مقصوره: تفاوت میان نسخه‌ها
عاطفه فتاحی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
عاطفه فتاحی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
واژه مقصوره، عربی و اسم مفعول و مؤنث مقصور با معانی گوناگون در کتب لغت و فرهنگ‌ها ثبت شده است. مجدالدین فیروزآبادی در قاموس المحیط، ذیل قصر،در توضیح مقصوره می نویسد: مقصوره خانه و سرایی وسیع است که گرد آن دیوار کشیده‌اند. همچنین در لسان العرب ابن منظور، آمد:«گویند؛ مقصوره به‌کوچک‌تر از خانه و سرای است». صاحب المنمجد، مقصوره را با معنی خانه و نیز حجره‌ای از حجره‌ها آورده‌است. | واژه مقصوره، عربی و اسم مفعول و مؤنث مقصور با معانی گوناگون در کتب لغت و فرهنگ‌ها ثبت شده است. مجدالدین فیروزآبادی در قاموس المحیط، ذیل قصر،در توضیح مقصوره می نویسد: مقصوره خانه و سرایی وسیع است که گرد آن دیوار کشیده‌اند. همچنین در لسان العرب ابن منظور، آمد:«گویند؛ مقصوره به‌کوچک‌تر از خانه و سرای است». صاحب المنمجد، مقصوره را با معنی خانه و نیز حجره‌ای از حجره‌ها آورده‌است. | ||
معنای دیگری که درباب مقصوره، در لغت‌نامه‌ها آمده، مقصوره تحت عنوان مقصوره امام یا جای ایستادن امام در مسجد است. این معنی بعدها در حوزه اصطلاحات معماری به مزار و معبد(در زبان عربی) نیز اطلاق می‌شده است. | معنای دیگری که درباب مقصوره، در لغت‌نامه‌ها آمده، مقصوره تحت عنوان مقصوره امام یا جای ایستادن امام در مسجد است. این معنی بعدها در حوزه اصطلاحات معماری به مزار و معبد(در زبان عربی) نیز اطلاق می‌شده است. بدین معنا مقصوره عبارت بود از جداری خشتی یا چوبی که منبر و محل عبادت خلیفه را احاطه کرده و دربرمی‌گرفت. | ||
مقصوره در مسجد، به چند دسته کلی، شامل مقصوره امام، مقصوره تابستانی و زمستانی، گنبدخانه، مقصوره مؤذن، مقصوره استراحت و سکونت تقسیم می‌شود. | مقصوره در مسجد، به چند دسته کلی، شامل مقصوره امام، مقصوره تابستانی و زمستانی، گنبدخانه، مقصوره مؤذن، مقصوره استراحت و سکونت تقسیم می‌شود. | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
مقصوره مزار، به یک چهاردیواری گفته می‌شود که از چوب و فلز و گاه از سنگ و آجر به شکل مشبک در کنار ضریح و آرامگاه و قبر ساخته می‌شود. معمولا این مقصوره‌ها را به شکل مشبک و با تزیینات بسیار زیبا و گاهی سقف‌دار و گاهی بدون سقف با درب عالی می‌سازند. و نیز برخی اوقات مقصوره‌های فلزی از جنس مس را با تزیینات و شکل‌های گیاهی می‌ساخته‌اند. | مقصوره مزار، به یک چهاردیواری گفته می‌شود که از چوب و فلز و گاه از سنگ و آجر به شکل مشبک در کنار ضریح و آرامگاه و قبر ساخته می‌شود. معمولا این مقصوره‌ها را به شکل مشبک و با تزیینات بسیار زیبا و گاهی سقف‌دار و گاهی بدون سقف با درب عالی می‌سازند. و نیز برخی اوقات مقصوره‌های فلزی از جنس مس را با تزیینات و شکل‌های گیاهی می‌ساخته‌اند. | ||
==ساخت اولین | ==ساخت اولین مقصوره== | ||
برخی منابع، از عثمان به عنوان اولین ایجادکننده‌ی مقصوره نام برده‌اند. در زمان خلافت عثمان، در مسجدالنبی اطراف محل [[محراب]] مقصوره‌ای از خشت ساختند و پنجره‌هایی در آن قرار دادند که مردم در هنگام نماز از آنجا امام جماعت را ببینند. این کار پس از قتل [[عمر بن خطاب|عُمر]] و به منظور حفاظت از [[عثمان بن عفان|عثمان]] صورت گرفت. | برخی منابع، از عثمان به عنوان اولین ایجادکننده‌ی مقصوره نام برده‌اند. در زمان خلافت عثمان، در مسجدالنبی اطراف محل [[محراب]] مقصوره‌ای از خشت ساختند و پنجره‌هایی در آن قرار دادند که مردم در هنگام نماز از آنجا امام جماعت را ببینند. این کار پس از قتل [[عمر بن خطاب|عُمر]] و به منظور حفاظت از [[عثمان بن عفان|عثمان]] صورت گرفت. | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
==مقصوره‌ی مزار== | ==مقصوره‌ی مزار== | ||
در متون تاریخی، | در متون تاریخی، مقصوره مترادف با ضریح و با معنای دیواره‌ی مشبکی که دور قبر قرار می‌گیرد نیز به‌کار رفته است. در مواردی که می‌توان به آن اشاره کرد، ساخت مقصوره برای مزار پیامبر(ص) است. چنان‌که منابع از ساخت مقصوره‌ای چوبین در دوره بیبرس مملوکی برای قبر پیامبر نام برده و سپس از ساخت مقصوره‌ای فلزی در دوره قایتبای مملوکی برای مزار پیامبر خبر داده‌اند. | ||