اسرار رمی جمرات

رمی جمرات

نوشتار اصلی: رمی جمرات

رَمْی جمرات پرتاب سنگ به جمره است و شامل دو عمل از اعمال حج است؛ یکی پرتاب هفت سنگ به جمره عقبه در عید قربان (روز دهم ذی‌حجه) و دیگری پرتاب هفت سنگ به هر کدام از جمرات سه‌گانه (جمره اولی، جمره وسطی، جمره کبری) در روزهای ۱۱ و ۱۲ ذی‌حجه است.

بنا بر فقه شیعه و بیشتر فقیهان اهل‌سنت، سنگ‌ها باید ریگ باشد و قبل از آن برای رمی استفاده نشده باشد. به‌فتوای فقیهان شیعه سنگ‌ها باید از حرم مکی به‌جز مسجد الحرام و مسجد جن، جمع‌آوری شده باشند.

فقیهان شیعه، نیت و قصد خالصانه را از واجبات رمی دانسته‌اند. به نظر همه مذاهب اسلامی، هر کدام از سنگ‌ها باید با پرتاب جداگانه به جمره برخورد کند و مستحب است حاجی هنگام پرتاب هر سنگ تکبیر بگوید.

اسرار رمی جمرات

منابع شیعه حکمت‌ها و حقیقت‌های باطنی برای عمل رمی جمرات بیان کرده‌اند که حکایت از علت تشریع، اهداف و نتایج باطنی این عمل دارد.

مبارزه با شیطان

مقصود باطنی حج گزار از سنگ انداختن را اظهار بندگی محض و مبارزه با شیطان دانسته‌اند. برخی کتب عرفانی به وسوسه شیطان و مانع شدن او از انجام رمی جمرات با القاء افکار مختلف در ذهن حاجی اشاره کردند. برخی نوشتند: «با رمی جمرات، در واقع سنگ بر چهره شیطان میزنی و پشت او را می‌شکنی زیرا خواری و مقهوریت شیطان جز با تعظیم و امتثال امر الهی حاصل نمی شود.»

شباهت به پیامبران(ص)

سنگباران شیطان شیوه ابراهیمی در مبارزه است؛ بر اساس روایات، شیطان بر ابراهیم (ع) ظاهر شد و جبرئیل به ابراهیم دستور داد که او را با هفت سنگ بزند. سپس در محل دوم و سوم ظاهر شد و ابراهیم (ع) هر بار با هفت سنگ او را مورد حمله قرار داد. این عمل ابراهیم (ع) را آموزه ای برای همه نسل ها دانسته‌اند که با شیطان (و شیطان صفتان دنیا) مبارزه کنند. پیامبر (ص) نیز هنگامی که روز عید قربان از مشعر به منا رفت نزد جمره عقبه آمده و آن را با هفت سنگ زد. این امر در اسلام نیز سنت گردید و همین گونه در مورد جمره اول و دوم عمل کرد.

مقابله با صفات زشت

به نقل از امام صادق (ع): «در رمی جمرات شهوات و پستیها و صفات نکوهیده را از خود دور کن آنها را با تیر سنگ خویش هدف قرار ده».

آیت الله جوادی آملی مینویسد: «اگر مسأله رمی جمرات و سنگ زدن به جمره ها مطرح است در حقیقت دیو درون و بیرون را رمی کردن و شیطان انس و جن را راندن است تا انسان فرشته نشود شیطان از حریم او بیرون نمیرود اگر فرشته خوی شد آنگاه است که از گزند شیطنت مصون می ماند.

رمی جمرات يك تمرین عملی هدفدار و سازنده برای زنده نگه داشتن روح مبارزه مجاهدت با صفات زشت ،شیطانی زدودن اوهام و وسوسه های ابلیسی رذایل و مفاسد اخلاقی و رفع شرك و آلودگی از درون وجود آدمی و محیط زندگی است.

مقاله‌های مرتبط

• مشعر
• اسرار حج

منابع

• ادعیه و آداب مکه مکرمه، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۶ش.
• بدائع الصنائع (الفقه‌الحنبلی)، الکاشانی، علاءالدین بن مسعود، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• تذکرة الفقها، علّامهٔ حلی، حسن بن یوسف بن مطهر، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
• الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، شهید اول، شیخ محمد بن مکی العاملی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.
• الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، الشهید الثانی، شیخ زین‌الدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
• الصحاح:‌تاج اللغة و صحاح العربیة،‌ جوهری، اسماعیل بن حماد، تصحیح عطار، احمد عبدالغفور، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۳۷۶ق.
• الکافی فی فقه ابن حنبل (الفقه الحنبلی)، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• الکافی فی فقه اهل المدینه، النمری القرطبی، یوسف بن عبداللّٰه (الفقه‌المالکی)، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• کتاب الخلاف فی الفقه، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
• فقه السنه، السید سابق، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
• الفقه علی المذاهب الأربعه، الجزیری، عبدالرحمان، دارالفکر، بیروت، لبنان، ۱۴۲۴ق.
• الفقه علی المذاهب الخمسه، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• الفقه الإسلامی و أدلته، وهبة الزحیلی، دمشق، دارالفکر، ۱۴۰۹ق.
• المدونه (الفقه‌المالکی)، مالک بن انس، روایه کنون بن سعید، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، حسین بن محمد، بیروت، دار القلم، ۱۴۱۲ق.
• المقنع (الفقه الحنبلی)، المصادر الفقهیه، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
• مناسک حج با حواشی مراجع، امام خمینی، سید روح اللّٰه، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
• مناسک حج، مطابق با فتاوای حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدس سره، با حواشی مراجع معظم تقلید و استفتائات جدید، امام خمینی، مشعر، تهران، ۱۳۹۲ش.

• اخلاق، عبد الله شبر ، ترجمه محمدرضا جباران، قم، هجرت، 1374ش.
• پرتوی از اسرار حج : عباسعلی زارعی سبزواری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی ، 1390 ش .
• تهذیب الأحکام، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
• ترجمه و متن کتاب من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق (ابن بابویه)، ترجمه محمدجواد غفاری، بی‌جا، نشر صدوق، ۱۳۶۷ش.
• من لا یحضره الفقیه، محمد بن علی بن‌بابویه، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی، بی‌تا.
• جرعه‌ای از صهبای حج، عبدالله جوادی آملی، تهران، مشعر، ۳۸۶ش.
• حج و عمره در قرآن و حدیث، محمد محمدی ری‌شهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
• حج در اندیشه اسلامی ، علی قاضی‌عسکر، تهران، مشعر، ۱۳۸۴ش.
• الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
• درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
• الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
• فرهنگ اصطلاحات حج و عمره: راهنمای زائران سرزمین وحی: مسعود فکری، احمد علائی، تهران، مشعر، 1393ش.
• شفاء الغرام باخبار البلد الحرام: محمد بن احمد، محقق عمر عبد السلام تدمری ، بیروت لبنان ، دار الکتاب العربی ، 1364 ش / 1405 ق .
• سنن الترمذی ، ترمذی، محمد بن عیسی، تحقیق: احمد محمد شاکر، القاهره: دار الحدیث ، 1419 ق .
• سنن ابن ماجه: ابن ماجه (م. 275ق.)، به کوشش محمد فؤاد، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1395ق.
• علل الشرائع، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
• سلسله الینابیع الفقیه: علی اصغر مروارید، بیروت لبنان ، الدار الاسلامیه ، 1410 ق / 1990 م .
• مرآت الحرمین : ایوب صبری پاشا، تهران ، به کوشش علی قاضی عسکر و عبدالرسول منشی، مشعر ، 1392 ش .
• کنز الفوائد، محمد بن علی کراجکی ، محقق عبد الله نعمه ، قم، دارالذخائر، 1369 ش / 1410 ق .
• المحاسن، احمد بن محمد برقی ، مصحح جلال الدین محدث، قم، دارالکتب الاسلامیه، بی‌تا .
• مستدرک الوسائل، محدث نوری، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۸ق.
• المناقب، محمد بن علی ابن شهر آشوب ، تصحیح هاشم رسولی و محمد حسین آشتیانی، علامه، بی‌تا .
• وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه،، محمدبن الحسن الحرّ العاملی، تحقیق مؤسسة آل البیت، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۹ق.