امام سجاد(ع)
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب را کاربر:Mo.ali.rezapour در تاریخ ۵ خرداد ۱۴۰۵ برای جلوگیری از تعارض ویرایشی قرار داده است. لطفا بدون توافق با کاربر فوق برچسب را برندارید. |
امام سجاد(ع) (۳۸ - ۹۵ق) معروف به زینالعابدین، چهارمین امام شیعیان و فرزند امام حسین(ع) و پدر امام باقر(ع) است. وی به عبادت زیاد و زهد و اهل انفاق و صدقه مشهور است. محل دفن امام سجاد(ع) در قبرستان بقیع است. بنابر بر قولی وی به دست وَلید بن عبدالمَلِک، ششمین حاکم اموی، مسموم شد و به شهادت رسید. فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات ائمه بقیع ذکر شده است.
امام سجاد(ع) در موارد متعددی به سفر حج رفتهاند؛ تا جایی که برخی گفتهاند ایشان بیست بار به سفر حج رفتهاند. بر اساس روایتی از امام سجاد(ع) کسی که اعمال حج را به جا آورد، آمرزیده است و بهشت بر او واجب میگردد و گناهانش بخشیده میشود. امام در روایتی، مشهور به حدیث شبلی، به اسرار حج و معانی باطنی اعمال حج پرداختهاند.
مکانهایی منسوب در کشور عراق منسوب به امام سجاد(ع) است که عبارتند از: مقام امام سجاد(ع) در حله، مقام امام سجاد(ع) در نجف و مقام امام سجاد(ع) در کربلا.
معرفی و جایگاه
علی بن حسین مشهور به سجاد و زینالعابدین؛ چهارمین پیشوای شیعیان است که بر اساس قول مشهور در سال 38 هجری متولد شد.[۱] امام سجاد(ع) سالهای آخر خلافت جدش امام علی(ع) را درک کرد، 13 سال با عمویش امام حسن(ع) و 23 سال در کنار پدرش امام حسین(ع) بود. امام سجاد در واقعه عاشورای سال 61 هجری در جریان قیام امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت؛ اما به جهت بیماری از این معرکه جان سالم به در برد و پس از این واقعه 33 یا 34 سال زندگی کرد.[۲]
امام سجاد(ع) جزء دوازده امام معصوم شیعیان شمرده میشود.[۳] امامت وی با شهادت امام حسین(ع) در عاشورای سال ۶۱ قمری آغاز شد و تا زمان شهادتش، یعنی سال ۹۴ قمری یا سال ۹۵ قمری ادامه داشت..[۴] امام سجاد(ع) در سال 94[۵] یا 95 هجری[۶] بر اساس قولی به دست وَلید بن عبدالمَلِک(حک: 86-96) مسموم شد و به شهادت رسید[۷] و در قبرستان بقیع و نزد قبر عمویش امام حسن(ع) مدفون شد.[۸] روایات زیادی از سیره عبادی و عبادتهای زیاد امام سجاد(ع) نقل شده است.[۹] مجموعه دعاهای ایشان در کتاب صحیفه سجادیه جمع آوری شده است.[۱۰] امام سجاد را فردی اهل سخاوت،[۱۱] و مهربان با مستمند و یتیمان و اهل انفاق و صدقه توصیف کردهاند.[۱۲]
دوران امامت امام سجاد(ع) معاصر با چند تن از خلفای اموی(حک:41-132) و زبیریان(حک:64-73) شامل یزید بن معاویه(64-61)، عَبدالله بن زُبَیر(73-64)، معاویه بن یزید(64)، مروان بن حکم(65)، عبدالملک مروان(65-86) و ولید بن عبدالملک(96-86) بود. حاکمیت جریان اموی و تسلط چند ساله زبیریان بر مکه و مدینه به عنوان مخالفان شیعه و اهل بیت(ع) یکی از بحرانیترین و دشوارترین ادوار امامت را برای امام سجاد(ع) پدید آورده بود.[۱۳]
حجهای امام سجاد(ع)
سیره عملی امام سجاد(ع) نشاندهنده توجه و اهمیت حج نزد ایشان است. حکایاتی وجود دارد که نشان میدهد امام سجاد(ع) در موارد متعددی[۱۴] سواره[۱۵] یا پیاده به حج مشرف شده است.[۱۶] برخی شمار حجهای امام سجاد را 20 مورد دانستهاند.[۱۷]
در منابع متقدم حکایات متعددی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه نقل شده است. گفته شده در یک مورد آن حضرت به منظور متقاعد ساختن عموی خویش محمد بن حنفیه که مدعی امامت بود، از وی خواست که به مکه و نزد حجرالاسود بروند و حجرالاسود امامت هر کس را تایید کند، وی امام است. به اذن الهی حجرالاسود به سخن درآمد و امامت امام سجاد(ع) را تایید کرد.[۱۸]
یکی از سفرهای امام سجاد(ع) به مکه، همزمان با سفر هشام بن عبدالملک(حک105-125) به این شهر بوده است. هشام که در زمان خلافت پدرش عبدالملک(65 -86) یا برادرش ولید(86-96) به حج رفته بود،[۱۹] وقتی خواست حجرالاسود را استلام کند، به جهت ازدحام جمعیت نتوانست این کار را انجام دهد، در همین زمان امام سجاد(ع) به حجرالاسود نزدیک شد، مردم به جهت احترام به آن حضرت و حفظ شأن ایشان، کنار رفتند و حضرت به راحتی حجرالاسود را استلام کرد.[۲۰]
ثواب حج
از منظر امام سجاد(ع) انجام حج و زیارت خانه خدا از ثواب و اجر بسیار فراوانی برخوردار است.[۲۱] بر اساس روایتی از آن حضرت کسی که اعمال حج را به جا آورد، آمرزیده است و بهشت بر او واجب میگردد و گناهانش بخشیده میشود.[۲۲] در روایت دیگری آن حضرت به شفاعت فرشتگان الهی از کسی که بین صفا و مروه سعی کند، اشاره دارد.[۲۳]
حدیث شبلی
حدیث شبلی روایتی است منسوب به امام زینالعابدین(ع) که در آن امام در گفتوگوی با شبلی، اسرار و معانی باطنی اعمال حج را بیان میکند.[۲۴] اسرار میقات، اسرار ورود به حرم، اسرار وقوف در مشاعر از جمله موضوعات مطرح در این حدیث است.[۲۵]
دعای امام سجاد در روز عرفه
دعای امام سجاد (ع) در روز عرفه یا دعای چهل و هفتم از صحیفه سجادیه، که امام سجاد(ع) در روز عرفه خوانده است.
محل دفن امام سجاد
امام سجاد(ع)[۲۶] در کنار امام حسن(ع)،[۲۷] امام باقر(ع)[۲۸] و امام صادق(ع)[۲۹] در قبرستان بقیع دفن است. در قرن پنجم، مجدالملک براوستانی (درگذشت: 492ق)، وزیر سلجوقیان، بارگاه و گنبدی بلند بر قبور امامان شیعه ساخت.[۳۰] این گنبد و بارگاه یک بار در سال 1220 قمری توسط وهابیان تخریب شد و پس از بازسازی در سال 1233ق، توسط حکومت عثمانی،[۳۱] بار دیگر توسط وهابی ها در سال 1344ق تخریب شد و تاکنون بدون گنبد و ساختمان در محوطه قبرستان بقیع باقی مانده است.[۳۲]
زیارت امام سجاد
فضیلت زیارت امام سجاد(ع) در ضمن زیارات ائمه بقیع ذکر شده است. در روایتی از امام صادق(ع)، زیارت ائمه پس از حج، خاتمه اعمال حج دانسته شده است که با این کار، اعمال حج کامل می شود.[۳۳]
زیارت ایشان زیارتنامهای مخصوص دارد که زائر به هنگام حضور بر قبر امام سجاد در قبرستان بقیع میخواند.[۳۴] به باور عالمان شیعه بهترین زیارت برای زیارت امامان شیعه، زیارت جامعه کبیره و زیارت امین الله است.
مکانهای زیارتی منسوب به امام سجاد
سه مکان در کشور عراق منسوب به امام سجاد(ع) است که عبارتند از:
مقام امام سجاد(ع) در حله
مقام منتسب به امام سجاد در شهر حله، متشکل از دو اتاق مستطیل شکل با گنبدی سبزرنگ و دو مناره است. در این محل ضریح یا صندوقچهای به ارتفاع بیش از یک متر، به نشانه محل حضور امام زینالعابدین(ع)، نصب شده و با پارچههای سبزرنگ، پوشانیده شده است.[۳۵]
مقام امام سجاد(ع) در نجف
مقام امام سجاد در نجف در ضلع غربی آستان مقدس علوی قرار دارد. این مقام در حقیقت، محل توقف و اقامت امام زینالعابدین(ع) در زمان زیارت جدشان، امیرمؤمنان(ع) بوده و حضرت در اینجا به عبادت و نماز پرداختهاند.[۳۶]
مقام امام سجاد(ع) در کربلا
مقام امام زینالعابدین(ع) و اسرای کربلا، یکی از توقفگاههای کاروان اسرای کربلا در کشور عراق و در کربلا، منطقه خسیف واقع شده است.[۳۷]
پانویس
- ↑ . الکافی، ج1، ص 466؛ الارشاد، ج2، ص 137
- ↑ . تاريخالطبري، ج11، ص630.
- ↑ طبرسی، إعلام الوری، ۱۳۹۰ق، ص۳۹۶و۳۹۷.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۳۸؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۳۹۰ق، ص۲۵۶؛
- ↑ . تاریخ الطبری، 11، ص631 ؛ انساب الاشراف، ج10، ص 237.
- ↑ . تاريخ مدینه دمشق، ج41، ص416.
- ↑ . الإتحاف بحب الأشراف، ص 277.
- ↑ . تاريخ الطبري، ج11، ص631.
- ↑ ذهبی، العِبَر، دار الکتب العلمیه، ج۱، ص۸۳.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۳ق، ج۱۵، ص۱۸-۱۹.
- ↑ تاریخ یعقوبی، احمد بن اسحاق یعقوبی، نشر شريف رضى، قم، چاپ اول، بیتا، ج ۲، ص ۲۵۹.
- ↑ بحارالأنوار، محمدباقر مجلسی، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404ق، چاپ دوم، ج 46، ص۶۲ و 63.
- ↑ . رک: اثبات الوصیه، ص 167 – 168 ؛ صحیفه سجادیه، دعای 49 ، ص 244.
- ↑ . المحاسن، ج2، ص 361 ؛ مناقب آل ابی طالب، ج3، ص 293 - 294؛ الدر النظيم، ص 591 .
- ↑ . مناقب آل ابی طالب، ج3، ص 294.
- ↑ . الإرشاد، ج2، ص144؛ المنتظم، ج5، ص349 .
- ↑ . المحاسن، ج2، ص635؛ الخصال، ص517-518.
- ↑ . الکافی، ج1، ص 348 ؛ الإحتجاج، ج2، ص46.
- ↑ . الاختصاص، ص191؛ الاغانی، ج15، ص 217.
- ↑ . الاغانی، ج15، ص 217 ؛ الاختصاص، ص 119 ؛ الارشاد، ج2، ص 151.
- ↑ . الكافى، ج4، ص411.
- ↑ . من لا یحضره الفقیه، ص 156.
- ↑ . من لا يحضره الفقيه، ج2، ص209.
- ↑ برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، ص۱۲ و ص۱۵.
- ↑ برسی اسرار حج در حدیث شبلی از منظر آیات و روایات، ص۴۴ تا ص۱۷۷.
- ↑ الکافی، ج1، ص469؛
- ↑ الکافی، ج1، ص472.
- ↑ مروج الذهب، ج3، ص219.
- ↑ مروج الذهب، ج3، ص219.
- ↑ الکامل، ج10، ص352.
- ↑ بقیع در آینه نگارههای هنری، ص 21
- ↑ تخریب و بازسازی بقیع، ص۴۱.
- ↑ بحار الأنوار، ج97، ص139. و ص۲۰۶.
- ↑ قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، ج۱، ص۱۱۲.
- ↑ زیارتگاههای عراق، ج۲، ص۵۰.
- ↑ زیارتگاههای عراق، ج۱، ص۷۷.
- ↑ المواقع الاثریة والسیاحیة فی کربلاء، ص١٢٩.
منابع
- الاتحاف بحب الاشراف، جمال الدین شبراوی، قم، دارالکتاب، 1423ق.
- اثبات الوصیه: علی بن حسین مسعودی، قم، انصاریان، 1426ق.
- الارشاد في معرفة حجج الله علي العباد: شيخ مفيد محمد بن محمد بن النعمان (336-413ق.)، تحقيق مؤسسة آل البيت لاحياء التراث، بيروت، دار المفيد، 1414ق.
- الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، شیخ مفید، محمد بن محمد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
- الاحتجاج علي اهل اللجاج: احمد بن علي الطبرسي (م.520ق.)، تحقيق سيد محمد باقر موسوي خرسان، نجف، دار النعمان، 1386ق.
- الاختصاص: محمد بن محمد بن نعمان المفيد (م.413ق.)، تحقیق علی اکبر غفاري و سید محمود زرندي، بيروت، دار المفيد، 1414ق.
- إعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، فضل بن حسن، تهران، اسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۹۰ق
- الاغاني: ابوالفرج اصفهاني (م.356ق.)، تصحيح عبدالله علي مهنّا و سمير جابر، بيروت، دار الفکر، بيتا.
- انساب الاشراف: احمد بن يحيي البلاذري (م.279ق.)، تحقيق سهيل صادق زکار و رياض زرکلي، بيروت، دار الفکر، 1417ق.
- بقیع در آینه نگارههای هنری، احمد خامهیار، تهران، مشعر، 1403
- تاريخ الطبري (تاريخ الامم و الملوك): محمد بن جریر الطبري (م.310ق.)، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1378ق.
- تاريخ مدينة دمشق: علي بن الحسن ابن هبة الله بن عبد الله ابن عساكر (م.571ق.)، تحقیق علي شيري، بيروت، دار الفكر، 1415ق.
- تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد علی قاضی عسکر، تهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.
- الدر النظيم في مناقب الائمّه اللهاميم: ابن حاتم العالمي (م.646ق.)، قم، النشر الاسلامی، 1420ق.
- الذریعة الی تصانیف الشیعه، آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳ق.
- زیارتگاههای عراق، فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، تهران، سازمان حج و زیارت، بیتا،
- الخصال المحمودة و المذمومه: شيخ صدوق محمد بن علي بن بابويه (311-381ق.)، تحقيق علياکبر غفاري، قم، النشر الاسلامي، 1410ق.
- صحیفه السجادیه: علی بن الحسین، قم، الهادی، 1318ق.
- العِبَر فی خبر من غبر، ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد، بیروت، دار الکتب العلمیه، بیتا.
- قلائد الدرر فی مناسک من حج و اعتمر، كاشف الغطاء، احمد، مؤسسة كاشف الغطاء، نجف اشرف، 1367ق.
- الکافي: محمد بن يعقوب کليني (م.329ق.)، تحقيق علياکبر غفاري، تهران، دار الکتب اسلاميه، 1362ش.
- الکامل فی التاریخ: ابن اثیر (م. 630ق.) ، بیروت، دار صادر، 1385ق.
- المحاسن: احمد بن محمد بن خالد البرقي (م.274ق.)، به کوشش سيد جلالالدين محدث ارموي، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1326ش.
- مروج الذهب: المسعودی (م. 346ق.) ، به کوشش اسعد داغر، قم، دار الهجره، 1409ق.
- من لا يحضره الفقيه: شيخ صدوق محمد بن علي بن بابويه (م.381ق.)، تحقیق علی اکبر غفاري، قم، النشر الاسلامي، 1404ق.
- مناقب آل ابي طالب: ابن شهر آشوب (م.588ق.)، تحقیق گروهي از اساتيد نجف، نجف، المکتبة الحيدريه، 1376ق.
- المنتظم في تاريخ الملوک و الامم: عبدالرحمان بن علي ابن الجوزي (م.597ق.)، تحقيق محمد عبدالقادر عطا و مصطفي عبدالقادر عطا و نعيم زرزور، بيروت، دار الکتب العلميه، 1412ق.
- المواقع الاثرية والسياحية في كربلاء، سلمان هادي آل طعمة، تهران، موسسه فرهنگي و هنري مشعر، ١۴٣١ه. ق - ١٣٨٩ش.