای داد که سراسر خاک عراق را از ایران جدا، و به [[امپراتوری عثمانی]] ضمیمه ميکرد. پس از آن دیگر هیچیک از شاهان صفوی به خاک عراق سفر نکردند و موفق به زیارت اماکن مقدس آن نشدند.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۶ و ص۳۷.</ref> | بررسی سفرهای زیارتی شاهان صفوی نشان ميدهد اولویت با زیارت مشهد امام رضا بود که تقریباً میان تمامی شاهان صفوی عمومیت داشت؛ اما تنها چهار تن از آنها به زیارت اماکن مقدس عراق مشرف شدند؛ که عبارتند از:<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۳.</ref> [[شاه اسماعیل اول]]، بنیانگذار سلسلة صفوی، به دنبال سفرهای نظامی خود به عراق در جمادیالآخر سال 914 قمري و به بهانة زیارت به اين اماکن مشرف شد. شاه طهماسب صفوی نیز به زیارت عتبات رفته بود. [[شاه عباس اول]] از کساني بود که فرهنگ زیارت را در جامعة شیعي ایران احیا و رایج کرد و بارها با خضوع و خشوع به زیارت عتبات رفت.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۴ و ۳۵.</ref> شاهصفی، چهارمین و آخرین پادشاه صفوی است که موفق به زیارت عتبات شد. وی در سال 1048 قمري تن به عهدنامهای داد که سراسر خاک عراق را از ایران جدا، و به [[امپراتوری عثمانی]] ضمیمه ميکرد. پس از آن دیگر هیچیک از شاهان صفوی به خاک عراق سفر نکردند و موفق به زیارت اماکن مقدس آن نشدند.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۳۶ و ص۳۷.</ref> | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۸: | ||
* '''ذيل تاريخ عالمآراي عباسي'''، ترکمان، اسکندربيک، تصحيح سهيلي خوانساري، تهران، اسلاميه، 1371ش. | * '''ذيل تاريخ عالمآراي عباسي'''، ترکمان، اسکندربيک، تصحيح سهيلي خوانساري، تهران، اسلاميه، 1371ش. | ||
* سفرنامه كروسينسكي يادداشتهاي كشيش لهستاني عصر صفوي: ترجمه: عبدالرزاق دنبلي مفتون، به كوشش ميراحمدي، تهران، ۱۳۶۳ش. | * سفرنامه كروسينسكي يادداشتهاي كشيش لهستاني عصر صفوي: ترجمه: عبدالرزاق دنبلي مفتون، به كوشش ميراحمدي، تهران، ۱۳۶۳ش. | ||
* ''سفرنامه'' | * '''''سفرنامه'' تاورنیه'''، تاورنیه، ژان باتیست، ترجمه ابوتراب نوری، تهران، کتابخانه سنايی، ۱۳۳۶ش. | ||
* شاه طهماسب صفوي: عبدالحسين نوايي، تهران، ارغوان، ۱۳۶۸ش. | * شاه طهماسب صفوي: عبدالحسين نوايي، تهران، ارغوان، ۱۳۶۸ش. | ||
* '''صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست'''، جعفریان، رسول، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، ۱۳۷۹ش. | |||
* '''عتبات عاليات در روابط ايران و عثماني قرن نوزدهم''' (با تأکيد بر عصر عبدالحميد دوم)، 1. عربخاني، رسول، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1393ش. | * '''عتبات عاليات در روابط ايران و عثماني قرن نوزدهم''' (با تأکيد بر عصر عبدالحميد دوم)، 1. عربخاني، رسول، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1393ش. | ||
* '''گنجينه آثار تاريخي اصفهان'''، 1. هنرفر، لطفالله، اصفهان، ثقفي، 1350ش. | * '''گنجينه آثار تاريخي اصفهان'''، 1. هنرفر، لطفالله، اصفهان، ثقفي، 1350ش. | ||