محراب فاطمه

محراب فاطمه

اطلاعات اوليه
نام‌های دیگر	محراب بیت فاطمه، محراب خانه فاطمه
مکان	مسجدالنبی
تاریخ بنا
ویژگی‌های تاریخی	در بازسازی قایتبای درون حجره شریفه قرار گرفت.

محراب فاطمه، یکی از محراب‌های مسجدالنبی است که داخل ضریح پیامبر و کنار ستون مربعة‌القبر قرار گرفته‌است. مکان محراب کنونی که به عنوان نمادی از عبادتگاه حضرت فاطمه قرار داده شده، در محل ورودی خانه حضرت زهرا دانسته شده است.

این محراب در دوره مملوکی، زمانی‌که محدوده خانه فاطمه(س) به حجره شریفه اضافه شد، داخل در ضریح فلزی جای گرفت و از دسترس مسلمانان خارج شد.

مکان و نام

محراب فاطمه در قسمت شمالی حجره شریفه، کنار ستون مربعه‌القبر در داخل حجره قرار دارد. این محراب در محلی که درِ خانه حضرت فاطمه دانسته شده، قرار گرفته است. هچنین موقعیت مکانی آن در قسمت جنوبی ستون تهجد و در راستای ستون‌های وفود و محرس قرار دارد. ابن نجار (578/643ق) و سمهودی(844/911ق) با اشاره به محل خانه فاطمه در داخل ضریح پیامبر، از محرابی در این خانه نام برده‌اند.

محل عبادت حضرت زهرا

گفته شده محراب فاطمه، نمادی از مکان عبادت حضرت فاطمه(س) است و در روایات، از این محراب یاد شده است.

قرارگرفتن داخل ضریح

در دوره بیبرس مملوکی مقصوره‌ای از چوب اطراف حجره شریفه کشیده شد و خانه حضرت فاطمه نیز داخل در این مقصوره قرار گرفت. اما پس از اصلاحات قایتبای و ایجاد ضریح فلزی در قسمت شمالی حجره شریفه، خانه فاطمه و ستون مربعه القبر به همراه محراب فاطمه که در پای این ستون قرار داشت، داخل ضریح قرار گرفت و از دسترس عموم خارج شد.

ویژگی‌ها و تزئینات محراب

محراب فاطمه، محرابی کوچک است که ارتفاع آن از محراب‌های نبوی و سلیمانی کمتر است و در قسمت بالایی این محراب تزئینات مرمری وجود دارد.

جستارهای وابسته

• محراب‌های مسجدالنبی
• ستون مربعه‌القبر
• مسجدالنبی
• بازسازی مسجدالنبی
• خانه فاطمه
• حضرت فاطمه

منابع

• الدره الثمینه فی اخبار المدینه، محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، دارالارقم بن ابی الارقم، بیروت، بی‌تا.

• المسجد النبوی الشریف فی العصر العثمانی 923-1344ه «دراسه معماریه حضاریه»، الدکتور محمد هزاع الشهری، دارالقاهره، 2003م.

• وفاء الوفاء، السمهودی ‏(م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۴ق.