صفویان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
'''صفویه'''، دودمانی [[شیعه|شیعهمذهب]]، که بین سالهای ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ق. بر [[ایران]] حکومت میکردند. این سلسله پادشاهی، شیعه را برای اولین بار مذهب رسمی کشور اعلام نمود. | '''صفویه'''، دودمانی [[شیعه|شیعهمذهب]]، که بین سالهای ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ق. بر [[ایران]] حکومت میکردند. این سلسله پادشاهی، شیعه را برای اولین بار مذهب رسمی کشور اعلام نمود. | ||
اختلافات صفویه با حکومت عثمانی در آن دوره سبب شد حجگزاری ایرانیان در | اختلافات صفویه با [[حکومت عثمانی]] در آن دوره سبب شد حجگزاری ایرانیان در آن سالها با مشکل روبهرو شود. مسیر حج ایرانیان از سرزمینهای زیر نظر دولت عثمانی میگذشت و سفر آنان به قلمرو دشمن، به ویژه هنگامی که آتش نبرد میان دو دولت برافروخته بود، با مشکلاتی روبهرو میشد. گزارشها حاکی از تعطیلی حج به دلایل سیاسی در برخی سالها بوده است. | ||
شاهان صفوی علاقه زیادی به [[عتبات عالیات]] داشتند و بارها | شاهان صفوی علاقه زیادی به [[عتبات عالیات]] داشتند و بارها برای زیارت به آنجا رفتند. همچنین برخی شاهان صفوی مانند [[شاه اسماعیل اول]] و [[شاه عباس اول]] اقدامات زیادی برای توسعه، گسترش، مرمت و تزیین حرمهای [[اهلبیت(ع)]] در عراق انجام دادند. | ||
== معرفی و جایگاه == | == معرفی و جایگاه == | ||
صفویه سلسلهای پادشاهی است که از سال ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ قمری در ایران سلطنت داشت.<ref> | صفویه سلسلهای پادشاهی است که از سال ۹۰۷ تا ۱۱۳۵ قمری در ایران سلطنت داشت.<ref>تبریز در گذر تاریخ، ص۷۳؛ صفویان در گذرگاه تاریخ، ص۱۲۵.</ref> بنیانگذار این سلسله [[شاه اسماعیل اول]]<ref>صفویه از ظهور، ص۷۰.</ref> و آخرین پادشاه آن، شاه شلطان حسین بود.<ref>صفویان در گذرگاه تاریخ، ص۱۲۵.</ref> این سلسله، [[شیعه دوازده امامي|شیعه]] را مذهب رسمی ایران نمودند.<ref>صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ج۱، ص۲۲ و ۲۳.</ref> | ||
سلسله صفوی به عنوان یکی از مهمترین حکومتهای تاریخ ایران شمرده میشود.<ref>«آثار روانی خرافهگرایی و نقش آن در سقوط سلسله صفوی»، ص۳۹۱.</ref> در این دوره ایران پس از نُه قرن، به عنوان یک واحد سیاسی مستقل، | سلسله صفوی به عنوان یکی از مهمترین حکومتهای تاریخ ایران شمرده میشود.<ref>«آثار روانی خرافهگرایی و نقش آن در سقوط سلسله صفوی»، ص۳۹۱.</ref> در این دوره ایران پس از نُه قرن، به عنوان یک واحد سیاسی مستقل، صورت پیش از اسلام خویش را بازیافت.<ref>صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ج۱، ص۱۳.</ref> گفته شده دوره صفویه نقطه قوت تاریخ ایران به شمار میآید؛ چرا که پس از تثبیت، تحولی عمیق در ایران آغاز و سبب شکوفایی همهجانبه شد. آبادی ایران از لحاظ اقتصادی، ساخت و بازساخت آثار تاریخی، مدارس بیشمار، موقوفات فراوان، امکانات علمی گسترده، حفظ میراث مکتوب گذشته، به ویژه میراث مکتوب شیعه، کتابت صدها هزار نسخهٔ خطی، ایجاد مساجد بزرگ و بسیاری از امور دیگر، نشان میدهد که ایران دورهٔ صفوی، دورهای درخشان در تاریخ ایران اسلامی بوده است.<ref>صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ج۱، ص۱۴ و ۱۵.</ref> | ||
حکومت صفویه، حکومتی مذهبی، بر پایه شاخصهای دینی موجود در جامعه بود. حاکمان صفویه توانستند با | حکومت صفویه، حکومتی مذهبی، بر پایه شاخصهای دینی موجود در جامعه بود. حاکمان صفویه توانستند با اتکا بر دین، روند شکلگیری قدرت خود را تسریع بخشند. از این جهت نقش دین و مذهب در شکلگیری، رسمیشدن، تداوم و استمرار و سرانجام فروپاشی دولت صفویه نمایان است.<ref>«مشروعیت دولت صفوی و شکلگیری نهادهای دینی شیعی»، ص۳۹.</ref> در اواخر دوران صفوی، عوامل متعددی از جمله خرافهگرایی، تضعیف ساختار حکومتی و نفوذ عناصر غیرعقلانی در تصمیمگیریهای سیاسی، به سقوط این سلسله منجر شد.<ref>«آثار روانی خرافهگرایی و نقش آن در سقوط سلسله صفوی»، ص۳۹۱.</ref> | ||
== تأثیر اختلاف ایران و عثمانی در حج ایرانیان == | == تأثیر اختلاف ایران و عثمانی در حج ایرانیان == | ||
در دوران صفویه، اختلافهای سیاسی ایران و عثمانی، در حجگزاری ایرانیان اثر فراوان داشت. مسیر حج ایرانیان از سرزمینهای زیر نظر دولت عثمانی میگذشت و سفر آنان به قلمرو دشمن، به ویژه هنگامی که آتش نبرد میان دو دولت برافروخته بود، با موانع و مشکلاتی روبهرو میشد. گزارشها حاکی از تعطیلی حج به | در دوران صفویه، اختلافهای سیاسی ایران و عثمانی، در حجگزاری ایرانیان اثر فراوان داشت. مسیر حج ایرانیان از سرزمینهای زیر نظر دولت عثمانی میگذشت و سفر آنان به قلمرو دشمن، به ویژه هنگامی که آتش نبرد میان دو دولت برافروخته بود، با موانع و مشکلاتی روبهرو میشد.<ref>اسناد و مکاتبات سیاسی ایران از سال ۱۰۱۵ تا ۱۰۳۸، ص۲۹؛ شاه طهماسب صفوی، ص۲۰۳ تا ص۲۰۷؛ از شیخ صفی تا شاه صفی، ص۲۱۳.</ref> گزارشها حاکی از تعطیلی حج به دلایل سیاسی در برخی سالها بوده است؛ از جمله به سال۱۰۴۷ق؛ که نبرد صفوی با عثمانی جریان داشت، ایرانیان به فرمان سلطان عثمانی مراد چهارم (حک: ۱۰۳۲–۱۰۴۹ق) از مکه اخراج و برای چند سال از حجگزاری بازداشته شدند.<ref>منائح الکرم، ج۴، ص۱۸۱ و ص۱۸۲.</ref> همچنین [[شاه عباس صفوی]] که حجگزاری ایرانیان را عامل سرازیر شدن پول بسیار به کشور دشمن میدید، سفر حج را مدتی ممنوع کرد.<ref>سفرنامه کروسینسکی، ص25؛ تاریخ منتظم ناصری، ج2، ص1037.</ref> | ||
هنگامی که دولت ایران و عثمانی در صلح به سر میبردند، حجگزاری ایرانیان با آزادی و گستردگی بیشتر انجام میشده است. گزارشهایی از سفر پر شمار ایرانیان در برخی سالها و نیز سفر افراد، به ویژه بزرگان دولت صفوی و دانشوران شیعی و [[مجاوران ایرانی در مدینه و مکه|سکونت شماری از آنان در مکه و مدینه]]، در دوران صفویه در دست است.<ref>منائح الکرم، ج۵، ص۲۵۶ و ص۲۶۵.</ref> | |||
هنگامی که دولت ایران و عثمانی در صلح به سر میبردند، حجگزاری ایرانیان با آزادی و گستردگی بیشتر انجام میشده است. گزارشهایی از سفر پر شمار ایرانیان در برخی سالها و نیز سفر افراد، به ویژه بزرگان دولت صفوی و دانشوران شیعی و [[مجاوران ایرانی در مدینه و مکه|سکونت شماری از آنان در مکه و مدینه]]، در دوران صفویه در دست است.<ref>منائح الکرم، | |||
== رابطه صفویان با حاکمان مکه == | == رابطه صفویان با حاکمان مکه == | ||